בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,580
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
(צונויפגיסן רעפערענצן, אויסשטעל) |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 56: | שורה 56: | ||
לויט {{דורות הראשונים|ג|61}} און 69 איז רבן גמליאל געווארן נשיא גלייך נאכ'ן חורבן, ווידער רבן יוחנן בן זכאי איז געבליבן אב בית דין אזויווי ער איז געווען פאר'ן חורבן. און ביי דער פטירה פון רבן יוחנן איז רבי יהושע געווארן אב בית דין במקומו.}}. אין גמרא ווערט דערציילט אז אין די סנהדרין אין יבנה זענען געווען פיר חכמים וואס האבן געקענט זיבעציג שפראכן, און רבי יהושע איז איינער פון זיי{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|יז|ב}}. און רש"י דארט}}. | לויט {{דורות הראשונים|ג|61}} און 69 איז רבן גמליאל געווארן נשיא גלייך נאכ'ן חורבן, ווידער רבן יוחנן בן זכאי איז געבליבן אב בית דין אזויווי ער איז געווען פאר'ן חורבן. און ביי דער פטירה פון רבן יוחנן איז רבי יהושע געווארן אב בית דין במקומו.}}. אין גמרא ווערט דערציילט אז אין די סנהדרין אין יבנה זענען געווען פיר חכמים וואס האבן געקענט זיבעציג שפראכן, און רבי יהושע איז איינער פון זיי{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|יז|ב}}. און רש"י דארט}}. | ||
צווישן די חברים פון רבי יהושע אין יבנה – אויסער רבן גמליאל און זיינע חברים תלמידים פון רבן יוחנן וואס זענען געקומען מיט אים קיין יבנה נאך זייער רבינ'ס פטירה – זענען געווען [[רבי טרפון]], [[רבי אלעזר בן עזריה]], [[רבי צדוק]], [[רבי אלעזר המודעי]], [[רבי יוחנן בן נורי]], [[רבי יהודה בן בתירא הראשון]] און [[רבי פפייס]]. רבי עקיבא איז אנהייב געווען א תלמיד פון רבי יהושע, און שפעטער איז ער גרויס געווארן און געווארן א חבר זיינער{{הערה| | צווישן די חברים פון רבי יהושע אין יבנה – אויסער רבן גמליאל און זיינע חברים תלמידים פון רבן יוחנן וואס זענען געקומען מיט אים קיין יבנה נאך זייער רבינ'ס פטירה – זענען געווען [[רבי טרפון]], [[רבי אלעזר בן עזריה]], [[רבי צדוק]], [[רבי אלעזר המודעי]], [[רבי יוחנן בן נורי]], [[רבי יהודה בן בתירא הראשון]] און [[רבי פפייס]]. רבי עקיבא איז אנהייב געווען א תלמיד פון רבי יהושע, און שפעטער איז ער גרויס געווארן און געווארן א חבר זיינער{{הערה|[[#היימאן|היימאן: עמ' 632–633]]}}. [[שמעון בן זומא]] און [[שמעון בן עזאי]] זענען געווען זיינע יונגע חברים. | ||
רבי יהושע האט נישט געוואוינט בקביעות אין יבנה, און איז נאר געקומען דארט פון צייט צו צייט (ווי מערסטנס זקני הוועד וואס זייער קביעות'דיגער ארט איז געווען אין זייער שטאט און זענען נאר געקומען קיין יבנה אין די ימי הוועד). זיין וואוינארט איז געווען אין שטאט [[פקיעין]], דארט האט ער אויפגעשטעלט אן אייגענעם ישיבה און בית דין{{הערה|זעט {{בבלי|סנהדרין|לב|ב}}; {{בבלי|חגיגה|ג|א}}}}{{ביאור|תולדות תנאים ואמוראים שאצט אז רבי יהושע'ס גיין אויף פקיעין איז געווען נאך זיין מחלוקת מיט רבן גמליאל און דאס שטעלן [[רבי אלעזר בן עזריה]] אלס נשיא (אדער אב בית דין). זעט אויך {{דורות הראשונים|ג|340}}.}}. | רבי יהושע האט נישט געוואוינט בקביעות אין יבנה, און איז נאר געקומען דארט פון צייט צו צייט (ווי מערסטנס זקני הוועד וואס זייער קביעות'דיגער ארט איז געווען אין זייער שטאט און זענען נאר געקומען קיין יבנה אין די ימי הוועד). זיין וואוינארט איז געווען אין שטאט [[פקיעין]], דארט האט ער אויפגעשטעלט אן אייגענעם ישיבה און בית דין{{הערה|זעט {{בבלי|סנהדרין|לב|ב}}; {{בבלי|חגיגה|ג|א}}}}{{ביאור|תולדות תנאים ואמוראים שאצט אז רבי יהושע'ס גיין אויף פקיעין איז געווען נאך זיין מחלוקת מיט רבן גמליאל און דאס שטעלן [[רבי אלעזר בן עזריה]] אלס נשיא (אדער אב בית דין). זעט אויך {{דורות הראשונים|ג|340}}.}}. | ||
== | == תלמידים == | ||
צווישן זיינע תלמידים זענען געווען [[רבי יוחנן בן ברוקה]], [[רבי אלעזר חיסמא]], [[רבי אילעאי]], [[רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא]] און [[רבי אלעזר בן שמוע]]. | צווישן זיינע תלמידים זענען געווען [[רבי יוחנן בן ברוקה]], [[רבי אלעזר חיסמא]], [[רבי אילעאי]], [[רבי אלעזר בן יהודה איש ברתותא]] און [[רבי אלעזר בן שמוע]]. | ||
| שורה 67: | שורה 67: | ||
נאך א מערקווירדיגער תלמיד פון רבי יהושע איז [[אונקלוס הגר]], וואס איז געווען פון די פאמיליע קרובים פון דער רוימישער קייסער. אונקלוס האט געשריבן דער איבערזעצונג פון דער תורה אויף אראמיש פונעם מויל פון רבי אליעזר און רבי יהושע{{הערה|{{בבלי|מגילה|ג|א}}; זעט אויך {{ירושלמי|מגילה|א|ט}}}} – דאס איז דער באוואוסטער תרגום: "[[תרגום אונקלוס]]". אין מדרש ווערט דערציילט אז אונקלוס האט זיך געוואונדערט פאר זיי אויפ'ן פסוק{{הערה|{{תנ"ך|דברים|י|יח}}}}: "וְאֹהֵב גֵּר לָתֶת לוֹ לֶחֶם וְשׂמְלָה", וואס פון דעם הערט זיך לכאורה א גרינגשעצונג אין גרים, אז זייער גאנצער שכר איז בלויז ברויט אין קליידונג. רבי יהושע האט אים בארואיגט און אים ערקלערט דעם פסוק'ס מיינונג. ביז מ'האט געזאגט: ווען נישט דער אריכות פנים וואס רבי יהושע האט מאריך געווען מיט עקילס (אונקלוס), וואלט ער צוריק אפגעפארן{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|ע|ה}}}}. | נאך א מערקווירדיגער תלמיד פון רבי יהושע איז [[אונקלוס הגר]], וואס איז געווען פון די פאמיליע קרובים פון דער רוימישער קייסער. אונקלוס האט געשריבן דער איבערזעצונג פון דער תורה אויף אראמיש פונעם מויל פון רבי אליעזר און רבי יהושע{{הערה|{{בבלי|מגילה|ג|א}}; זעט אויך {{ירושלמי|מגילה|א|ט}}}} – דאס איז דער באוואוסטער תרגום: "[[תרגום אונקלוס]]". אין מדרש ווערט דערציילט אז אונקלוס האט זיך געוואונדערט פאר זיי אויפ'ן פסוק{{הערה|{{תנ"ך|דברים|י|יח}}}}: "וְאֹהֵב גֵּר לָתֶת לוֹ לֶחֶם וְשׂמְלָה", וואס פון דעם הערט זיך לכאורה א גרינגשעצונג אין גרים, אז זייער גאנצער שכר איז בלויז ברויט אין קליידונג. רבי יהושע האט אים בארואיגט און אים ערקלערט דעם פסוק'ס מיינונג. ביז מ'האט געזאגט: ווען נישט דער אריכות פנים וואס רבי יהושע האט מאריך געווען מיט עקילס (אונקלוס), וואלט ער צוריק אפגעפארן{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|ע|ה}}}}. | ||
== | == אקטיוויטעטן פאר'ן פאלק== | ||
רבי יהושע האט געזען און פארשטאנען אז פון הימל האט מען געקרוינט די רוימער, און ס'איז נישטא קיין עצה נאר צו שתדל'ען ביי זיי, דעריבער האט ער אפט געשמועסט פארשידנס מיט די גרויסע פון רוים, אירע שרים און קעניגן. אלס איינער פון די הויפטן פונעם דור, איז ער געפארן עטליכע מאל צו רוים מיט דער נשיא רבן גמליאל השני, רבי אליעזר, רבי עקיבא און רבי אלעזר בן עזריה{{ביאור|אין פילע פלעצער אין די משנה, גמרא און מדרשים ווערן דערמאנט דאס פארן אדער אויפהאלטונג פון די דאזיגע גדולי ישראל און רוים{{הערה|זעט למשל {{משנה|מעשר שני|ה|ט}}; {{ספרי|עקב|מג}}; {{ירושלמי|סנהדרין|ז|יג}}; {{מדרש רבה|דברים|ב|כד}}}}.{{ש}} | רבי יהושע האט געזען און פארשטאנען אז פון הימל האט מען געקרוינט די רוימער, און ס'איז נישטא קיין עצה נאר צו שתדל'ען ביי זיי, דעריבער האט ער אפט געשמועסט פארשידנס מיט די גרויסע פון רוים, אירע שרים און קעניגן. אלס איינער פון די הויפטן פונעם דור, איז ער געפארן עטליכע מאל צו רוים מיט דער נשיא רבן גמליאל השני, רבי אליעזר, רבי עקיבא און רבי אלעזר בן עזריה{{ביאור|אין פילע פלעצער אין די משנה, גמרא און מדרשים ווערן דערמאנט דאס פארן אדער אויפהאלטונג פון די דאזיגע גדולי ישראל און רוים{{הערה|זעט למשל {{משנה|מעשר שני|ה|ט}}; {{ספרי|עקב|מג}}; {{ירושלמי|סנהדרין|ז|יג}}; {{מדרש רבה|דברים|ב|כד}}}}.{{ש}} | ||
לויט {{דורות הראשונים|ג|280}} און 349 זענען די ראשי הדור געפארן קיין רוים אין תקופת יבנה צוויי מאל: דער ערשטער מאל, ארום צען יאר נאכ'ן חורבן, זענען געפארן רבן גמליאל השני און רבי אליעזר און רבי יהושע. דער צווייטער מאל איז געווען אומגעפער פינף־און־צוואנציג יאר נאכ'ן חורבן, און דאן זענען געפארן רבן גמליאל השני און רבי יהושע מיט רבי אלעזר בן עזריה (וואס איז דאן געווען נשיא צו דער זייט פון רבן גמליאל) און רבי עקיבא.}}, כדי צו ממתיק זיין און מבטל זיין די גזירות פונעם קעניגרייך. מיט זיין קליגשאפט און זיסע רייד האט ער מצליח געווען אין זיינע מעשים{{הערה|זעט {{בבלי|שבת|קכז|ב}}}}. | לויט {{דורות הראשונים|ג|280}} און 349 זענען די ראשי הדור געפארן קיין רוים אין תקופת יבנה צוויי מאל: דער ערשטער מאל, ארום צען יאר נאכ'ן חורבן, זענען געפארן רבן גמליאל השני און רבי אליעזר און רבי יהושע. דער צווייטער מאל איז געווען אומגעפער פינף־און־צוואנציג יאר נאכ'ן חורבן, און דאן זענען געפארן רבן גמליאל השני און רבי יהושע מיט רבי אלעזר בן עזריה (וואס איז דאן געווען נשיא צו דער זייט פון רבן גמליאל) און רבי עקיבא.}}, כדי צו ממתיק זיין און מבטל זיין די גזירות פונעם קעניגרייך. מיט זיין קליגשאפט און זיסע רייד האט ער מצליח געווען אין זיינע מעשים{{הערה|זעט {{בבלי|שבת|קכז|ב}}}}. | ||
| שורה 74: | שורה 74: | ||
זעט אויך [[רבי יהודה בן בתירה השני]], אז ער איז געבוירן געווארן בזכות די ברכה פון רבי אליעזר און רבי יהושע צו זיין טאטן, בשעת זיי זענען געווען אויפ'ן וועג קיין רוים.}}. | זעט אויך [[רבי יהודה בן בתירה השני]], אז ער איז געבוירן געווארן בזכות די ברכה פון רבי אליעזר און רבי יהושע צו זיין טאטן, בשעת זיי זענען געווען אויפ'ן וועג קיין רוים.}}. | ||
רבי יהושע האט זיך אפט גע'טענה'ט מיט די מינים און ויכוחים וואס זיי האבן באצווינגען די אידן{{הערה|זעט {{בבלי|שבת|קנא|א}}}}, און מיט זיין חכמה האט ער זיי שטענדיג באזיגט, ביז פאר זיין פטירה ווען די חכמים האבן זיך געזארגט ווער עס גייט שיצן אויף זיי פון די מינים פון יעצט | רבי יהושע האט זיך אפט גע'טענה'ט מיט די מינים און ויכוחים וואס זיי האבן באצווינגען די אידן{{הערה|זעט {{בבלי|שבת|קנא|א}}}}, און מיט זיין חכמה האט ער זיי שטענדיג באזיגט, ביז פאר [[#פטירה|זיין פטירה]] ווען די חכמים האבן זיך געזארגט ווער עס גייט שיצן אויף זיי פון די מינים פון יעצט. די גמרא זאגט אז פון ווען רבי יהושע איז געשטארבן איז בטל געווארן עצה און מחשבה, צו וויסן וואס צו ענטפערן פאר מינים און פארשטיין זייערע וואונקען{{הערה|{{בבלי|סוטה|מט|ב}} און רש"י דארט}}. | ||
== מיט רבי אליעזר == | == מיט רבי אליעזר == | ||
| שורה 80: | שורה 80: | ||
רבי יהושע האט אפגעלערנט דעם בת קול ווי א נסיון פון הימל, צו פרואוון די חכמים אויב וועלן זיי צוליב דעם ענדערן פון וואס זיי האבן מקובל. דעריבער האט רבי יהושע געזאגט "ס'איז נישט אין הימל", דהיינו, די תורה איז געגעבן געווארן צו אונז אין סיני גאנצערהייט, און עס וועט זיך גארנישט ענדערן פון איר לויט א מופת פון הימל{{הערה|רבינו ניסים, געברענגט אין [[שיטה מקובצת]]}}. די גמרא פארציילט טאקע ווייטער אז [[רבי נתן]] האט אנגעטראפן אליהו הנביא און אים געפרעגט: "וואס האט הקב"ה געטון יענע צייט [ווען רבי יהושע האט דוחה געווען דעם בת קול]?" האט אליהו געענטפערט: ער האט געשמייכלט און געזאגט: נצחוני בני, מיין זון האט מיר באזיגט" (פאר ערקלערונג אויף די ווערטער זעט {{ספר החינוך|תצו}}).}}. ווען רבי אליעזר האט זיך נאך אלס געהאלטן ביי דאס זייניגע און האט נישט אנגענומען דעם דעת פונעם רוב, האבן די חכמים זיך צוזאמגעציילט און אים מנדה געווען{{הערה|{{בבלי|בבא מציעא|נט|ב}}}}, און איז געבליבן אין נידוי ביז זיין טויט. פון דאן, האט רבי אליעזר פארלאזט יבנה און איז זיך געגאנגען צו לוד, און מיט דעם האבן זיך די צוויי באליבטע פריינט אפגעטיילט פאר די רעשט פון זייער לעבן ביז רבי אליעזר'ס פטירה. נאך זיין פטירה האט זיך רבי יהושע געשטעלט אויף די פיס און געזאגט: "הותר הנדר, הותר הנדר" [ד.ה. די נידוי וואס מ'האט אים מנדה געווען]{{הערה|שם=סנהדריןסח}}{{ביאור|רבי יהושע האט געדארפט מבטל זיין דעם נידוי כדי מ'זאל נישט דארפן פירן מיט רבי אליעזר דין מנודה שמת, וואס מ'איז אים נישט מספיד און מ'רייסט נישט אויף אים קריעה און מ'לייגט א שטיין אויף זיין ארון{{הערה|תורת האדם לרמב"ן, שער האבל, נ; זעט {{שולחן ערוך|יורה דעה|שלד|ג}}}}.}}, און האט אים ארום געארעמט און אים געקישט און געוויינט, און געזאגט: "רבי, רֶכֶב יִשׂרָאֵל וּפָרָשָׁיו"{{הערה|{{תנ"ך|מלכים ב|יג|יד}}}}{{הערה|{{ירושלמי|שבת|ב|ז}}}}. איינמאל איז רבי יהושע אריין אינעם בית המדרש פון רבי אליעזר, און האט אנגעהויבן קישן דעם שטיין אויף וואס רבי אליעזר פלעגט זיצן, און געזאגט: "דער שטיין איז גלייך צום [[בארג סיני]], און דער וואס איז געזיצן דערויף איז גלייך צום [[ארון הברית]]"{{הערה|{{מדרש רבה|שיר השירים|א|ג}}}}. | רבי יהושע האט אפגעלערנט דעם בת קול ווי א נסיון פון הימל, צו פרואוון די חכמים אויב וועלן זיי צוליב דעם ענדערן פון וואס זיי האבן מקובל. דעריבער האט רבי יהושע געזאגט "ס'איז נישט אין הימל", דהיינו, די תורה איז געגעבן געווארן צו אונז אין סיני גאנצערהייט, און עס וועט זיך גארנישט ענדערן פון איר לויט א מופת פון הימל{{הערה|רבינו ניסים, געברענגט אין [[שיטה מקובצת]]}}. די גמרא פארציילט טאקע ווייטער אז [[רבי נתן]] האט אנגעטראפן אליהו הנביא און אים געפרעגט: "וואס האט הקב"ה געטון יענע צייט [ווען רבי יהושע האט דוחה געווען דעם בת קול]?" האט אליהו געענטפערט: ער האט געשמייכלט און געזאגט: נצחוני בני, מיין זון האט מיר באזיגט" (פאר ערקלערונג אויף די ווערטער זעט {{ספר החינוך|תצו}}).}}. ווען רבי אליעזר האט זיך נאך אלס געהאלטן ביי דאס זייניגע און האט נישט אנגענומען דעם דעת פונעם רוב, האבן די חכמים זיך צוזאמגעציילט און אים מנדה געווען{{הערה|{{בבלי|בבא מציעא|נט|ב}}}}, און איז געבליבן אין נידוי ביז זיין טויט. פון דאן, האט רבי אליעזר פארלאזט יבנה און איז זיך געגאנגען צו לוד, און מיט דעם האבן זיך די צוויי באליבטע פריינט אפגעטיילט פאר די רעשט פון זייער לעבן ביז רבי אליעזר'ס פטירה. נאך זיין פטירה האט זיך רבי יהושע געשטעלט אויף די פיס און געזאגט: "הותר הנדר, הותר הנדר" [ד.ה. די נידוי וואס מ'האט אים מנדה געווען]{{הערה|שם=סנהדריןסח}}{{ביאור|רבי יהושע האט געדארפט מבטל זיין דעם נידוי כדי מ'זאל נישט דארפן פירן מיט רבי אליעזר דין מנודה שמת, וואס מ'איז אים נישט מספיד און מ'רייסט נישט אויף אים קריעה און מ'לייגט א שטיין אויף זיין ארון{{הערה|תורת האדם לרמב"ן, שער האבל, נ; זעט {{שולחן ערוך|יורה דעה|שלד|ג}}}}.}}, און האט אים ארום געארעמט און אים געקישט און געוויינט, און געזאגט: "רבי, רֶכֶב יִשׂרָאֵל וּפָרָשָׁיו"{{הערה|{{תנ"ך|מלכים ב|יג|יד}}}}{{הערה|{{ירושלמי|שבת|ב|ז}}}}. איינמאל איז רבי יהושע אריין אינעם בית המדרש פון רבי אליעזר, און האט אנגעהויבן קישן דעם שטיין אויף וואס רבי אליעזר פלעגט זיצן, און געזאגט: "דער שטיין איז גלייך צום [[בארג סיני]], און דער וואס איז געזיצן דערויף איז גלייך צום [[ארון הברית]]"{{הערה|{{מדרש רבה|שיר השירים|א|ג}}}}. | ||
== | ==מחלוקת מיט רבן גמליאל == | ||
איינע פון די באקאנטע געשעענישן פארבינדן מיט רבי יהושע איז דאס אפזאגן רבן גמליאל פון די נשיאות אויף דעם וואס ער האט פארשעמט רבי יהושע אין עטליכע פארשידענע פעלער. | איינע פון די באקאנטע געשעענישן פארבינדן מיט רבי יהושע איז דאס אפזאגן רבן גמליאל פון די נשיאות אויף דעם וואס ער האט פארשעמט רבי יהושע אין עטליכע פארשידענע פעלער. | ||
| שורה 95: | שורה 95: | ||
רבי יהושע האט זיך נישט באגעניגנט בלויז מיט זיין מחילה, נאר האט משתדל געווען אז מ'זאל צוריקשטעלן רבן גמליאל צו זיין נשיאות און איז אליין געגאנגען צום בית הוועד זיי צו מעורר זיין דערוועגן. כדי נישט צו מעביר זיין רבי אלעזר בן עזריה אינגאנצן פון די נשיאות, האט מען מתקן געווען אז רבן גמליאל וועט דרש'נען דריי שבתים יעדן חודש און רבי אלעזר בן עזריה איין שבת{{הערה|שם=ברכות}}{{ביאור|לויט דער [[תלמוד ירושלמי]]{{הערה|שם=ירושלמיברכותדא}} האט מען מתקן געווען אז רבי אלעזר בן עזריה זאל זיין אב בית דין. [פון דעם איז משמע אז רבי יהושע האט נישט געדינט אויף דעם שטעלע.]}}. | רבי יהושע האט זיך נישט באגעניגנט בלויז מיט זיין מחילה, נאר האט משתדל געווען אז מ'זאל צוריקשטעלן רבן גמליאל צו זיין נשיאות און איז אליין געגאנגען צום בית הוועד זיי צו מעורר זיין דערוועגן. כדי נישט צו מעביר זיין רבי אלעזר בן עזריה אינגאנצן פון די נשיאות, האט מען מתקן געווען אז רבן גמליאל וועט דרש'נען דריי שבתים יעדן חודש און רבי אלעזר בן עזריה איין שבת{{הערה|שם=ברכות}}{{ביאור|לויט דער [[תלמוד ירושלמי]]{{הערה|שם=ירושלמיברכותדא}} האט מען מתקן געווען אז רבי אלעזר בן עזריה זאל זיין אב בית דין. [פון דעם איז משמע אז רבי יהושע האט נישט געדינט אויף דעם שטעלע.]}}. | ||
== | ==מאמרים== | ||
רבי יהושע ווערט דערמאנט אין די משנה נאנט צו הונדערט־און־פופציג מאל. זיין בר פלוגתא איז געווענליך זיין חבר רבי אליעזר. דער כלל איז, אז אין יעדע מחלוקת צווישן רבי יהושע און רבי אליעזר איז די הלכה ווי רבי יהושע{{הערה|הלכות גדולות}}. | רבי יהושע ווערט דערמאנט אין די משנה נאנט צו הונדערט־און־פופציג מאל. זיין בר פלוגתא איז געווענליך זיין חבר רבי אליעזר. דער כלל איז, אז אין יעדע מחלוקת צווישן רבי יהושע און רבי אליעזר איז די הלכה ווי רבי יהושע{{הערה|הלכות גדולות}}. | ||
| שורה 108: | שורה 108: | ||
צו די מענטשן פון אלכסנדריא וואס האבן אים געפרעגט: "וואס זאל א מענטש טון ער זאל קלוג ווערן?" האט ער געענטפערט, אז מ'דארף זיך משתדל זיין אויף צוויי אופנים: "ירבה בישיבה (היינו מיט לימוד התורה) וימעט בסחורה", און אויך "יבקש רחמים ממי שהחכמה שלו", און איינס אן די אנדערע איז נישט גענוג. אויך אויף זייער שאלה: "וואס זאל א מענטש טון ער זאל רייך ווערן?" האט ער אזוי געענטפערט: "ירבה בסחורה וישא ויתן באמונה", און אויך "יבקש רחמים ממי שהעושר שלו", און איינס אן די אנדערע איז נישט גענוג{{הערה|{{בבלי|נדה|ע|ב}}}}{{ביאור|רבי יהושע האט זיי משריש געווען אז אלע זאכן דארפן קודם אן התעוררות פון אונטן, און נאכדעם זאל מען בעטן רחמים פון דער וואס האט די מעגליכקייט{{הערה|[[חתם סופר]] אויף מסכת נדה דארט}}.}}. | צו די מענטשן פון אלכסנדריא וואס האבן אים געפרעגט: "וואס זאל א מענטש טון ער זאל קלוג ווערן?" האט ער געענטפערט, אז מ'דארף זיך משתדל זיין אויף צוויי אופנים: "ירבה בישיבה (היינו מיט לימוד התורה) וימעט בסחורה", און אויך "יבקש רחמים ממי שהחכמה שלו", און איינס אן די אנדערע איז נישט גענוג. אויך אויף זייער שאלה: "וואס זאל א מענטש טון ער זאל רייך ווערן?" האט ער אזוי געענטפערט: "ירבה בסחורה וישא ויתן באמונה", און אויך "יבקש רחמים ממי שהעושר שלו", און איינס אן די אנדערע איז נישט גענוג{{הערה|{{בבלי|נדה|ע|ב}}}}{{ביאור|רבי יהושע האט זיי משריש געווען אז אלע זאכן דארפן קודם אן התעוררות פון אונטן, און נאכדעם זאל מען בעטן רחמים פון דער וואס האט די מעגליכקייט{{הערה|[[חתם סופר]] אויף מסכת נדה דארט}}.}}. | ||
== | ==קלוגשאפט== | ||
רבי יהושע איז באוואוסט געווארן איבעראל מיט זיין גרויס חכמה און פקחות. אין גמרא{{הערה|{{בבלי|נדה|סט|ב}} – עא, א}} ווערן געברענגט צוועלף זאכן וואס די מענטשן פון אלכסנדריא, מצרים האבן געפרעגט רבי יהושע: "שלשה מהם דברי חכמה [ד.ה. הלכה], שלשה דברי אגדה, שלשה דברי בורות ושלשה דברי דרך ארץ"{{ביאור|זעט [[#זיינע מאמרים|אויבן]] צוויי פון זייערע שאלות וועגן דברי דרך ארץ}}. | רבי יהושע איז באוואוסט געווארן איבעראל מיט זיין גרויס חכמה און פקחות. אין גמרא{{הערה|{{בבלי|נדה|סט|ב}} – עא, א}} ווערן געברענגט צוועלף זאכן וואס די מענטשן פון אלכסנדריא, מצרים האבן געפרעגט רבי יהושע: "שלשה מהם דברי חכמה [ד.ה. הלכה], שלשה דברי אגדה, שלשה דברי בורות ושלשה דברי דרך ארץ"{{ביאור|זעט [[#זיינע מאמרים|אויבן]] צוויי פון זייערע שאלות וועגן דברי דרך ארץ}}. | ||
| שורה 139: | שורה 139: | ||
אין גמרא ווערט דערציילט ווי רבי יהושע האט באזיגט די [[חכמי אתונה]], וואס זענען געווען באוואוסט אין דער אלטער וועלט מיט זייער קלוגשאפט. בי יהושע האט מיט זיין חכמה מצליח געווען אריינצוגיין צו זייער אפגעהיטן באהאלטן זיץ־פלאץ, און זיך פארגעשטעלט ווי דער חכם פון די אידן וואס איז געקומען לערנען חכמה פון זיי. נאך וואס ער האט זיי מנצח געווען אין א ריי טיפע חידות, האט ער זיי אריינגעטראגן אין א שיף און זיי געברענגט פאר דער קייסער אין רוים, און מיט'ן קייסער'ס באפעל, האט ער אויף זיי מיט זיין קלוגשאט געברענגט זייער ענדע{{הערה|{{בבלי|בכורות|ח|ב}} – ט, א}} | אין גמרא ווערט דערציילט ווי רבי יהושע האט באזיגט די [[חכמי אתונה]], וואס זענען געווען באוואוסט אין דער אלטער וועלט מיט זייער קלוגשאפט. בי יהושע האט מיט זיין חכמה מצליח געווען אריינצוגיין צו זייער אפגעהיטן באהאלטן זיץ־פלאץ, און זיך פארגעשטעלט ווי דער חכם פון די אידן וואס איז געקומען לערנען חכמה פון זיי. נאך וואס ער האט זיי מנצח געווען אין א ריי טיפע חידות, האט ער זיי אריינגעטראגן אין א שיף און זיי געברענגט פאר דער קייסער אין רוים, און מיט'ן קייסער'ס באפעל, האט ער אויף זיי מיט זיין קלוגשאט געברענגט זייער ענדע{{הערה|{{בבלי|בכורות|ח|ב}} – ט, א}} | ||
== | ==פטירה== | ||
רבי יהושע האט מאריך ימים געווען נאך רבן גמליאל און רבי אליעזר'ס פטירה{{ביאור|רבן גמליאל איז אוועק פאר רבי אליעזר{{הערה|{{בבלי|בבא מציעא|נט|ב}}; {{ירושלמי|ברכות|ג|א}}}}, און רבי אליעזר איז נפטר געווארן פאר רבי יהושע{{הערה|{{בבלי|גיטין|פג|א}}}}}}, און איז געווען בערך ניינציג ביי זיין פטירה{{הערה|שם=היימאן624}}. ווען דער קייזער האט אים געפרעגט אויף זיין עלטער פארוואס ער קומט מער נישט זיך באטייליגן ביי די וויכוחים איבער רעליגיע, האט ער געענטפערט: "דער בארג איז געווארן שניי, ארום דעם בארג איז פיל געווארן מיט אייז, די הינט בילן נישט, און די וואס מאלן מאלן נישט"{{הערה|{{בבלי|שבת|קנב|א}}}}. ד.ה. מיין קאפ איז ווייס געווארן, מיין בארד און וואָנצען זענען ווייס געווארן, מיין שטימע ווערט שוין נישט געהערט, און די ציין קייען שוין נישט{{הערה|שם=רשי}}. ער איז ווארשיינליך אוועק אין שטאט טבריה, ווי געברענגט אין [[ילקוט שמעוני]]{{הערה|{{ילקוט שמעוני|חוקת|תשסג}}}} אזז ווען רבי יהושע איז געשטארבן איז אראפגעפאלן אן איסטווא (א באלקאן פון זוילן) פון טבריה{{הערה|זעט סוף קונטרס בית צדיק פונעם רד"ל, אנהויב פרקי רבי אליעזר}}. | רבי יהושע האט מאריך ימים געווען נאך רבן גמליאל און רבי אליעזר'ס פטירה{{ביאור|רבן גמליאל איז אוועק פאר רבי אליעזר{{הערה|{{בבלי|בבא מציעא|נט|ב}}; {{ירושלמי|ברכות|ג|א}}}}, און רבי אליעזר איז נפטר געווארן פאר רבי יהושע{{הערה|{{בבלי|גיטין|פג|א}}}}}}, און איז געווען בערך ניינציג ביי זיין פטירה{{הערה|שם=היימאן624}}. ווען דער קייזער האט אים געפרעגט אויף זיין עלטער פארוואס ער קומט מער נישט זיך באטייליגן ביי די וויכוחים איבער רעליגיע, האט ער געענטפערט: "דער בארג איז געווארן שניי, ארום דעם בארג איז פיל געווארן מיט אייז, די הינט בילן נישט, און די וואס מאלן מאלן נישט"{{הערה|{{בבלי|שבת|קנב|א}}}}. ד.ה. מיין קאפ איז ווייס געווארן, מיין בארד און וואָנצען זענען ווייס געווארן, מיין שטימע ווערט שוין נישט געהערט, און די ציין קייען שוין נישט{{הערה|שם=רשי}}. ער איז ווארשיינליך אוועק אין שטאט טבריה, ווי געברענגט אין [[ילקוט שמעוני]]{{הערה|{{ילקוט שמעוני|חוקת|תשסג}}}} אזז ווען רבי יהושע איז געשטארבן איז אראפגעפאלן אן איסטווא (א באלקאן פון זוילן) פון טבריה{{הערה|זעט סוף קונטרס בית צדיק פונעם רד"ל, אנהויב פרקי רבי אליעזר}}. | ||
| שורה 149: | שורה 149: | ||
==ביבליאגראפיע== | ==ביבליאגראפיע== | ||
* {{אנקער|היימאן|{{תנאים ואמוראים|624|635}}}} | * {{אנקער|היימאן|{{תנאים ואמוראים|624|635|ר' יהושע בן חנניה|סופיקס=יא}}}} | ||
* {{דורות הראשונים|1=ג|2=328|4=כה–לב}} | |||
* {{היברובוקס|רבי יוסף הלוי אפלבוים (מעזריטש–שעדליץ)|דברי אמונה|31027|על ויכוח רבי יהושע בן חנניא עם סבי אתונא}} | |||
==נאטיצן== | ==נאטיצן== | ||