מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
3,955
רעדאגירונגען
←געשיכטע אין דער תורה
אין תקציר עריכה |
|||
| שורה 4: | שורה 4: | ||
== געשיכטע אין דער תורה == | == געשיכטע אין דער תורה == | ||
דער נאמען כדרלעומר ערשיינט פינף מאל אין אין {{תנ"ך|בראשית|יד}}. דארט ווערט דערציילט אז די פינף קעניגן פון כיכר הירדן, ברע מלך [[סדום]], ברשע מלך [[עמורה]], שנאב מלך אדמה, שמאבר מלך צבוים, און דעם קעניג פון בלע, האבן געדינט כדרלעומר'ן צוועלף יאר ( | דער נאמען כדרלעומר ערשיינט פינף מאל אין אין {{תנ"ך|בראשית|יד}}. דארט ווערט דערציילט אז די פינף קעניגן פון כיכר הירדן, ברע מלך [[סדום]], ברשע מלך [[עמורה]], שנאב מלך אדמה, שמאבר מלך צבוים, און דעם קעניג פון בלע, האבן געדינט כדרלעומר'ן צוועלף יאר (דאס הייסט, זיי האבן געצאלט שטײער{{הערה|פארגלייכט {{תנ"ך|מלכים ב|יח|ז}}{{מקור|צו דער פארגלייך}}}}), און אין דעם דרייצנטן יאר האבן זיי רעבעלירט קעגן אים. אין דעם פערצנטן יאר, איז כדרלעומר געפארן זיי אונטערדריקן, בשעת ער נעמט מיט זיך נאך דריי מלכים, [[אריוך]] מלך אלסר, [[אמרפל]] מלך שנער, און [[תדעל]] מלך גוים. אונטערוועגנס האט די קאאליצע איינגענומען און באזיגט א צאל פעלקער, די רפאים, זוזים, אימים, חורים און אמוריים, ווי אויך דאס גאנצע פעלד פון די [[עמלק]]ים. | ||
די קאאליציע פון פיר קעניגן האט זיך אנגעטראפן אין די ווידערשפעניגע אין עמק השידים, און זיי באזיגט אין קריג. כדרלעומר מיט זיינע לייט האבן בארויבט די שטעט, אריינגערעכנט [[לוט]] און זיין פארמעגן. | די קאאליציע פון פיר קעניגן האט זיך אנגעטראפן אין די ווידערשפעניגע אין עמק השידים, און זיי באזיגט אין קריג. כדרלעומר מיט זיינע לייט האבן בארויבט די שטעט, אריינגערעכנט [[לוט]] און זיין פארמעגן. | ||
ווען [[אברהם|אברם]] האט זיך דערוואוסט דערפון איז ער געקומען מיט זיינע קנעכט ראטעווען זיין פלימעניק, ער האט באזיגט כדרלעומר און די מלכים ביי חובה וואס איז צולינקס פון [[דמשק]], און ער האט באפרייט לוט און צוגענומען די רויב. | ווען [[אברהם|אברם]] האט זיך דערוואוסט דערפון איז ער געקומען מיט זיינע קנעכט ראטעווען זיין פלימעניק, ער האט באזיגט כדרלעומר און די מלכים ביי חובה וואס איז צולינקס פון [[דמשק]], און ער האט באפרייט לוט און צוגענומען די רויב. | ||
פון די פסוקים שיינט אז כדרלעומר האט געפירט די מלחמה{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|ד|ה}}}}, און אין פסוק ט' ווערט כדרלעומר אויסגערעכנט דער ערשטער פון אלע פיר קעניגן{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|א|ט}}}}. דעריבער האלטן טייל מפרשים (ווי רד"ק) אז כדרלעומר איז געווען דער חשוב'סטער פון צווישן די פיר{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|ד|מפרש=רד"ק}}.}}{{הערה|[[#פייפר|פייפר]], כדרלעומר.}}. | פון די פסוקים שיינט אז כדרלעומר האט געפירט די מלחמה{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|ד|ה}}}}, און אין פסוק ט' ווערט כדרלעומר אויסגערעכנט דער ערשטער פון אלע פיר קעניגן{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|א|ט}}}}. דעריבער האלטן טייל מפרשים (ווי רד"ק) אז כדרלעומר איז געווען דער חשוב'סטער פון צווישן די פיר{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|ד|מפרש=רד"ק}}.}}{{הערה|[[#פייפר|פייפר]], כדרלעומר.}}. | ||
פון דער אנדערע זייט ווערט אמרפל (וואס לויט חז"ל איז נמרוד) אויסגערעכנט דער ערשטער אנהייב קאפיטל, און עס איז משמע אז ער איז געווען חשוב'סטער{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|ה|מפרש=גור אריה}}}}{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|א|מפרש=ספורנו}}}}. רש"י ערקלערט אז וויבאלד די קעניגן האבן ווידערגעשפעניגט אין כדרלעומר, איז ער "נכנס בעובי הקורה", דאס הייסט זיך אריינגעלייגט מער אינעם קאמפיין ווי די אנדערע{{הערה|רש"י אין דפוס אלקבץ, געברענגט אין '''רש"י השלם – אריאל''' א, מכון אריאל: ירושלים, תשמ"ו, 143982}}. טייל זאגן אז כדרלעומר איז טאקע געווען דער פירער, אבער אמרפל איז געווען דער עלטסטער{{הערה|פענח רזא און טור על התורה, בראשית יד, א}}. אנדערע זאגן אז אמרפל איז געווען דער חשוב'סטער אין גרויסקייט און אין פירן די קעניגרייך אינעווייניג אין לאנד, | פון דער אנדערע זייט ווערט אמרפל (וואס לויט חז"ל איז נמרוד) אויסגערעכנט דער ערשטער אנהייב קאפיטל, און עס איז משמע אז ער איז געווען חשוב'סטער{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|ה|מפרש=גור אריה}}}}{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|א|מפרש=ספורנו}}}}. רש"י ערקלערט אז וויבאלד די קעניגן האבן ווידערגעשפעניגט אין כדרלעומר, איז ער "נכנס בעובי הקורה", דאס הייסט זיך אריינגעלייגט מער אינעם קאמפיין ווי די אנדערע{{הערה|רש"י אין דפוס אלקבץ, געברענגט אין '''רש"י השלם – אריאל''' א, מכון אריאל: ירושלים, תשמ"ו, 143982}}. טייל זאגן אז כדרלעומר איז טאקע געווען דער פירער, אבער אמרפל איז געווען דער עלטסטער{{הערה|פענח רזא און טור על התורה, בראשית יד, א}}. אנדערע זאגן אז אמרפל איז געווען דער חשוב'סטער אין גרויסקייט און אין פירן די קעניגרייך אינעווייניג אין לאנד, אבער מיט העלדישקייט אין קריג איז כדרלעומר געווען אין שפיץ{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|יד|א|מפרש=העמק דבר}}.}}. | ||
מלכי־צדק (שם), דער קעניג פון שָׁלֵם, איז אַרויסגעקומען אַנטקעגן אברהם נאָכן באַזיגן פון כדרלעומר, מיט ברויט און וויין. טייל מדרשים זאָגן, אַז מלכי־צדק האָט מיט דעם געוויזן אַז ער טראָגט נישט קיין | מלכי־צדק (שם), דער קעניג פון שָׁלֵם, איז אַרויסגעקומען אַנטקעגן אברהם נאָכן באַזיגן פון כדרלעומר, מיט ברויט און וויין. טייל מדרשים זאָגן, אַז מלכי־צדק האָט מיט דעם געוויזן אַז ער טראָגט נישט קיין האס קעגן אברהם פאר דעם וואָס ער האָט געהרגעט זײנע קינדער, וואָס עילם (כדרלעומר) איז געווען אַ זון פון שם{{הערה|פסיקתא זוטרתא (לקח טוב), בראשית יד, יח}}. ג-ט האט געזאגט פאר אברם ער זאל נישט מורא האבן פון די קללה פון שם{{הערה|{{רבה|בראשית|מד|ז|מפרש=עץ יוסף}}}}. | ||
==אויסלייג פונעם נאמען "כדרלעומר"== | ==אויסלייג פונעם נאמען "כדרלעומר"== | ||