אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רבי יהושע בן חנניה"

קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
אין תקציר עריכה
שורה 16: שורה 16:


== יוגנט ==
== יוגנט ==
רבי יהושע איז געבוירן סוף ימי בית שני. און אלע זיינע שוואנגער־טעג איז זיין מאמע ארומגעגאנגען יעדן טאג אויף אלע בתי מדרשות אין שטאט{{הערה|יש גורסים אין רש"י "על '''כד''' (24) בתי מדרשות שבעיר" (רבינו בחיי ו[https://shitufta.org.il/Magen_Avot/2?selectedunittext=8 רשב"ץ], און אזוי איז אין די ערשטע דרוקן פון רש"י).}}, און געבעטן די חכמים צו מתפלל צו זיין אז איר קינד זאל זיין א חכם{{הערה|שם=אשרי יולדתו|רש"י און {{משנה|אבות|ב|ח|מפרש=ברטנורא}}}}, און נאך זיין געבורט האט זיין מוטער געפירט זיין בעטל צום בית המדרש כדי זיינע אויערן זאלן זיך אנקלעבן מיט דברי תורה{{הערה|{{ירושלמי|יבמות|א|ו|ח|ב}}}}. איר זון איז טאקע געוואקסן א גרויסער חכם און מען פלעגט זאגן אויף אים: "וואויל איז דער וואס האט אים געבוירן", זייענדיג מרמז אז אין איר זכות און איבערגעגעבנקייט איז ער אנגעקומען צו דעם{{הערה|שם=אשרי יולדתו}}.
רבי יהושע איז געבוירן סוף ימי בית שני. און אלע זיינע שוואנגער־טעג איז זיין מאמע ארומגעגאנגען יעדן טאג אויף אלע בתי מדרשות אין שטאט{{ביאור|פארהאן וואס זענען גורס אין רש"י "על '''כד''' (24) בתי מדרשות שבעיר"{{הערה|רבינו בחיי ו[https://shitufta.org.il/Magen_Avot/2?selectedunittext=8 רשב"ץ], און אזוי איז אין די ערשטע דרוקן פון רש"י}}.}}, און געבעטן די חכמים צו מתפלל צו זיין אז איר קינד זאל זיין א חכם{{הערה|שם=אשרי יולדתו|רש"י און {{משנה|אבות|ב|ח|מפרש=ברטנורא}}}}, און נאך זיין געבורט האט זיין מוטער געפירט זיין בעטל צום בית המדרש כדי זיינע אויערן זאלן זיך אנקלעבן מיט דברי תורה{{הערה|{{ירושלמי|יבמות|א|ו|ח|ב}}}}. איר זון איז טאקע געוואקסן א גרויסער חכם און מען פלעגט זאגן אויף אים: "וואויל איז דער וואס האט אים געבוירן", זייענדיג מרמז אז אין איר זכות און איבערגעגעבנקייט איז ער אנגעקומען צו דעם{{הערה|שם=אשרי יולדתו}}.


פון זיין יוגנט האט רבי יהושע משמש געווען פאר רבן יוחנן בן זכאי אין זיין גרויסן ישיבה אין ירושלים{{הערה|אויסער רבן יוחנן וואס איז געווען זיין רבי מובהק, ברענגט רבי יהושע בשם [[רבי זכריה בן הקצב]] ({{בבלי|סוטה|כז|ב}}), אבא יוסי חלי קופרי איש טבעון ({{משנה|מכשירין|א|ג}}), און יהודה בן פטירי ({{תוספתא|סוטה|ה|ח}}).}}, און איז געווען פון זיינע פינף גרעסטע תלמידים – מיט זיינע חבירים [[רבי אליעזר בן הורקנוס|רבי אליעזר]], רבי יוסי הכהן, רבי שמעון בן נתנאל און [[רבי אלעזר בן ערך]]{{הערה|{{משנה|אבות|ב|ו}}}}. ווען רבי אליעזר איז צום ערשט אנגעקומען לערנען תורה פאר רבן יוחנן, איז רבי יהושע שוין געווען א וועטעראן תלמיד{{הערה|זעט {{פרקי דרבי אליעזר|א}}}}.
פון זיין יוגנט האט רבי יהושע משמש געווען פאר רבן יוחנן בן זכאי אין זיין גרויסן ישיבה אין ירושלים{{ביאור|אויסער רבן יוחנן וואס איז געווען זיין רבי מובהק, ברענגט רבי יהושע בשם [[רבי זכריה בן הקצב]]{{הערה|{{בבלי|סוטה|כז|ב}}}}, אבא יוסי חלי קופרי איש טבעון{{הערה|{{משנה|מכשירין|א|ג}}}}, און יהודה בן פטירי{{הערה|{{תוספתא|סוטה|ה|ח}}}}.}}, און איז געווען פון זיינע פינף גרעסטע תלמידים – מיט זיינע חבירים [[רבי אליעזר בן הורקנוס|רבי אליעזר]], רבי יוסי הכהן, רבי שמעון בן נתנאל און [[רבי אלעזר בן ערך]]{{הערה|{{משנה|אבות|ב|ו}}}}. ווען רבי אליעזר איז צום ערשט אנגעקומען לערנען תורה פאר רבן יוחנן, איז רבי יהושע שוין געווען א וועטעראן תלמיד{{הערה|זעט {{פרקי דרבי אליעזר|א}}}}.


רבי יהושע איז געווען א לוי, און איז נאך געווען פון די [[משוררים|לויים וואס זינגען]] אין בית המקדש. אין גמרא ווערט דערציילט, אז ווען רבי יהושע האט אמאל געוואלט העלפן [[רבי יוחנן בן גודגדא]] מיטן פארמאכן די טויערן אין בית המקדש, האט אים רבי יוחנן געזאגט: "מיין זון, גיי צוריק, ווייל דו ביזט פון די משוררים און נישט פון די וואס עפענען די טויערן"{{הערה|{{בבלי|ערכין|יא|ב}}}}. אין אן אנדערן ארט שילדערט רבי יהושע די שמחה וואס איז געווען אין בית המקדש אין יום טוב סוכות:
רבי יהושע איז געווען א לוי, און איז נאך געווען פון די [[משוררים|לויים וואס זינגען]] אין בית המקדש. אין גמרא ווערט דערציילט, אז ווען רבי יהושע האט אמאל געוואלט העלפן [[רבי יוחנן בן גודגדא]] מיטן פארמאכן די טויערן אין בית המקדש, האט אים רבי יוחנן געזאגט: "מיין זון, גיי צוריק, ווייל דו ביזט פון די משוררים און נישט פון די וואס עפענען די טויערן"{{הערה|{{בבלי|ערכין|יא|ב}}}}. אין אן אנדערן ארט שילדערט רבי יהושע די שמחה וואס איז געווען אין בית המקדש אין יום טוב סוכות:
שורה 28: שורה 28:


==רביס==
==רביס==
רבן יוחנן בן זכאי, דער הויפט פון די חכמי התורה אין תקופה פון חורבן הבית, איז געווען דער לעצטער אינעם [[שלשלת הקבלה|קייט פון מקבלי התורה]] פון תקופת בית שני. ער האט מקבל געווען פון [[הלל הזקן|הלל]] און [[שמאי]] און האט איבערגעגעבן פאר זיינע תלמידים, וואס האבן פארשפרייט די תורה ביי אידן נאכ'ן חורבן. זייענדיג צווישן זיינע ספעציעלע תלמידים האט רבן יוחנן איבערגעגעבן פאר רבי יהושע דאס רוב פון זיין חכמה, אויך דער חלק פון סודות התורה{{הערה|שם=היימאן624|{{תנאים ואמוראים|624}}}} אין גמרא איז געברענגט א מעשה וואס ווייזט אויף די גרויסקייט פון רבי יהושע אינעם חלק הנסתר פון די תורה אפילו ווען ער איז נאך געווען א תלמיד:
רבן יוחנן בן זכאי, דער הויפט פון די חכמי התורה אין תקופה פון חורבן הבית, איז געווען דער לעצטער אינעם [[שלשלת הקבלה|קייט פון מקבלי התורה]] פון תקופת בית שני. ער האט מקבל געווען פון [[הלל הזקן|הלל]] און [[שמאי]] און האט איבערגעגעבן פאר זיינע תלמידים, וואס האבן פארשפרייט די תורה ביי אידן נאכ'ן חורבן. זייענדיג צווישן זיינע ספעציעלע תלמידים האט רבן יוחנן איבערגעגעבן פאר רבי יהושע דאס רוב פון זיין חכמה, אויך דער חלק פון סודות התורה{{הערה|שם=היימאן624|[[#היימאן|היימאן: עמ' 624]]}} אין גמרא איז געברענגט א מעשה וואס ווייזט אויף די גרויסקייט פון רבי יהושע אינעם חלק הנסתר פון די תורה אפילו ווען ער איז נאך געווען א תלמיד:
<blockquote>רבי יהושע און זיין חבר רבי יוסי הכהן זענען געגאנגען אין וועג, און האבן געזאגט "לאמיר דרש'ען אין [[מעשה מרכבה]]". האט רבי יהושע אנגעהויבן און גע'דרש'נט. יענער טאג איז געווען תקופת תמוז [וואס געווענליך איז דער הימל קלאר דאן], האבן זיך די הימלען פארוואלקנט און עס איז געזען געווארן ווי א בויגן אין הימל. און די מלאכי השרת האבן זיך פארזאמלט און געקומען הערן, ווי מענטשן וואס זאמלען זיך איין און קומען זען די מזמוטי חתן וכלה. איז רבי יוסי געגאנגען און דערציילט פאר רבן יוחנן בן זכאי, האט ער געזאגט "אשריכם ואשרי יולדתכם, אשרי עיני שכך ראו". (שפעטער האט רבי יהושע אויסגעלערנט די סודות פאר [[רבי עקיבא]], און רבי עקיבא האט גע'דרש'נט אויף אן ענליכן אופן פאר רבי יהושע){{הערה|שם=חגיגה|{{בבלי|חגיגה|יד|ב}}}}.</blockquote>
<blockquote>רבי יהושע און זיין חבר רבי יוסי הכהן זענען געגאנגען אין וועג, און האבן געזאגט "לאמיר דרש'ען אין [[מעשה מרכבה]]". האט רבי יהושע אנגעהויבן און גע'דרש'נט. יענער טאג איז געווען תקופת תמוז [וואס געווענליך איז דער הימל קלאר דאן], האבן זיך די הימלען פארוואלקנט און עס איז געזען געווארן ווי א בויגן אין הימל. און די מלאכי השרת האבן זיך פארזאמלט און געקומען הערן, ווי מענטשן וואס זאמלען זיך איין און קומען זען די מזמוטי חתן וכלה. איז רבי יוסי געגאנגען און דערציילט פאר רבן יוחנן בן זכאי, האט ער געזאגט "אשריכם ואשרי יולדתכם, אשרי עיני שכך ראו". (שפעטער האט רבי יהושע אויסגעלערנט די סודות פאר [[רבי עקיבא]], און רבי עקיבא האט גע'דרש'נט אויף אן ענליכן אופן פאר רבי יהושע){{הערה|שם=חגיגה|{{בבלי|חגיגה|יד|ב}}}}.</blockquote>


שורה 53: שורה 53:
נאך וואס רבן יוחנן בן זכאי האט באשטימט דער תורה צענטער אין שטאט [[יבנה]], האט ער אליין זיך באזעצט אין ברור חיל, און רבי יהושע, מיט די אנדערע גרויסע תלמידים פון רבן יוחנן, האבן זיך באהאפטן אין זייער אלטן רבי'ן און זענען געגאנגען נאך אים אהין{{הערה|{{תוספתא|מעשרות|ב|ב}}; {{ירושלמי|דמאי|ג|א}}}}. און ווילאנג רבן יוחנן האט געלעבט זענען זיי דארט געזיצן פאר אים ביז זיין פטירה, וואס דאן זענען זיי געגאנגען אויף יבנה{{הערה|{{מדרש רבה|קהלת|ז|ז}}}}.
נאך וואס רבן יוחנן בן זכאי האט באשטימט דער תורה צענטער אין שטאט [[יבנה]], האט ער אליין זיך באזעצט אין ברור חיל, און רבי יהושע, מיט די אנדערע גרויסע תלמידים פון רבן יוחנן, האבן זיך באהאפטן אין זייער אלטן רבי'ן און זענען געגאנגען נאך אים אהין{{הערה|{{תוספתא|מעשרות|ב|ב}}; {{ירושלמי|דמאי|ג|א}}}}. און ווילאנג רבן יוחנן האט געלעבט זענען זיי דארט געזיצן פאר אים ביז זיין פטירה, וואס דאן זענען זיי געגאנגען אויף יבנה{{הערה|{{מדרש רבה|קהלת|ז|ז}}}}.


נאך רבן יוחנן'ס פטירה איז רבי יהושע געווארן אב בית דין אין יבנה, צו דער זייט פון [[רבן גמליאל השני]] (זון פון [[רבן שמעון בן גמליאל הנשיא]] וואס איז גע'הרג'עט געווארן פאר'ן חורבן) וועלכער איז געווארן דער נשיא פון די סנהדרין{{הערה|{{בבלי|בבא קמא|עד|ב}};{{ש}}
נאך רבן יוחנן'ס פטירה איז רבי יהושע געווארן אב בית דין אין יבנה, צו דער זייט פון [[רבן גמליאל השני]] (זון פון [[רבן שמעון בן גמליאל הנשיא]] וואס איז גע'הרג'עט געווארן פאר'ן חורבן) וועלכער איז געווארן דער נשיא פון די סנהדרין{{הערה|{{בבלי|בבא קמא|עד|ב}}}}{{ביאור|יתכן אז לויט דער ירושלמי{{הערה|{{ירושלמי|ברכות|ב|א}}}} איז רבי יהושע נישט געווען אב בית דין. זעט מראה הפנים דארט; יופי מכלול אין יפה מראה דארט (געברענגט אין [[סדר הדורות]], ערך רבי אלעזר בן עזריה); [[מהר"ץ חיות]] ברכות כח, א און בבא קמא עד, ב.{{ש}}
יתכן אז לויט דער ירושלמי ({{ירושלמי|ברכות|ב|א|נאמען=ניין}}) איז רבי יהושע נישט געווען אב בית דין. זעט מראה הפנים דארט; יופי מכלול אין יפה מראה דארט (געברענגט אין [[סדר הדורות]], ערך רבי אלעזר בן עזריה); [[מהר"ץ חיות]] ברכות כח, א און בבא קמא עד, ב.{{ש}}
לויט {{דורות הראשונים|ג|61}} און 69 איז רבן גמליאל געווארן נשיא גלייך נאכ'ן חורבן, ווידער רבן יוחנן בן זכאי איז געבליבן אב בית דין אזויווי ער איז געווען פאר'ן חורבן. און ביי דער פטירה פון רבן יוחנן איז רבי יהושע געווארן אב בית דין במקומו.}}. אין גמרא ווערט דערציילט אז אין די סנהדרין אין יבנה זענען געווען פיר חכמים וואס האבן געקענט זיבעציג שפראכן, און רבי יהושע איז איינער פון זיי{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|יז|ב}}. און רש"י דארט}}.
לויט {{דורות הראשונים|ג|61}} און 69 איז רבן גמליאל געווארן נשיא גלייך נאכ'ן חורבן, ווידער רבן יוחנן בן זכאי איז געבליבן אב בית דין אזויווי ער איז געווען פאר'ן חורבן. און ביי דער פטירה פון רבן יוחנן איז רבי יהושע געווארן אב בית דין במקומו.}}. אין גמרא ווערט דערציילט אז אין די סנהדרין אין יבנה זענען געווען פיר חכמים וואס האבן געקענט זיבעציג שפראכן, און רבי יהושע איז איינער פון זיי{{הערה|{{בבלי|סנהדרין|יז|ב}}. און רש"י דארט}}.


שורה 150: שורה 149:


לויט [[רבי חיים וויטאל]] איז רבי יהושע באגראבן געווארן אויפן [[אלטע בית עולם פון צפת|אלטן בית־עולם אין צפת]] דארט וואו די וועלט איז זיך טועה און זאגט אז [[הושע בן בארי]] ליגט{{הערה|[[שית:Sha'ar_HaGilgulim.37|שער הגלגולים, לז]]}}.
לויט [[רבי חיים וויטאל]] איז רבי יהושע באגראבן געווארן אויפן [[אלטע בית עולם פון צפת|אלטן בית־עולם אין צפת]] דארט וואו די וועלט איז זיך טועה און זאגט אז [[הושע בן בארי]] ליגט{{הערה|[[שית:Sha'ar_HaGilgulim.37|שער הגלגולים, לז]]}}.
==ביבליאגראפיע==
* {{אנקער|היימאן|{{תנאים ואמוראים|624|635}}}}
==נאטיצן==
{{ביאורים}}


==רעפערענצן==
==רעפערענצן==