בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,576
רעדאגירונגען
ק (←די גרויסע בונד: אויסדרוק) |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 16: | שורה 16: | ||
| צד שני-אבדות = 14,000-20,500 גע'הרג'עטע | | צד שני-אבדות = 14,000-20,500 גע'הרג'עטע | ||
}} | }} | ||
די '''שלאכט פון קארקאר''' האט זיך אפגעשפילט אין יאר 853 פצ"ר, ווען די ארמיי פון דער [[אשור]]ישע אימפעריע, אנגעפירט דורך קעניג [[שלמנאסר דער דריטער]], האט זיך צוזאמגעשטויסן מיט א פארבאנד פון עלף קעניגן ביים שטאט קארקאר. די פארבאנד איז געווען אנגעפירט דורך הדדעזר, וואס ווערט אנגערופן אויף אשוריש אדד-אידיר, און איז מעגליך קעניג [[בן-הדד]] דער צווייטער פון ארם-דמשק; און [[אחאב]] מלך [[מלכות ישראל|ישראל]] | די '''שלאכט פון קארקאר''' האט זיך אפגעשפילט אין יאר 853 פצ"ר, ווען די ארמיי פון דער [[אשור]]ישע אימפעריע, אנגעפירט דורך קעניג [[שלמנאסר דער דריטער]], האט זיך צוזאמגעשטויסן מיט א פארבאנד פון עלף קעניגן ביים שטאט קארקאר. די פארבאנד איז געווען אנגעפירט דורך הדדעזר, וואס ווערט אנגערופן אויף אשוריש אדד-אידיר, און איז מעגליך קעניג [[בן-הדד]] דער צווייטער פון ארם-דמשק; און [[אחאב]] מלך [[מלכות ישראל|ישראל]]{{הערה|{{Cite web |title=Battle of Qarqar |url= https://biblical-archaeology.org/en/locations/קרב-קרקר-2/ |access-date=2024-07-03 |website=Biblical Archaeology - Maps and Findings |language=en-US}}.}}. | ||
די שלאכט, וואס האט פאסירט בשעת דער אשורישער אינוואזיע אויף [[ארם]] צווישן 854 און 846 פצ"ר, איז באקאנט דערפאר וואס זי האט געהאט מער זעלנער ווי יעדע פריערדיגע שלאכט, און דערפאר וואס דאס איז געווען דער ערשטער מאל וואס געוויסע פעלקער ווערן דערמאנט אין היסטאריע, ווי למשל די [[אראבער]]. | די שלאכט, וואס האט פאסירט בשעת דער אשורישער אינוואזיע אויף [[ארם]] צווישן 854 און 846 פצ"ר, איז באקאנט דערפאר וואס זי האט געהאט מער זעלנער ווי יעדע פריערדיגע שלאכט, און דערפאר וואס דאס איז געווען דער ערשטער מאל וואס געוויסע פעלקער ווערן דערמאנט אין היסטאריע, ווי למשל די [[אראבער]]. | ||
די שלאכט איז פאראייביגט געווארן אויף די מאנאליט וואס איז געפונען געווארן נעבן קורך ארום 20 מייל דרום פון דיאַרבאַקיר אין טערקיי און אויף דער שווארצער [[אבעליסק|אָבעליסק]] (היינט זענען ביידע אין [[בריטישער מוזעאום|בריטישן מוזעאום]]{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1848-1104-1|קעפל=obelisk|זייטל=British Museum}}}}). לויט דער ווערסיע פון דער אשורישער אפונים ליסטע, קומט אויס אז די שלאכט האט פאסירט אין 854 פצ"ר | די שלאכט איז פאראייביגט געווארן אויף די מאנאליט וואס איז געפונען געווארן נעבן קורך ארום 20 מייל דרום פון דיאַרבאַקיר אין טערקיי און אויף דער שווארצער [[אבעליסק|אָבעליסק]] (היינט זענען ביידע אין [[בריטישער מוזעאום|בריטישן מוזעאום]]{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1848-1104-1|קעפל=obelisk|זייטל=British Museum}}}}). לויט דער ווערסיע פון דער אשורישער אפונים ליסטע, קומט אויס אז די שלאכט האט פאסירט אין 854 פצ"ר{{הערה|Shea, William H. "[https://www.jstor.org/stable/1359806 A Note on the Date of the Battle of Qarqar]." ''Journal of Cuneiform Studies'', vol. 29, no. 4, 1977, pp. 240–242.}}. | ||
==די שטאט קארקאר== | ==די שטאט קארקאר== | ||
| שורה 32: | שורה 32: | ||
==דער שלאכט== | ==דער שלאכט== | ||
לויט אן אויפשריפט וואס שלמנאסר האט שפעטער אויפגעשטעלט האט ער אנגעהויבן זיין יערליכן פעלדצוג פארלאזנדיג נינוה דעם 14'טן טאג אין אייר. ער האט איבערגעשטיגן דעם [[חידקל]] און דעם [[פרת]] אן קיין פראבלעמען, און האט באקומען אונטערטעניגקייט און שטייערן פון פארשידענע שטעט אויפ'ן וועג, אריינגערעכנט [[ארם צובא|אלעפא]]. איינמאל ער איז פארביי אלעפא, האט ער זיך צוזאמגעשטויסן מיט'ן ערשטן ווידערשטאנד פון די זעלנער פון אירכולעני, דער קעניג פונעם לואוויאנישן לאנד חמת, וועמען ער האט באזיגט. אלס נקמה האט ער געפלינדערט די פאלאצן און שטעט פון אירכולעני'ס קעניגרייך. פארזעצנדיג זיין מארש נאכ'ן פלינדערן קארקאר, האט ער זיך אנגעטראפן מיט די אליאירטע קרעפטן נעבן דעם אָראָנטעס טייך | לויט אן אויפשריפט וואס שלמנאסר האט שפעטער אויפגעשטעלט האט ער אנגעהויבן זיין יערליכן פעלדצוג פארלאזנדיג נינוה דעם 14'טן טאג אין אייר. ער האט איבערגעשטיגן דעם [[חידקל]] און דעם [[פרת]] אן קיין פראבלעמען, און האט באקומען אונטערטעניגקייט און שטייערן פון פארשידענע שטעט אויפ'ן וועג, אריינגערעכנט [[ארם צובא|אלעפא]]. איינמאל ער איז פארביי אלעפא, האט ער זיך צוזאמגעשטויסן מיט'ן ערשטן ווידערשטאנד פון די זעלנער פון אירכולעני, דער קעניג פונעם לואוויאנישן לאנד חמת, וועמען ער האט באזיגט. אלס נקמה האט ער געפלינדערט די פאלאצן און שטעט פון אירכולעני'ס קעניגרייך. פארזעצנדיג זיין מארש נאכ'ן פלינדערן קארקאר, האט ער זיך אנגעטראפן מיט די אליאירטע קרעפטן נעבן דעם אָראָנטעס טייך{{הערה|{{Cite web |url=http://setup.finalweb.net/site/default.asp?sec_id=140001500 |title="Qarqar and Current Events", Lofquist, L |access-date=22 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827020025/http://setup.finalweb.net/site/default.asp?sec_id=140001500 |archive-date=27 August 2011 |url-status=dead}} (פון ענגליש וויקיפּעדיע).}}. | ||
===די גרויסע בונד=== | ===די גרויסע בונד=== | ||
| שורה 53: | שורה 53: | ||
די שלאכט לויט שלמנאסר: | די שלאכט לויט שלמנאסר: | ||
<blockquote>מיט די העכסטע קרעפטן וואס אשור מיין האר האט מיר געגעבן און מיט די מעכטיגע וואפן וואס דער געטליכער סטאנדארט וואס גייט פאר מיר האט מיר געגעבן, האב איך מיט זיי געקעמפט. איך האב זיי באזיגט פון דער שטאט קארקאר ביז דער שטאט גילזאַו. איך האב געזיגט מיט'ן שווערד 14,000 זעלנער, זייערע קעמפער. ווי אדד האב איך אויף זיי אראפגעלאזט א פארניכטנדיגע מבול. איך האב צעשפרייט זייערע קערפער און אנגעפילן דעם פלוין. איך האב אומגעברענגט מיט'ן שווערד זייערע גרויסע קרעפטן. איך האב געמאכט זייער בלוט פליסן אין די טאלן. דאס פעלד איז געווען צו קליין אויף צו לייגן זייערע קערפער; דאס ברייטע פעלד איז געווען פארנומען מיט זיי באערדיגן. איך האב פארשטאפט דעם אָראָנטעס טייך מיט זייערע קערפער ווי מיט א דאמבע. אין מיטן דער שלאכט האב איך זיי אוועקגענומען וועגענער, רייטער, און גרופעס פערד | <blockquote>מיט די העכסטע קרעפטן וואס אשור מיין האר האט מיר געגעבן און מיט די מעכטיגע וואפן וואס דער געטליכער סטאנדארט וואס גייט פאר מיר האט מיר געגעבן, האב איך מיט זיי געקעמפט. איך האב זיי באזיגט פון דער שטאט קארקאר ביז דער שטאט גילזאַו. איך האב געזיגט מיט'ן שווערד 14,000 זעלנער, זייערע קעמפער. ווי אדד האב איך אויף זיי אראפגעלאזט א פארניכטנדיגע מבול. איך האב צעשפרייט זייערע קערפער און אנגעפילן דעם פלוין. איך האב אומגעברענגט מיט'ן שווערד זייערע גרויסע קרעפטן. איך האב געמאכט זייער בלוט פליסן אין די טאלן. דאס פעלד איז געווען צו קליין אויף צו לייגן זייערע קערפער; דאס ברייטע פעלד איז געווען פארנומען מיט זיי באערדיגן. איך האב פארשטאפט דעם אָראָנטעס טייך מיט זייערע קערפער ווי מיט א דאמבע. אין מיטן דער שלאכט האב איך זיי אוועקגענומען וועגענער, רייטער, און גרופעס פערד{{הערה|{{Cite web |title=Qarqar (853 BCE)|url=https://www.livius.org/articles/battle/qarqar-853-bce/ |access-date=2024-05-18 |website=Livius.org}} (פון ענגליש וויקיפּעדיע).}}. </blockquote> | ||
עס איז אבער צום באמערקן, אז די קעניגליכע אויפשריפטן פון יענע צייט זענען באקאנט אלס אומפארלעסליך. זיי אנערקענען קיינמאל נישט קיין דורכפאלן, און צומאל דערציילן זיי איבער זיך זיגן וואס זענען טאקע געוואונען געווארן, אבער דורך זייערע עלטערן אדער פארגייער. אויב שלמנאסר האט געוואונען א קלארן זיג ביי קארקאר, האט דאס נישט גלייך געפירט צו ווייטערע אשורישע אינוואזיעס אין סיריע | עס איז אבער צום באמערקן, אז די קעניגליכע אויפשריפטן פון יענע צייט זענען באקאנט אלס אומפארלעסליך. זיי אנערקענען קיינמאל נישט קיין דורכפאלן, און צומאל דערציילן זיי איבער זיך זיגן וואס זענען טאקע געוואונען געווארן, אבער דורך זייערע עלטערן אדער פארגייער. אויב שלמנאסר האט געוואונען א קלארן זיג ביי קארקאר, האט דאס נישט גלייך געפירט צו ווייטערע אשורישע אינוואזיעס אין סיריע{{הערה|{{Cite book|last=Malamat|first=Abraham|url=https://books.google.com/books?id=2kSovzudhFUC&pg=PA121|title=A History of the Jewish People|date=1976|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-39731-6|page=121}}.}}. פון אשורישע פארצייכענונגען איז קלאר אז ער האט געפירט שלאכטן אין דער געגנט נאך עטליכע מאל אין די פאלגנדע צען יאר, קעמפנדיג קעגן הדדעזר זעקס מאל, וואס איז געווען געשטיצט דורך אירכולעני פון חמת כאטש צוויי מאל. שלמנאסר'ס קעגנער האבן זיך געהאלטן אויף זייערע טראנען נאך דער שלאכט: כאטש אחאב פון ישראל איז געשטארבן באלד דערנאך אין אן אומאפהענגיגע שלאכט, איז הדדעזר געווען קעניג פון דמשק ביז כאטש 841 פאר דער ציווילער רעכענונג. | ||
<!-- | |||
==אפוועזנהייט פון תנ"ך== | |||
טראץ איר היסטארישע וויכטיגקייט און די באדייטנדע ראלע פון קעניג אחאב פון ישראל, ווערט די שלאכט פון קרקר נישט דערמאנט אין תנ"ך. געלערנטע טענה'ן אז די אויסלאז קען זיין מיט כוונה. די תנ"ך שרייבער און רעדאקציע, ספעציעל די פון ספר מלכים, זעען אויס צו האבן געזוכט צו אונטערדריקן פאזיטיווע באריכטן פון אחאב, וועם זיי האבן געשילדערט אלס ישראל'ס "ערגסטער קעניג" צוליב זיינע טעאלאגישע און פאליטישע אקציעס, ווי צום ביישפיל די אומגערעכטע איינשאפונג פון נבות'ס וויינגארטן. די תנ"ך פאקוסירט זיך אויף תורה געהארכזאמקייט און געטריישאפט צו ג-ט אלס די ריכטיגע מעסטונגען פון א קעניג'ס ערפאלג, מער ווי מיליטערישע אדער עקאנאמישע מעכטיגקייט. דערפאר, אריינצונעמען אחאב'ס איינדרוקספולע מיליטערישע און עקאנאמישע דערגרייכונגען ביי קרקר וואלט נישט געפאסט אין די טעאלאגישע מעשה וואס די שרייבער האבן געוואלט איבערגעבן{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.thetwocities.com/biblical-studies/what-the-biblical-authors-skipped-and-why-it-matters-today/|שרייבער=Brandon Hurlbert|קעפל=What the Biblical Authors Skipped and Why it Matters Today|זייטל=The Two Cities|דאטום=September 21, 2018}}}}. --> | |||
==ביבליאגראפיע== | ==ביבליאגראפיע== | ||
רעדאגירונגען