בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,675
רעדאגירונגען
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 34: | שורה 34: | ||
==קעניגרייך== | ==קעניגרייך== | ||
שאול המלך און זיין ארמיי האבן געליטן א ביטערער מפלה דורכאויס א שלאכט קעגן די [[פלשתים]] אויפן בארג [[גלבוע]], און ער איז אומגעקומען מיט צוויי פון זיינע דריי זין. [[אבנר בן נר]], דער הויפט-גענעראל פון שאול, האט גענומען איש בושת, דער איינציגער יורש, און אים אריבערגעפירט קיין [[מחניים]], [[עבר הירדן|מזרח פונעם ירדן טייך]], וואו אבנר האט אים פראקלאמירט אלס קעניג איבער גלעד, אשור, יזרעאל, אפרים, בנימין, און גאנץ ישראל{{ביאור|{{תנ"ך|שמואל ב|ב|ט}}: "אֶל הַגִּלְעָד וְאֶל הָאֲשׁוּרִי וְאֶל יזְרְעֶאל וְעַל אֶפְרַיִם וְעַל בִּנְיָמִן וְעַל ישְׂרָאֵל כֻּלֹּה". די מפרשים לערנען דערפון אז זיין קרוינונג איז טאקע צוגעגאנגען אזוי, ווען צוערשט האט ער געקעניגט בלויז איבער געוויסע געגנטן, און צוביסלעך האט ער אויסגעברייטערט זיין הערשאפט איבער גאנץ [[ארץ ישראל]] (מצודות דארט).}}. אין דער זעלבער צייט האט שבט יהודה | שאול המלך און זיין ארמיי האבן געליטן א ביטערער מפלה דורכאויס א שלאכט קעגן די [[פלשתים]] אויפן בארג [[גלבוע]], און ער איז אומגעקומען מיט צוויי פון זיינע דריי זין. [[אבנר בן נר]], דער הויפט-גענעראל פון שאול, האט גענומען איש בושת, דער איינציגער יורש, און אים אריבערגעפירט קיין [[מחניים]], [[עבר הירדן|מזרח פונעם ירדן טייך]], וואו אבנר האט אים פראקלאמירט אלס קעניג איבער גלעד, אשור, יזרעאל, אפרים, בנימין, און גאנץ ישראל{{ביאור|{{תנ"ך|שמואל ב|ב|ט}}: "אֶל הַגִּלְעָד וְאֶל הָאֲשׁוּרִי וְאֶל יזְרְעֶאל וְעַל אֶפְרַיִם וְעַל בִּנְיָמִן וְעַל ישְׂרָאֵל כֻּלֹּה". די מפרשים לערנען דערפון אז זיין קרוינונג איז טאקע צוגעגאנגען אזוי, ווען צוערשט האט ער געקעניגט בלויז איבער געוויסע געגנטן, און צוביסלעך האט ער אויסגעברייטערט זיין הערשאפט איבער גאנץ [[ארץ ישראל]] (מצודות דארט).}}. אין דער זעלבער צייט האט שבט יהודה געקרוינט [[דוד]] אלס קעניג איבער זיי אין חברון. | ||
איש בושת איז געווען פערציג יאר אלט ווען ער האט אנגעהויבן קעניגן, און זיין אפיציעלע רעגירונג האט געדויערט צוויי יאר{{הערה|שם=שמובבי|{{תנ"ך|שמואל ב|ב|י}}}}. איש בושת ווערט געשילדערט אלס א שוואכער הערשער וואס איז געווען שטארק אפהענגיג אין אבנר בן נר פאר זיין מאכט און לעגיטימיטעט. זיין רעזידענץ אין מחניים איז אויסגעקליבן געוואָרן ווייל עס איז געווען ווייט פון די פלשתים וואָס האָבן דאַן קאָנטראָלירט טיילן פון לאנד{{הערה|{{תנ"ך|שמואל א|לא|ז}}}}. | איש בושת איז געווען פערציג יאר אלט ווען ער האט אנגעהויבן קעניגן, און זיין אפיציעלע רעגירונג האט געדויערט צוויי יאר{{הערה|שם=שמובבי|{{תנ"ך|שמואל ב|ב|י}}}}. איש בושת ווערט געשילדערט אלס א שוואכער הערשער וואס איז געווען שטארק אפהענגיג אין אבנר בן נר פאר זיין מאכט און לעגיטימיטעט. זיין רעזידענץ אין מחניים איז אויסגעקליבן געוואָרן ווייל עס איז געווען ווייט פון די פלשתים וואָס האָבן דאַן קאָנטראָלירט טיילן פון לאנד{{הערה|{{תנ"ך|שמואל א|לא|ז}}}}. | ||
| שורה 40: | שורה 40: | ||
דוד האט לכתחילה נישט געזוכט זיך צו טשעפען מיט איש בושת, און יעדער האט זיך געקעניגט אויף זיין חלק, ביז אבנר בן נר האט אנגערייצט דוד'ס לייט צו א קריג{{הערה|שם=רלבים|[[רלב"ג]] און [[מלבי"ם]] אויף {{תנ"ך|שמואל ב|ב|י}}.}}. אבנר'ס קעמפער האָבן זיך אנגעטראָפן מיט דוד'ס מענטשן אונטער יואב בן צרויה ביי א באסיין נעבן [[גבעון]], און אבנר האט אנגעבאטן אז יונגען זאלן שטיפן א שלאכט, אבער דער שפיל האט זיך געענדיגט מיט א טויטליכער קריג און אַ בלוטיגער מפלה פאַר איש בושת'ס לאַגער{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ב|יא|לב}}.}}. פון דאן איז געווען א לאנגע קריג צווישן בית שאול און בית דוד{{הערה|שם=שמבגא|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|א}}}}; [[יואב בן צרויה]] מיט זיינע ברידער זענען געשטאנען איז שפיץ פון דוד'ס לייט, און אבנר בן נר איז געשטאנען אין שפיץ פון איש בושת'ס לאגער. דוד'ס לייט זענען אלץ געווארן שטערקער און גרעסער, ווען איש בשת'ס לאגער ווערט אלץ שוואכער{{הערה|שם=שמבגא}}. | דוד האט לכתחילה נישט געזוכט זיך צו טשעפען מיט איש בושת, און יעדער האט זיך געקעניגט אויף זיין חלק, ביז אבנר בן נר האט אנגערייצט דוד'ס לייט צו א קריג{{הערה|שם=רלבים|[[רלב"ג]] און [[מלבי"ם]] אויף {{תנ"ך|שמואל ב|ב|י}}.}}. אבנר'ס קעמפער האָבן זיך אנגעטראָפן מיט דוד'ס מענטשן אונטער יואב בן צרויה ביי א באסיין נעבן [[גבעון]], און אבנר האט אנגעבאטן אז יונגען זאלן שטיפן א שלאכט, אבער דער שפיל האט זיך געענדיגט מיט א טויטליכער קריג און אַ בלוטיגער מפלה פאַר איש בושת'ס לאַגער{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ב|יא|לב}}.}}. פון דאן איז געווען א לאנגע קריג צווישן בית שאול און בית דוד{{הערה|שם=שמבגא|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|א}}}}; [[יואב בן צרויה]] מיט זיינע ברידער זענען געשטאנען איז שפיץ פון דוד'ס לייט, און אבנר בן נר איז געשטאנען אין שפיץ פון איש בושת'ס לאגער. דוד'ס לייט זענען אלץ געווארן שטערקער און גרעסער, ווען איש בשת'ס לאגער ווערט אלץ שוואכער{{הערה|שם=שמבגא}}. | ||
==סכסוך מיט אבנר | ==סכסוך מיט אבנר== | ||
דער ווענדפּונקט פון זיין מלוכה איז געווען א פערזענליכער סכסוך מיט אבנר בן נר. איש בושת האט באשולדיגט און קריטיקירט אבנר פארן חתונה האבן מיט [[רצפה בת איה]], שאול'ס קעפּסווייב (פילגש). אבנר איז געווארן שטארק באליידיגט פון דער טענה און האט באשלאסן אריבערצוגיין צו דוד'ס זייט און העלפן פאראייניגן דאס קעניגרייך אונטער דוד. אלס באדינג פאר א שלום אפמאך, האט דוד געפאדערט מען זאל אים צוריקגעבן זיין ווייב [[מיכל בת שאול]], איש בושת'ס שוועסטער, און איש בושת האט בלית ברירה נאכגעגעבן די פאדערונג{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|יד}}}}. | דער ווענדפּונקט פון זיין מלוכה איז געווען א פערזענליכער סכסוך מיט אבנר בן נר. איש בושת האט באשולדיגט און קריטיקירט אבנר פארן חתונה האבן מיט [[רצפה בת איה]], שאול'ס קעפּסווייב (פילגש). אבנר איז געווארן שטארק באליידיגט פון דער טענה און האט באשלאסן אריבערצוגיין צו דוד'ס זייט און העלפן פאראייניגן דאס קעניגרייך אונטער דוד. אלס באדינג פאר א שלום אפמאך, האט דוד געפאדערט מען זאל אים צוריקגעבן זיין ווייב [[מיכל בת שאול]], איש בושת'ס שוועסטער, און איש בושת האט בלית ברירה נאכגעגעבן די פאדערונג{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ג|יד}}}}. | ||
| שורה 46: | שורה 46: | ||
==מארד== | ==מארד== | ||
[[טעקע:Weltchronik Fulda Aa88 263r detail2.jpg|קליין|" | [[טעקע:Weltchronik Fulda Aa88 263r detail2.jpg|קליין|"רכב און בענה ווערן געהאנגען" דורך רודאלף פון עמס (14טער י"ה).]] | ||
דער סוף פון איש בושת'ס לעבן איז געקומען דורך צוויי פון זיין אייגענע מיליטערישע הויפטן, בַעֲנָה און רֵכָב, די זין פון רימון דער | דער סוף פון איש בושת'ס לעבן איז געקומען דורך צוויי פון זיין אייגענע מיליטערישע הויפטן, די ברידער בַעֲנָה און רֵכָב, די זין פון רימון פון דער שטאט בארות. זיי האבן זיך אריינגעכאפט אין זיין הויז אין מחנים בעת ער איז געלעגן אויף זיין בעט פאר א מיטאג-רו{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ד|א}} און ה.}}. לויט טייל מפרשים, האבן זיי זיך פארשטעלט ווי מענטשן וואס קומען קויפן ווייץ{{הערה|ר"י קרא און מצודת דוד אויף {{תנ"ך|שמואל ב|ד|ו}}}}. זיי האבן אים ערמארדעט, אפגעשניטן זיין קאפ, און עס געברענגט צו דוד אין חברון, האפנדיג צו באקומען א באלוינונג. | ||
דוד המלך האט | אבער דוד המלך, אנשטאט זיי צו דאנקען, איז געווארן זייער בייז און האט שארף פארדאמט זייער טאט באצייכענדיג זיי אלס רשעים פארן הרג'ענען אן אומשולדיגן מענטש ("איש צדיק") אויף זיין געלעגער. דוד האט געהייסן הינריכטן רכב און בענה פאר זייער פארראט און רציחה. מען האט אפגעשניטן זייערע הענט און פיס, און זיי געהאנגען לעבן דעם באסיין אין חברון. דעם קאפ פון איש בושת איז באגראבן געווארן מיט כבוד אינעם קבר פון אבנר אין חברון{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ד|ט|יב}}}}. מיט זיין טויט איז געקומען א סוף צו דער הערשאפט פון שאול'ס דינאסטיע איבער ישראל, און דאס גאנצע פאלק האט אנגענומען דוד אלס קעניג. | ||
==כראנאלאגיע== | ==כראנאלאגיע== | ||
אין די פסוקים שטייט אז פון ווען שאול המלך איז אומגעברענגט געווארן ביז דוד המלך איז געקרוינט געווארן אין ירושלים האט דוד געוויילט אין חברון פאר א משך פון זיבן יאר און זעקס חדשים{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ה|ה}}.}}. ערגעץ | אין די פסוקים שטייט אז פון ווען שאול המלך איז אומגעברענגט געווארן ביז דוד המלך איז געקרוינט געווארן אין ירושלים האט דוד געוויילט אין חברון פאר א משך פון זיבן יאר און זעקס חדשים{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|ה|ה}}.}}. ערגעץ אין יענע צייט האט איש בושת געקעניגט צוויי יאר{{הערה|שם=שמובבי}}. ישראל איז אויב אזוי געווען אן א קעניג פאר פינף יאר אינצווישן{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|קז|א}}; {{סדר עולם|רבה|יג}}}}. | ||
די מפרשים דינגען זיך גענוי וואס דער סדר הדברים איז געווען. [[רש"י]] לערנט אז צוערשט זענען געווען פינף יאר אן קיין קעניג, דערנאך מלכות איש בשת פאר צוויי יאר (ב'תתצ"א-ב'תתצ"ב), און דערנאך איז געווען זעקס חדשים ביז דוד איז געווארן קעניג איבער גאנץ כלל ישראל{{הערה|שם=סוגיא|{{בבלי|סנהדרין|כ|א|מפרש=רש"י|ד"ה=ששהה מלכות בית דוד}}. זעט {{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג|מפרש=אדרת אליהו לגר"א}}}}. [[תוספות]] לערנט אז אבנר האט גע'שתדל'ט א האלב יאר צו קרוינען איש בושת, צוויי יאר איז ער געווען קעניג (ב'תתפ"ו-ב'תתפ"ז), און דערנאך זענען געווען פינף ליידיגע יארן{{הערה|{{דאטומען לויט עקביא|118}}}}. טייל מפרשים לערנען אז איש בושת האט געקעניגט די גאנצע זיבן יאר; די צוויי יאר וואס דער פסוק דערמאנט זענען ווען ס'איז נאך געווען שלום, און די לעצטע פינף יאר איז געווען א מלחמה{{הערה|שם=רלבים}}. | די מפרשים דינגען זיך גענוי וואס דער סדר הדברים איז געווען. [[רש"י]] לערנט אז צוערשט זענען געווען פינף יאר אן קיין קעניג, דערנאך מלכות איש בשת פאר צוויי יאר (ב'תתצ"א-ב'תתצ"ב), און דערנאך איז געווען זעקס חדשים ביז דוד איז געווארן קעניג איבער גאנץ כלל ישראל{{הערה|שם=סוגיא|{{בבלי|סנהדרין|כ|א|מפרש=רש"י|ד"ה=ששהה מלכות בית דוד}}. זעט {{תנ"ך|דברי הימים א|ח|לג|מפרש=אדרת אליהו לגר"א}}}}. [[תוספות]] לערנט אז אבנר האט גע'שתדל'ט א האלב יאר צו קרוינען איש בושת, צוויי יאר איז ער געווען קעניג (ב'תתפ"ו-ב'תתפ"ז), און דערנאך זענען געווען פינף ליידיגע יארן{{הערה|{{דאטומען לויט עקביא|118}}}}. טייל מפרשים לערנען אז איש בושת האט געקעניגט די גאנצע זיבן יאר; די צוויי יאר וואס דער פסוק דערמאנט זענען ווען ס'איז נאך געווען שלום, און די לעצטע פינף יאר איז געווען א מלחמה{{הערה|שם=רלבים}}. | ||
רעדאגירונגען