בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,666
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 24: | שורה 24: | ||
==אפשטאם און נאמען== | ==אפשטאם און נאמען== | ||
[[טעקע:כתובת אשבעל בן בדע.jpg|קליין|"אשבעל בן בדע" אויפשריפט אויף קריגל]] | [[טעקע:כתובת אשבעל בן בדע.jpg|קליין|"אשבעל בן בדע" אויפשריפט אויף קריגל]] | ||
איש בושת איז געווען דער פערטער און יונגסטער זון פון שאול ווארשיינליך דורך זיין ווייב אחינועם בת אחימעץ, כאטש טייל מפרשים ברענגען אויף א מעגליכקייט אז ער איז געווען א זון פון אן אנדער פרוי{{הערה|[https://www.sefaria.org/Abarbanel_on_I_Samuel.14.50 אברבנאל] און [https://www.sefaria.org/Marot_HaTzoveot_on_I_Samuel.14.48 אלשיך] אויף שמואל א יד}}. זיינע ברידער זענען געווען [[יהונתן]], אבינדב, און מלכי-שוע, וועלכע זענען אלע אומגעקומען צוזאמען מיט שאול אין דער שלאכט קעגן די פלשתים. | איש בושת איז געווען דער פערטער און יונגסטער זון פון שאול ווארשיינליך דורך זיין ווייב אחינועם בת אחימעץ, כאטש טייל מפרשים ברענגען אויף א מעגליכקייט אז ער איז געווען א זון פון אן אנדער פרוי{{הערה|שם=אבאל|[https://www.sefaria.org/Abarbanel_on_I_Samuel.14.50 אברבנאל] און [https://www.sefaria.org/Marot_HaTzoveot_on_I_Samuel.14.48 אלשיך] אויף שמואל א יד}}. זיינע ברידער זענען געווען [[יהונתן]], אבינדב, און מלכי-שוע, וועלכע זענען אלע אומגעקומען צוזאמען מיט שאול אין דער שלאכט קעגן די פלשתים. | ||
דער נאמען "איש בושת", וויאזוי ער ווערט אנגערופן דורכאויס ספר שמואל, מיינט בוכשטעבליך "מאן פון שאנד". אין ספר דברי הימים וואו עס ווערן אויסגערעכנט די קינדער פון שאול ווערט ער גערופן "אֶשְׁבָּעַל"{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג}}}} (דאס איז לויט רוב מפרשים; [[רבינו תם]] האלט אז אשבעל איז [[מפיבושת]]{{הערה|{{בבלי|יבמות|עט|א|מפרש=תוספות|ד"ה=ארמוני ומפיבושת}}.}}). | דער נאמען "איש בושת", וויאזוי ער ווערט אנגערופן דורכאויס ספר שמואל, מיינט בוכשטעבליך "מאן פון שאנד". אין ספר דברי הימים וואו עס ווערן אויסגערעכנט די קינדער פון שאול ווערט ער גערופן "אֶשְׁבָּעַל"{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג}}}} (דאס איז לויט רוב מפרשים; [[רבינו תם]] האלט אז אשבעל איז [[מפיבושת]]{{הערה|{{בבלי|יבמות|עט|א|מפרש=תוספות|ד"ה=ארמוני ומפיבושת}}.}}). | ||
די מפרשים זענען מסביר אז דער אריגינעלער נאמען איז געווען אשבעל, אבער שפעטער, ווען דער כנענישער אפגאט [[בעל]] איז געווארן פארשפרייט ביי אידן, האט די נביא האט געטוישט פון "בעל" צו "בושת" כדי נישט צו דערמאנען דעם נאמען פון [[עבודה זרה]]{{ביאור|פארגלייך: {{מנוקד|וַיִּנָּזְרוּ לַבֹּשֶׁת}} ({{תנ"ך|הושע|ט|י}}); {{מנוקד|מִזְבְּחוֹת לַבֹּשֶׁת מִזְבְּחוֹת לְקַטֵּר לַבָּעַל}} ({{תנ"ך|ירמיה|יא|יג}}). ענליך טרעפט מען ביי "ירובעל", דער צונאמען פון [[גדעון]]{{הערה|{{תנ"ך|שופטים|ו|לב}}.}}, וואס ווערט דערמאנט אין ספר שמואל אלס "ירובושת"{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|יא|כא}}}}. דאס זעלבע געפינט מען ביי יונתן'ס זון מריב-בעל, וואס איז געטוישט געווארן צו [[מפיבושת]].}}{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג|מפרש=רד"ק}}}}. אין דער באדייט פונעם נאמען אשבעל זאגן טייל, אז בעל איז אין יענע צייטן געווען א כינוי פאר'ן אויבערשטן, און דער נאמען באדייט "יש-בעל", דהיינו "ס'איז דא א האַר"{{הערה|[[#קיל|קיל]] זייט שכו}}. טייל זאגן אז דער נאמען "איש בושת" איז גענוצט געווארן אלס א נידעריגע באצייכענונג צו ווייזן זיין אומבאדייטנדע און שוואכע פערזענליכקייט{{הערה|{{אקדמיה|Michael Avioz|“A Man of Shame”: Ridiculing Saul’s Son, Ishbosheth|67415774|Characters and Characterization in the Book of Samuel|2020}}}}. | די מפרשים זענען מסביר אז דער אריגינעלער נאמען איז געווען אשבעל, אבער שפעטער, ווען דער כנענישער אפגאט [[בעל]] איז געווארן פארשפרייט ביי אידן, האט די נביא האט געטוישט פון "בעל" צו "בושת" כדי נישט צו דערמאנען דעם נאמען פון [[עבודה זרה]]{{ביאור|פארגלייך: {{מנוקד|וַיִּנָּזְרוּ לַבֹּשֶׁת}} ({{תנ"ך|הושע|ט|י}}); {{מנוקד|מִזְבְּחוֹת לַבֹּשֶׁת מִזְבְּחוֹת לְקַטֵּר לַבָּעַל}} ({{תנ"ך|ירמיה|יא|יג}}). ענליך טרעפט מען ביי "ירובעל", דער צונאמען פון [[גדעון]]{{הערה|{{תנ"ך|שופטים|ו|לב}}.}}, וואס ווערט דערמאנט אין ספר שמואל אלס "ירובושת"{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|יא|כא}}}}. דאס זעלבע געפינט מען ביי יונתן'ס זון מריב-בעל, וואס איז געטוישט געווארן צו [[מפיבושת]].}}{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג|מפרש=רד"ק}}}}. אין דער באדייט פונעם נאמען אשבעל זאגן טייל, אז בעל איז אין יענע צייטן געווען א כינוי פאר'ן אויבערשטן, און דער נאמען באדייט "יש-בעל", דהיינו "ס'איז דא א האַר"{{הערה|[[#קיל|קיל]] זייט שכו}}. טייל זאגן אז דער נאמען "איש בושת" איז גענוצט געווארן אלס א נידעריגע באצייכענונג צו ווייזן זיין אומבאדייטנדע און שוואכע פערזענליכקייט{{הערה|{{אקדמיה|Michael Avioz|“A Man of Shame”: Ridiculing Saul’s Son, Ishbosheth|67415774|Characters and Characterization in the Book of Samuel|2020}}}}. | ||
טייל מפרשים אידענטיפיצירן אים אויך מיט ישְׁוִי וועלכע ווערט דערמאנט צווישן שאול'ס זין אין ספר שמואל{{הערה|[[מצודות]] אויף {{תנ"ך|שמואל א|יד|מט}} און אין {{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג}}}}. עס ווערט ערקלערט אז 'ישוי' איז פארקירצט פון 'יֵשְׁיָהוּ', און עס איז אויב אזוי סינאנים מיט "אשבעל"{{הערה|[[#אנצמ|ליונשטאם]]}}. | טייל מפרשים אידענטיפיצירן אים אויך מיט ישְׁוִי וועלכע ווערט דערמאנט צווישן שאול'ס זין אין ספר שמואל{{הערה|[[מצודות]] אויף {{תנ"ך|שמואל א|יד|מט}} און אין {{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג}}}}. עס ווערט ערקלערט אז 'ישוי' איז פארקירצט פון 'יֵשְׁיָהוּ', און עס איז אויב אזוי סינאנים מיט "אשבעל"{{הערה|[[#אנצמ|ליונשטאם]]}}. אנדערע זאָגן אַז ישוי איז געווען אַן אַנדערער ברודער וואָס איז געשטאָרבן, און איש בושת איז נישט דערמאנט געווארן אין די ערשטע רשימות ווייל ער איז נישט אַרויס אין מלחמה{{הערה|רד"ק אויף {{תנ"ך|שמואל א|יד|מט}}}} אדער ווייל ער איז געווען א זון פון אַן אַנדער פרוי{{הערה|שם=אבאל}}. | ||
אין יאר תשע"ב (2012) האבן ארכעאלאגן אנטדעקט אין חורבת קייאפה (עמק האלה) אן אויפשריפט אויף א 3,000-יאר-אלטן קריגל וואס טראגט דעם נאמען "אשבעל בן בדע". הגם די פארשער גלויבן אז דאס מיינט נישט דעם קעניג איש בושת אליין, איז דאס די ערשטע מאל וואס דער נאמען "אשבעל" איז געפונען געווארן אין אן ארכעאלאגישן אויפשריפט פון יענער תקופה{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.biblicalarchaeology.org/daily/news/biblical-name-eshbaal-found-outside-of-the-bible/|שרייבער=Robin Ngo|קעפל=Biblical Name Eshbaal Found Outside of the Bible|זייטל=Biblical Archaeology Society|דאטום=June 5, 2015}}}}{{הערה|{{הידען|אבי בליזובסקי|מי אתה אשבעל בן בדע? האם התגלתה מזכרת מתקופת המלוכה הקדומה?|who-are-you-eshmbaal-ben-bada-1706156|יוני 16, 2015}}}}{{הערה|{{אקדמיה|Yosef Garfinkel, Mitka R. Golub, Haggai Misgav and Saar Ganor|The ʾIšbaʿal Inscription from Khirbet Qeiyafa|12775087|BASOR|373 (2015): 217–33}}}}. | אין יאר תשע"ב (2012) האבן ארכעאלאגן אנטדעקט אין חורבת קייאפה (עמק האלה) אן אויפשריפט אויף א 3,000-יאר-אלטן קריגל וואס טראגט דעם נאמען "אשבעל בן בדע". הגם די פארשער גלויבן אז דאס מיינט נישט דעם קעניג איש בושת אליין, איז דאס די ערשטע מאל וואס דער נאמען "אשבעל" איז געפונען געווארן אין אן ארכעאלאגישן אויפשריפט פון יענער תקופה{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.biblicalarchaeology.org/daily/news/biblical-name-eshbaal-found-outside-of-the-bible/|שרייבער=Robin Ngo|קעפל=Biblical Name Eshbaal Found Outside of the Bible|זייטל=Biblical Archaeology Society|דאטום=June 5, 2015}}}}{{הערה|{{הידען|אבי בליזובסקי|מי אתה אשבעל בן בדע? האם התגלתה מזכרת מתקופת המלוכה הקדומה?|who-are-you-eshmbaal-ben-bada-1706156|יוני 16, 2015}}}}{{הערה|{{אקדמיה|Yosef Garfinkel, Mitka R. Golub, Haggai Misgav and Saar Ganor|The ʾIšbaʿal Inscription from Khirbet Qeiyafa|12775087|BASOR|373 (2015): 217–33}}}}. | ||
| שורה 45: | שורה 45: | ||
==סכסוך מיט אבנר== | ==סכסוך מיט אבנר== | ||
דער ווענדפּונקט פון זיין מלוכה איז געווען א פּערזענליכער סכסוך מיט אבנר בן נר. איש בושת האט באשולדיגט אבנר פארן זיין מיט [[רצפה בת איה]], שאול'ס א [[קעפסווייב|קעפּסווייב]] (פילגש). איש בושת האט דאס אנגעקוקט אלס פארשעמונג אין שאול און אלס מרידה במלכות, ווייל נאר א קעניג מעג חתונה האבן מיט די אלמנה אדער פילגש פון א פריערדיגן קעניג{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|ז}}}}. אבנר איז געווארן שטארק באליידיגט פון דער חשד און האט געטענה'ט אז ער איז געווען אינגאנצן געטריי צו שאול'ס הויז | דער ווענדפּונקט פון זיין מלוכה איז געווען א פּערזענליכער סכסוך מיט אבנר בן נר. איש בושת האט באשולדיגט אבנר פארן זיין מיט [[רצפה בת איה]], שאול'ס א [[קעפסווייב|קעפּסווייב]] (פילגש). איש בושת האט דאס אנגעקוקט אלס פארשעמונג אין שאול און אלס מרידה במלכות, ווייל נאר א קעניג מעג חתונה האבן מיט די אלמנה אדער פילגש פון א פריערדיגן קעניג{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|ז}}}}. אבנר איז געווארן שטארק באליידיגט פון דער חשד און האט געטענה'ט אז ער איז געווען אינגאנצן געטריי צו שאול'ס הויז און אַז נאָר אַ דאַנק אים איז איש בושת אויפ'ן טראָן. ער האט האט דערקלערט אז ער וועט אריבערגיין צו דוד'ס זייט און העלפן פאראייניגן דאס גאנצע פאלק אונטער דוד. איש בושת האט נישט געקענט ענטפערן קיין ווארט ווייל ער האט מורא געהאט פון אבנר{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|ח|יא}}}}. | ||
אבנר האט טאקע אנגעהויבן פארהאנדלונגען מיט דוד, און אלס באדינג פאר א שלום אפמאך האט דוד געפאדערט מען זאל אים צוריקגעבן זיין ווייב [[מיכל בת שאול]], איש בושת'ס שוועסטער. איש בושת האט בלית ברירה נאכגעגעבן די פאדערונג און האט איר צוגענומען פון איר דעמאלטדיגן מאן, פלטיאל בן ליש{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|יב|טו}}}}. | אבנר האט טאקע אנגעהויבן פארהאנדלונגען מיט דוד, און אלס באדינג פאר א שלום אפמאך האט דוד געפאדערט מען זאל אים צוריקגעבן זיין ווייב [[מיכל בת שאול]], איש בושת'ס שוועסטער. איש בושת האט בלית ברירה נאכגעגעבן די פאדערונג און האט איר צוגענומען פון איר דעמאלטדיגן מאן, פלטיאל בן ליש{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|יב|טו}}}}. | ||