מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
ק
←מועדים וזמנים: הגהה
(המשך) |
ק (←מועדים וזמנים: הגהה) |
||
| (7 צווישנדיגע ווערסיעס פונעם זעלבן באַניצער נישט געוויזן) | |||
| שורה 4: | שורה 4: | ||
געשעענישן וועלכע קומען פאר אין א געווענליכע יאר אין חודש אדר ווערן אין אן עיבור יאר באצייכנט אין אדר ב', חוץ פון [[יארצייט]]ן וועלכע ווערן געהאלטן - לויט מנהג אשכנז - אין אדר א'. | געשעענישן וועלכע קומען פאר אין א געווענליכע יאר אין חודש אדר ווערן אין אן עיבור יאר באצייכנט אין אדר ב', חוץ פון [[יארצייט]]ן וועלכע ווערן געהאלטן - לויט מנהג אשכנז - אין אדר א'. | ||
אין טייל יארן, פאלט אויס [[פיר תקופות|תקופת ניסן]] אין דעם חודש. | |||
==אין דער לוח== | ==אין דער לוח== | ||
{{הויפט ארטיקל|עיבור יאר}} | {{הויפט ארטיקל|עיבור יאר}} | ||
דער אידישער יאר איז בעיקר באזירט אויף צוועלף חדשים פון די [[לבנה]] באנייאונג, וואס קומט אויס ארום 354 טעג{{הערה|{{בבלי|ערכין|ט|ב}}}}. דער פסוק זאגט אבער "שמור את חודש '''האביב''' ועשית פסח לה' אלוקיך"{{הערה|{{תנ"ך|דברים|טז|א}}}}, וואס באדייט אז דער קאלענדאר דארף שטימען אויך מיט'ן [[זון]] יאר פון ארום 365 טעג, כדי [[פסח]] זאל אלעמאל אויספאלן אין [[פרילינג]] צייט. דער אונטערשייד צווישן די לבנה יאר און זון יאר, וואס קומט אויס ארום עלף טעג{{ | דער אידישער יאר איז בעיקר באזירט אויף צוועלף חדשים פון די [[לבנה]] באנייאונג, וואס קומט אויס ארום 354 טעג{{הערה|{{בבלי|ערכין|ט|ב}}}}. דער פסוק זאגט אבער "שמור את חודש '''האביב''' ועשית פסח לה' אלוקיך"{{הערה|{{תנ"ך|דברים|טז|א}}}}, וואס באדייט אז דער קאלענדאר דארף שטימען אויך מיט'ן [[זון]] יאר פון ארום 365 טעג, כדי [[פסח]] זאל אלעמאל אויספאלן אין [[פרילינג]] צייט. דער אונטערשייד צווישן די לבנה יאר און זון יאר, וואס קומט אויס ארום עלף טעג{{ביאור|פינקטליכער: ארום צען טעג און 21 שעות (365.242-354.367).}}, זאמלט זיך אן פון יאר צו יאר און דארף ווערן 'פארראכטן' דורך צולייגן א חודש יעדע פאר יאר - אן אקט וואס ווערט אנגערופן "עיבור השנה". אין דער באשטימטער אידישער לוח לויפן די יארן אין א ציקל פון ניינצן יאר, אין וועלכע די עיבור יארן זענען דריי (און צומאל צוויי) יאר אפגערוקט איין פון אנדערן{{ביאור|פינקטליכער: די יארן 3, 6, 8, 11, 14, 17, און 19 זענען באשטימט אלס עיבור יארן.}}. | ||
דער צוגעלייגטער חודש דארף זיין דווקא פון אדר{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|יב|א}}}}. | דער צוגעלייגטער חודש דארף זיין דווקא פון אדר{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|יב|א}}}}. | ||
| שורה 15: | שורה 17: | ||
==נעמען== | ==נעמען== | ||
אין הלכה ווערט דער חודש אנגערופן "אדר שני" (אדער "השני") אדער פשוט אדר, און אין גמרא הייסט עס "אדר הסמוך לשבט"{{הערה|{{בבלי|מגילה|ו|ב}}}}. אין טייל קהילות איז געווען איינגעפירט עס צו רופן "ואדר", קומענדיג נאך אדר א' וואס מען פלעגט רופן אדר סתם{{הערה|שיירי כנסת הגדולה, הגהות בית יוסף, אורח חיים סימן רפ"ד. זעט אויך יוסף אומץ, סימן תרצ"א; עלי תמר, מגילה פרק א', אז אזוי איז געווען איינגעפירט אין פוילן און אנדערע תפוצות ישראל.}}. | אין הלכה ווערט דער חודש אנגערופן "אדר שני" (אדער "השני") אדער פשוט אדר, און אין גמרא הייסט עס "אדר הסמוך לשבט"{{הערה|{{בבלי|מגילה|ו|ב}}}}. אין טייל קהילות איז געווען איינגעפירט עס צו רופן "ואדר", קומענדיג נאך אדר א' וואס מען פלעגט רופן אדר סתם{{הערה|שיירי כנסת הגדולה, הגהות בית יוסף, אורח חיים סימן רפ"ד. זעט אויך יוסף אומץ, סימן תרצ"א; עלי תמר, מגילה פרק א', אז אזוי איז געווען איינגעפירט אין פוילן און אנדערע תפוצות ישראל.}}. | ||
ווען די חדשים ווערן גערופן לויט זייער צאל, אנגעהויבן פון [[ניסן]], ווערט אויך אדר ב' - ווי אדר בכלל - אנגערופן "חודש שנים עשר"{{הערה|בני יששכר, חודש אדר מאמר א' אות י"א, באזירט אויף {{ירושלמי|מגילה|א|ה}}. זעט אן ערקלערונג אין עלי תמר אויף ירושלמי, דארט, אז דאס איז באמת איין געדאפלטער חודש.}}. | |||
==אלס חודש אדר== | ==אלס חודש אדר== | ||
| שורה 34: | שורה 38: | ||
צומאל קען אויסקומען אז איין קינד זאל ווערן בר מצוה שפעטער ווי דער וואס איז געבוירן נאך אים. צום ביישפיל: אויב זענען זיי געבוירן אין אן עיבור יאר, איינער אין כ"ט אדר א' און דער צווייטער אין אנהייב אדר ב', און דרייצן יאר דערויף איז א שנה פשוטה, וועט דער צווייטער ווערן בר מצוה אין אנהייב אדר און דער ערשטער אין כ"ט אדר{{הערה|{{שלחן ערוך|אורח חיים|נה|י}}}}. לגבי נעמען א דאפלטע חלק [[ירושה]], איז דער ערשטער דער [[בכור]]{{הערה|שו"ת מהר"י מינץ, סימן ט}}. | צומאל קען אויסקומען אז איין קינד זאל ווערן בר מצוה שפעטער ווי דער וואס איז געבוירן נאך אים. צום ביישפיל: אויב זענען זיי געבוירן אין אן עיבור יאר, איינער אין כ"ט אדר א' און דער צווייטער אין אנהייב אדר ב', און דרייצן יאר דערויף איז א שנה פשוטה, וועט דער צווייטער ווערן בר מצוה אין אנהייב אדר און דער ערשטער אין כ"ט אדר{{הערה|{{שלחן ערוך|אורח חיים|נה|י}}}}. לגבי נעמען א דאפלטע חלק [[ירושה]], איז דער ערשטער דער [[בכור]]{{הערה|שו"ת מהר"י מינץ, סימן ט}}. | ||
== סימבאלן און אייגנשאפטן == | |||
[[טעקע:PiscesTzippori.jpg|קליין|לינקס|דער מזל דגים פון חודש אדר, א טייל פון דעם מאזאאיק אין דער אלטער [[בית הכנסת]] אין [[ציפורי]]]] | |||
לויט טייל מקורות איז דער [[גלגל המזלות|מזל]] פון דעם חודש [[מזל דגים]], ווי פון חודש אדר בכלל{{הערה|לבוש, אורח חיים סימן תרפ"ה סעיף א'; יערות דבש, חלק ב' דרוש ב'}}. לויט אנדערע, פארמאגט דער חודש נישט קיין מזל, און [[כישוף]] קען דעריבער נישט הערשן איבער מענטשן וועלכע זענען געבוירן אין דעם חודש{{הערה|{{תנ"ך|שמות|יז|ט|מפרש=חזקוני}}; בני יששכר, מאמרי חודש אדר, מאמר א' אות י"א און מאמר ד' אות י"א}}. | |||
לויט טייל מקורות, איז דער חודש קעגן [[שבט לוי]]{{הערה|קדושת לוי, פרשת משפטים; בני יששכר{{מקור}} על פי כתבי האר"י.}}. לויט אנדערע, איז עס קעגן [[שבט יוסף]]{{הערה|חידושי אגדות {{בבלי|סנהדרין|יב|א|מפרש=מהרש"א}}; קדושת לוי פרשת תצוה; קונטרס דברי חלומות, אות ט"ו.}}, אדער קעגן [[שבט דן]]{{הערה|אור התורה, בראשית ח, א}}. לויט איין מקור איז נישט פארהאן קיין שבט דערקעגן, און דעריבער איז מגין דער זכות פון השי"ת אליין{{הערה|דעת משה, לר"ח אדר שני}}. | |||
אין דעם חודש, האט מען אינזינען די צירופים פון [[שם הוי"ה]] פון אלע חדשים אינאיינעם{{הערה|בני יששכר, חודש ניסן מאמר א'}}. | |||
לויט איין מקור, דארף איינער וואס איז געבוירן אין דעם חודש זיך באזונדער שטארקן אין עבודת ה'{{הערה|מועד לכל חי, סימן ל"א אות ו', זעט: מגדים חדשים, שמות יז, ט.}}. | |||
==מנהגים== | |||
ביי תפילת מוסף פון ראש חודש, ווען עס איז איינגעפירט אין אן עיבור יאר צוצולייגן "ולכפרת פשע" קעגן דעם דרייצנטן חודש, פירן זיך טייל דאס צו זאגן נאר אין ראש חודש אדר ב'{{הערה|יוסף אומץ, סימן תרצ"א}}. אנדערע זאגן דאס פון אנהייב יאר ביז נאך אדר ב'{{הערה|{{שלחן ערוך|אורח חיים|תכג|מפרש=פרי מגדים}}, משבצות זהב סעיף קטן ב'}}. | |||
==מועדים וזמנים== | |||
* '''[[שבת שקלים]]''' – דער ערשטער פון די [[ארבע פרשיות]]. געפאלט אויס אין [[החא יאר]]ן אין [[א' אדר ב']]{{ביאור|אין די אנדערע עיבור יארן געפאלט ראש חודש אדר ב' נישט אום שבת, און מען ליינט פרשת שקלים אין לעצטן שבת פון אדר א'.}}. | |||
* '''[[ז' אדר]]''' – דער טאג פון [[משה רבינו]]'ס געבורט און פטירה, וואס ווערט באצייכנט אין פיל קהילות מיט פארשידענע מנהגים, ווערט לויט טייל איינגעהאלטן אין אדר ב' (זעט אויבן). | |||
* '''[[שבת זכור]]''' – דער צווייטער פון די ארבע פרשיות. ווערט געליינט א שבת בעפאר פורים. | |||
* '''[[תענית אסתר]]''' – א תענית וואס איז איינגעפירט אין [[י"ג אדר]], א טאג בעפאר פורים. | |||
* '''[[פורים]]''' – דער יום טוב געפייערט אין [[י"ד אדר]]. | |||
* '''[[שושן פורים]]''' – דער פורים פון די מוקפין, אין [[ט"ו אדר]]. | |||
* '''[[שבת פרה]]''' – דער דריטער פון די ארבע פרשיות. | |||
* '''[[שבת החודש]]''' – געפאלט אויס אין רוב עיבור יארן אין לעצטן שבת פון אדר ב'{{ביאור|אין [[בשז יאר|בשז]] און [[גכז יאר]]ן געפאלט [[א' ניסן]] אום שבת, און מען ליינט דאן פרשת החודש.}}. | |||
==זעט אויך== | |||
* [[אדר א']] | |||
* [[אדר]] | |||
* [[חודש]] | |||
==צו ליינען מער== | |||
* {{אוצר החכמה|הרב דוד יוסף|אור תורה|162591|page=13|קעפל=אדר ראשון ואדר שני לאור ההלכה|באנד=תשנז (שמט)|סופיקס=יא}} | |||
* {{היברובוקס|הרב יחזקאל אשר שטערנליכט|קול התורה|49003|page=487|קעפל=בענין בר מצוה ויום זכרון בשנה מעוברת|באנד=נח|שנת הוצאה=אדר תשס"ה|סופיקס=יא}} | |||
==נאטיצן== | |||
{{ביאורים}} | |||
==רעפערענצן== | |||
{{רעפערענצן}} | |||
{{חדשים}} | |||
[[קאַטעגאָריע:אדר|*]] | |||
[[קאַטעגאָריע:חדשים]] | |||
[[קאַטעגאָריע:עיבור יארן]] | |||
[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]] | |||
[[he:אדר ב']] | |||