אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "שערי תשובה"

1,017 בייטן אראפגענומען ,  פֿאַר 1 חודש
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
שורה 8: שורה 8:
}}
}}
[[טעקע:SHT.jpg|קליין|דעקל פון א נייערע אויפלאגע]]
[[טעקע:SHT.jpg|קליין|דעקל פון א נייערע אויפלאגע]]
'''שערי תשובה''' איז א [[ספר]] פון [[רבינו יונה גירונדי]], וואס באהאנדלט די טעמע פון [[תשובה]] און פארצייאונג אויף [[עבירה|עבירות]]. דער ספר איז א טייל פון א גרעסערער חיבור, מיטן נאמען "שערי צדק", וואס ווערט דערמאנט אין מקורות פון א דור שפעטער{{הערה|צום ביישפיל: [[רבי חסדאי קרשקש]], "אור השם", מאמר ג חלק ב, כלל ב, פרק א}}. א מערהייט פון דעם ווערק איז אבער פארלוירן געגאנגען, און דער חלק איבער תשובה איז געבליבן ווי א ספר פאר זיך. אנדערע רעשטלעך פון שערי צדק ווערן שפעקולירט.
'''שערי תשובה''' איז א [[ספר]] פון [[רבינו יונה גירונדי]], וואס באהאנדלט די טעמע פון [[תשובה]] און פארצייאונג אויף [[עבירה|עבירות]].


==דער ספר און זיינע טיילן==
==דער ספר און זיינע טיילן==
שורה 23: שורה 23:


=== דער ספר "שערי צדק"===
=== דער ספר "שערי צדק"===
ווי ערווענט, איז דער ספר אן איבערבלייבעניש פון א גרעסערע ווערק מיטן נאמען "שערי צדק" וואס איז פארלוירן געגאנגען. ווי עס שיינט זענען פארהאן נאך איבערבלייבענישן:
דער ספר איז א טייל פון א גרעסערער חיבור, מיטן נאמען "שערי צדק", וואס ווערט דערמאנט אין מקורות פון א דור שפעטער{{הערה|צום ביישפיל: [[רבי חסדאי קרשקש]], "אור השם", מאמר ג חלק ב, כלל ב, פרק א}}. א מערהייט פון דעם ווערק איז אבער פארלוירן געגאנגען, און דער חלק איבער תשובה איז געבליבן ווי א ספר פאר זיך. אנדערע רעשטלעך פון שערי צדק ווערן שפעקולירט:
* '''{{עוגן|ספר היראה|ספר היראה}}''' וואס איז צוגעשטעלט אין רוב אויפלאגעס צו שערי תשובה, דאס איז ווארשיינליך דער "שער היראה" פון שערי צדק. דער ספר געבט אָן די פּראַקטישע אפּליקאַציע פונעם ספר שערי תשובה, ווי עס צו אויספירן למעשה.
* '''{{עוגן|ספר היראה|ספר היראה}}''' וואס איז צוגעשטעלט אין רוב אויפלאגעס צו שערי תשובה, איז מעגליך דער "שער היראה" פון שערי צדק. דער ספר געבט אָן די פּראַקטישע אפּליקאַציע פונעם ספר שערי תשובה, ווי עס צו אויספירן למעשה.
:דער ספר איז א רעלאטיוו קורצער און נישט צעטיילט אין פרקים. עס גייט איבער דעם סדר היום פון א איד, אנגעהויבן ביים זיך ערוועקן פון שלאף ביזן זיך לייגן אין בעט ביינאכט. צום סוף פונעם ספר ברענגט ער אויך עטליכע ענינים וועגן שבת און ימים טובים. דער בית יוסף צייכנט אפט צו דעם רבינו יונה – בעיקר פונעם ספר היראה, זייענדיג עוסק אין ענינים פון [[אורח חיים]] – אלס מקור צו די פסקים פון דער [[טור]], ווי אויך דער [[גר"א]] אין זיין ביאור אויף [[שולחן ערוך]] צייכנט דאס צו אלס מקור פאר פסקים פונעם מחבר{{הערה|{{היברובוקס|רב"י זילבער|'''מבוא צום ביאור מקור היראה אויף ספר היראה'''|51104|page=4}}}}.
:דער ספר איז א רעלאטיוו קורצער און נישט צעטיילט אין פרקים. עס גייט איבער דעם סדר היום פון א איד, אנגעהויבן ביים זיך ערוועקן פון שלאף ביזן זיך לייגן אין בעט ביינאכט. צום סוף פונעם ספר ברענגט ער אויך עטליכע ענינים וועגן שבת און ימים טובים. דער בית יוסף צייכנט אפט צו דעם רבינו יונה – בעיקר פונעם ספר היראה, זייענדיג עוסק אין ענינים פון [[אורח חיים]] – אלס מקור צו די פסקים פון דער [[טור]], ווי אויך דער [[גר"א]] אין זיין ביאור אויף [[שולחן ערוך]] צייכנט דאס צו אלס מקור פאר פסקים פונעם מחבר{{הערה|{{היברובוקס|רב"י זילבער|'''מבוא צום ביאור מקור היראה אויף ספר היראה'''|51104|page=4}}}}.
* אין דער באוואוסטער פירוש פון רבינו יונה אויף [[ספר משלי]] ערשיינען שטיקלעך פון "שערים", און ווי עס זעט אויס זענען דאס ציטאטן פון זיין ספר שערי צדק.
:עס איז דעבאטירט ווער עס איז דער מחבר פון ספר היראה. בשעת בנימין ריצ'לר טענה'ט אז דער ספר איז אן אשכנז'ישער אדער צרפת'ישער ווערק{{הערה|{{צ-זשורנאל|בנימין ריצלר|על כתבי יד של 'ספר היראה' המיוחס לרבנו יונה גירונדי|עלי ספר|ח|עמ=נא–נז|שנת הוצאה=תשמ"א|JSTOR=24164297}}}}, האבן הגרי"א זילבר{{הערה|{{צ-זשורנאל|הגרי"א זילבר|ספר היראה לרבינו יונה גירונדי החסיד ז"ל|מוריה|י גיליון ט-י|עמ=צד–צז|שנת הוצאה=תשמ"א}}; אויך געדרוקט צום סוף ספר היראה, בני ברק תשמ"ח}} און י"מ תא-שמע{{הערה|{{צ-בוך|מחבר=י"מ תא-שמע|נאמען=גלות אחר גולה|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשמ"ח|עמ=169–170|פרק="חסידות אשכנז בספרד: רבנו יונה גירונדי – האיש ופועלו"}}; עמ' 193}} אויפגעוויזן אז דער ספר פארמאגט אפּדרוקן פון רבינו יונה און תא-שמע האט פארגעשלאגן אז רבינו יונה האט אדאפּטירט אן אשכנזי'שער חיבור, עס אויסגעארבעט און פארשפּרייט אויף זיין נאמען. גלינסקי, ווידער, האט פארגעלייגט אז דער מחבר איז רבי יצחק חסיד{{הערה|י' גלינסקי, ארבעה טורים והספרות ההלכתית של ספרד במאה ה14, ר"ג תשנ"ט, עמ' 171, הערה 141. וראה גם רמ"מ הוניג, "על מהדורתו החדשה של ספר המשכיל", ירושתנו, ספר א, תשס"ז, עמ' קצח-רא}}. אן אנדערע השערה איז אז א געוויסער רבי יצחק חסיד האט אויסגעארבעט דעם "ספר היראה" פון רבינו יונה{{הערה|י' זייבלד, "[https://www.academia.edu/123436967/שערי_תשובה_לרבינו_יונה_מהדורת_הגניזה שערי תשובה לרבינו יונה מהדורת הגניזה]", בית אהרן וישראל לט גליון ו, תשפ"ד, עמ' ל}}.
* אין דער באוואוסטער פירוש פון רבינו יונה אויף [[ספר משלי]] ערשיינען שטיקלעך פון "שערים", און ווי עס זעט אויס זענען דאס ציטאטן פון זיין ספר שערי צדק{{מקור}}.
* דער ספר "שערי העבודה" (בני ברק תשכ"ז), איז לויט די טענה פונעם ארויסגעבער - [[רבי בנימין יהושע זילבער]] - געשריבן דורך רבינו יונה, און איז נאך א טייל פונעם פארלוירענער ספר שערי צדק. דער ארויסגעבער געבט אן אז דעם ספר האט זיין זון דערקענט אין א כתב יד. אין שפעטערדיגע דרוקן פונעם ספר שטיצט ער אונטער די אידענטיפיקאציע מיט נאך באווייזן, און ווארפט אפ פארשידענע טענות דערקעגן. [[רבי יעקב ישראל קאניעווסקי]] האט געהאלטן אז דער ספר איז נישט פארפאסט געווארן דורך רבינו יונה{{הערה|{{אוצר החכמה|אברהם הלוי הורביץ|ארחות רבינו הקהלות יעקב|144236|עמ' רה|page=242|באנד=ה}}, אין נאמען פון זיין זון [[רבי חיים קאניעווסקי]].}}, אבער האט נישט אנגעגעבן קיין ערקלערונג. דאקעגן, ישראל תא-שמע האט געהאלטן אז די אידענטיפיקאציע איז יא באזירט, און דער בעלות פון רבינו יונה אויפן חיבור איז א באשטעטיגטע{{הערה|י"מ תא-שמע, "חסידות אשכנז בספרד: רבנו יונה גירונדי – האיש ופועלו", '''כנסת מחקרים''', כרך ב: ספרד, מוסד ביאליק, ירושלים תשס"ד, עמ' 133 ועמ' 145–148.}}.
* דער ספר "שערי העבודה" (בני ברק תשכ"ז), איז לויט די טענה פונעם ארויסגעבער - [[רבי בנימין יהושע זילבער]] - געשריבן דורך רבינו יונה, און איז נאך א טייל פונעם פארלוירענער ספר שערי צדק. דער ארויסגעבער געבט אן אז דעם ספר האט זיין זון דערקענט אין א כתב יד. אין שפעטערדיגע דרוקן פונעם ספר שטיצט ער אונטער די אידענטיפיקאציע מיט נאך באווייזן, און ווארפט אפ פארשידענע טענות דערקעגן. [[רבי יעקב ישראל קאניעווסקי]] האט געהאלטן אז דער ספר איז נישט פארפאסט געווארן דורך רבינו יונה{{הערה|{{אוצר החכמה|אברהם הלוי הורביץ|ארחות רבינו הקהלות יעקב|144236|עמ' רה|page=242|באנד=ה}}, אין נאמען פון זיין זון [[רבי חיים קאניעווסקי]].}}, אבער האט נישט אנגעגעבן קיין ערקלערונג. דאקעגן, ישראל תא-שמע האט געהאלטן אז די אידענטיפיקאציע איז יא באזירט, און דער בעלות פון רבינו יונה אויפן חיבור איז א באשטעטיגטע{{הערה|י"מ תא-שמע, "חסידות אשכנז בספרד: רבנו יונה גירונדי – האיש ופועלו", '''כנסת מחקרים''', כרך ב: ספרד, מוסד ביאליק, ירושלים תשס"ד, עמ' 133 ועמ' 145–148.}}.


שורה 35: שורה 36:


באזונדער ווערט [[אלול|חודש אלול]] באטראכט אלס א פאסיגע צייט צו לערנען דעם ספר{{הערה|רבי צבי הירש פון לובלין, אין: הנהגות הצדיקים, חלק ב' עמוד תתקי"א}}, אלס א הכנה צו די [[ימים נוראים]] און די כפרה פון יום כיפור. [[רבי ישראל סאלאנטער]] רעקאמענדירט צו לערנען שערי תשובה אין חודש אלול{{הערה|אור ישראל [https://shitufta.org.il/Ohr_Yisrael/7?selectedunittext=18 אגרת ז']}}, און בפרט דעם דריטן שער, וואו דער מחבר שמועסט אויס דאס הארבקייט פון די עבירות{{הערה|[https://www.daat.ac.il/daat/vl/salant-b/salant-b03.pdf תורת רבי ישראל מסלנט], תל אביב תשי"ג, עמוד נ"ה}}. [[רבי יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק]], ווען ער איז געווען אין [[קרעניץ]], האט ער גאנץ חודש אלול געלערנט שערי תשובה מיט א קענטבארע התרגשות{{הערה|{{אוצר החכמה|מלר, שמעון יוסף בן אלימלך|עובדות והנהגות לבית בריסק|180643|עמ' קכד|page=152|באנד=ג}}}}, און עס איז דער גאנצער חודש געליגן אויפן טיש פון [[רבי חיים עוזר גראדזענסקי]]{{הערה|דרכי החיים, עמוד שכ"ב}}. [[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ|דער חזון איש]] פלעגט מעיין זיין אין שערי תשובה דורכאויס די עשרת ימי תשובה{{הערה|{{אוצר החכמה|אברהם הלוי הורביץ|ארחות רבינו הקהלות יעקב|144233|עמ' קצה|page=230|באנד=ב}}}}. דער רא"ש שרייבט אז מען זאל ליינען דעם אגרת התשובה אין דער וואך פון [[ראש השנה]]{{הערה|אורחות חיים להרא"ש [https://shitufta.org.il/Orchot_Chaim_L'HaRosh/7?selectedunittext=15 ז, טז]}}.
באזונדער ווערט [[אלול|חודש אלול]] באטראכט אלס א פאסיגע צייט צו לערנען דעם ספר{{הערה|רבי צבי הירש פון לובלין, אין: הנהגות הצדיקים, חלק ב' עמוד תתקי"א}}, אלס א הכנה צו די [[ימים נוראים]] און די כפרה פון יום כיפור. [[רבי ישראל סאלאנטער]] רעקאמענדירט צו לערנען שערי תשובה אין חודש אלול{{הערה|אור ישראל [https://shitufta.org.il/Ohr_Yisrael/7?selectedunittext=18 אגרת ז']}}, און בפרט דעם דריטן שער, וואו דער מחבר שמועסט אויס דאס הארבקייט פון די עבירות{{הערה|[https://www.daat.ac.il/daat/vl/salant-b/salant-b03.pdf תורת רבי ישראל מסלנט], תל אביב תשי"ג, עמוד נ"ה}}. [[רבי יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק]], ווען ער איז געווען אין [[קרעניץ]], האט ער גאנץ חודש אלול געלערנט שערי תשובה מיט א קענטבארע התרגשות{{הערה|{{אוצר החכמה|מלר, שמעון יוסף בן אלימלך|עובדות והנהגות לבית בריסק|180643|עמ' קכד|page=152|באנד=ג}}}}, און עס איז דער גאנצער חודש געליגן אויפן טיש פון [[רבי חיים עוזר גראדזענסקי]]{{הערה|דרכי החיים, עמוד שכ"ב}}. [[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ|דער חזון איש]] פלעגט מעיין זיין אין שערי תשובה דורכאויס די עשרת ימי תשובה{{הערה|{{אוצר החכמה|אברהם הלוי הורביץ|ארחות רבינו הקהלות יעקב|144233|עמ' קצה|page=230|באנד=ב}}}}. דער רא"ש שרייבט אז מען זאל ליינען דעם אגרת התשובה אין דער וואך פון [[ראש השנה]]{{הערה|אורחות חיים להרא"ש [https://shitufta.org.il/Orchot_Chaim_L'HaRosh/7?selectedunittext=15 ז, טז]}}.
<!--
==ציטאטן פונעם ספר==
{{ציטוט
| מקור = פרק א
| מירכאות = יא
| מן הטובות אשר היטיב השם יתברך עם ברואיו כי הכין להם הדרך לעלות מתוך פחת מעשיהם. ולנוס מפח פשעיהם. לחשוך נפשם מני שחת ולהשיב מעליהם אפו
}}
{{ציטוט
| "תשובה מקובלת גם כי ישוב החוטא מרוב צרותיו. כל שכן אם ישוב מיראת השם ואהבתו".
| פרק א
| מירכאות = יא
}}
* "לכל תשובה תמצא סליחה".
* "ומי שחננו השם יתברך דעה, ישוב אל לבו כי השם יתברך שלחו בעולם הזה לשמור משמרתו, ותורתו, וחוקותיו ומצותיו. ולא יפקח עיני זולתי לעשות שליחותו. ולקץ הימים, אם עשה שליחותו באמונה. ישוב ובא ברנה ושמחת עולם על ראשו".
* "וחייב אדם לחשוב מחשבות להעלות עצות הגונות ומתוקנות לחבירו. וזה אחד מעיקרי דרכי גמילות חסדים".
* "על דברת בני האדם שאינם נזהרים בלשונם בכבוד תלמידי חכמים בין בפניהם בין שלא בפניהם - נעשים אפיקורסים שאין להם חלק לעולם הבא".
* "לא תוכל להתעלם" - הוזהרנו בזה שלא להתרשל מהצלת ממון חברינו בין מטלטלין בין קרקעות".
* "וטוב ונכון מאוד להיות בכל עיר ועיר מתנדבים בעם מן המשכילים להיות נכונים ומוזמנים לכל דבר הצלה. בהיות איש או אישה מישראל שרויים בצער".
* "ויש על הבוטח בשם להוחיל במעוף צוקתו כי יהיה החשך סבת האורה. כמו שכתוב (מיכה ז) 'אל תשמחי אויבתי לי כי נפלתי קמתי כי אשב בחשך ה' אור לי'. ואמרו רבותינו זכרונם לברכה: 'אלמלא נפלתי לא קמתי אלמלא ישבתי בחשך לא היה אור לי'".
* "וכל אנשי לבב יחשבו העולם הזה כמו דירת עראי ולא ישתמשו בו רק לעבודת הבורא יתברך ויכינו בו צדה לנפשם. כי אם שנים רבות יחיה האדם ואלו חיה אלף שנים פעמים... ועולם הגמול אין לו תכלית... ונאמר: 'ימיו כצל עובר' ואמרו רבותינו זכרונם לברכה: 'לא כצלו של אילן ולא כצלו של כותל אלא כצל עוף הפורח ועובר'. רצונו לומר - כי חייב האדם להמשיל העולם הזה בלבבו כצל עוף הפורח וברגע קטן עובר. גם כי אין האדם יודע אם היום כאן ולמחר בקבר. ונמצא בהשתדלו וטרחו על יום מחר כי הוא מצטער על עולם שאינו שלו". -->


==דרויסנדיגע לינקס==
==דרויסנדיגע לינקס==