אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רבי יהושע בן חנניה"

'''{{מנוקד|רַבִּי יְהוֹשֻׁעַ בֶּן חֲנַנְיָה}}''' איז געווען פון די [[תנאים]] אין [[ארץ ישראל]], און פון די פירער פונעם דור נאך [[חורבן בית שני]]. ער איז '''רבי יהושע''' סתם וואס ווערט דערמאנט אין די משנה{{הערה|[[סדר תנאים ואמוראים]] [https://www.sefaria.org/Shem_HaGedolim%2C_Maarekhet_Sefarim%2C_Letter_Samekh%2C_Seder_Tanaim_VeAmoraim.7?lang=he אות ז]; {{בבלי|נזיר|נו|ב|מפרש=רש"י|ד"ה=ור' אלעזר}}}}, פאר א סך הכל פון 191 מאל{{מקור|סיבה=טרעפן אן ארט וואו דאס איז אויסגערעכנט, אדער דער צאל דערמאנט, אנשטאט אויסרעכענען די גאנצע ליסטע דאהי}}. ער איז געווען א תלמיד פון [[רבי יוחנן בן זכאי]] און א חבר מיט [[רבי אליעזר בן הורקנוס|רבי אליעזר]]. ער איז געווען [[אב בית דין]] אינעם בית ועד אין [[יבנה]], צו דער זייט פון דער נשיא [[רבן גמליאל השני]].

רבי יהושע האט נישט געהאט קיין דרויסנדע שיינקייט, אבער דערקעגן האט ער געהאט אן אויסערגעווענליכע קלוגשאפט און פקחות – ווי די טאכטער פון קייסער האט געזאגט אויף אים: "פרעכטיגע קלוגשאפט אין א מיאוס'ע כלי"{{הערה|{{בבלי|תענית|ז|א}}; {{בבלי|נדרים|נ|ב}}}}, און ער האט זיך באניצט דערמיט צו העלפן זיינע ברידער אינעם שטורמישן תקופה נאכ'ן חורבן הבית.

אינעם טאג וואס רבי אלעזר בן עזריה איז געשטעלט געווארן, האט מען מסלק געווען דעם שומר הפתח און עס זענען צוגעקומען פיר הונדערט (אדער זיבן הונדערט) בענק אין בית המדרש, און אפילו רבן גמליאל האט זיך נישט צוריקגעהאלטן פון בית המדרש אפילו איין שעה. רבי יהושע און רבן גמליאל האבן דיסקוטירט צווישן זיך איבער א שאלה וואס איז אויפגעקומען יענעם טאג כאילו גארנישט האט פאסירט, און די חכמים האבן מכריע געווען להלכה ווי רבי יהושע. דאן האט רבן גמליאל געכאפט אז ער דארף גיין איבערבעטן רבי יהושע. ווען ער איז אנגעקומען צום הויז פון רבי יהושע האט ער געזען די שווארצע ווענט פון זיין הויז, און ער האט אים געזאגט, "פון די ווענט פון דיין הויז דערקענט זיך אז דו ביזט א פחמי{{ביאור|ד.ה. א קויל מאכער, אדער א שמיד (רש"י). אין [[תלמוד ירושלמי]]{{הערה|שם=ירושלמיברכותדא|{{ירושלמי|ברכות|ד|א}}}} ווערט געברענגט אז רבן גמליאל האט אים געטראפן מאכן נידלען, און אים געזאגט: "פון די ביזטו זיך מפרנס?". פארהאן וואס פארבינדן די צוויי, זעט {{משנה|מכשירין|ה|ז|מפרש=משנת ארץ ישראל|ד"ה=גחלי פחם}}}} האט אים רבי יהושע געזאגט: "וויי איז פאר'ן דור וואס דו ביזט זיין פרנס, וואס דו ווייסט נישט דעם צער פון די תלמידי חכמים, מיט וואס זיי זענען זיך מפרנס און מיט וואס זיי שפייזן זיך". האט אים רבן גמליאל געזאגט "נעניתי לך [ד.ה. איך האב צופיל גערעדט קעגן דיר], זיי מיר מוחל", און רבי יהושע האט זיך נישט וויסענדיג געמאכט פון אים, ביז רבן גמליאל האט אים געזאגט: "טו עס וועגן די כבוד פון מיין טאטן"{{ביאור|דאס איז [[רבן שמעון בן גמליאל הראשון]], דער צווייטער רבן גמליאל'ס טאטע, וואס איז געווען פון די [[עשרה הרוגי מלכות]]{{הערה|אמרי נעם לה[[גר"א]]; זעט אויך עלי תמר ברכות ד, א}}. [[רבינו ניסים גאון]] איז גורס: "בשביל כבוד בית אבא", און טייטשט אז די כוונה איז [[הלל הזקן]], דער פאטריארך פון רבן גמליאל'ס פאמיליע, וואס איז געווען פון די אייניקלעך פון דוד המלך און האט געגרינדעט א פרעכטיגע דינאסטיע פון נשיאים און גדולים.}}, און דאן האט זיך רבי יהושע איבערגעבעטן און אים מוחל געווען{{הערה|שם=ברכות|{{בבלי|ברכות|כח|א}}}}.

אויך זיינע חברים די חכמים האט רבי יהושע באוואונדערט מיט זיין חכמה, אריינגערעכנט [[אסטראנאמיע]] און [[ביאלאגיע]].

<blockquote>איין פילאזאף האט אוועקגעגעבן מערערע יארן כדי צו אנטפלעקן ווי לאנג ציט זיך דאס שוואנגערשאפט פון א שלאנג. ווען די חכמים זענען אמאל אנגעקומען קיין רוים, האט דער פילאזאף געפרעגט רבן גמליאל: "נאך וויפיל צייט געבוירט דאס שלאנג"? האט ער אים נישט געוואוסט צו ענטפערן, און זיין געזיכט איז פארכמארעט געווארן. האט רבי יהושע זיך אנגעשטויסן אין אים און אים געפרעגט: "פארוואס איז דיין פנים פארקרענקט?" האט אים רבן גמליאל געזאגט: "איין שאלה בין איך געפרעגט געווארן און איך האב נישט געוואוסט צו ענטפערן: נאך ווי לאנג געבוירט דאס שלאנג?". האט אים רבי יהושע געזאגו: "צו זיבן יאר", און אים געברענגט א ראיה פון די תורה. איז רבן גמליאל צוריק און געזאגט פאר'ן פילאזאף דעם ענטפער. האט ער אנגעהויבן רייבן זיין קאפ אין וואנט און געזאגט: "אלעס וואס איך האב מיך געפלאגט זיבן יאר איז דער געקומען און עס מיר אויסגעשטרעקט אין איין קנה"{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|כ|ד}}; זעט אויך {{בבלי|בכורות|ח|ב}}. פארהאן וואס אידענטיפיצירן דעם שטערן אלס [[קאמעט]] האַלי (Halley's Comet).}}.</blockquote>

אין רבי יהושע'ס צייטן האט דער רוימישער קעניגרייך פלוצים געגעבן רשות צו בויען דעם [[בית המקדש]]. באלד האבן זיך צוזאמגענומען פילע אידן פון ארץ ישראל און גולה, און די פאלק'ס עשירים, [[פפוס ולוליאנוס]], האבן צוגעשטעלט גאלד און זילבער און אלע אנדערע זאכן וואס פעלן זיך אויס צום בויען. צום באדויערן איז די צייט נאכנישט רייף געווען, און די [[כותים]] (די מינים) די אנטיסעמיטן זענען געקומען פאר'ן קייסער און האבן מוציא דיבה געווען אויף די אידן אז זיי וועלן דורך דעם ווידערשפּעניגן אין די רוימער. ווען דער קייזער האט געענטפערט אז ער האט שוין געגעבן רשות און קען מער נישט צוריקצוען, האט מען אים מייעץ געווען אז ער זאל אויסנעמען דאס בויען דעם מקדש מיט'ן דאס אוועקריקן פון איר פריערדיגן ארט אדער מיט'ן אביסל טוישן די מאָסן, און דערפאר וועלן זיך די אידן אליינס אפהאלטן פון עס בויען (וויבאלד די מקום המקדש און אירע פונקטליכע מאָסן זענען געווארן מקובל בנבואה און מ'קען זיי נישט ענדערן). ווען די ברייוון איבער די נייע גזירה זענען אנגעקומען האט דער גאנצער געמיינדע אהגעהויבן וויינען, און האבן געוואלט ווידערשפעניגן אין די רוימער. די חכמים, וואס האבן געוואוסט אז אזא שריט וועט אָנברענגען אן אומגליק, האבן זיי געזוכט א קלוגער מענטש וואס זאל קענען בארואיגן דעם ציבור, און האבן אויסגעקליבן רבי יהושע, וואס ער איז "אסכולוסטקיא דאורייתא" (האַר פון בית המדרש און בקי צו מסדר זיין דברי אגדה). איז רבי יהושע אריין און גע'דרש'נט פאר'ן קהל דאס פאלגנדע משל:

<blockquote>דער לייב האט פארציקט א פארציקעניש און ס'איז אים שטעקן געבליבן א ביין אין האלז, האט ער אויסגערופן "ווער עס קען עס ארויסצוען וועל איך אים געבן זיין באלוין". איז געקומען אן עוף וואס זיין האלז איז לאנג און האט אריינגעשטעקט זיין האלז אינעם לייב'ס מויל און ארויסגענומען דעם ביין. ווען ער האט געבעטן זיין שכר, האט אים דער לייב געזאגט: "גענוג איז דיר אז דו קענסט זיך בארימען און דערציילן אז דו ביזט אריין אינעם מויל פון לייב און דו ביזט ארויס בשלום". "אזוי אויך אונז", האט רבי יהושע פארענדיגט, "גענוג אז מיר זענען אריין אין דעם געשעעניש בשלום און ארויס בשלום, און זיי האבן אונז נישט געטון קיין שום שלעכטס מער. לאמיר נישט אויפוועקן דעם לייב פון זיין הויערן"{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|סד|י}}; {{ילקוט שמעוני|1=תולדות|2=קיא|5=ויאמרו}}}}.</blockquote>

לויט [[רבי חיים וויטאל]] האט דער [[אר"י הקדוש]] געזאגט אז רבי יהושע איז באגראבן געווארן אויפן [[אלטע בית עולם פון צפת|אלטן בית־עולם אין צפת]] דארט וואו די וועלט איז זיך טועה און זאגט אז [[הושע בן בארי]] ליגט{{הערה|[[שית:Sha'ar_HaGilgulim.37|שער הגלגולים, לז]]}}.

 

 

אין די ת"ש יארן איז זיין קבר געווארן אנגעצייכנט אין דער חלקת תנאים ביי רבן יוחנן בן זכאי אין [[טבריה]], אבער דאס איז לכאורה געמאכט געווארן אן א בפירוש'ן מקור, אויסער דער דערמאנונג פון יעקב בן נתנאל הכהן וואס זאגט אז רבן יוחנן איז געווארן באַגראָבן צוזאַמען מיט אַכט פון זיינע תלמידים אָבער האט נישט ספּעציפיצירט וועלכע פון זיי{{הערה|{{היברובוקס|אברהם יערי|מסעות ארץ ישראל|36832|page=57|קעפל=מסעות יעקב בן נתנאל הכהן}}}}.