בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,525
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דעסקריפציע|קריסטליכער פיגור}} | {{דעסקריפציע|קריסטליכער פיגור}} | ||
'''שמעון כיפא''' (כיפא פון אראמיש, טייטש "שטיין"), אויך באקאנט אלס '''פּעטרוס''' (גריכיש: Πέτρος, לאטייניש: Petrus, וואס טייטשן אויך "שטיין"), איז א געשטאלט וואס ווערט דערמאנט אין די קריסטליכע כתבים און אין פארשידענע אידישע מקורות. אין דער קריסטליכער טראדיציע ווערט ער גערעכנט ווי איינער פון די צוועלף שליחים פון יאָשקע און דער ערשטער | '''שמעון כיפא''' (כיפא פון אראמיש, טייטש "שטיין"), אויך באקאנט אלס '''פּעטרוס''' (גריכיש: Πέτρος, לאטייניש: Petrus, וואס טייטשן אויך "שטיין"), איז א געשטאלט וואס ווערט דערמאנט אין די קריסטליכע כתבים און אין פארשידענע אידישע מקורות. אין דער קריסטליכער טראדיציע ווערט ער גערעכנט ווי איינער פון די צוועלף שליחים פון [[אותו האיש|יאָשקע]] און דער ערשטער בישאפ פון רוים און דער ערשטער [[פויפסט]]. אבער אין אידישע מקורות, בפרט אין דעם קאנטראווערסיאלן ווערק [[תולדות ישו]], ווערט זיין געשטאלט פארשידנארטיג אראפגעמאלן, פון א פאררעטער צו א באהאלטענער צדיק און א שליח פון די חכמים וואס האט זיך מקריב געווען צו ראטעווען כלל ישראל פון די קריסטן. | ||
לויט פארשידענע קריסליכע טראדיציעס זענען געווען מער ווי איין שמעון אין די פריע קריסטנטום, און ס'הערשט א שרעקליכע צעמישעניש און אומקלארקייט. | לויט פארשידענע קריסליכע טראדיציעס זענען געווען מער ווי איין שמעון אין די פריע קריסטנטום, און ס'הערשט א שרעקליכע צעמישעניש און אומקלארקייט. | ||
| שורה 8: | שורה 8: | ||
*שמעון, "ברודער" פון יאשקע | *שמעון, "ברודער" פון יאשקע | ||
*שמעון, בישאף פון ירושלים (שמעון הקלפוס) | *שמעון, בישאף פון ירושלים (שמעון הקלפוס) | ||
טראדיציעס שטעלן צוזאם צוויי, דריי, אדער גאר אלע פיר, אלס איינס. | פארשידענע טראדיציעס שטעלן צוזאם צוויי, דריי, אדער גאר אלע פיר, אלס איינס. | ||
אין די אידישע מקורות טרעפט מען שמעון כיפא און '''שמעון הקלפוס'''. פארהאן וואס שטעלן זיי צוזאם אלס איינס, און פארהאן וואס צעטיילן זיי. | אין די אידישע מקורות טרעפט מען שמעון כיפא און '''שמעון הקלפוס'''. פארהאן וואס שטעלן זיי צוזאם אלס איינס, און פארהאן וואס צעטיילן זיי. | ||
| שורה 15: | שורה 15: | ||
==אין קריסטליכער טראדיציע== | ==אין קריסטליכער טראדיציע== | ||
אין קריסטליכער טראדיציע איז שמעון | אין קריסטליכער טראדיציע איז שמעון געבוירן געווארן אין בית צידה אלס זון פון יונה און א ברודער פון אַנדרעי. ער איז געווען א פישער פון כפר נחום אין גליל ביז ער האט זיך אנגעשלאסן אין די נאכפאלגער פון ישו. לויט דער [[נייער טעסטאמענט]], האט ישו אים געגעבן דעם צווייטן נאמען "כיפא" (אראמיש פאר א שטיין אדער פעלז), וואס אויף גריכיש ווערט עס איבערגעזעצט אלס "פּעטרוס", זאגנדיג אז ער איז א שטיין אויף וועלכע זיין קירכע וועט געבויט ווערן. | ||
אין די גאספּעלן ווערט שמעון כיפא אפט דערמאנט ווי דער פּראמינענטסטער פון יאשקע'ס תלמידים. ער איז דער ערשטער וואס האט דערקלערט אז יאשקע איז דער משיח. לויט מתי האט יאשקע אים געגעבן די שליסלען פון הימל און די מאכט צו בינדן און צו לאזן. אבער, אין די גאָספּעלן ווערט אויך געוויזן אַז יאשקע האט אים געטשעפּעט פאר זיין מאנגל אין | אין די גאספּעלן ווערט שמעון כיפא אפט דערמאנט ווי דער פּראמינענטסטער פון יאשקע'ס תלמידים. ער איז דער ערשטער וואס האט דערקלערט אז יאשקע איז דער משיח. לויט מתי האט יאשקע אים געגעבן די שליסלען פון הימל און די מאכט צו בינדן און צו לאזן. אבער, אין די גאָספּעלן ווערט אויך געוויזן אַז יאשקע האט אים געטשעפּעט פאר זיין מאנגל אין גלויבן און פאלשן קנאות, ווי אויך פאר זיין מורא אין דער קריטישער שעה. | ||
נאך דער קרייצונג פון יאשקע ווערט פּעטרוס דערמאנט אין פריערדיגע טראדיציעס ווי דער ערשטער פון די תלמידים וואס האט געזען דעם אויפגעשטאנענעם משיח. אין די "מעשים פון די שליחים" ווערט ער געוויזן ווי דער פירער פון דער קירכע אין ירושלים און האט געהאט א באשטימענדן איינפלוס אויף איר כאראקטער און ארגאניזאציע. | נאך דער קרייצונג פון יאשקע ווערט פּעטרוס דערמאנט אין פריערדיגע טראדיציעס ווי דער ערשטער פון די תלמידים וואס האט געזען דעם אויפגעשטאנענעם משיח. אין די "מעשים פון די שליחים" ווערט ער געוויזן ווי דער פירער פון דער קירכע אין ירושלים און האט געהאט א באשטימענדן איינפלוס אויף איר כאראקטער און ארגאניזאציע. | ||
| שורה 25: | שורה 25: | ||
פּעטרוס איז אנטלאפן קיין רוים נאך דער הינריכטונג פון ישוע. ער איז געווארן דער ערשטער בישאף פון רוים, וואס האט אים אויטאמאטיש געמאכט דעם ערשטן פּויפּסט לויט די רוימישע קאטויליקן, און ער איז באקאנט געוואָרן אלס "הייליגער פּעטרוס", איינער פון די גרינדער פון דער פריער קירכע. | פּעטרוס איז אנטלאפן קיין רוים נאך דער הינריכטונג פון ישוע. ער איז געווארן דער ערשטער בישאף פון רוים, וואס האט אים אויטאמאטיש געמאכט דעם ערשטן פּויפּסט לויט די רוימישע קאטויליקן, און ער איז באקאנט געוואָרן אלס "הייליגער פּעטרוס", איינער פון די גרינדער פון דער פריער קירכע. | ||
זיין טויט איז איינגעהילט אין מיסטעריע. לויט קריסטליכע היסטאריקער, האבן די רוימער ארעסטירט שמעון כיפא — פּעטער — אין 67 | זיין טויט איז איינגעהילט אין מיסטעריע. לויט קריסטליכע היסטאריקער, האבן די רוימער ארעסטירט שמעון כיפא — פּעטער — אין 67 נאך דער ציווילער רעכענונג און אים געקרייציגט. אין יעדן פאל, באטראכט די רוימיש-קאטוילישע קירכע אלע פּויפּסטן ווי יורשים פון פּעטער, פון וועמען זיי באקומען זייער אויטאריטעט און רעכט. אין עהרע פון פּעטער'ס באשעפטיגונג איידער ער איז געווארן אַן אַפּאסטל, טראגן די פּויפּסטן דעם פישער-רינגל, וואס טראגט א בילד פון דעם שמייליגן וואס ווארפט זיינע נעצן פון א פישער-שיפל{{הערה|שם=משפחה|{{אוצר החכמה|משה אייזיק, בלוי אליהו לוין|קולמוס|176213|page=10|קעפל=שמעון כיפא: צדיק או משומד?|באנד=34|שנת הוצאה=שבט תשס"ו|עמ=10–13}};{{ש}}{{לינק|שרייבער=Rav Eliyahu Levin and Rav Moshe Eizek Blau|קעפל=Shrouded in Mystery|זייטל=Mishpacha Magazine|דאטום=יוני 14, 2013|אדרעס=https://mishpacha.com/shrouded-in-mystery/}}}}. | ||
==אין אידישע מקורות== | ==אין אידישע מקורות== | ||
שמעון ווערט נישט דערמאנט אין די צענזורירטע גמרא אין סנהדרין אלס איינע פון די פינף תלמידים פון ישו וועלכע זענען גע'הרג'עט געווארן, מעגליך וויבאלד אים האבן די חכמים געלאזט לעבן. רבי יהודה הלוי אין [[ספר הכוזרי]] דערמאנט "שמעון החבר" אלס דער ערשטער וואס האט געמאכט געזעצן פאר די קריסטן{{הערה|{{מנוקד|וְדִינֵינוּ וְחֻקֵּינוּ מִמִּצְוֹת שִׁמְעוֹן הֶחָבֵר, וְחֻקִּים מִן הַתּוֹרָה אֲשֶׁר אָנוּ לוֹמְדִים אוֹתָה וְאֵין סָפֵק בַּאֲמִתָּתָה. וְשֶׁהִיא מֵאֵת הָאֱלֹהִים, וּכְבָר בָּא בָּאֶוַנְגִּליוֹן.}}. {{אוצר החכמה|דוד כהן (הנזיר)|ספר הכוזרי (המבואר) | שמעון ווערט נישט דערמאנט אין די צענזורירטע גמרא אין סנהדרין אלס איינע פון די פינף תלמידים פון ישו וועלכע זענען גע'הרג'עט געווארן, מעגליך וויבאלד אים האבן די חכמים געלאזט לעבן. רבי יהודה הלוי אין [[ספר הכוזרי]] דערמאנט "שמעון החבר" אלס דער ערשטער וואס האט געמאכט געזעצן פאר די קריסטן{{הערה|{{מנוקד|"וְדִינֵינוּ וְחֻקֵּינוּ מִמִּצְוֹת שִׁמְעוֹן הֶחָבֵר, וְחֻקִּים מִן הַתּוֹרָה אֲשֶׁר אָנוּ לוֹמְדִים אוֹתָה וְאֵין סָפֵק בַּאֲמִתָּתָה. וְשֶׁהִיא מֵאֵת הָאֱלֹהִים, וּכְבָר בָּא בָּאֶוַנְגִּליוֹן".}}. {{אוצר החכמה|דוד כהן (הנזיר)|ספר הכוזרי (המבואר)|144041|page=79|באנד=א}}}}. | ||
אין אידישע מקורות געפינען זיך פארשידענע מעשיות און מיינונגען וועגן שמעון כיפא. איין זייער אַלטע און פארשפּרייטע אידישע לעגענדע איז אין דער [[תולדות ישו]], וואס איז א זאמלונג פון אידישע פאלקס־דערציילונגען און פּאלעמישע טעקסטן געשריבן אלס אַן אלטערנאטיווע רעאקציע צו דער קריסטליכער געשיכטע פון ישו. לויט דער לעגענדע, שפּילט שמעון כיפא (אדער שמעון הקלפוס) אפט אַן אנדער ראלע ווי דער געטרייער תלמיד וואס ווערט געזען אין די [[נייער טעסטאמענט|ניו טעסטאמענט]]. | אין אידישע מקורות געפינען זיך פארשידענע מעשיות און מיינונגען וועגן שמעון כיפא. איין זייער אַלטע און פארשפּרייטע אידישע לעגענדע איז אין דער [[תולדות ישו]], וואס איז א זאמלונג פון אידישע פאלקס־דערציילונגען און פּאלעמישע טעקסטן געשריבן אלס אַן אלטערנאטיווע רעאקציע צו דער קריסטליכער געשיכטע פון ישו. לויט דער לעגענדע, שפּילט שמעון כיפא (אדער שמעון הקלפוס) אפט אַן אנדער ראלע ווי דער געטרייער תלמיד וואס ווערט געזען אין די [[נייער טעסטאמענט|ניו טעסטאמענט]]. | ||
| שורה 89: | שורה 89: | ||
==באגרעבעניש ארט== | ==באגרעבעניש ארט== | ||
כאטש וואס לויט די קריסטן איז פּעטרוס געגאנגען קיין רוים און דארט געהאנגען און בערדיגט געווארן אונטער דעם [[פעטראס באסיליקע]], איז אין 1953 אויף [[הר הזיתים]] אין ירושלים געפונען געווארן אַן אלטער בית קברות מיט גלוסקמאות (ביינער-קעסטלעך) וואס האבן געטראגן פריע קריסטליכע סימבאלן און נעמען. איינע פון די גלוסקמאות האט געטראגן דעם | כאטש וואס לויט די קריסטן איז פּעטרוס געגאנגען קיין רוים און דארט געהאנגען און בערדיגט געווארן אונטער דעם [[פעטראס באסיליקע]], איז אין 1953 אויף [[הר הזיתים]] אין ירושלים געפונען געווארן אַן אלטער בית קברות מיט גלוסקמאות (ביינער-קעסטלעך) וואס האבן געטראגן פריע קריסטליכע סימבאלן און נעמען. איינע פון די גלוסקמאות האט געטראגן דעם העברעאישן נאמען פון פּעטרוס: "שמעון בר יונה" געשריבן אין אראמיש. דאס האט געשטיצט די טענה אז פּעטרוס איז טאקע געווען א פרומער איד און אז ער איז צום סוף צוריקגעקומען אדער געברענגט געווארן לקבורה קיין ירושלים{{הערה|{{כיכר השבת|ישראל שפירא|למה האפיפיור פטרוס נקבר עם שמו היהודי?|403879|אקטאבער 27, 2021}}; Paul Peterson [https://temcat.com/007-HiddenHistory/peters-jerusalem-tomb.pdf The Discovery of Peter's Tomb in Jerusalem 1953].}}. | ||
==פאַרבונדענע טראַדיציעס== | ==פאַרבונדענע טראַדיציעס== | ||