אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "באַניצער:שווערמער/ארטיקלען/אלף הראשון"

קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
ק
(געשאַפן בלאַט מיט '{{דעסקריפציע|יאר-טויזנט אין אידישן לוח}} דער '''אלף הראשון''' איז די ערשטע טויזנט יאר פון די וועלט באשאף, פון "שנת תוהו" (דער ערשטער יאר וואס האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג) ביז יאר תתקצ"ט. די זענען בערך אין פּאראלעל צו די יארן 3761 ביז 2761 [[ציווילע צייט-רעכענונג|פצ"ר]...')
 
ק (←‏געבוירן: הגהה)
 
(2 צווישנדיגע ווערסיעס פונעם זעלבן באַניצער נישט געוויזן)
שורה 9: שורה 9:


== געשעענישן ==
== געשעענישן ==
*'''א''', [[כ"ה אדר]]-[[ב' ניסן]] – ששת ימי בראשית און שבת בראשית לויט [[רבי יהושע]] אז בניסן נברא העולם{{הערה|({{בבלי|ראש השנה|ח|א|מפרש=תוספות|ד"ה=לתקופות}}). לויט [[תקופת רב אדא|רב אדא]] איז עס געווען [[כ' אדר|כ']]-[[כ"ו אדר]] (יסוד עולם, מאמר רביעי פרק י"ד). און דער רד"ל שרייבט עס איז געווען [[א' ניסן|א']]-[[ז' ניסן]] (פירוש הרד"ל אויף פרקי דרבי אליעזר, פרק כ"א אות י"ח).}}.
*'''א''', [[כ"ה אדר]]-[[ב' ניסן]] – ששת ימי בראשית און שבת בראשית לויט [[רבי יהושע]] אז בניסן נברא העולם{{הערה|({{בבלי|ראש השנה|ח|א|מפרש=תוספות|ד"ה=לתקופות}}). לויט [[תקופת רב אדא|רב אדא]] איז עס געווען [[כ' אדר|כ']]-[[כ"ו אדר]] (יסוד עולם, מאמר רביעי פרק י"ד). דער רד"ל שרייבט עס איז געווען [[א' ניסן|א']]-[[ז' ניסן]] (פירוש הרד"ל אויף פרקי דרבי אליעזר, פרק כ"א אות י"ח).}}.
* '''א''', [[כ"ה אלול]] (לויט [[רבי אליעזר]] אז בתשרי נברא העולם) – [[בריאת העולם]], ערשטער טאג פון וועלט באשאף{{הערה|{{מדרש רבה|ויקרא|כט|א}}}}. [[אויגוסט 22]] 3760 פצ"ר אינעם שפּעטערן גרעגאריאנישן קאלענדער
* '''א''', [[כ"ה אלול]] (לויט [[רבי אליעזר]] אז בתשרי נברא העולם) – [[בריאת העולם]], ערשטער טאג פון וועלט באשאף{{הערה|{{מדרש רבה|ויקרא|כט|א}}}}. [[אויגוסט 22]] 3760 פצ"ר אינעם שפּעטערן גרעגאריאנישן קאלענדער
* '''א''', [[כ"ו אלול]] – צווייטער טאג פון וועלט באשאף, גא-ט האט באשאפן די רקיע
* '''א''', [[כ"ו אלול]] – צווייטער טאג פון וועלט באשאף, גא-ט האט באשאפן די רקיע
שורה 18: שורה 18:
* '''ב'''', [[ב' תשרי]] – ערשטער [[שבת]]
* '''ב'''', [[ב' תשרי]] – ערשטער [[שבת]]
*'''ב''', [[ג' תשרי]] – פייער איז באשאפן געווארן{{הערה|{{בבלי|פסחים|נד|א}}.}}, אדם הראשון הייבט אן פאסטן זיבן וואכן אין תשובה{{הערה|ילקוט שמעוני, בראשית, רמז לד}}
*'''ב''', [[ג' תשרי]] – פייער איז באשאפן געווארן{{הערה|{{בבלי|פסחים|נד|א}}.}}, אדם הראשון הייבט אן פאסטן זיבן וואכן אין תשובה{{הערה|ילקוט שמעוני, בראשית, רמז לד}}
* '''ב''''{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}; {{פרקי דרבי אליעזר|כא}}. לויט אנדערע איז עס געווען א יאר שפעטער, שנת ב' ({{תנ"ך|בראשית|ד|ג|מפרש=חזקוני}}); אדער פערציג יאר שפעטער, שנת מ"ב ([[מדרש תנחומא]], פרשת בראשית, אות ט'). לויט רבי יהושע אז בניסן נברא העולם איז עס געווען שנת א'.}}, [[י"ד ניסן]]{{הערה|תרגום יונתן, בראשית פרק ד פסוק ג, {{פרקי דרבי אליעזר|כא}}. לויט אנדערע איז עס געווען חנוכה צייט ({{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}); און לויט זיי, לויט רבי יהושע אז בניסן נברא העולם איז עס געווען שבועות ({{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}).}} – די געשיכטע פון קין און הבל
* '''ב''''{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}; {{פרקי דרבי אליעזר|כא}}. לויט אנדערע איז עס געווען א יאר שפעטער, שנת ב' ({{תנ"ך|בראשית|ד|ג|מפרש=חזקוני}}); אדער פערציג יאר שפעטער, שנת מ"ב ([[מדרש תנחומא]], פרשת בראשית, אות ט'). לויט רבי יהושע אז בניסן נברא העולם איז עס געווען שנת א'.}}, [[י"ד ניסן]]{{הערה|תרגום יונתן, בראשית פרק ד פסוק ג, {{פרקי דרבי אליעזר|כא}}. לויט אנדערע איז עס געווען חנוכה צייט ({{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}); און לויט זיי, לויט רבי יהושע אז בניסן נברא העולם איז עס געווען שבועות ({{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}).}} – די געשיכטע פון קין און הבל ({{תנ"ך|בראשית|ד|ג|טו}})
* '''רס"ח'''{{הערה|פענח רזא פרשת בראשית, געברענגט אין {{סדר הדורות|ימות עולם|רס"ו}}. דער {{תנ"ך|בראשית|ב|יג|מפרש=רמב"ן}} זאגט אז עס קען זיין אז אנוש האט נישט געדינט עבודה זרה ווילאנג אדם הראשון האט נאך געלעבט.}} – אנוש און זיין דור הייבן אן דינען [[עבודה זרה]]
* '''קל"ב''' – די געשיכטע פון למך בן מתושאל ({{תנ"ך|בראשית|ד|כג|כד}}) לויט רש"י{{הערה|מדרש תנחומא, בראשית י"א; {{תנ"ך|בראשית|ד|כג|מפרש=רש"י}}.}}
*ים אוקיינוס פארפלייצט א דירטל פון דער וועלט{{הערה|ירושלמי שקלים יז., בערג ווערן שטיינערן, די טויטע הייבן אן שימלען, די פנימ'ער פון די מענטשן ווערן ווי מאלפעס, מזיקין באקומען שליטה אויף מענטשן{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כג|ו}}.}}, אין די צייטן פון אנוש.
* '''רס"ח'''{{הערה|פענח רזא פרשת בראשית, געברענגט אין {{סדר הדורות|ימות עולם|רס"ו}}. דער {{תנ"ך|בראשית|ב|יג|מפרש=רמב"ן}} זאגט אז עס קען זיין אז אנוש האט נישט געדינט עבודה זרה ווילאנג אדם הראשון האט נאך געלעבט.}} – אנוש און זיין דור הייבן אן דינען [[עבודה זרה]]
*ים אוקיינוס פארפלייצט א דירטל פון דער וועלט{{הערה|ירושלמי שקלים יז.}}, בערג ווערן שטיינערן, די טויטע הייבן אן שימלען, די פנימ'ער פון די מענטשן ווערן ווי מאלפעס, מזיקין באקומען שליטה אויף מענטשן{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כג|ו}}.}}, אין די צייטן פון אנוש.
* '''שס"ז''' – קינן ווערט דער ערשטער צו [[קעניג]]ן איבער מענטשן, לויט [[ספר הישר (אגדה)|ספר הישר]]{{הערה|[[ספר הישר (אגדה)|ספר הישר]], [[S:ספר הישר - מקרא ואגדה/בראשית|פרק ד']]}}
* '''שס"ז''' – קינן ווערט דער ערשטער צו [[קעניג]]ן איבער מענטשן, לויט [[ספר הישר (אגדה)|ספר הישר]]{{הערה|[[ספר הישר (אגדה)|ספר הישר]], [[S:ספר הישר - מקרא ואגדה/בראשית|פרק ד']]}}


== געבוירן ==
== געבוירן ==
* '''ב'''', [[א' תשרי]] – [[קין]] און [[הבל]]{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כב|ב}}. לויט אן אנדערע דעה איז הבל געבוירן שפעטער ({{בבלי|סנהדרין|לח|ב|מפרש=תוספות|ד"ה=וירדו}}), אין [[ט"ו תשרי]] ({{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}).}}
* '''ב'''', [[א' תשרי]] – [[קין]] און [[הבל]]{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כב|ב}}. לויט אן אנדערע דעה איז הבל געבוירן שפעטער ({{בבלי|סנהדרין|לח|ב|מפרש=תוספות|ד"ה=וירדו}}), אין [[ט"ו תשרי]] ({{מדרש רבה|בראשית|כב|ד}}, לויט פירוש מהרי"פ).}}
* [[חנוך בן קין]], [[עירד]], [[מחויאל]], [[מתושאל]], [[למך בן מתושאל]] און זיינע קינדער [[יבל]], [[יובל בן למך|יובל]] און [[תובל קין]] זענען אלע געבוירן געווארן אין די יארן ק'–קל"ב{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|ד|כג|מפרש=רש"י}}}}
* [[חנוך בן קין]], [[עירד]], [[מחויאל]], [[מתושאל]], [[למך בן מתושאל]] און זיינע קינדער [[יבל]], [[יובל בן למך|יובל]] און [[תובל קין]] זענען אלע געבוירן געווארן אין די יארן ק'–קל"ב{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|ד|כג|מפרש=רש"י}}}}
* '''קל"ב''' – [[שת]], דער זון פון [[אדם הראשון]]
* '''קל"ב''' – [[שת]], דער זון פון [[אדם הראשון]]

נאוויגאציע מעניו