בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,535
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 87: | שורה 87: | ||
דאס וואס די מכות ווערן אנגעהויבן נאך א ווארענונג אדער צייכן דורך משה און אהרן, לויט דעם באפעל און אין נאמען פון ה', דאס אויפזאמלען מכות, זייער צווישנשיידן צווישן די אידן און מצריים (אנגעהויבן פון ח:יח), און דאס וואס די לעצטע פיר מכות זענען פּרעצעדענטלאז אין דער היסטאריע, האבן געברענגט פרעה'ס הויף צו מער און מער אנערקענונג פון ה' (ח:ד, כא, כד; ט:כ, כז–כח; י:ז–ח, טז–יז, כד), וואס האט זיך געענדיגט מיט דער באפרייאונג פון די אידן (יב:לא–לב). ווי דער אייבערשטער האט קלארגעשטעלט אין ט:יד–טז און י:א–ב, איז דער ציל פון פארלענגערן די מכות נישט בלויז ארויסצולאזן די אידן, נאר צו אוועקשטעלן אַן אייביגע און אלוועלטליכע וויסנשאפט פון ג-ט'ס רום, מאכט און הערשאפט איבער די נאטור און די נארישקייט פון זיך קעגנשטעלן אים, און אז די געשיכטע און איר לימוד זאל ווערן איבערגעגעבן פאר די קומענדיגע דורות. | דאס וואס די מכות ווערן אנגעהויבן נאך א ווארענונג אדער צייכן דורך משה און אהרן, לויט דעם באפעל און אין נאמען פון ה', דאס אויפזאמלען מכות, זייער צווישנשיידן צווישן די אידן און מצריים (אנגעהויבן פון ח:יח), און דאס וואס די לעצטע פיר מכות זענען פּרעצעדענטלאז אין דער היסטאריע, האבן געברענגט פרעה'ס הויף צו מער און מער אנערקענונג פון ה' (ח:ד, כא, כד; ט:כ, כז–כח; י:ז–ח, טז–יז, כד), וואס האט זיך געענדיגט מיט דער באפרייאונג פון די אידן (יב:לא–לב). ווי דער אייבערשטער האט קלארגעשטעלט אין ט:יד–טז און י:א–ב, איז דער ציל פון פארלענגערן די מכות נישט בלויז ארויסצולאזן די אידן, נאר צו אוועקשטעלן אַן אייביגע און אלוועלטליכע וויסנשאפט פון ג-ט'ס רום, מאכט און הערשאפט איבער די נאטור און די נארישקייט פון זיך קעגנשטעלן אים, און אז די געשיכטע און איר לימוד זאל ווערן איבערגעגעבן פאר די קומענדיגע דורות. | ||
יעדער מכה איז געווען א דירעקטע קאנפראנטאציע מיט אן עגיפטישן געטשקע. למשל, דער נילוס איז געווען א געץ, און די מכה פון בלוט האט דעמאנסטרירט אז ער איז נישט קיין געטליכע באשעפעניש{{מקור}}. | די תורה זאָגט קלאָר אַז די מכות זענען געווען "שפטים" קעגן די געטער פון מצרים{{הערה|שמות יב יב}}. יעדער מכה איז געווען א דירעקטע קאנפראנטאציע מיט אן עגיפטישן געטשקע. למשל, דער נילוס איז געווען א געץ, און די מכה פון בלוט האט דעמאנסטרירט אז ער איז נישט קיין געטליכע באשעפעניש{{מקור}}. | ||
די מכות האבן אויך געדינט אלס א שטראף פאר די מצריים פאר זייער באהאנדלונג פון די אידישע שקלאפן, און נישט לאזן די בני ישראל פריי נאך ג-ט'ס באפעל. | די מכות האבן אויך געדינט אלס א שטראף פאר די מצריים פאר זייער באהאנדלונג פון די אידישע שקלאפן, און נישט לאזן די בני ישראל פריי נאך ג-ט'ס באפעל. | ||
אויף די ווערטער פון יתרו, "{{מנוקד|כִּי בַדָּבָר אֲשֶׁר זָדוּ עֲלֵיהֶם}}" ({{תנ"ך|שמות|יח|יא}}), זאגט דער גמרא: "בקדירה שבישלו בה נתבשלו" (די מצריים זענען געקאכט געווארן אינעם טאפּ אין וועלכן זיי האבן געקאכט אנדערע){{הערה|{{בבלי|סוטה|יא|א}}}}, דהיינו, די מכות זענען געווען "[[מידה כנגד מידה]]", די שטראף איז געווען אין די זעלבע טערמינען ווי די רשעות וואס די מצריים זענען באגאנגען קעגן די אידן{{הערה|שם=אברביד|{{תנ"ך|שמות|ז|יד|כה|מפרש=אברבנאל}}, זעט דארט באריכות.}}: | אויף די ווערטער פון יתרו, "{{מנוקד|כִּי בַדָּבָר אֲשֶׁר זָדוּ עֲלֵיהֶם}}" ({{תנ"ך|שמות|יח|יא}}), זאגט דער גמרא: "בקדירה שבישלו בה נתבשלו" (די מצריים זענען געקאכט געווארן אינעם טאפּ אין וועלכן זיי האבן געקאכט אנדערע){{הערה|{{בבלי|סוטה|יא|א}}}}, דהיינו, די מכות זענען געווען "[[מידה כנגד מידה]]", די שטראף איז געווען אין די זעלבע טערמינען ווי די רשעות וואס די מצריים זענען באגאנגען קעגן די אידן{{הערה|שם=אברביד|{{תנ"ך|שמות|ז|יד|כה|מפרש=אברבנאל}}, זעט דארט באריכות.}}: | ||
| שורה 143: | שורה 142: | ||
==פארהארטעווען פּרעה'ס הארץ== | ==פארהארטעווען פּרעה'ס הארץ== | ||
ה' האָט פון פאראויס אנגעזאגט אז ער וועט פארהארטעווען פרעה'ס הארץ (ז:ג), און עס ווערט איבערגעזאגט כמה פעמים (ט:יב; י:א, כ, כז; יא:י). אינמיטן די מכות האט פּרעה עטליכע מאל פארשפּראכן צו באפרייען די אידן, אבער ווי נאר די געפאַרן זענען פאריבער האט ער צוריקגעצויגן זיין ווארט. הגם די ערשטע פינף מכות ווערט פרעה'ס עקשנות פארגעשטעלט ווי זיין אייגענע שטאַרקייט (ז:כב; ח:יא, טו, כח; ט:ז), זעט מען אַז נאָך דער זעקסטער | ה' האָט פון פאראויס אנגעזאגט אז ער וועט פארהארטעווען פרעה'ס הארץ (ז:ג), און עס ווערט איבערגעזאגט כמה פעמים (ט:יב; י:א, כ, כז; יא:י). אינמיטן די מכות האט פּרעה עטליכע מאל פארשפּראכן צו באפרייען די אידן, אבער ווי נאר די געפאַרן זענען פאריבער האט ער צוריקגעצויגן זיין ווארט. הגם די ערשטע פינף מכות ווערט פרעה'ס עקשנות פארגעשטעלט ווי זיין אייגענע שטאַרקייט (ז:כב; ח:יא, טו, כח; ט:ז), זעט מען אַז נאָך דער זעקסטער מכה ווערט ה' דער וואָס פאַרהאַרטעוועט אים, און פארזיכערט אז ער וועט זיך אנטקעגנשטעלן ביז אלע צען מכות זענען פאריבער{{הערה|{{תנחומא|וארא|ג}}, געברענגט אין {{תנ"ך|שמות|ז|ג|מפרש=רש"י}}}}. דאָס האָט געצילט צו געבן גאָט די געלעגנהייט צו באַווייזן מער ניסים{{הערה|שמות ז, ג; יא, ט}}. | ||
==איינפלוס אויף אידן== | ==איינפלוס אויף אידן== | ||
| שורה 152: | שורה 151: | ||
==פּסח מנהגים== | ==פּסח מנהגים== | ||
די צען מכות שפּילן אַ הויפּט ראָלע ביים פּסח'דיגן סדר. עס איז אַן אַלטער מנהג ארויסצוגיסן אַ טראָפּן וויין פון כוס פאַר יעדע מכה וואָס מען דערמאנט. א מאדערנער טעם איז כדי צו ווייזן אַז אונזער שמחה איז נישט פולשטענדיג ווען אנדערע מענטשן ליידן{{הערה| | די צען מכות שפּילן אַ הויפּט ראָלע ביים פּסח'דיגן סדר. עס איז אַן אַלטער מנהג ארויסצוגיסן אַ טראָפּן וויין פון כוס פאַר יעדע מכה וואָס מען דערמאנט. א מאדערנער טעם איז כדי צו ווייזן אַז אונזער שמחה איז נישט פולשטענדיג ווען אנדערע מענטשן ליידן{{הערה|רבי בנימין זאב לעוו, [https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=7034&st=&pgnum=84 '''דברי ירמיהו''' – דרשות] (סאטמאר: מאיר ליב הירש, תרצ"ד), דף מב, בשם [[רבי ירמיהו לעוו]]. זעט {{לינק|אדרעס=https://jewishlink.news/removing-drops-of-wine-while-reciting-the-plague-names/|שרייבער=Mitchell First|קעפל=Removing Drops of Wine While Reciting the Plague Names|זייטל=The Jewish Link|דאטום=March 31, 2022}}|כיוון=שמאל}}. אנדערע מנהגים גיסן ארויס זעכצן טראָפּנס וויין צונזאַמען מיט די סימנים און אַנדערע פּסוקים. | ||
==ליינט מער== | ==ליינט מער== | ||