בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,589
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
ק (הגהה) |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 7: | שורה 7: | ||
==ביאגראפיע== | ==ביאגראפיע== | ||
רבי מאיר ש"ץ האט געלעבט און געווירקט אין וורמייזא (ווארמס), וועלכע איז צוזאמען מיט מאגענצע (מיינץ) געווען א וויכטיגער צענטער פון תורה און הוראה אין אשכנז. וויבאלד זיין געבורטס-ארט איז נישט באקאנט און זיין פערזענליכע ביאגראפיע איז פארנעפלט, האט זיך ארום אים געוועבט פיל לעגענדעס. זיין פאטער איז געווען רבי יצחק. | |||
אין דעם אלטער פנקס פון הזכרת נשמות פון שטאט ווירמייזא ווערט דערמאנט "רבינו מאיר בר יצחק שליח ציבור וכו' בעבור שתיקן שבחות למקום"{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/d859aa4f-ecca-4845-96bb-c6931c940647/surfaces/48939344-6093-4a51-8127-64ba4d6c7511/|קעפל=פנקס של קהל ווירמזיי' ממחזור ר"ט|זייטל=[[באדלעיאן ביבליאטעק]] אין [[אקספארד]]|מידע נוסף=MS. Oppenheim 716, fol. 8a}}; {{כתיב|פנקס הזכרת נשמות בקהלת ורמיזא|990000402490205171|Ms. Heb. 4°656, דף 4ב|6877780}}; געדרוקט אין {{היברובוקס|אהרן יעללינעק|קונטרס ווירמייזא|34866|page=6|מקום הוצאה=וויען|שנת הוצאה=תר"מ|עמ=7}}}}. | |||
אין ראם פון זיין פּאסטן אלס שליח ציבור האט ער מתקן געווען א צאל תיקונים אין דעם נוסח התפילה (ווי דאס צולייגן "גואלינו ה' צבאות שמו קדוש ישראל" ביים אויספיר פון [[ברכות קריאת שמע]]{{הערה|ספר המנהגים לרבי יצחק אייזיק מטירנא.}}), און פארפאסט צענדליגער פיוטים, צווישן זיי אזעלכע וואס מען זאגט ביז'ן היינטיגן טאג. | אין ראם פון זיין פּאסטן אלס שליח ציבור האט ער מתקן געווען א צאל תיקונים אין דעם נוסח התפילה (ווי דאס צולייגן "גואלינו ה' צבאות שמו קדוש ישראל" ביים אויספיר פון [[ברכות קריאת שמע]]{{הערה|ספר המנהגים לרבי יצחק אייזיק מטירנא.}}), און פארפאסט צענדליגער פיוטים, צווישן זיי אזעלכע וואס מען זאגט ביז'ן היינטיגן טאג. | ||
רבי מאיר האט געהאט צוויי זין, יעקב און יצחק. זיין זון יצחק איז אומגעקומען אין די [[גזרות תתנ"ו|גזירות פון תתנ"ו]], ווי דערמאנט אין פנקס הזכרת נשמות פון ווירמייזא{{הערה|<!-- {{היברובוקס|רבי אליעזר בן נתן|קונטרס גזרות תתנ"ו|34838|מקום הוצאה=לייפציג|שנת הוצאה=תרי"ד}} עמוד????; --> {{לינק|אדרעס=https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/d859aa4f-ecca-4845-96bb-c6931c940647/surfaces/4af53def-b3c1-4ebc-a9d3-93de08367b97/|קעפל=פנקס של קהל ווירמזיי' ממחזור ר"ט|זייטל=[[באדלעיאן ביבליאטעק]] אין [[אקספארד]]|מידע נוסף=MS. Oppenheim 716, fol. 1b}}; איבערגעשריבן ה'תצ"ג דורך יהודה צבי מיכלשטאט אין {{כתיב|פנקס הזכרת נשמות בקהלת ורמיזא|990000402490205171|Ms. Heb. 4°656, דף 71א|6877783}}; געדרוקט אין {{היברובוקס|אהרן יעללינעק|קונטרס ווירמייזא וקהל ווינא|34866|page=3|מקום הוצאה=וויען|שנת הוצאה=תר"מ|עמ=4}}}}. | |||
==פּיוטים און ווערק== | ==פּיוטים און ווערק== | ||
רבי מאיר האט זיך הויפּטזעכליך באקענט אלס א פּייטן. ער האט געשאפן [[פיוט|פּיוטים]] און [[סליחות]] אין לשון-קודש און אראמיש, און מער ווי 50 פון זיי זענען פארבליבן ביז היינט. א טייל פון זיינע פּיוטים פאר די ימים טובים זענען אנגענומען געווארן אין די קהילות פון אשכנז און פּוילן און זענען געדרוקט געווארן אומצאליגע מאל אין מחזורים און סליחות{{הערה|{{יודאיקה|Abraham David|Meir ben Isaac Sheli'aḥ Ẓibbur|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/meir-ben-isaac-sheliah-zibbur}}}}. ער איז געווען פון די געציילטע חכמי אשכנז וואס האבן מחבר געווען [[קרובות]], און דער איינציגסטער פון זיי צו מחבר זיין א [[קרובה#שבעתא|שבעתא]] אויף מוסף פון [[שבת זכור]] און [[שבת פרה]]{{הערה|https://archive.today/20091204054819/http://shituf.piyut.org.il/story/1384}}. געוויסע פיוטים האט ער פארפאסט לויט די מעטער פון תנועות אויפ'ן ספרד'ישן שטייגער, א שריט וואס אנדערע אשכנז'ישע פייטנים האבן אנגעהויבן נאכמאכן זינט דאן{{הערה|אזוי ווי דער סליחה "תְּפִלָּה תִקַּח תְּחִנָּה תִבְחַר" אויף ערב ראש השנה, וואס לויפט מיט א מעטער פון 8 זילבעס פער סטאנץ}}. | רבי מאיר האט זיך הויפּטזעכליך באקענט אלס א פּייטן. ער האט געשאפן [[פיוט|פּיוטים]] און [[סליחות]] אין לשון-קודש און אראמיש, און מער ווי 50 פון זיי זענען פארבליבן ביז היינט. א טייל פון זיינע פּיוטים פאר די ימים טובים זענען אנגענומען געווארן אין די קהילות פון אשכנז און פּוילן און זענען געדרוקט געווארן אומצאליגע מאל אין מחזורים און סליחות{{הערה|{{יודאיקה|Abraham David|Meir ben Isaac Sheli'aḥ Ẓibbur|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/meir-ben-isaac-sheliah-zibbur}}}}. ער איז געווען פון די געציילטע חכמי אשכנז וואס האבן מחבר געווען [[קרובות]], און דער איינציגסטער פון זיי צו מחבר זיין א [[קרובה#שבעתא|שבעתא]] אויף מוסף פון [[שבת זכור]] און [[שבת פרה]]{{הערה|https://archive.today/20091204054819/http://shituf.piyut.org.il/story/1384}}. געוויסע פיוטים האט ער פארפאסט לויט די מעטער פון תנועות אויפ'ן ספרד'ישן שטייגער, א שריט וואס אנדערע אשכנז'ישע פייטנים האבן אנגעהויבן נאכמאכן זינט דאן{{הערה|אזוי ווי דער סליחה "תְּפִלָּה תִקַּח תְּחִנָּה תִבְחַר" אויף ערב ראש השנה, וואס לויפט מיט א מעטער פון 8 זילבעס פער סטאנץ.}}. | ||
די מערסט-באקאנטע פּיוט זיינער איז דער אראמישער פּיוט "[[אקדמות]]". דער פּיוט ווערט געזאגט געווענטליך אין אשכנזישע קהילות אין חג השבועות, אלס אַן איינלייטונג צו די קריאה פון ערשטן טאג שבועות, ווען מען ליינט די [[עשרת הדברות]]. דער מנהג איז צו געווען עס צו זאגן עס נאך דעם ערשטן פּסוק פון קריאת התורה (שמות י"ט, ב'), די סיבה דערצו איז געווען וויבאלד אריגינעל האט דאס געדינס אלס "רשות" פארן מתורגמן וואס האט געזאגט דעם תרגום פון די קריאת התורה. תרגום איז א מנהג וואס איז איינגעפירט געווארן דורך [[עזרא הסופר]]{{הערה|שם=רמבםיבי|{{רמב"ם|תפילה|יב|י}}. דער מנהג איז געבליבן ביז היינט ביי די [[תימנים]]}}, און איז שפעטער פארבליבן אין אשכנז און צרפת בלויז אויף געציילטע ימים טובים. שפעטער ווען מ'האט אויפגעהערט מתרגם זיין אויך ביי די פאר ימים טובים, האט דאס אז מען זאגט "אקדמות" גלייך נאכן ערשטן פּסוק האט ארויסגערופן פיל דיסקוסיעס און השערות, און האט אויפגעברענגט התנגדות מפסיק צו זיין די קריאה דערוועגן, און טייל פוסקים האבן איינגעפירט דעם מנהג צו זאגן עס פאר'ן אנהייבן ליינען די תורה. | די מערסט-באקאנטע פּיוט זיינער איז דער אראמישער פּיוט "[[אקדמות]]". דער פּיוט ווערט געזאגט געווענטליך אין אשכנזישע קהילות אין חג השבועות, אלס אַן איינלייטונג צו די קריאה פון ערשטן טאג שבועות, ווען מען ליינט די [[עשרת הדברות]]. דער מנהג איז צו געווען עס צו זאגן עס נאך דעם ערשטן פּסוק פון קריאת התורה (שמות י"ט, ב'), די סיבה דערצו איז געווען וויבאלד אריגינעל האט דאס געדינס אלס "רשות" פארן מתורגמן וואס האט געזאגט דעם תרגום פון די קריאת התורה. תרגום איז א מנהג וואס איז איינגעפירט געווארן דורך [[עזרא הסופר]]{{הערה|שם=רמבםיבי|{{רמב"ם|תפילה|יב|י}}. דער מנהג איז געבליבן ביז היינט ביי די [[תימנים]]}}, און איז שפעטער פארבליבן אין אשכנז און צרפת בלויז אויף געציילטע ימים טובים. שפעטער ווען מ'האט אויפגעהערט מתרגם זיין אויך ביי די פאר ימים טובים, האט דאס אז מען זאגט "אקדמות" גלייך נאכן ערשטן פּסוק האט ארויסגערופן פיל דיסקוסיעס און השערות, און האט אויפגעברענגט התנגדות מפסיק צו זיין די קריאה דערוועגן, און טייל פוסקים האבן איינגעפירט דעם מנהג צו זאגן עס פאר'ן אנהייבן ליינען די תורה. | ||
| שורה 23: | שורה 25: | ||
*"אִילּוּ פּוּמֵּי נִימֵי": אַן איינלייטונגס פּיוט פאַר'ן סדר "מתורגמן" פון שביעי של פסח. עס ווערט געזאגט נאכ'ן ערשטן פּסוק פון דער ערשטער עליה. | *"אִילּוּ פּוּמֵּי נִימֵי": אַן איינלייטונגס פּיוט פאַר'ן סדר "מתורגמן" פון שביעי של פסח. עס ווערט געזאגט נאכ'ן ערשטן פּסוק פון דער ערשטער עליה. | ||
*"חֲנַנְיָה מִישָׁאֵל וַעֲזַרְיָה": א פּיוט פאר'ן סדר "מתורגמן" פון שבועות. רבי מאיר האט געשריבן א המשך צום אריגינעלן פּיוט וואס האט נאָר געהאט אַן אקראסטיך ביז האלבן אלף-בית. דער פּיוט איז ארויסגעשריבן צו ווערן געזאגט ווי אַן איינלייטונג צום תרגום פון דעם צווייטן געבאט (לא תשא). עס דערציילט די מעשה פון [[חנניה מישאל ועזריה|חנניה, מישאל און עזריה]], וואס האבן בעסער געוואלט ווערן אריינגעווארפן אין א פייערדיגן אויוון איידער דינען אַן עבודה זרה. | *"חֲנַנְיָה מִישָׁאֵל וַעֲזַרְיָה": א פּיוט פאר'ן סדר "מתורגמן" פון שבועות. רבי מאיר האט געשריבן א המשך צום אריגינעלן פּיוט וואס האט נאָר געהאט אַן אקראסטיך ביז האלבן אלף-בית. דער פּיוט איז ארויסגעשריבן צו ווערן געזאגט ווי אַן איינלייטונג צום תרגום פון דעם צווייטן געבאט (לא תשא). עס דערציילט די מעשה פון [[חנניה מישאל ועזריה|חנניה, מישאל און עזריה]], וואס האבן בעסער געוואלט ווערן אריינגעווארפן אין א פייערדיגן אויוון איידער דינען אַן עבודה זרה. | ||
*"תְּפִלָּה תִקַּח תְּחִנָּה תִבְחַר"{{הערה|{{ | *"תְּפִלָּה תִקַּח תְּחִנָּה תִבְחַר"{{הערה|סליחות נוסח פולין, {{ויקיטקסט|סליחות_לימי_התשובה/מנהג_פולין/סליחות_לערב_ראש_השנה#סליחה_מא|ערב ראש השנה, סליחה מא}}}}: א [[סליחות|סליחה]] אויף ערב השנה וואס שילדערט די עבודה פונעם קרבן תמיד, און בעט אז דאס זאגן זאל ווערן גערעכנט אנשטאט מקריב זיין א תמיד. דער פיוט איז געבויט מיט 8 זילבעס פער סטראף און נאכן אקראסטיך פון תשר"ק פארצייכנט עס "מאיר ברבי יצחק חזק ואמץ". | ||
[[רבי מנחם בן חלבו]] האט געשריבן פּירושים אויף ר' מאיר'ס פּיוטים. | [[רבי מנחם בן חלבו]] האט געשריבן פּירושים אויף ר' מאיר'ס פּיוטים. | ||
| שורה 43: | שורה 45: | ||
==מקום קבורה== | ==מקום קבורה== | ||
דער פּינקטליכער מקום קבורה פון ר' מאיר ש"ץ איז נישט באקאנט מיט זיכערקייט און עס זענען פארהאן פארשידענע מסורות איבער דעם. | דער פּינקטליכער מקום קבורה פון ר' מאיר ש"ץ איז נישט באקאנט מיט זיכערקייט און עס זענען פארהאן פארשידענע מסורות איבער דעם. | ||
עס זענען דא וואס ווילן זאגן אז דער קבר וואס געפינט זיך אין [[גוש חלב]], וואס פריערדיגע מקורות געבן אן אלס מקום קבורה פון [[רבי מאיר בעל הנס]], דאס איז פון רבי מאיר ש"ץ וואס האט זוכה געווען צו נסים. אן אנדערע מסורה געבט אן אז ער ליגט אין [[לובלין]]{{הערה|{{צ-בוך|נאמען=לקורות היהודים בלובלין|עמ=139}}.}}. פון דער אנדערע זייט, ווערט ער דערמאנט דורך איינער פון די ראשונים אין די דורות נאך אים, אלס "רבינו מאיר שליח ציבור מאבילי ירושלים"{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי אברהם בן עזריאל|ערוגת הבשם|6804|page=103}}}}, וואס קען זיין אן אנדייטונג אז ער שטאמט פון ארץ ישראל אדער פון די עשרת השבטים{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי נפתלי יעקב הכהן|אוצר הגדולים|8542|page=142|באנד=ו}}}}. | עס זענען דא וואס ווילן זאגן אז דער קבר וואס געפינט זיך אין [[גוש חלב]], וואס פריערדיגע מקורות געבן אן אלס מקום קבורה פון [[רבי מאיר בעל הנס]], דאס איז פון רבי מאיר ש"ץ וואס האט זוכה געווען צו נסים. אן אנדערע מסורה געבט אן אז ער ליגט אין [[לובלין]]{{הערה|{{צ-בוך|נאמען=לקורות היהודים בלובלין|עמ=139}}.}}. פון דער אנדערע זייט, ווערט ער דערמאנט דורך איינער פון די ראשונים אין די דורות נאך אים, אלס "רבינו מאיר שליח ציבור מאבילי ירושלים"{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי אברהם בן עזריאל|ערוגת הבשם|6804|page=103}}}}, וואס קען זיין אן אנדייטונג אז ער שטאמט פון ארץ ישראל אדער פון די עשרת השבטים{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי נפתלי יעקב הכהן|אוצר הגדולים|8542|page=142|באנד=ו}}}}. | ||