אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:חברון"
ק (החלפת טקסט – " יידן " ב־" אידן ") |
יוסף (שמועס | ביישטייערונגען) (פאראכטן איין קליינע פראבלעם) |
||
| (16 מיטלסטע ווערסיעס פון 5 באַניצער נישט געוויזן.) | |||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{Coord|31.53333333|35.095|display=title}}{{דעסקריפציע||ענגליש = city in the West Bank|העב=עיר ביהודה|דייטש=Großstadt im Westjordanland / in Judäa|}} | |||
[[File:Seal of Hebron.tif|100px|thumb|חברון]] | [[File:Seal of Hebron.tif|100px|thumb|חברון]] | ||
[[טעקע:Cave of the Patriarchs.jpg|קליין|250px|[[מערת המכפלה]] אין חברון ]] | [[טעקע:Cave of the Patriarchs.jpg|קליין|250px|[[מערת המכפלה]] אין חברון]] | ||
'''חברון''' (אַראַביש: '''الخليل''' אַל־כאַליל) איז איינע פון די פיר הייליקע שטעט | '''חברון''' (אַראַביש: '''الخليل''' אַל־כאַליל) איז איינע פון די פיר הייליקע שטעט ביי דער [[אידישקייט|יידישער רעליגיע]]. היינט זענען דאָרט פּלאַצירט בעיקר [[אראבער]], אבער [[אידן]] ווענדן זיך אהין פון איבעראָל. חברון האט אויך געהייסן "עיר האבות" ווייל לויט דער ייִדישער טראַדיציע, ליגן אין [[מערת המכפלה]] באַגראָבן [[אברהם]] [[יצחק]] און [[יעקב]] וועלכע זענען גערעכנט ווי די "אבות" פונעם [[יידן|ייִדישן פאָלק]], און [[שרה]] [[רבקה]] און [[לאה]] וועלכע זענען גערעכנט ווי די "[[אמהות]]" פונעם ייִדישן פאָלק. אויך [[אדם]] און [[חוה]] און [[ישי]] דער טאטע פון [[דוד המלך]] ליגן דארט באַגראָבן.<br /> | ||
[[רמב"ן]] איז געווען אין חברון אין יאר ה'ל'. | [[רמב"ן]] איז געווען אין חברון אין יאר ה'ל'. | ||
| שורה 7: | שורה 8: | ||
אין יאר ה'ע"ב האט [[אישתורי הפרחי]] באזוכט חברון און ער דערמאנט דאס [[אלטע בית עולם פון חברון|אלטע בית עולם]] דארט. | אין יאר ה'ע"ב האט [[אישתורי הפרחי]] באזוכט חברון און ער דערמאנט דאס [[אלטע בית עולם פון חברון|אלטע בית עולם]] דארט. | ||
ביזן יאר ה'תרפ"ט איז געווען אין חברון א יידישע [[קהילה]], אבער אין תרפ"ט איז פארגעקומען דארט די באוואוסטטע [[תרפ"ט ראיאטן]], ווען 67 אידן זענען אומגעברענגט געווארן, דורך די צעיושטע מאסן, דער [[בריטישער מאנדאט]], האט דעמאלט עוואקואירט די רעשטלעך | ביזן יאר ה'תרפ"ט איז געווען אין חברון א יידישע [[קהילה]], אבער אין תרפ"ט איז פארגעקומען דארט די באוואוסטטע [[תרפ"ט ראיאטן]], ווען 67 אידן זענען אומגעברענגט געווארן, דורך די צעיושטע מאסן, דער [[בריטישער מאנדאט]], האט דעמאלט עוואקואירט די רעשטלעך אידן, וואס האבן איבערגעלעבט די [[פאגראם]]. | ||
היינט איז דא א קליינע | היינט איז דא א קליינע אידישע קהילה אין חברון, עס וואוינען דארט עטליכע אידן רובם ככולם [[מתנחלים]] פון די [[כהנא'ניסטן]], ווי [[ברוך מרזל]], [[בנצי גופשטיין]], און נאך. פון די באקאנטע פיגורן אין דער היסטאריע פון חברון, איז געווען [[ברוך גאלדשטיין]] ע"ה ה' ינקום דמו, וואס איז געווען א דאקטאר אין [[קרית ארבע]], און האט זיך נוקם געווען אויף די פילע רציחות קעגן אידן, און איז אומגעקומען אויפן ארט אין [[היכל יצחק]] אינעם [[מערת המכפלה]]. | ||
== | דאס איז א פילער און רייכער קוואל פון היסטארישע און פאקטישע אינפארמאציע. כדי דאס צו פארוואנדלען אין אן ענציקלאפעדישן ארטיקל פאר '''המכלול''', דארפן מיר עס איבערארבעטן אויף אן אביעקטיוון און נייטראלן טאן (נישט אלס א "טוריסטן-גייד" וואס רעדט צום לעזער, נאר אלס היסטארישע באריכטן), עס צוטיילן אויף קלארהייט מיט קעפלעך, און אויסרייניגן עטליכע קליינע טעותים אדער פאמיליארע אויסדרוקן. | ||
* [http://www.hebron.com/english/index.php חברון. קאם] פלעצער, בילדער, היסטאריע, און נייעס. | |||
דא איז א פארשלאג פאר א פולשטענדיגן, אויסגעארבעטן ארטיקל גרייט פאר המכלול: | |||
=בית הכנסת אברהם אבינו (חברון)= | |||
'''בית הכנסת אברהם אבינו''' איז אן אלטע היסטארישע שול וואס געפינט זיך אין דעם אלטן אידישע קווארטל אין דער שטאט חברון. די שול איז געגרינדעט געווארן איבער 450 יאר צוריק דורך יידן וועלכע זענען ארויסגעטריבן געווארן פון שפאניע, און זי האט געדינט אלס דער צענטער פון דער ספרדישער קהילה אין חברון במשך הונדערטער יארן, ביז זי איז חרוב געווארן אין די שוידעליכע תרפ"ט פרוגרום. נאך דער באפרייאונג פון חברון אין יאר תשכ"ז, איז די שול צוריק אויפגעבויט געווארן אויף איר ארגינעלן ארט. | |||
==היסטאריע און גרינדונג== | |||
די שול איז געגרינדעט געווארן אינמיטן דעם 16טן יארהונדערט (ארום הונדערט יאר נאך דעם גירוש שפאניע) דורך פליטים וואס זענען ארויף קיין ארץ ישראל און זיך באזעצט אין חברון. די שול איז געבויט געווארן אינמיטן דעם אלטן יידישן קווארטל, וואס איז שוין געווען עקזיסטירט הונדערטער יארן פריער. | |||
במשך די דורות איז די שול געווען דער גייסטיגער און קהילתישער צענטער פאר די אידן אין חברון. צווישן די גרויסע חכמים און מקובלים וואס האבן דארט געדאווענט און געלערנט, ציילן זיך: | |||
*'''דער חסד לאברהם''' (רבי אברהם אזולאי) | |||
*'''דער מלאכת שלמה''' (רבי שלמה עדני) | |||
*'''דער ראשית חכמה''' (רבי אליהו די וידאש) | |||
===די טירן און די ספרי תורה פון עזה=== | |||
אין יאר תקנ"ט (1799), ווען די ארמיי פון נאפאלעאן האט אינוואדירט דאס לאנד און איינגענומען די שטאט עזה, זענען די אידן פון עזה אנטלאפן קיין חברון. זיי האבן מיטגעברענגט מיט זיך דעם ארון קודש און די ספרי תורה פון זייער קהילה. ארום 40 יאר שפעטער, האבן זיי אויך אריבערגעברענגט די הערליכע ארטיסטישע טירן פון דער שול אין עזה און זיי אריינגעשטעלט אין די אברהם אבינו שול. די טירן זענען שפעטער פארברענט געווארן דורך די אראבער אין די פרעות פון תרפ"ט. | |||
==דער מקור פארן נאמען און די מעשה פונעם מנין== | |||
דער נאמען "אברהם אבינו שול" שטאמט פון א באקאנטער היסטארישער מעשה, וואס ווערט געברענגט אינעם ספר '''"עמק המלך"''' (פון דעם מקובל רבי נפתלי הרץ בכרך, געדרוקט אין יאר ת"ח - 1648) אין דער הקדמה. | |||
לויט דער דערציילונג, אין יאר ה'ש"ע (1610), איז אויסגעבראכן א מגפה אין חברון, און ערב יום כיפור זענען בלויז געבליבן נייין אידן אין דער שטאט – איינער ווייניגער פון א מנין. קורץ פארן אנהייב פונעם הייליגן טאג, האבן זיי באמערקט אן אומבאקאנטן עלטערן איד וואס איז געגאנגען אין גאס, און אים איינגעלאדנט צו דאווענען מיט זיי, וואס האט זיי געברענגט א גרויסע שמחה. | |||
מוצאי תענית, האבן די מתפללים געווארפן א גורל ווער עס זאל האבן די זכיה צו מאכן הבדלה פארן גאסט. דער חזן האט געווינען דעם גורל. דער חזן איז געגאנגען פאראויס צו זיין הויז און דער גאסט איז אים נאכגעגאנגען, אבער ווען דער חזן האט זיך אויסגעדרייט ביי דער טיר, איז דער גאסט פלוצים פארשוואונדן געווארן. דער חזן האט ארומגעזוכט איבער די גאסן אבער אן ערפאלג. ער איז אהיימגעקומען זייער צובראכן וואס ער האט נישט גיגיבן דעם אלטן איד צו עסן. | |||
יענע נאכט איז אברהם אבינו געקומען צום חזן אין א חלום און אים אנטפלעקט אז ער אליין איז געווען דער גאסט וואס האט משלים געווען דעם מנין, ווייל ער האט געזען דעם צער פון די אידן אין חברון. זינט דעמאלט איז די שול גערופן געווארן אויף זיין נאמען. | |||
===הלכה'דיגע דיסקוסיע=== | |||
דער גרויסער פוסק און מקובל דער '''חיד"א''' (רבי חיים יוסף דוד אזולאי) דיסקוטירט די מעשה אין זיינע ספרים (ברכי יוסף, אורח חיים סימן נה), און פרעגט וויאזוי א נפטר קען משלים זיין א מנין, וויבאלד די הלכה זאגט "במתים חפשי" – אז א מת איז פטור פון די מצוות און קען נישט מוציא זיין אנדערע. דער חיד"א ברענגט א ראיה פונעם ש"ס (מסכת כתובות) אז רבינו הקדוש פלעגט קומען יעדן ערב שבת נאך זיין פטירה און מאכן קידוש פאר זיין משפחה, און שטיצט זיך אויפן ספר חסידים אז "צדיקים במיתתן קרויים חיים", און דערפאר האט אברהם אבינו געקענט פאררעכנט ווערן פאר א מנין. | |||
==חורבן און ווידעראויפבוי== | |||
ביי די בלוטיגע מארד-פרעות פון תרפ"ט (1929), האבן די אראבישע איינוואוינער חרוב געמאכט דעם גאנצן יידישן קווארטל. די שול איז אינגאנצן רואינירט געווארן. טראץ דעם גרויסן חורבן, האבן אידן מצליח געווען צו ראטעווען עטליכע ספרי תורה פון דער שול און זיי אריבערברענגען קיין ירושלים. | |||
נאך דער זעקס-טאגיקער קריג אין תשכ"ז (1967), ווען אידן זענען צוריקגעקומען קיין חברון, האבן זיי געפונען דעם ארט פונעם בית המדרש פארוואנדלט אין א שטאל פאר ציגן און אייזלען, און לעבן דעם איז אויפגעשטעלט געווארן אן פובליק בית הכסא. | |||
א יידישער אימיגראנט פון רוסלאנד, '''פראפעסאר בן ציון טבגר''', האט זיך אריינגעווארפן מיט א געוואלדיגער מסירות נפש צוריקצובעטן דעם קדושה פונעם ארט. ער האט אנגעהויבן גראבן, רייניקן און אפקערן דעם שטח מיט די אייגענע הענט, טראץ דעם וואס די מיליטערישע רעגירונג האט דאס דעמאלט נישט ערלויבט און ער איז אפילו ארעסטירט געווארן עטליכע מאל פאראן דאס אריינגיין דארט. | |||
נאך א לאנגן קאמף האט מען ערהאלטן די נויטיגע דערלויבענישן, און די שול איז רעקאנסטרואירט און צוריק אויפגעבויט געווארן גענוי לויט די ארגינעלע פלענער און ארכיטעקטור. די ארגינעלע ספרי תורה וואס זענען געראטעוועט געווארן אין תרפ"ט זענען צוריקגעברענגט געווארן אהין. היינט צוטאגס געפינט זיך ארום דער שול א לעבעדיקער יידישער געגנט וואו עס וואוינען צענדליגער משפחות, און עס זענען פאראן פלענער אויפצובויען נאך דירות אויף די דערנעבנדיגע שטחים (ווי דער אלטער "סיטונאי מארקעט") וואס זענען גערויבט געווארן אין תרפ"ט. | |||
==בית הכנסת חב"ד (דער אשכנזישער בית מדרש)== | |||
ממש נעבן דער אברהם אבינו שול געפינט זיך די היסטארישע '''חב"ד שול'''. | |||
אין יאר תקע"ז (1816) איז אנגעקומען די ערשטע גרופע פון אשכנזים חסידים קיין חברון. וויבאלד זיי האבן נישט געהאט קיין אייגענעם ארט פאר א בית מדרש, האבן זיי אפגעקויפט אדער געדונגען א צימער קאמפלעקס וואס האט געהערט צו דער ספרדישער קהילה רעכטס נעבן דער אלטער שול. דארט האבן זיי מייסד געווען די שול, וואס ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די עלטסטע חב"ד שולן אין דער וועלט וואו עס עקזיסטירט נאך היינט א קבועים'דיגער מנין. | |||
דער מיטעלער רבי פון חב"ד (רבי דובבער שניאורי) האט שטארק מעודד געווען זיינע חסידים זיך צו באזעצן דייקא אין חברון. צווישן די באקאנטע תושבים איז געווען זיין טאכטער, '''הרבנית מנוחה רחל סלונים''' און איר מאן הרב יעקב כולי סלונים, וועלכע האבן פירערשאפט געהאט איבער דער חב"ד קהילה אין שטאט און אויסגעשטעלט די שול אלס ארט פון תורה און חסד. | |||
אזוי ווי דער גאנצער קווארטל, איז אויך די חב"ד שול חרוב געווארן ביזן גרונט אין די פרעות פון תרפ"ט, אבער זי איז איבערגעבויט און באנייט געווארן דורך דער יידישער קהילה אין יאר תשס"ה (2005). | |||
די שול איז היסטאריש באקאנט אונטער עטליכע נעמען: | |||
*'''בית כנסת מנוחה רחל''' | |||
*'''בית כנסת אדמו"ר האמצעי''' | |||
*'''בית כנסת אברהם אבינו האשכנזי''' | |||
==דרויסנדיגע לינקס== | |||
*[http://www.hebron.com/english/index.php חברון. קאם] פלעצער, בילדער, היסטאריע, און נייעס. | |||
{{פרומע אידישע געגנטן}} | {{פרומע אידישע געגנטן}} | ||
| שורה 19: | שורה 75: | ||
[[קאַטעגאָריע:ערי יהודה]] | [[קאַטעגאָריע:ערי יהודה]] | ||
[[קאַטעגאָריע:חברון|*]] | [[קאַטעגאָריע:חברון|*]] | ||
[[ | [[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]] | ||
{{קרד/ויקי/יידיש}} | {{קרד/ויקי/יידיש}} | ||
[[he:חברון]] | |||
יעצטיגע רעוויזיע זינט 22:32, 26 מאי 2026
חברון (אַראַביש: الخليل אַל־כאַליל) איז איינע פון די פיר הייליקע שטעט ביי דער יידישער רעליגיע. היינט זענען דאָרט פּלאַצירט בעיקר אראבער, אבער אידן ווענדן זיך אהין פון איבעראָל. חברון האט אויך געהייסן "עיר האבות" ווייל לויט דער ייִדישער טראַדיציע, ליגן אין מערת המכפלה באַגראָבן אברהם יצחק און יעקב וועלכע זענען גערעכנט ווי די "אבות" פונעם ייִדישן פאָלק, און שרה רבקה און לאה וועלכע זענען גערעכנט ווי די "אמהות" פונעם ייִדישן פאָלק. אויך אדם און חוה און ישי דער טאטע פון דוד המלך ליגן דארט באַגראָבן.
רמב"ן איז געווען אין חברון אין יאר ה'ל'.
אין יאר ה'ע"ב האט אישתורי הפרחי באזוכט חברון און ער דערמאנט דאס אלטע בית עולם דארט.
ביזן יאר ה'תרפ"ט איז געווען אין חברון א יידישע קהילה, אבער אין תרפ"ט איז פארגעקומען דארט די באוואוסטטע תרפ"ט ראיאטן, ווען 67 אידן זענען אומגעברענגט געווארן, דורך די צעיושטע מאסן, דער בריטישער מאנדאט, האט דעמאלט עוואקואירט די רעשטלעך אידן, וואס האבן איבערגעלעבט די פאגראם.
היינט איז דא א קליינע אידישע קהילה אין חברון, עס וואוינען דארט עטליכע אידן רובם ככולם מתנחלים פון די כהנא'ניסטן, ווי ברוך מרזל, בנצי גופשטיין, און נאך. פון די באקאנטע פיגורן אין דער היסטאריע פון חברון, איז געווען ברוך גאלדשטיין ע"ה ה' ינקום דמו, וואס איז געווען א דאקטאר אין קרית ארבע, און האט זיך נוקם געווען אויף די פילע רציחות קעגן אידן, און איז אומגעקומען אויפן ארט אין היכל יצחק אינעם מערת המכפלה.
דאס איז א פילער און רייכער קוואל פון היסטארישע און פאקטישע אינפארמאציע. כדי דאס צו פארוואנדלען אין אן ענציקלאפעדישן ארטיקל פאר המכלול, דארפן מיר עס איבערארבעטן אויף אן אביעקטיוון און נייטראלן טאן (נישט אלס א "טוריסטן-גייד" וואס רעדט צום לעזער, נאר אלס היסטארישע באריכטן), עס צוטיילן אויף קלארהייט מיט קעפלעך, און אויסרייניגן עטליכע קליינע טעותים אדער פאמיליארע אויסדרוקן.
דא איז א פארשלאג פאר א פולשטענדיגן, אויסגעארבעטן ארטיקל גרייט פאר המכלול:
בית הכנסת אברהם אבינו (חברון)
בית הכנסת אברהם אבינו איז אן אלטע היסטארישע שול וואס געפינט זיך אין דעם אלטן אידישע קווארטל אין דער שטאט חברון. די שול איז געגרינדעט געווארן איבער 450 יאר צוריק דורך יידן וועלכע זענען ארויסגעטריבן געווארן פון שפאניע, און זי האט געדינט אלס דער צענטער פון דער ספרדישער קהילה אין חברון במשך הונדערטער יארן, ביז זי איז חרוב געווארן אין די שוידעליכע תרפ"ט פרוגרום. נאך דער באפרייאונג פון חברון אין יאר תשכ"ז, איז די שול צוריק אויפגעבויט געווארן אויף איר ארגינעלן ארט.
היסטאריע און גרינדונג
די שול איז געגרינדעט געווארן אינמיטן דעם 16טן יארהונדערט (ארום הונדערט יאר נאך דעם גירוש שפאניע) דורך פליטים וואס זענען ארויף קיין ארץ ישראל און זיך באזעצט אין חברון. די שול איז געבויט געווארן אינמיטן דעם אלטן יידישן קווארטל, וואס איז שוין געווען עקזיסטירט הונדערטער יארן פריער.
במשך די דורות איז די שול געווען דער גייסטיגער און קהילתישער צענטער פאר די אידן אין חברון. צווישן די גרויסע חכמים און מקובלים וואס האבן דארט געדאווענט און געלערנט, ציילן זיך:
- דער חסד לאברהם (רבי אברהם אזולאי)
- דער מלאכת שלמה (רבי שלמה עדני)
- דער ראשית חכמה (רבי אליהו די וידאש)
די טירן און די ספרי תורה פון עזה
אין יאר תקנ"ט (1799), ווען די ארמיי פון נאפאלעאן האט אינוואדירט דאס לאנד און איינגענומען די שטאט עזה, זענען די אידן פון עזה אנטלאפן קיין חברון. זיי האבן מיטגעברענגט מיט זיך דעם ארון קודש און די ספרי תורה פון זייער קהילה. ארום 40 יאר שפעטער, האבן זיי אויך אריבערגעברענגט די הערליכע ארטיסטישע טירן פון דער שול אין עזה און זיי אריינגעשטעלט אין די אברהם אבינו שול. די טירן זענען שפעטער פארברענט געווארן דורך די אראבער אין די פרעות פון תרפ"ט.
דער מקור פארן נאמען און די מעשה פונעם מנין
דער נאמען "אברהם אבינו שול" שטאמט פון א באקאנטער היסטארישער מעשה, וואס ווערט געברענגט אינעם ספר "עמק המלך" (פון דעם מקובל רבי נפתלי הרץ בכרך, געדרוקט אין יאר ת"ח - 1648) אין דער הקדמה.
לויט דער דערציילונג, אין יאר ה'ש"ע (1610), איז אויסגעבראכן א מגפה אין חברון, און ערב יום כיפור זענען בלויז געבליבן נייין אידן אין דער שטאט – איינער ווייניגער פון א מנין. קורץ פארן אנהייב פונעם הייליגן טאג, האבן זיי באמערקט אן אומבאקאנטן עלטערן איד וואס איז געגאנגען אין גאס, און אים איינגעלאדנט צו דאווענען מיט זיי, וואס האט זיי געברענגט א גרויסע שמחה.
מוצאי תענית, האבן די מתפללים געווארפן א גורל ווער עס זאל האבן די זכיה צו מאכן הבדלה פארן גאסט. דער חזן האט געווינען דעם גורל. דער חזן איז געגאנגען פאראויס צו זיין הויז און דער גאסט איז אים נאכגעגאנגען, אבער ווען דער חזן האט זיך אויסגעדרייט ביי דער טיר, איז דער גאסט פלוצים פארשוואונדן געווארן. דער חזן האט ארומגעזוכט איבער די גאסן אבער אן ערפאלג. ער איז אהיימגעקומען זייער צובראכן וואס ער האט נישט גיגיבן דעם אלטן איד צו עסן.
יענע נאכט איז אברהם אבינו געקומען צום חזן אין א חלום און אים אנטפלעקט אז ער אליין איז געווען דער גאסט וואס האט משלים געווען דעם מנין, ווייל ער האט געזען דעם צער פון די אידן אין חברון. זינט דעמאלט איז די שול גערופן געווארן אויף זיין נאמען.
הלכה'דיגע דיסקוסיע
דער גרויסער פוסק און מקובל דער חיד"א (רבי חיים יוסף דוד אזולאי) דיסקוטירט די מעשה אין זיינע ספרים (ברכי יוסף, אורח חיים סימן נה), און פרעגט וויאזוי א נפטר קען משלים זיין א מנין, וויבאלד די הלכה זאגט "במתים חפשי" – אז א מת איז פטור פון די מצוות און קען נישט מוציא זיין אנדערע. דער חיד"א ברענגט א ראיה פונעם ש"ס (מסכת כתובות) אז רבינו הקדוש פלעגט קומען יעדן ערב שבת נאך זיין פטירה און מאכן קידוש פאר זיין משפחה, און שטיצט זיך אויפן ספר חסידים אז "צדיקים במיתתן קרויים חיים", און דערפאר האט אברהם אבינו געקענט פאררעכנט ווערן פאר א מנין.
חורבן און ווידעראויפבוי
ביי די בלוטיגע מארד-פרעות פון תרפ"ט (1929), האבן די אראבישע איינוואוינער חרוב געמאכט דעם גאנצן יידישן קווארטל. די שול איז אינגאנצן רואינירט געווארן. טראץ דעם גרויסן חורבן, האבן אידן מצליח געווען צו ראטעווען עטליכע ספרי תורה פון דער שול און זיי אריבערברענגען קיין ירושלים.
נאך דער זעקס-טאגיקער קריג אין תשכ"ז (1967), ווען אידן זענען צוריקגעקומען קיין חברון, האבן זיי געפונען דעם ארט פונעם בית המדרש פארוואנדלט אין א שטאל פאר ציגן און אייזלען, און לעבן דעם איז אויפגעשטעלט געווארן אן פובליק בית הכסא.
א יידישער אימיגראנט פון רוסלאנד, פראפעסאר בן ציון טבגר, האט זיך אריינגעווארפן מיט א געוואלדיגער מסירות נפש צוריקצובעטן דעם קדושה פונעם ארט. ער האט אנגעהויבן גראבן, רייניקן און אפקערן דעם שטח מיט די אייגענע הענט, טראץ דעם וואס די מיליטערישע רעגירונג האט דאס דעמאלט נישט ערלויבט און ער איז אפילו ארעסטירט געווארן עטליכע מאל פאראן דאס אריינגיין דארט.
נאך א לאנגן קאמף האט מען ערהאלטן די נויטיגע דערלויבענישן, און די שול איז רעקאנסטרואירט און צוריק אויפגעבויט געווארן גענוי לויט די ארגינעלע פלענער און ארכיטעקטור. די ארגינעלע ספרי תורה וואס זענען געראטעוועט געווארן אין תרפ"ט זענען צוריקגעברענגט געווארן אהין. היינט צוטאגס געפינט זיך ארום דער שול א לעבעדיקער יידישער געגנט וואו עס וואוינען צענדליגער משפחות, און עס זענען פאראן פלענער אויפצובויען נאך דירות אויף די דערנעבנדיגע שטחים (ווי דער אלטער "סיטונאי מארקעט") וואס זענען גערויבט געווארן אין תרפ"ט.
בית הכנסת חב"ד (דער אשכנזישער בית מדרש)
ממש נעבן דער אברהם אבינו שול געפינט זיך די היסטארישע חב"ד שול.
אין יאר תקע"ז (1816) איז אנגעקומען די ערשטע גרופע פון אשכנזים חסידים קיין חברון. וויבאלד זיי האבן נישט געהאט קיין אייגענעם ארט פאר א בית מדרש, האבן זיי אפגעקויפט אדער געדונגען א צימער קאמפלעקס וואס האט געהערט צו דער ספרדישער קהילה רעכטס נעבן דער אלטער שול. דארט האבן זיי מייסד געווען די שול, וואס ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די עלטסטע חב"ד שולן אין דער וועלט וואו עס עקזיסטירט נאך היינט א קבועים'דיגער מנין.
דער מיטעלער רבי פון חב"ד (רבי דובבער שניאורי) האט שטארק מעודד געווען זיינע חסידים זיך צו באזעצן דייקא אין חברון. צווישן די באקאנטע תושבים איז געווען זיין טאכטער, הרבנית מנוחה רחל סלונים און איר מאן הרב יעקב כולי סלונים, וועלכע האבן פירערשאפט געהאט איבער דער חב"ד קהילה אין שטאט און אויסגעשטעלט די שול אלס ארט פון תורה און חסד.
אזוי ווי דער גאנצער קווארטל, איז אויך די חב"ד שול חרוב געווארן ביזן גרונט אין די פרעות פון תרפ"ט, אבער זי איז איבערגעבויט און באנייט געווארן דורך דער יידישער קהילה אין יאר תשס"ה (2005).
די שול איז היסטאריש באקאנט אונטער עטליכע נעמען:
- בית כנסת מנוחה רחל
- בית כנסת אדמו"ר האמצעי
- בית כנסת אברהם אבינו האשכנזי
דרויסנדיגע לינקס
- חברון. קאם פלעצער, בילדער, היסטאריע, און נייעס.
דאס איז נישט קיין המכלול ארטיקל, בלויז עפעס וואס ליגט דא ביז עס וועט ערזעצט ווערן מיט בעסערס. העלפט איבערשרייבן!