אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:רבי מאיר שמחה הכהן"

רבי מאיר שמחה הכהן פון דווינסק
	רבי מאיר שמחה הכהן, פאטאגראפירט אין 1924
געבורט	1843; ה'תר"ג; בוטרימאָניס (באַלטרימאָנץ), ווילנער גובערניע, רוסלענדישע אימפּעריע (היינט ליטע)
פטירה	14טן אויגוסט 1926; ד' אלול ה'תרפ"ו; ריגע, לעטלאַנד
קבורה	דאוגאוופילס (דווינסק), לעטלאנד; 55°52′51″N 26°34′23″E / 55.8808718°N 26.5730682°E
ספרים	אור שמח, משך חכמה
טאטע	שמשון קלוינימוס
	ה'תרמ"ח–ה'תרפ"ו
מקביל ל	רבי יוסף רוזין (הרוגוצ'ובר) רב קהילת החסידים
	→ רבי ראובן דננבורג רבי אלחנן הכהן ←

וויזועלוויקיטעקסט

יעצטיגע רעוויזיע זינט 15:32, 26 פעברואר 2026

דאס איז א דרעפט ארטיקל. עס איז אַן אַרבעט אין פּראָגרעס וואָס איז אָפן פאַר רעדאַגירונג דורך סיי וועם. ווען דער דרעפט איז פארטיג, ביטע גייט איבער דעם אריבערפירן טשעקליסט, זיכער צו מאכן אז עס איז גרייט. דערנאך קענט איר בעטן פון די דרעפט אריבערפירער אז זיי זאלן עס איבערגיין און אריבערפירן צום הויפט געביט. (אייער בקשה וועט פובליצירט ווערן אין המכלול:אריבערפירן דרעפטס, און דארט וועט אויך ערשיינען דער ענטפער - אויב פעלט אויס).

ביטע אריבערפירן

רבי מאיר שמחה הכהן פון דווינסק (תר"ג – ד' אלול תרפ"ו) איז געווען איינער פון די פירנדע רבנים פון מזרח אייראפע אין דעם דור פארן חורבן, א "גדול הדור"^[1]. זיינע עיקר ספרים זענען "אור שמח" אויף רמב"ם'ס "משנה תורה", און "משך חכמה", חידושים אויף חומש, אן אויסטערליש טיף און פילאזאפישער פירוש וואס איז פארעפנטליכט געווארן נאך זיין פטירה. ער האט געדינט אלס רב פון דער ליטווישער קהילה אין דווינסק קרוב צו פערציג יאר, און איז געווען נערץ ביי אלע שיכטן און קרייזן פון כלל ישראל.

ביאגראפיע

יוגנט און לערנען

רבי מאיר שמחה איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, דרום ליטא, צו זיין פאטער ר' שמשון קלונימוס קלמן און זיין מוטער אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". זיינע עלטערן האָבן באַקומען א ברכה פאַר זיין געבורט פון רבי מאיר פון טיקטין, נאָך וועמען ער איז גערופן געוואָרן^[2]. אנדערש ווערט דערציילט אז פאר זיין געבורט האט א באהאלטענער צדיק^[3], אדער דער רב פון שטאט^[2], געבענטשט זיינע עלטערן מיט א קינד וואס וועט ברענגען "ליכט און פרייד" פאר אידן, און דערפאר האט מען אים א נאמען געגעבן מאיר שמחה.

שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי מיט א געוואלדיגן זכרון; ביי די זיבן יאר איז ער געווען בקי אין גאנץ תנ"ך, און ביי די ניין יאר האט ער שוין געקענט סדר נזיקין און האלב סדר נשים מיט תוספות. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן^[4]. ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט, און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. ווען ער האט ער איין טאג דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות דורך א בחור'ל, מאיר שמחה, האט ער אים שארף פארגעהאלטן. אבער זעענדיג די ווערטפולע חידושים, איז ער ערשטוינט געווארן און האט אים געגעבן א קוש^[2].

ביי די בר-מצוה יארן האָט זיין פאָטער אים געברענגט קיין איישישאָק, אַ שטאָט באַקאַנט מיט איר געדיכטע אידישע באַפעלקערונג אין דרום־מזרח ליטע, וואו ער האָט געלערנט אין כולל פרושים, ביי רבי משה דאַנישעווסקי^[4]. ער האט באוויזן אויסצומיידן די "קאנטאניסטן דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגע לייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי^[5].

אין יאר תר"כ, ביי די 17 יאר, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבסקי, א רייכער מאן פון ביאליסטאק, פוילן, וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה פאר 26 יאר. אין ביאליסטאק האט ער געלערנט אין דער "גמילות חסדים" בית מדרש, אפטמאל אכצן שעה רצופות, מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. ר' מאיר שמחה איז געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, רבי יום טוב ליפמאן היילפרין, דער מחבר פון "עונג יום טוב", וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט זיין שוואגער רבי שמואל ליפשיץ^[6] און מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף מסכת בכורות^[7].

נאך אין ביאליסטאק איז ר' מאיר שמחה שוין געווען אן אויפגעקליבענער תלמיד חכם, און ער האט דאן אנגעהויבן שרייבן זיינע גרויסע חיבורים אויף דער תורה און אויפן רמב"ם. הגם ער האָט נישט אָנגענומען קיין שטעלע, האָבן זיך רבנים אין אייראָפּע געווענדט צו אים וועגן שווערע הלכה פראגעס אריינגערעכנט אין דיני אבן העזר. ער האט אויך אנטייל גענומען אין די באמיאונגען צו באפרייען ר' יהושע לייב דיסקין, וועלכער איז געווארן ארעסטירט אין 1876 דורך די רוסישע אויטאריטעטן. אין די ביאליסטאָקער יאָרן האָט רבי מאיר שמחה אויך אָנגעהויבן שרייבן זיין ווערק משך חכמה. אין תרל"ט, נאָכן פּטירה פון דעם ביאליסטאָקער רב, דער "עונג יום טוב", האָט די גרויסע קהילה געבעטן רבי מאיר שמחה זאָל אָננעמען די שטעלע, אָבער ער האָט אָפּגעזאָגט ווייל ער האט געוואלט ווייטער לערנען מיט התמדה^[8].

רבנות אין דווינסק

שול אין דווינסק

ווען דער דווינסקער רב ר' ראובן הלוי לוין (דער "ראש לראובני"), וואס איז געווען אין דעם פאזיציע די לעצטע אכט יאר, איז נפטר געווארן (ה' אב תרמ"ז), האט ר' יאנקעלע חריף באלד נאכ'ן הספּד אויפגעפאדערט די דווינסקער קהילה אז זיי זאלן אויפנעמען ר' מאיר שמחה'ן אלס נאכפאלגער. אויך רבי יאָשע בער בריסקער, דער "בית הלוי", האט זיי געראטן דאס זעלבע. אין פרילינג תרמ"ח (1888) איז ער אויפגענומען געווארן אלס דער ליטווישער (מתנגדים) רב פון דווינסק (דעמאָלט דינאַבורג, היינט דאַוגאַוופּילס), אַ גרויסע שטאָט אין דרום־מזרח לעטלאַנד מיט אַ באַדייטנדער אידישער באַפעלקערונג. רבי מאיר שמחה האט אנגעהאלטן די שטעלע ארום פערציג יאָר, און ער איז געווען געשעצט און באליבט ביי אלע קרייזן פון דער שטאט.

אין דווינסק האט ער געדינט צוזאמען מיט דעם בארימטן ראגאטשאווער גאון, רבי יוסף ראזין, וואס איז געווען דער רב פאר די חסידישע קהילה אין שטאט. טראץ זייערע אונטערשיידן אין פערזענליכקייט און דרכים און דעם ראָגאַטשעווער'ס פייערדיגן טעמפּעראַמענט, האבן זיי געהאט גרויס רעספעקט איינער צום צווייטן, און האבן זיך אפט באראטן וועגן הלכה שאלות און זיך מתווכח געווען אין לערנען מיט שארפקייט^[9]. ר' מאיר שמחה האט זיך אמאל מיט שפאס גערופן "האלבער רב" צוליב דעם סיסטעם פון צוויי רבנים אין דער שטאט^[10].

ר' מאיר שמחה האט זיך געהאלטן ווייט פון מחלוקת, פון פּארטייאישקייט. געלט וואס מען פלעגט אים שיקן דורך פּאסט פלעגט ער צוריקשיקן. ווען ער האט נישט געוויסט דעם שיקער'ס אדרעס, האט ער אוועקגעגעבן דאס געלט אויף צדקה. ער איז געווען באקאנט פאר זיין עניוות און פאר דעם וואס ער האט אפגעזאגט יעדער העכערונג אין געהאלט, טענה'נדיג אז ער האט גענוג פאר זיינע באדערפענישן^[11]. ער איז געווען אדרעסירט פאר שאלות פון רבנים איבער דער גאנצער וועלט און האט זיך אפגעגעבן מיט צרכי ציבור מיט א גרויסער מסירות. רבי מאיר שמחה איז געווען שטאַרק באַליבט ביי זיין קהילה. ער האָט זיך שטאַרק אָפּגעגעבן מיט שלום בית און האָט אפילו געטאַנצט מיט א פּאָרפאלק כדי צו שלום מאכן צווישן זיי^[12]^[13].

אין יאר תרס"ו האט מען אים אנגעבאטן דאס רבנות אין ירושלים, אבער ער האט זיך אפגעזאגט צוליב די הפצרות פון זיינע קהילה-לייט אין דווינסק וואס האבן נישט געוואלט ער זאל זיי פארלאזן. כאראקטעריסטיש איז דער פאלגנדיגער בריוו וועלכן די דווינסקער אידן האָבן געשיקט קיין ירושלים "מיר, די גלות קינדער אין רוסלאנד, אין דער שטאט דווינסק, "קמנו ונתעודד^[14], הויבן זיך אויף און שטעלן זיך ווידער דער ידיעה, וועלכע האט אונז דערגרייכט אז די ירושלים'ער אידן ווילן אוועקנעמען אונזער רבי'ן… וואס דערמיט וועלן זיי צעשטערן נישט בלויז אונז, נאר אלע גלות אידן… עס איז נישט פאר אייך, קינדער פון ירושלים, צו טון אזא זאך"…

ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, ווען די מערסטע איינוואוינער זענען אנטלאפן פון שטאָט און עס זענען געבליבן בלויז די ארעמערע, איז ר' מאיר שמחה געבליבן מיט זיי, זאגנדיג אז אזוי לאנג ווי עס זענען דא ניין אידן וועט ער בלייבן דער צענטער צום מנין. און ער האט נאך צוגעגעבן: "יעדע קויל האט אן אדרעס".

ער איז אמאל ארעסטירט געווארן דורך די באלשעוויקן אין תרע"ט, אבער איז באפרייט געווארן נאכדעם וואס זיי האבן דערקענט זיין גדלות^[15]. יענע יאר איז פארשפרייט געווארן א פאלשע באריכט דורך צייטונגען ארום די וועלט אז ר' מאיר שמחה איז ערמארדעט געווארן אין א פּאָגראָם^[16]^[17]. אין רעאקציע זענען געגעבן געווארן א צאל הספדים, צווישן זיי דורך רבי ישראל אבא ציטראן, רב פון פתח תקווה^[18], און רבי בנציון קואינקה^[19].

פּערזענליכע לעבן און פטירה

ר' מאיר שמחה האט נאר געהאט איין טאכטער אסנת מיט גייסטישע פראבלעמען. לויט א מקור האט זי געפרואווט אומצוברענגען איר פאטער, אים געשטאכן אין האלז, און בדרך נס האט ער איבערגעלעבט^[20]. זיין איידעם, רבי אברהם לופטוויר (בעל "זרע אברהם"), אַן אויפגייענדער רבנישער שטערן וועלכער ווערט דערמאנט אין משך חכמה, און זיין איינציגע טאָכטער זענען געשטאָרבן יונג אָן קינדער, און זענען באַגראָבן אין וואַרשע^[16]. רבי מאיר שמחה אַליין איז נישט געבליבן מיט קיין אייניקלעך. זיין תלמיד, ישראל אברהם אבא קריגער, האָט זיך אונטערגענומען צו פאָרזעצן זיין ירושה^[5].

רבי מאיר שמחה איז נפטר געוואָרן ד' אלול תרפ"ו אין אַ האָטעל אין ריגע, לאַטוויע, וואו ער איז געפארן פאר מעדיצינישע באהאנדלונג^[5]. זיין ארון איז געברענגט געווארן קיין דווינסק, וואו ער איז באגראבן געווארן לעבן דעם ראגאטשאווער. ער האָט נישט איבערגעלאָזט קיין לעבעדיגע קינדער. ביי זיין לוויה, האָט דער ראָגאַטשאָווער גאון באַפוילן צו באַגראָבן רבי מאיר שמחה'ס שטענדער מיט אים, א באַווייז צו זיין פולער איבערגעבנקייט צו תורה^[21]^[22].

חיבורים

רבי מאיר שמחה הכהן האט פארפאסט עטליכע פונדאמענטאלע ספרים. זיין ספר "אור שמח" (על שם מאיר שמחה), א טיפער און אָריגינעלער פירוש אויפ'ן רמב"ם, ווערט באטראכט אלס א קלאסיש ווערק אין דער ישיבה-וועלט. ער האט געארבעט דערויף יארן לאנג און דאס דרוקן האט זיך אנגעהויבן א קורצע צייט פאר זיין פטירה. דער ספר איז ארויסגעגעבן געווארן בחייו (1902-1926) און איז שנעל געווארן זייער פאפולער. דער "אור שמח" איז נישט בלויז אן אנאליטישער פירוש, נאר עס אנטהאלט אויך פראקטישע הלכה'דיגע פסקים און באמיט זיך צו פארדלעכערן דעם רמב"ם'ס קאדע^[23].

נאך זיין פטירה זענען ארויסגעקומען, דורך זיין תלמיד ר' מנחם מענדל זאקס אין יאר תרפ"ז, זיינע חידושים אויף די תורה אינעם ספר "משך חכמה" (משך איז ראשי תיבות פון זיין נאמען מאיר שמחה כהן). דער ספר איז אן אייגנארטיגער פירוש אויף דער תורה וואס קאמבינירט הלכה, אגדה, פילאזאפיע און חקירה, און נוצט אפט הלכה פרינציפן צו ערקלערן תורה נאראטיוון. דאס ספר האט ער געשריבן אין זיין יוגנט אבער ער האט דאס נישט געוואלט דרוקן ביז ער וועט פריער זיין באקאנט אלס "למדן" דורך זיינע הלכה-ספרים^[24].

א זאמלונג פון זיינע חידושים אויף פארשידענע מסכתות אין בבלי און ירושלמי זענען געדרוקט געווארן מיט'ן נאמען "חידושי רבינו מאיר שמחה על הש"ס". אין תשמ"א זענען אויך ארויסגעקומען זיינע תשובות בהלכה וואס זענען געפונען געווארן אין כתבי-יד^[25]^[26].

השקפות

ר׳ מאיר שמחה האָט אויסגענוצט זיין "משך חכמה" ווי אַ פּלאַטפאָרמע צו באַטראַכטן, קריטיקירן און באַקעמפן וואָס ער האָט געזען אלס אַנטי-תורה ווירדן וואָס האָבן דורכגעדרונגען זיין צייט און אָרט. ער האָט אויך פאַרשפּרייט אידעאַלן און אידעאָלאָגיעס, וואָס האָבן קאָנטראַדיקטירט די פאַרשידענע מיינונגען אין זיין געזעלשאַפט^[27]. אין איינע פון זיינע באוואוסטע אויסדרוקן אין משך חכמה, האט ער געווארנט די מענטשן וואס האבן געלעבט מיט דעם געדאנק אז "בערלין איז ירושלים", און געזאגט אז א "רוח סועה וסער" וועט זיי אויסרייסן פון זייער מקום^[28] — א "נבואה" וואס איז געווארן מקוים בערך צען יאר נאך זיין פטירה ביי די צווייטע וועלט מלחמה.

ער איז אויך געווען א שטארקער עסקן פאר כלל ישראל און האט אנטיילגענומען אין וויכטיגע רבנים-קאנפערענצן, ווי די באקאנטע קאנפערענץ אין פעטערבורג אין יאר 1910. ער איז דארט געווען געווען דער פירער פון דער פאַקציע, וואָס האָט געשטיצט דעם געדאַנק אַז רבנים זאָלן לערנען די רוסישע שפּראַך. ער האָט געהאלטן אַז דאָס וועט פאַראייניגן די ראָלן פון "קרוין-רב" און "גייסטישער רב". דאָס האָט אים געבראַכט אין מחלוקת מיט אַנדערע גדולי הדור, ווי רבי חיים סאָלאָווייטשיק און דער חפץ חיים. ר' מאיר שמחה זעלבסט האָט נישט געקענט רוסיש.

רבי מאיר שמחה איז געבליבן ווייט פון דער מוסר-באַוועגונג דורכאויס זיין גאַנצן לעבן, אונטער דער איינפלוס פון זיין רבי'ן רבי משה דאַנישעווסקי^[29].

ארץ ישראל און ציונות

רבי מאיר שמחה האט געהאט א גרויסע ליבשאפט צו ארץ ישראל און ער איז געווען אַ שטאַרקער שטיצער פון די ישוב אין ארץ ישראל. ער האט באַגריסט די באלפור דעקלעראציע מיט ענטוזיאַזם. ער האט אנטייל גענומען אין פייערונגען פאַר דער דעקלעראציע "אָן קיין צווייפל"^[30]. ער איז געווען א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל^[31].

ער האָט געשריבן אַ בריוו וואָס האָט אויסגעדריקט זיין שטיצע פאַרן באַזעצן ארץ ישראל (געדרוקט אין צייטונג "התור" אין יאר תרפ"ב), כאָטש ער האָט נישט ספּעציפיש דערמאנט "קרן היסוד" אָדער אַן אַנדערע ציוניסטישע אָרגאַניזאַציע. צווישן אנדערע שרייבט ער אזוי:

"כעת הסבה ההשגחה אשר באספת הממלכות הנאורות בסאן רעמא, ניתן צו אשר ארץ ישראל תהיה לעם ישראל, וכיון ש'סר פחד השבועות' וברישיון המלכים, קמה מצוות ישוב ארץ ישראל ששקולה כנגד כל מצוות שבתורה למקומה. ומצוה על כל איש לסייע בכל יכלתו לקיים מצוה זו…"

אין דעם בריוו האָט ער אָפּגעוואָרפן דעם בוכשטעבליכן פאַרשטענדעניש פון די "דריי שבועות" (נישט ארויפצוגיין מיט קראַפט קיין ארץ ישראל), טענה'נדיג אַז די באַלפור דעקלאַראַציע האָט אנולירט די שבועה, ווייל די פעלקער פון דער וועלט שטימען איצט צו צו דער אידישער ישוב^[32].

רבי מאיר שמחה איז געווען א חובב ציון, אָבער נישט קיין פּאָליטישער ציוניסט^[33] און האט זיך קיינמאל נישט אנגעשלאסן אין די מזרחי באוועגונג. ער האט קריטיקירט די חובבי ציון באוועגונג, זארגנדיג אז ציוניזם זאל נישט ווערן משיח'יש. ער האט געהאלטן אז אן עקסטרעמע דגש אויף נאציאנאלער איינהייט קען זיין א פראבלעם פאר א טראדיציאנעלן דענקער, ווייל עס קען ארויסרופן משיחישע בילדער פון אוטאפישער גאולה. ער האט אפילו פארגליכן די משיחישע פאראנשטאלטונגען פון חובבי ציון צו דער 17טן יארהונדערטדיגער שבתי צבי'ניזם. זיין צוגאנג צו פאליטישן ציוניזם איז געווען נייטראל, אבער נישט קעגנעריש. ער האט געהאלטן אז די הייליגקייט פון ארץ ישראל איז אפהענגיק אין די מקיים זיין מצוות, אין קאנטראסט צו אנדערע וואס האבן געהאלטן אז עס איז אינהערענט הייליג. ער האָט זיך געקעגנגעשטעלט ריין סעקולאַרן נאַציאָנאַליזם; ער האָט געגלייבט, אַז ליבע צו ארץ ישראל קומט פון הייליגקייט און תורה, און נישט פון אַ נאַציאָנאַליזם נוסח פראַנקרייך. צוליב זיינע נואַנסירטע מיינונגען, איז ער נישט געווען אָנגעשלאָסן אין קיין פּאָליטישע ציוניסטישע (מזרחי) אָדער אַנטי-ציוניסטישע (אגודת ישראל) אָרגאַניזאַציעס^[34].

ער האָט אנטייל גענומען אין די פריע שטאפּלען פון אגודת ישראל.

הלכה'שע מעטאָדאָלאָגיע

רבי מאיר שמחה איז געווען באקאנט מיט זיין זעלטענעם כח הניתוח און זיין פעסטן שכל הישר^[25]. זיין מהלך הלימוד איז געווען ענליך צו די "ראשונים", זוכן דעם פשוט'ן פשט און דעם יסוד פון דער הלכה^[35]. ער האט געהאט א געוואלדיגע בקיאות נישט נאר אין בבלי, נאר אויך אין ירושלמי, תוספתא און מדרשי הלכה, וואס ער האט אלעס גענוצט צו פארענטפערן דעם רמב"ם.

ר׳ מאיר שמחה איז געווען אייגנארטיג אין זיין באַניץ פון מדרשים אלס אַ לעגיטימע געצייג צו אַנטוויקלען הלכה, אַפילו אין פאַלן וואָס זענען געווען אינדרויסן פון רמב"ם׳ס קלאָרע גרעניצן אָדער וואָס האָבן געפעלט קלאָרע הלכה'שע נאָרמען. דאָס איז געווען גאָר אומגעווענליך פאַר אַ פּוסק אין זיין תקופה^[36]. הגם טייל פוסקים האבן אפגעווארפן זיינע חידושים באזירט אויף מדרש, ווייזט דאס אויף זיין דרייסטקייט^[37]. ער האָט אָפּגעוואָרפן פאָרמאַליסטישן פּילפול און "חילוקי חילוקים" צוליב אַן עשענשאַליסטישן און נישט-פאָרמאַליסטישן צוגאַנג צו פּראַקטישער הלכה^[38]. ער האָט אויך באַטאָנט דעם מענטשליכן נאַטור אין הלכה'שע באַשלוסן, לייגנדיג אַ גרונט-ניוואָ פאַר מצוות^[39].

ער האָט געהאלטן אַ מעסיגן שטאַנד איבער גוטע באַציאונגען מיט גוים. זיינע פּסקים האָבן אָפט פאַרלייכטערט אידיש-גויאישע אינטעראַקציעס, וואָס האָט געפירט צו קריטיק פון געוויסע פּוסקים^[40].

אנעקדאטן

איסר הראל, דער ערשטער מוסד הויפט, וואס איז געבוירן אין דווינסק, דערציילט אין זיין בוך "בטחון ודמוקרטיה" א געשיכטע וואס האט אויסגעפעלט די גאנצע שטאט און איז פארבונדן געווען מיט ר' מאיר שמחה: "…אין מיטן די תפילה וואס איז געווען זייער איבערגעגעבן און באגלייט מיט גרויס געשרייען, זענען איינגעקומען איבערגעשויגענע אידן אין שול און געשריגן אז די וואסער גייען באַלד איבעררינען און פארשווינדן די שטאט. ר' מאיר שמחה איז אויפגעשטאנען מיט זיין טלית און געגאנגען צום דאך, און נאכגעגאנגען דורך גאנץ קהל מיט טליתים. דער רב איז ארויפגעגאנגען אויפן דאך, שטייט דארט און מתפלל צום אייבערשטן אז די וואסער זאלן זיך איינשטילן. און טאקע אינמיטן תפילה האט זיך דער אייז אנגעהויבן צוברעכן, דער וואסער האט זיך צוריקגעצויגן אין טייך. איך בין אויך געווען אויפן דאך, נישט ווייט פון ר' מאיר שמחה…"

ער איז געווען איינער פון די ווייניג פּראָמינענטע רבנים, וואָס האָבן אנטדעקט די זיוף פון צוויי מסכתות פון תלמוד ירושלמי, פאַרעפנטליכט דורך שלמה פרידלענדער אין 1906^[41].

השפעה

די חרדישע "בעל תשובה" ישיבות, אור שמח, געגרינדעט אין ארץ ישראל אין די 1970ער יארן און שפעטער אין מאָנסי, דעטראָיט, לאָס אַנדזשעלעס און פילאַדעלפיע (פאַראייניגטע שטאַטן), טאָראָנטאָ און מאָנטרעאַל (קאַנאַדע), לאָנדאָן (בריטאַניע), יאָהאַנעסבורג (דרום אַפריקע), קיעוו (אוקראינע) און סידני (אויסטראַליע), זענען גערופן געווארן אויף זיין נאמען^[42].

זיינע ווערק ווערן ברייט געלערנט דורך תורה-למדנים איבער דער וועלט. פראפ' שאול ליבערמאַן האָט געהאַלטן רבי מאיר שמחה אין אַ ספּעציעל הויכן אָנזען אַלס איינער פון די גרעסטע אחרונים^[43].

ביבליאגראפיע

זאב אריה רבינר, מרן רבינו מאיר שמחה הכהן, תל אביב, תשכ"ז

Yaakov Feitman, "The "Or Same'ach" - Fifty Years Since His Passing" The Jewish Observer, September 1976, pp. 3–9
Jonah Steinmetz, "A Light Unto Our Nation: R. Meir Simḥah of Dvinsk’s Approach to Nationhood and Zionism in Meshekh Ḥokhmah", Ḥakirah 31, 2022, עמ' 59–87
Cohen, Yitzhak; Gotlieb, Meshulam; Basser, Herbert W. (2016). The Unique Judicial Vision of Rabbi Meir Simcha of Dvinsk: Selected Discourses in Meshekh Hokhmah and Or Sameah. New York: Touro College Press. ISBN 978-1-61811-489-1

(איבערגעזעצט פון יצחק כהן, 'אור שמח' - הלכה ומשפט: משנתו של הרב מאיר שמחה הכהן על משנה תורה לרמב"ם, אוניברסיטת בן גוריון בנגב, תשע"ג)

דרויסנדיגע לינקס

רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק – זיינע ספרים אויף ספריא.
"רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק בעל ה"אור שמח" וה"משך חכמה" זי"ע", אשכול אויף אייוועלט
https://www.dirshu.co.il/category/הורדות-עלונים/משך-חכמה-המבואר/
Meshech Chochmah Archives • Torah.org

רעפערענצן

↑ רבי יחיאל יעקב וויינבערג, כתבי הגאון רבי יחיאל יעקב וויינברג ב, עמ' רלה: "שהוא גדול-הדור באמת".
↑ ^2.0 ^2.1 ^2.2 רבינר, רבינו מאיר שמחה הכהן, עמ' יז.
↑ חדשות עולם הספר (נקודה), גליון 65.
↑ ^4.0 ^4.1 Steinmetz, 2022, 61.
↑ ^5.0 ^5.1 ^5.2 Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia.
↑ רבינר, כא–כב.
↑ דוד הלחמי, "רבי מאיר שמחה הכהן", חכמי ישראל, תל אביב תשי"ח, חלק ב', עמ' שעט, אויף אוצר החכמה (פארלאנגט אומזיסטע רעגיסטראַציע).
↑ Steinmetz, 2022, 62-64.
↑ רבינר, עמ' קצב.
↑ Yaakov Feitman, The Jewish Observer, September, 1976, 3–4.
↑ רבינר, עמ' כו–כז.
↑ רבינר, רבינו מאיר שמחה הכהן, עמ' 41.
↑ Yitzchak Ginsburgh, Rabbi Meir Simchah HaKohen of Dvinsk: Lowliness and Earnestnes, Gal Einai, ‏September 5, 2024 (ענגליש).
↑ תהלים כ, ט.
↑ RAV HERZOG'S REMARKABLE OBITUARY FOR THE OHR SOME'ACH, Rabbi Pini Dunner, ‏August 21, 2023.
↑ ^16.0 ^16.1 Dovi Safier and Yehuda Geberer, The Mistaken “Murder” of Rav Meir Simcha, Mishpacha Magazine, ‏December 22, 2020 (Originally featured in Mishpacha, Issue 841)
↑ זעט דערוועגן דא אויף אוצר החכמה פארום.
↑ פארעפנטליכט געווארן דורך זאב אריה רבינר, מרן רבנו מאיר שמחה הכהן, תל אביב, תשכ"ז, עמ' רלב–רלג.
↑ פארעפנטליכט אין מקבציאל לט, ירושלים: חברת אהבת שלום, תשע"ג, עמ' תשלט והלאה.
↑ רבי ישראל דושאוויץ, "אבל יחיד ומספד תמרורים", המסלה א:ה-ו, סיון-תמוז תרצ"ו, עמ' 6.
↑ אבזערווער, 9.
↑ D. Sofer, The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L (originally appeared in Yated Neeman)
↑ יצחק כהן, “למגמותיו של חיבור ה'אור שמח' ומשמעויותיהן ההלכתיות-משפטיות”, שנתון המשפט העברי, כרך כה (תשס"ח): 97.
↑ רבינר, עמ' סה.
↑ ^25.0 ^25.1 יונה עמנואל, "שאלות ותשובות אור שמח : מאת מאיר שמחה הכהן מדווינסק, שו"ת אור שמח, נערך ע"י הרב אוזבנד והרב צבי לייטנר, תשמא", המעין כב, א (תשמב) 73-78.
↑ דריטער מהדורה, מיט הוספות, תשנ"ח, אויף אוצר החכמה.
↑ Steinmetz, 2022, 60.
↑ משך חכמה, אויף משך חכמה, ויקרא כו, מד (בחוקותי)
↑ Biography of Rabbi Moshe Danishevsky and his relationship to the Rabbi Meir Baal Haneis charity in Israel.
↑ רבינר, עמ' קס; Steinmetz, 2022, 71–72.
↑ Steinmetz, 2022, 75.
↑ ישראל שפירא, ‏הצהרת 'סן רמו' שהסירה את פחד השבועות, אויף כיכר השבת, מאי 5, 2020. אין א בריוו פון הגאון ר' מאיר שמחה זצ"ל וועגן ישוב ארץ ישראל, ⁨⁨דאס ווארט (ווילנא), אקטאבער 22, 1926 איז פארענפטליכט געווארן א פארדרייטע ווערסיע פון דעם בריוו וואס ר' מאיר שמחה האט אנגעבליך געשריבן תרנ"א אויסדרוקנדיג אנטי-ציונות.
↑ רי"א ציטראן אין זיין הספד שילדערט ר' מאיר שמחה אלס א "חובב ציון אמתי": רבינר, עמ' רלג.
↑ Steinmetz, 2022.
↑ רבינר, עמ' נז.
↑ Yitshak Cohen, Midrashic Exegesis and Biblical Interpretation in the Meshekh Hokhmah, The Seforim Blog, ‏December 12, 2012.
↑ Cohen, 2016: 6.
↑ Cohen, 2016: xvii.
↑ Cohen, 2016: 91.
↑ Cohen, Yitshak, "Rabbi Meir Simcha of Dvinsk and His Attitude Toward Gentiles. REVIEW OF RABBINIC JUDAISM 17: 218–251 (2014); idem, The Unique Judicial Vision of Rabbi Meir Simcha of Dvinsk: 120–159.
↑ Meir Simcha HaKohen, Rabbi of Dvinsk, Orthodox Union, ‏June 14, 2006.
↑ יונתן ראזענבלום, Rav Noach Weinberg: Torah Revolutionary (Jerusalem, 2020), p. 72 n. 1.
↑ קאמענטאר דורך יהודה מירסקי, December 19, 2024, אויף The Seforim Blog.

[1] רבי יחיאל יעקב וויינבערג, כתבי הגאון רבי יחיאל יעקב וויינברג ב, עמ' רלה: "שהוא גדול-הדור באמת".

[רבינריז-2] 2.0 ^2.1 ^2.2 רבינר, רבינו מאיר שמחה הכהן, עמ' יז.

[3] חדשות עולם הספר (נקודה), גליון 65.

[שטיינ61-4] 4.0 ^4.1 Steinmetz, 2022, 61.

[וויקי-5] 5.0 ^5.1 ^5.2 Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia.

[6] רבינר, כא–כב.

[7] דוד הלחמי, "רבי מאיר שמחה הכהן", חכמי ישראל, תל אביב תשי"ח, חלק ב', עמ' שעט, אויף אוצר החכמה (פארלאנגט אומזיסטע רעגיסטראַציע).

[8] Steinmetz, 2022, 62-64.

[9] רבינר, עמ' קצב.

[10] Yaakov Feitman, The Jewish Observer, September, 1976, 3–4.

[11] רבינר, עמ' כו–כז.

[12] רבינר, רבינו מאיר שמחה הכהן, עמ' 41.

[13] Yitzchak Ginsburgh, Rabbi Meir Simchah HaKohen of Dvinsk: Lowliness and Earnestnes, Gal Einai, ‏September 5, 2024 (ענגליש).

[14] תהלים כ, ט.

[15] RAV HERZOG'S REMARKABLE OBITUARY FOR THE OHR SOME'ACH, Rabbi Pini Dunner, ‏August 21, 2023.

[משפחה-16] 16.0 ^16.1 Dovi Safier and Yehuda Geberer, The Mistaken “Murder” of Rav Meir Simcha, Mishpacha Magazine, ‏December 22, 2020 (Originally featured in Mishpacha, Issue 841)

[17] זעט דערוועגן דא אויף אוצר החכמה פארום.

[18] פארעפנטליכט געווארן דורך זאב אריה רבינר, מרן רבנו מאיר שמחה הכהן, תל אביב, תשכ"ז, עמ' רלב–רלג.

[19] פארעפנטליכט אין מקבציאל לט, ירושלים: חברת אהבת שלום, תשע"ג, עמ' תשלט והלאה.

[20] רבי ישראל דושאוויץ, "אבל יחיד ומספד תמרורים", המסלה א:ה-ו, סיון-תמוז תרצ"ו, עמ' 6.

[21] אבזערווער, 9.

[סופר-22] D. Sofer, The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L (originally appeared in Yated Neeman)

[23] יצחק כהן, “למגמותיו של חיבור ה'אור שמח' ומשמעויותיהן ההלכתיות-משפטיות”, שנתון המשפט העברי, כרך כה (תשס"ח): 97.

[24] רבינר, עמ' סה.

[עמנואל-25] 25.0 ^25.1 יונה עמנואל, "שאלות ותשובות אור שמח : מאת מאיר שמחה הכהן מדווינסק, שו"ת אור שמח, נערך ע"י הרב אוזבנד והרב צבי לייטנר, תשמא", המעין כב, א (תשמב) 73-78.

[26] דריטער מהדורה, מיט הוספות, תשנ"ח, אויף אוצר החכמה.

[27] Steinmetz, 2022, 60.

[28] משך חכמה, אויף משך חכמה, ויקרא כו, מד (בחוקותי)

[29] Biography of Rabbi Moshe Danishevsky and his relationship to the Rabbi Meir Baal Haneis charity in Israel.

[30] רבינר, עמ' קס; Steinmetz, 2022, 71–72.

[31] Steinmetz, 2022, 75.

[32] ישראל שפירא, ‏הצהרת 'סן רמו' שהסירה את פחד השבועות, אויף כיכר השבת, מאי 5, 2020. אין א בריוו פון הגאון ר' מאיר שמחה זצ"ל וועגן ישוב ארץ ישראל, ⁨⁨דאס ווארט (ווילנא), אקטאבער 22, 1926 איז פארענפטליכט געווארן א פארדרייטע ווערסיע פון דעם בריוו וואס ר' מאיר שמחה האט אנגעבליך געשריבן תרנ"א אויסדרוקנדיג אנטי-ציונות.

[33] רי"א ציטראן אין זיין הספד שילדערט ר' מאיר שמחה אלס א "חובב ציון אמתי": רבינר, עמ' רלג.

[34] Steinmetz, 2022.

[35] רבינר, עמ' נז.

[36] Yitshak Cohen, Midrashic Exegesis and Biblical Interpretation in the Meshekh Hokhmah, The Seforim Blog, ‏December 12, 2012.

[37] Cohen, 2016: 6.

[38] Cohen, 2016: xvii.

[39] Cohen, 2016: 91.

[40] Cohen, Yitshak, "Rabbi Meir Simcha of Dvinsk and His Attitude Toward Gentiles. REVIEW OF RABBINIC JUDAISM 17: 218–251 (2014); idem, The Unique Judicial Vision of Rabbi Meir Simcha of Dvinsk: 120–159.

[41] Meir Simcha HaKohen, Rabbi of Dvinsk, Orthodox Union, ‏June 14, 2006.

[42] יונתן ראזענבלום, Rav Noach Weinberg: Torah Revolutionary (Jerusalem, 2020), p. 72 n. 1.

[43] קאמענטאר דורך יהודה מירסקי, December 19, 2024, אויף The Seforim Blog.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

@@ שורה 1: / שורה 1: @@
-{{דרעפט}}
+{{דרעפט|אלול}}
-{{דעסקריפציע|ליטווישער רב (תר"ג–תרפ"ו)}}
+{{דעסקריפציע|דווינסקער רב (תר"ג–תרפ"ו)}}
 {{אישיות רבנית
 | נאמען = רבי מאיר שמחה הכהן פון דווינסק
 | בילד = קובץ:Ohr Sameach.jpg
 | כיתוב = רבי מאיר שמחה הכהן, פאטאגראפירט אין 1924
+| געבורט דאטום = [[1843]]
 | תאריך לידה עברי = [[ה'תר"ג]]
+| געבורט ארט = בוטרימאָניס (באַלטרימאָנץ), ווילנער גובערניע, רוסלענדישע אימפּעריע (היינט ליטע)
+| פטירה דאטום = 14טן אויגוסט 1926
 | תאריך פטירה עברי = [[ד' אלול]] [[ה'תרפ"ו]]
+| פטירה ארט = ריגע, לעטלאַנד
+| קבורה = דאוגאוופילס (דווינסק), לעטלאנד{{ש}}{{coord|55.8808718|26.5730682}}
+| ספרים = אור שמח, משך חכמה
+| טאטע = שמשון קלוינימוס
 | תפקיד1 = {{תפקיד מנהיג
 | סוג שותפות = מקביל
 | שותף לשלטון = [[רבי יוסף רוזין]] (הרוגוצ'ובר) רב קהילת החסידים
-| שם התפקיד = רב קהילת ה[[ליטאים (זרם)|ליטאים]] ב[[דווינסק]]
+| שם התפקיד = רב אין [[דווינסק]]
 | התחלת כהונה = [[ה'תרמ"ח]]
 | סיום כהונה = [[ה'תרפ"ו]]
@@ שורה 17: / שורה 24: @@
 }}
 }}
-רבי '''מאיר שמחה הכהן פון [[דווינסק]]''' ([[ה'תר"ג]], [[1843]] – [[ד' אלול]] [[ה'תרפ"ו]], [[14טן אויגוסט]] [[1926]]) איז געווען איינער פון די פירנדע רבנים פון [[מזרח אייראפע]] אין דעם דור פארן [[חורבן אייראפע|חורבן]], א "גדול הדור"{{הערה|{{היברובוקס|רבי יחיאל יעקב וויינבערג|כתבי הגאון רבי יחיאל יעקב וויינברג|3=46175|page=243|באנד=ב|עמ=רלה}}: "שהוא גדול-הדור באמת".}}. זיינע עיקר ספרים זענען "'''אור שמח'''" אויף רמב"ם'ס "[[משנה תורה]]",  און "'''משך חכמה'''", חידושים אויף חומש, אן אויסטערליש טיף און פילאסאפישער פירוש וואס איז פארעפנטליכט געווארן נאך זיין פטירה.
+רבי '''מאיר שמחה הכהן פון [[דווינסק]]''' (תר"ג – ד' אלול תרפ"ו) איז געווען איינער פון די פירנדע רבנים פון [[מזרח אייראפע]] אין דעם דור פארן [[חורבן אייראפע|חורבן]], א "גדול הדור"{{הערה|{{היברובוקס|רבי יחיאל יעקב וויינבערג|כתבי הגאון רבי יחיאל יעקב וויינברג|3=46175|page=243|באנד=ב|עמ=רלה}}: "שהוא גדול-הדור באמת".}}. זיינע עיקר ספרים זענען "'''אור שמח'''" אויף רמב"ם'ס "[[משנה תורה]]", און "'''משך חכמה'''", חידושים אויף חומש, אן אויסטערליש טיף און פילאזאפישער פירוש וואס איז פארעפנטליכט געווארן נאך זיין פטירה. ער האט געדינט אלס רב פון דער ליטווישער קהילה אין '''דווינסק''' קרוב צו פערציג יאר, און איז געווען נערץ ביי אלע שיכטן און קרייזן פון כלל ישראל.
 == ביאגראפיע ==
-ער איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאַנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, [[ליטא]], צו רבי שמשון קלונימוס קלמן און זיין ווייב אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". ווען דער גאון [[רבי מאיר טיקטין]] איז איינגעשטאנען ביי אים אין הויז א לענגערע צייט, האט ער אים געבענטשט אז אים זאל געבוירן ווערן א זון וועלכער זאל באלייכטן די אויגן פון ישראל אין תורה.
+===יוגנט און לערנען===
+רבי מאיר שמחה איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, דרום [[ליטא]], צו זיין פאטער ר' שמשון קלונימוס קלמן און זיין מוטער אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". זיינע עלטערן האָבן באַקומען א ברכה פאַר זיין געבורט פון [[רבי מאיר פון טיקטין]], נאָך וועמען ער איז גערופן געוואָרן{{הערה|שם=רבינריז|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=7|עמ=יז}}}}. אנדערש ווערט דערציילט אז פאר זיין געבורט האט א באהאלטענער צדיק{{הערה|[https://newsletter.nekuda.org.il/images/divur/____%D7%92%D7%9C%D7%99%D7%95%D7%9F_65.pdf חדשות עולם הספר (נקודה), גליון 65]}}, אדער דער רב פון שטאט{{הערה|שם=רבינריז}}, געבענטשט זיינע עלטערן מיט א קינד וואס וועט ברענגען "ליכט און פרייד" פאר אידן, און דערפאר האט מען אים א נאמען געגעבן מאיר שמחה.
-שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי און האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן{{הערה|Steinmetz, 2022, 61.}}. ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט. און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. איין טאָג האט ער דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות. ווען דאס בחור'ל האט אים געזאגט אז די נאָטן זענען זיינע, האט ער אים שארף פירגעהאלטן. אבער ער איז געווען ערשטוינט צו זען די ווערטפולע חידושים. ער האט אים געגעבן א קוש, און ער האט פאראויס געזאגט אז ער וועט זיין גרויס אין לערנען{{הערה|{{היברובוקס|רבינר, זאב אריה בן בנימין בינוש|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=7}}}}. ער האט אויך באוויזן אויסצומיידן די "קאנטאניסטן דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגעלייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי{{הערה|1=Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia}}.
+שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי מיט א געוואלדיגן זכרון; ביי די זיבן יאר איז ער געווען בקי אין גאנץ תנ"ך, און ביי די ניין יאר האט ער שוין געקענט סדר נזיקין און האלב סדר נשים מיט תוספות. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן{{הערה|שם=שטיינ61|Steinmetz, 2022, 61.}}.
+ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט, און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. ווען ער האט ער איין טאג דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות דורך א בחור'ל, מאיר שמחה, האט ער אים שארף פארגעהאלטן. אבער זעענדיג די ווערטפולע חידושים, איז ער ערשטוינט געווארן און האט אים געגעבן א קוש{{הערה|שם=רבינריז}}.
- ביי די 17 יאר איז ער געפארן קיין איישישאָק וואו ער האט געלערנט אונטער רבי משה דאַנישעווסקי.
+ביי די בר-מצוה יארן האָט זיין פאָטער אים געברענגט קיין [[איישישאק|איישישאָק]], אַ שטאָט באַקאַנט מיט איר געדיכטע אידישע באַפעלקערונג אין דרום־מזרח ליטע, וואו ער האָט געלערנט אין כולל פרושים, ביי רבי משה דאַנישעווסקי{{הערה|שם=שטיינ61}}. ער האט באוויזן אויסצומיידן די "[[קאנטאניסטן]] דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגע לייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי{{הערה|שם=וויקי|Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia}}.
-ווען ער איז געווען 17 יאר אלט, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבעסקי, א רייכער מאן פון [[ביאליסטאק]], וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה יארן לאנג מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. אין ביאליסטאק איז ער געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, רבי יום טוב ליפמאן האלפרין (תקע"ו–תרל"ט), דער מחבר פון עונג יום טוב, וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף [[מסכת בכורות]]{{הערה|{{חכמי ישראל|שעט}}}}.
-ווען דער דווינסקער רב ר' ראובן הלוי לוין, וואס איז געווען אין דעם פאזיציע די לעצטע אכט יאר, איז נפטר געווארן, און ר' יאנקעלע חריף האט אים מספּיד געווען, האט ער באלד נאכ'ן הספּד אויפגעפאדערט די דווינסקער קהילה אז זיי זאלן אויפנעמען ר' מאיר שמחה'ן אלס דעם נפטר'ס נאכפאלגער. אויך ר' [[רבי יאשע בער הלוי סאלאווייטשיק|יאָשע בער בריסקער]] האט זיי גערוטן דאס זעלבע. און אין דעם יאר [[ה'תרמ"ח]] (1888) איז ער אויפגענומען געווארן אלס דער ליטווישער רב פון דווינסק. (שפעטער איז דער [[רבי יוסף ראזין|ראגאַטשאווער]] געווארן דארט רב פאר די חסידישע קרייזן אין שטאט). רבי מאיר שמחה האט אנגעהאלטן די שטעלע ארום פערציג יאָר, און ער איז געווען געשעצט און באליבט ביי אלע קרייזן פון דער שטאט.
+אין יאר תר"כ, ביי די 17 יאר, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבסקי, א רייכער מאן פון [[ביאליסטאק]], פוילן, וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה פאר 26 יאר. אין ביאליסטאק האט ער געלערנט אין דער "גמילות חסדים" בית מדרש, אפטמאל אכצן שעה רצופות, מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. ר' מאיר שמחה איז געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, [[רבי יום טוב ליפמאן היילפרין]], דער מחבר פון "עונג יום טוב", וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט זיין שוואגער רבי שמואל ליפשיץ{{הערה|רבינר, כא–כב}} און מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף [[מסכת בכורות]]{{הערה|{{חכמי ישראל|שעט}}}}.
-אין דער ערשטער וועלט מלחמה, ווען די מערסטע איינוואוינער האבן פארלאזט די שטאָט, און עס זענען געבליבן בלויז די ארימערע, איז ר' מאיר שמחה געבליבן מיט זיי. און ווען זיי האבן אים געבעטן ער זאל פארלאזן די שטאט, האט ער זיי געענטפערט: "אזוי לאנג ווי עס וועלן זיין ניין אידן אין שטאט, וועל איך זיין דער צענטער צום מנין". און ער האט נאך צוגעגעבן: יעדע קויל האט א ספּעציעלע שליחות. יעדע פּולי{{הבהרה}} האט א באשטימטן אדרעס.
+נאך אין ביאליסטאק איז ר' מאיר שמחה שוין געווען אן אויפגעקליבענער תלמיד חכם, און ער האט דאן אנגעהויבן שרייבן זיינע גרויסע חיבורים אויף דער תורה און אויפן רמב"ם. הגם ער האָט נישט אָנגענומען קיין שטעלע, האָבן זיך רבנים אין אייראָפּע געווענדט צו אים וועגן שווערע הלכה פראגעס אריינגערעכנט אין דיני [[אבן העזר]]. ער האט אויך אנטייל גענומען אין די באמיאונגען צו באפרייען ר' יהושע לייב דיסקין, וועלכער איז געווארן ארעסטירט אין 1876 דורך די רוסישע אויטאריטעטן. אין די ביאליסטאָקער יאָרן האָט רבי מאיר שמחה אויך אָנגעהויבן שרייבן זיין ווערק משך חכמה. אין תרל"ט, נאָכן פּטירה פון דעם ביאליסטאָקער רב, דער "עונג יום טוב", האָט די גרויסע קהילה געבעטן רבי מאיר שמחה זאָל אָננעמען די שטעלע, אָבער ער האָט אָפּגעזאָגט ווייל ער האט געוואלט ווייטער לערנען מיט התמדה{{הערה|Steinmetz, 2022, 62-64.}}.
-אין דעם יאר תרס"ו האט מען אים אנגעבאטן דאס רבנות אין ירושלים. אבער ווען זיין קהילה האט אים געבעטן זיי נישט צו פארלאזן, האט ער צוריקגעוויזן דעם אנבאט. כאראקטעריסטיש איז דער פאלגנדיגער בריוו וועלכן די דווינסקער אידן האָבן געשיקט קיין ירושלים "מיר, די גלות קינדער אין רוסלאנד, אין דער שטאט דווינסק, "קמנו ונתעודד{{הערה|1=תהלים כ, ט.}}, הויבן זיך אויף און שטעלן זיך ווידער דער ידיעה, וועלכע האט אונז דערגרייכט אז די ירושלים'ער אידן ווילן אוועקנעמען אונזער רבי'ן… וואס דערמיט וועלן זיי צעשטערן נישט בלויז אונז, נאר אלע גלות אידן… עס איז נישט פאר אייך, קינדער פון ירושלים, צו טון אזא זאך"…
+===רבנות אין דווינסק===
+[[טעקע:Daugavpils sinagoga 20gs sak.jpg|קליין|שול אין דווינסק]]
+ווען דער דווינסקער רב ר' ראובן הלוי לוין (דער "ראש לראובני"), וואס איז געווען אין דעם פאזיציע די לעצטע אכט יאר, איז נפטר געווארן (ה' אב תרמ"ז), האט ר' יאנקעלע חריף באלד נאכ'ן הספּד אויפגעפאדערט די דווינסקער קהילה אז זיי זאלן אויפנעמען ר' מאיר שמחה'ן אלס נאכפאלגער. אויך [[רבי יאשע בער הלוי סאלאווייטשיק|רבי יאָשע בער בריסקער]], דער "בית הלוי", האט זיי געראטן דאס זעלבע. אין פרילינג תרמ"ח (1888) איז ער אויפגענומען געווארן אלס דער ליטווישער (מתנגדים) רב פון דווינסק (דעמאָלט דינאַבורג, היינט דאַוגאַוופּילס), אַ גרויסע שטאָט אין דרום־מזרח לעטלאַנד מיט אַ באַדייטנדער אידישער באַפעלקערונג. רבי מאיר שמחה האט אנגעהאלטן די שטעלע ארום פערציג יאָר, און ער איז געווען געשעצט און באליבט ביי אלע קרייזן פון דער שטאט.
-ר' מאיר שמחה האט זיך געהאלטן ווייט פון מחלוקת, פון פּארטייאישקייט. געלד וואס מען פלעגט אים שיקן דורך פּאסט פלעגט ער צוריקשיקן. ווען ער האט נישט געוויסט דעם שיקער'ס אדרעס, האט ער אוועקגעגעבן דאס געלד אויף צדקה.
+אין דווינסק האט ער געדינט צוזאמען מיט דעם בארימטן ראגאטשאווער גאון, [[רבי יוסף ראזין]], וואס איז געווען דער רב פאר די חסידישע קהילה אין שטאט. טראץ זייערע אונטערשיידן אין פערזענליכקייט און דרכים און דעם ראָגאַטשעווער'ס פייערדיגן טעמפּעראַמענט, האבן זיי געהאט גרויס רעספעקט איינער צום צווייטן, און האבן זיך אפט באראטן וועגן הלכה שאלות און זיך מתווכח געווען אין לערנען מיט שארפקייט{{הערה|רבינר, עמ' קצב}}. ר' מאיר שמחה האט זיך אמאל מיט שפאס גערופן "האלבער רב" צוליב דעם סיסטעם פון צוויי רבנים אין דער שטאט{{הערה|Yaakov Feitman, ''The Jewish Observer'', September, 1976, 3–4}}.
-זיין ספר "אור שמח" (פון מ'''א'''י'''ר''' '''שמח'''ה) אויפ'ן [[משנה תורה|רמב"ם]] ווערט באטראכט ווי א קלאסיש ווערק אין דער לומד'ישער ליטעראטור. ער האט אויך געמאכט אַן "אור שמח" אויף ש"ס, אבער עס איז נישטא. נאך זיין פטירה זענען ארויסגעקומען זיינע חידושים אויף די תורה אינעם ספר "[[משך חכמה]]" (משך איז ראשי תיבות פון זיין נאמען '''מ'''איר '''ש'''מחה '''כ'''הן).
+ר' מאיר שמחה האט זיך געהאלטן ווייט פון מחלוקת, פון פּארטייאישקייט. געלט וואס מען פלעגט אים שיקן דורך פּאסט פלעגט ער צוריקשיקן. ווען ער האט נישט געוויסט דעם שיקער'ס אדרעס, האט ער אוועקגעגעבן דאס געלט אויף צדקה. ער איז געווען באקאנט פאר זיין עניוות און פאר דעם וואס ער האט אפגעזאגט יעדער העכערונג אין געהאלט, טענה'נדיג אז ער האט גענוג פאר זיינע באדערפענישן{{הערה|רבינר, עמ' כו–כז}}.
+ער איז געווען אדרעסירט פאר שאלות פון רבנים איבער דער גאנצער וועלט און האט זיך אפגעגעבן מיט צרכי ציבור מיט א גרויסער מסירות.
+רבי מאיר שמחה איז געווען שטאַרק באַליבט ביי זיין קהילה. ער האָט זיך שטאַרק אָפּגעגעבן מיט שלום בית און האָט אפילו געטאַנצט מיט א פּאָרפאלק כדי צו שלום מאכן צווישן זיי{{הערה|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=30|עמ=41}}}}{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://inner.org/rabbi-meir-simchah-hakohen-of-dvinsk-lowliness-and-earnestness/|שרייבער=Yitzchak Ginsburgh|קעפל=Rabbi Meir Simchah HaKohen of Dvinsk: Lowliness and Earnestnes|זייטל=Gal Einai|דאטום=September 5, 2024|שפראך=ענגליש}}}}.
-זיין פירוש אויף די תורה איז פול מיט חידושים און געדאנקען וואס שטעקן ארויס מיט א גרויסער טיפקייט און מקוריות. צווישן אלע פירושים אויף תנ"ך וואס זענען געשריבן געווארן אין די לעצטע דורות, איז ער מסתמא דער מערסט־מצוטט'סטער{{מקור}}. אידן פון אלע סארטן קרייזן – פון די חרדים ביז [[ישעיהו ליבוביץ]] – האבן הנאה געהאט פון זיינע ווערטער און געפונען אין זיינע שיטות א חיזוק פאר זייערע אייגענע השקפות{{מקור}}.
+אין יאר תרס"ו האט מען אים אנגעבאטן דאס רבנות אין ירושלים, אבער ער האט זיך אפגעזאגט צוליב די הפצרות פון זיינע קהילה-לייט אין דווינסק וואס האבן נישט געוואלט ער זאל זיי פארלאזן. כאראקטעריסטיש איז דער פאלגנדיגער בריוו וועלכן די דווינסקער אידן האָבן געשיקט קיין ירושלים "מיר, די גלות קינדער אין רוסלאנד, אין דער שטאט דווינסק, "קמנו ונתעודד{{הערה|1=תהלים כ, ט.}}, הויבן זיך אויף און שטעלן זיך ווידער דער ידיעה, וועלכע האט אונז דערגרייכט אז די ירושלים'ער אידן ווילן אוועקנעמען אונזער רבי'ן… וואס דערמיט וועלן זיי צעשטערן נישט בלויז אונז, נאר אלע גלות אידן… עס איז נישט פאר אייך, קינדער פון ירושלים, צו טון אזא זאך"…
-זיינע חידושים אויף תלמוד בבלי און ירושלמי זענען געדרוקט געווארן מיט'ן נאמען "חידושי רבינו מאיר שמחה על הש"ס". אין די לעצטע יארן{{הבהרה|ווען?}} זענען אויך ארויסגעקומען זיינע תשובה ספרים.
+ביי דער [[ערשטע וועלט-מלחמה|ערשטער וועלט מלחמה]], ווען די מערסטע איינוואוינער זענען אנטלאפן פון שטאָט און עס זענען געבליבן בלויז די ארעמערע, איז ר' מאיר שמחה געבליבן מיט זיי, זאגנדיג אז אזוי לאנג ווי עס זענען דא ניין אידן וועט ער בלייבן דער צענטער צום מנין. און ער האט נאך צוגעגעבן: "יעדע קויל האט אן אדרעס".
-ער איז נפטר געווארן פיר טעג אין אלול, אינעם יאר תרפּ"ו, אין עלטער פון דריי און אכציג יאר.
+ער איז אמאל ארעסטירט געווארן דורך די [[באלשעוויקן]] אין תרע"ט, אבער איז באפרייט געווארן נאכדעם וואס זיי האבן דערקענט זיין גדלות{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://rabbidunner.com/rav-herzogs-remarkable-obituary-for-the-ohr-someach/|קעפל=RAV HERZOG'S REMARKABLE OBITUARY FOR THE OHR SOME'ACH|זייטל=Rabbi Pini Dunner|דאטום=August 21, 2023}}}}.
+יענע יאר איז פארשפרייט געווארן א פאלשע באריכט דורך צייטונגען ארום די וועלט אז ר' מאיר שמחה איז ערמארדעט געווארן אין א פּאָגראָם{{הערה|שם=משפחה|{{לינק|שרייבער=Dovi Safier and Yehuda Geberer|קעפל=The Mistaken “Murder” of Rav Meir Simcha|אדרעס=https://mishpacha.com/the-mistaken-murder-of-rav-meir-simcha/|זייטל=Mishpacha Magazine|דאטום=December 22, 2020}} (Originally featured in Mishpacha, Issue 841)}}{{הערה|זעט דערוועגן [https://forum.otzar.org/viewtopic.php?t=13450 דא אויף אוצר החכמה פארום].}}. אין רעאקציע זענען געגעבן געווארן א צאל הספדים, צווישן זיי דורך [[רבי ישראל אבא ציטראן]], רב פון פתח תקווה{{הערה|פארעפנטליכט געווארן דורך {{היברובוקס|זאב אריה רבינר|מרן רבנו מאיר שמחה הכהן|7338|page=221|מקום הוצאה=תל אביב|שנת הוצאה=תשכ"ז|עמ=רלב–רלג}}}}, און רבי בנציון קואינקה{{הערה|פארעפנטליכט אין {{היברובוקס|2=מקבציאל|3=65040|page=732|באנד=לט|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשע"ג|מו"ל=חברת אהבת שלום|עמ=עמ' תשלט והלאה}}}}.
-אין תרע"ט איז געווען א פאלשע באריכט אז ר' מאיר שמחה איז ערמארדעט געווארן אין א פּאָגראָם. די געשעעניש איז געווען באריכטעט דורך צייטונגען ארום די וועלט{{הערה|זעט דערוועגן [https://forum.otzar.org/viewtopic.php?t=13450 דא אויף אוצר החכמה פארום].}}. אין רעאקציע אויף דעם פאלשן באריכט, זענען געגעבן געווארן א צאל הספדים. [[רבי ישראל אבא ציטראן]], רב פון פתח תקווה, האט איבערגעגעבן א הספד וואס איז שפעטער פארעפנטליכט געווארן{{הערה|{{היברובוקס|זאב אריה רבינר|מרן רבנו מאיר שמחה הכהן|7338|page=221|מקום הוצאה=תל אביב|שנת הוצאה=תשכ"ז|עמ=רלב–רלג}}. פאר נאך א פארעפנטליכטער הספד, דורך רבי בנציון קואינקה, זעט {{היברובוקס|2=מקבציאל|3=65040|page=732|באנד=לט|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשע"ג|מו"ל=חברת אהבת שלום|עמ=עמ' תשלט והלאה}}}}.
+==פּערזענליכע לעבן און פטירה==
+ר' מאיר שמחה האט נאר געהאט איין טאכטער אסנת מיט גייסטישע פראבלעמען. לויט א מקור האט זי געפרואווט אומצוברענגען איר פאטער, אים געשטאכן אין האלז, און בדרך נס האט ער איבערגעלעבט{{הערה|{{היברובוקס|רבי ישראל דושאוויץ|המסלה|12004|page=8|קעפל=אבל יחיד ומספד תמרורים|באנד=א:ה-ו|שנת הוצאה=סיון-תמוז תרצ"ו|עמ=6}}}}. זיין איידעם, רבי אברהם לופטוויר (בעל "זרע אברהם"), אַן אויפגייענדער רבנישער שטערן וועלכער ווערט דערמאנט אין משך חכמה, און זיין איינציגע טאָכטער זענען געשטאָרבן יונג אָן קינדער, און זענען באַגראָבן אין וואַרשע{{הערה|שם=משפחה}}. רבי מאיר שמחה אַליין איז נישט געבליבן מיט קיין אייניקלעך. זיין תלמיד, ישראל אברהם אבא קריגער, האָט זיך אונטערגענומען צו פאָרזעצן זיין ירושה{{הערה|שם=וויקי}}.
+רבי מאיר שמחה איז נפטר געוואָרן ד' אלול תרפ"ו אין אַ האָטעל אין ריגע, לאַטוויע, וואו ער איז געפארן פאר מעדיצינישע באהאנדלונג{{הערה|שם=וויקי}}. זיין ארון איז געברענגט געווארן קיין דווינסק, וואו ער איז באגראבן געווארן לעבן דעם ראגאטשאווער. ער האָט נישט איבערגעלאָזט קיין לעבעדיגע קינדער. ביי זיין לוויה, האָט דער ראָגאַטשאָווער גאון באַפוילן צו באַגראָבן רבי מאיר שמחה'ס שטענדער מיט אים, א באַווייז צו זיין פולער איבערגעבנקייט צו תורה{{הערה|אבזערווער, 9}}{{הערה|שם=סופר|D. Sofer, [http://www.eilatgordinlevitan.com/dvinsk/dv_pages/dvinsk_stories_simcha.html The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L] (originally appeared in Yated Neeman)}}.
+==חיבורים==
+רבי מאיר שמחה הכהן האט פארפאסט עטליכע פונדאמענטאלע ספרים. זיין ספר "אור שמח" (על שם מ'''א'''י'''ר''' '''שמח'''ה), א טיפער און אָריגינעלער פירוש אויפ'ן [[משנה תורה|רמב"ם]], ווערט באטראכט אלס א קלאסיש ווערק אין דער ישיבה-וועלט. ער האט געארבעט דערויף יארן לאנג און דאס דרוקן האט זיך אנגעהויבן א קורצע צייט פאר זיין פטירה. דער ספר איז ארויסגעגעבן געווארן בחייו (1902-1926) און איז שנעל געווארן זייער פאפולער. דער "אור שמח" איז נישט בלויז אן אנאליטישער פירוש, נאר עס אנטהאלט אויך פראקטישע הלכה'דיגע פסקים און באמיט זיך צו פארדלעכערן דעם רמב"ם'ס קאדע{{הערה|יצחק כהן, “למגמותיו של חיבור ה'אור שמח' ומשמעויותיהן ההלכתיות-משפטיות”, שנתון המשפט העברי, כרך כה (תשס"ח): 97}}.
+נאך זיין פטירה זענען ארויסגעקומען, דורך זיין תלמיד ר' מנחם מענדל זאקס אין יאר תרפ"ז, זיינע חידושים אויף די תורה אינעם ספר "[[משך חכמה]]" (משך איז ראשי תיבות פון זיין נאמען '''מ'''איר '''ש'''מחה '''כ'''הן).
+דער ספר איז אן אייגנארטיגער פירוש אויף דער תורה וואס קאמבינירט הלכה, אגדה, פילאזאפיע און חקירה, און נוצט אפט הלכה פרינציפן צו ערקלערן תורה נאראטיוון. דאס ספר האט ער געשריבן אין זיין יוגנט אבער ער האט דאס נישט געוואלט דרוקן ביז ער וועט פריער זיין באקאנט אלס "למדן" דורך זיינע הלכה-ספרים{{הערה|רבינר, עמ' סה}}.
+א זאמלונג פון זיינע חידושים אויף פארשידענע מסכתות אין בבלי און ירושלמי זענען געדרוקט געווארן מיט'ן נאמען "חידושי רבינו מאיר שמחה על הש"ס". אין תשמ"א זענען אויך ארויסגעקומען זיינע תשובות בהלכה וואס זענען געפונען געווארן אין כתבי-יד{{הערה|שם=עמנואל|יונה עמנואל, "שאלות ותשובות אור שמח : מאת מאיר שמחה הכהן מדווינסק, שו"ת אור שמח, נערך ע"י הרב אוזבנד והרב צבי לייטנר, תשמא", '''המעין''' כב, א (תשמב) 73-78}}{{הערה|[https://tablet.otzar.org/#/book/146642/p/1/t/0.088425740606946751234/fs/0/start/0/end/0/c דריטער מהדורה, מיט הוספות, תשנ"ח, אויף אוצר החכמה].}}.
 ==השקפות==
-אין איינע פון זיינע באוואוסטע אויסדרוקן האט ער געווארנט די מענטשן וואס האבן געלעבט מיט דעם געדאנק אז "בערלין איז ירושלים", און געזאגט אז א "רוח סערה וסופה" וועט זיי אויסרייסן פון זייער מקום — א נבואה וואס איז געווארן מקוים בערך צען יאר נאך זיין פטירה ביי די צווייטע וועלט מלחמה.
+ר׳ מאיר שמחה האָט אויסגענוצט זיין "משך חכמה" ווי אַ פּלאַטפאָרמע צו באַטראַכטן, קריטיקירן און באַקעמפן וואָס ער האָט געזען אלס אַנטי-תורה ווירדן וואָס האָבן דורכגעדרונגען זיין צייט און אָרט. ער האָט אויך פאַרשפּרייט אידעאַלן און אידעאָלאָגיעס, וואָס האָבן קאָנטראַדיקטירט די פאַרשידענע מיינונגען אין זיין געזעלשאַפט{{הערה|Steinmetz, 2022, 60.}}.
+אין איינע פון זיינע באוואוסטע אויסדרוקן אין משך חכמה, האט ער געווארנט די מענטשן וואס האבן געלעבט מיט דעם געדאנק אז "בערלין איז ירושלים", און געזאגט אז א "רוח סועה וסער" וועט זיי אויסרייסן פון זייער מקום{{הערה|משך חכמה, אויף {{תנ"ך|ויקרא|כו|מד|מפרש=משך חכמה}} (בחוקותי)}} — א "נבואה" וואס איז געווארן מקוים בערך צען יאר נאך זיין פטירה ביי די צווייטע וועלט מלחמה.
-ער האט געהאט א ליבשאפט צום ענין פון ישוב ארץ ישראל, אבער איז געווען קעגן דעם צו מאכן פון ציונות א גאולה־באגריף אתחלתא דגאולה. אין א בריוו וואס ער האט געשריבן צום קק"ל און איז ארויסגעקומען אין צייטונג "התור" אין יאר תרפ"ב, שרייבט ער אזוי:
+ער איז אויך געווען א שטארקער עסקן פאר כלל ישראל און האט אנטיילגענומען אין וויכטיגע רבנים-קאנפערענצן, ווי די באקאנטע [[רבנישע קאמיסיע|קאנפערענץ אין פעטערבורג]] אין יאר 1910. ער איז דארט געווען געווען דער פירער פון דער פאַקציע, וואָס האָט געשטיצט דעם געדאַנק אַז רבנים זאָלן לערנען די רוסישע שפּראַך. ער האָט געהאלטן אַז דאָס וועט פאַראייניגן די ראָלן פון "קרוין-רב" און "גייסטישער רב". דאָס האָט אים געבראַכט אין מחלוקת מיט אַנדערע גדולי הדור, ווי רבי חיים סאָלאָווייטשיק און דער חפץ חיים. ר' מאיר שמחה זעלבסט האָט נישט געקענט רוסיש.
-"כעת הסבה ההשגחה אשר באספת הממלכות הנאורות בסאן רעמא, ניתן צו אשר ארץ ישראל תהיה לעם ישראל, וכיון ש'סר פחד השבועות' וברישיון המלכים, קמה מצוות ישוב ארץ ישראל ששקולה כנגד כל מצוות שבתורה למקומה. ומצוה על כל איש לסייע בכל יכלתו לקיים מצוה זו…"
-אין צייט פון דער ערשטן וועלט-קריג האט ער געגעבן הוראה פאר די תושבים פון דווינסק נישט צו אנטלויפן פון דער שטאט, און געזאגט: "לכל כדור יש כתובת" — יעדער קויל האט זיין אייגענע אדרעס.
+רבי מאיר שמחה איז געבליבן ווייט פון דער מוסר-באַוועגונג דורכאויס זיין גאַנצן לעבן, אונטער דער איינפלוס פון זיין רבי'ן רבי משה דאַנישעווסקי{{הערה|[https://rabbimeirbaalhaneis.com/Rabbi%20Moshe%20Danishevsky.asp Biography of Rabbi Moshe Danishevsky and his relationship to the Rabbi Meir Baal Haneis charity in Israel]}}.
+===ארץ ישראל און ציונות===
+רבי מאיר שמחה האט געהאט א גרויסע ליבשאפט צו ארץ ישראל און ער איז געווען אַ שטאַרקער שטיצער פון די ישוב אין ארץ ישראל. ער האט באַגריסט די [[באלפור דעקלעראציע]] מיט ענטוזיאַזם. ער האט אנטייל גענומען אין פייערונגען פאַר דער דעקלעראציע "אָן קיין צווייפל"{{הערה|רבינר, עמ' קס; Steinmetz, 2022, 71–72.}}.
+ער איז געווען א מיטגליד אין דער מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל{{הערה|Steinmetz, 2022, 75.}}.
+ער האָט געשריבן אַ בריוו וואָס האָט אויסגעדריקט זיין שטיצע פאַרן באַזעצן ארץ ישראל (געדרוקט אין צייטונג "התור" אין יאר תרפ"ב), כאָטש ער האָט נישט ספּעציפיש דערמאנט "[[קרן היסוד]]" אָדער אַן אַנדערע ציוניסטישע אָרגאַניזאַציע.
+צווישן אנדערע שרייבט ער אזוי:
+:"כעת הסבה ההשגחה אשר באספת הממלכות הנאורות ב[[סאנרעמא קאנפערענץ|סאן רעמא]], ניתן צו אשר ארץ ישראל תהיה לעם ישראל, וכיון ש'סר פחד השבועות' וברישיון המלכים, קמה מצוות ישוב ארץ ישראל ששקולה כנגד כל מצוות שבתורה למקומה. ומצוה על כל איש לסייע בכל יכלתו לקיים מצוה זו…"
+אין דעם בריוו האָט ער אָפּגעוואָרפן דעם בוכשטעבליכן פאַרשטענדעניש פון די "[[שלש שבועות|דריי שבועות]]" (נישט ארויפצוגיין מיט קראַפט קיין ארץ ישראל), טענה'נדיג אַז די באַלפור דעקלאַראַציע האָט אנולירט די שבועה, ווייל די פעלקער פון דער וועלט שטימען איצט צו צו דער אידישער ישוב{{הערה|{{כיכר השבת|ישראל שפירא|הצהרת 'סן רמו' שהסירה את פחד השבועות|358586|מאי 5, 2020}}. אין {{עיה|1=⁨⁨דאס ווארט (ווילנא)|2=dosvortvilnius|4=א בריוו פון הגאון ר' מאיר שמחה זצ"ל וועגן ישוב ארץ ישראל|5=19261022|6=10}} איז פארענפטליכט געווארן א פארדרייטע ווערסיע פון דעם בריוו וואס ר' מאיר שמחה האט אנגעבליך געשריבן תרנ"א אויסדרוקנדיג אנטי-ציונות.}}.
+רבי מאיר שמחה איז געווען א חובב ציון, אָבער נישט קיין פּאָליטישער ציוניסט{{הערה|רי"א ציטראן אין זיין הספד שילדערט ר' מאיר שמחה אלס א "חובב ציון אמתי": רבינר, עמ' רלג.}} און האט זיך קיינמאל נישט אנגעשלאסן אין די מזרחי באוועגונג. ער האט קריטיקירט די חובבי ציון באוועגונג, זארגנדיג אז ציוניזם זאל נישט ווערן משיח'יש. ער האט געהאלטן אז אן עקסטרעמע דגש אויף נאציאנאלער איינהייט קען זיין א פראבלעם פאר א טראדיציאנעלן דענקער, ווייל עס קען ארויסרופן משיחישע בילדער פון אוטאפישער גאולה. ער האט אפילו פארגליכן די משיחישע פאראנשטאלטונגען פון חובבי ציון צו דער 17טן יארהונדערטדיגער שבתי צבי'ניזם. זיין צוגאנג צו פאליטישן ציוניזם איז געווען נייטראל, אבער נישט קעגנעריש. ער האט געהאלטן אז די הייליגקייט פון ארץ ישראל איז אפהענגיק אין די מקיים זיין מצוות, אין קאנטראסט צו אנדערע וואס האבן געהאלטן אז עס איז אינהערענט הייליג. ער האָט זיך געקעגנגעשטעלט ריין סעקולאַרן נאַציאָנאַליזם; ער האָט געגלייבט, אַז ליבע צו ארץ ישראל קומט פון הייליגקייט און תורה, און נישט פון אַ נאַציאָנאַליזם נוסח פראַנקרייך. צוליב זיינע נואַנסירטע מיינונגען, איז ער נישט געווען אָנגעשלאָסן אין קיין פּאָליטישע ציוניסטישע (מזרחי) אָדער אַנטי-ציוניסטישע (אגודת ישראל) אָרגאַניזאַציעס{{הערה|Steinmetz, 2022.}}.
+ער האָט אנטייל גענומען אין די פריע שטאפּלען פון אגודת ישראל.
+===הלכה'שע מעטאָדאָלאָגיע===
+רבי מאיר שמחה איז געווען באקאנט מיט זיין זעלטענעם כח הניתוח און זיין פעסטן שכל הישר{{הערה|שם=עמנואל}}. זיין מהלך הלימוד איז געווען ענליך צו די "ראשונים", זוכן דעם פשוט'ן פשט און דעם יסוד פון דער הלכה{{הערה|רבינר, עמ' נז}}. ער האט געהאט א געוואלדיגע בקיאות נישט נאר אין בבלי, נאר אויך אין ירושלמי, תוספתא און מדרשי הלכה, וואס ער האט אלעס גענוצט צו פארענטפערן דעם רמב"ם.
+ר׳ מאיר שמחה איז געווען אייגנארטיג אין זיין באַניץ פון [[מדרש]]ים אלס אַ לעגיטימע געצייג צו אַנטוויקלען הלכה, אַפילו אין פאַלן וואָס זענען געווען אינדרויסן פון רמב"ם׳ס קלאָרע גרעניצן אָדער וואָס האָבן געפעלט קלאָרע הלכה'שע נאָרמען. דאָס איז געווען גאָר אומגעווענליך פאַר אַ פּוסק אין זיין תקופה{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://seforimblog.com/2012/12/midrashic-exegesis-and-biblica/|שרייבער=Yitshak Cohen|קעפל=Midrashic Exegesis and Biblical Interpretation in the Meshekh Hokhmah|זייטל=The Seforim Blog|דאטום=December 12, 2012}}}}. הגם טייל פוסקים האבן אפגעווארפן זיינע חידושים באזירט אויף מדרש, ווייזט דאס אויף זיין דרייסטקייט{{הערה|1=Cohen, 2016: 6}}.
+ער האָט אָפּגעוואָרפן פאָרמאַליסטישן פּילפול און "חילוקי חילוקים" צוליב אַן עשענשאַליסטישן און נישט-פאָרמאַליסטישן צוגאַנג צו פּראַקטישער הלכה{{הערה|1=Cohen, 2016: xvii}}. ער האָט אויך באַטאָנט דעם מענטשליכן נאַטור אין הלכה'שע באַשלוסן, לייגנדיג אַ גרונט-ניוואָ פאַר מצוות{{הערה|1=Cohen, 2016: 91}}.
+ער האָט געהאלטן אַ מעסיגן שטאַנד איבער גוטע באַציאונגען מיט גוים. זיינע פּסקים האָבן אָפט פאַרלייכטערט אידיש-גויאישע אינטעראַקציעס, וואָס האָט געפירט צו קריטיק פון געוויסע פּוסקים{{הערה|1=Cohen, Yitshak, "[https://ssrn.com/abstract=2742100 Rabbi Meir Simcha of Dvinsk and His Attitude Toward Gentiles]. ''REVIEW OF RABBINIC JUDAISM'' 17: 218–251 (2014); idem, ''The Unique Judicial Vision of Rabbi Meir Simcha of Dvinsk'': 120–159.}}.
 ==אנעקדאטן==
-איסר הראל, וואס איז געבוירן אין דווינסק, דערציילט אין זיין בוך "ביטחון ודמוקרטיה" א געשיכטע וואס האט אויסגעפעלט די גאנצע שטאט און איז פארבונדן געווען מיט ר' מאיר שמחה: "…אין מיטן די תפילה וואס איז געווען זייער איבערגעגעבן און באגלייט מיט גרויס געשרייען, זענען איינגעקומען איבערגעשויגענע אידן אין שול און געשריגן אז די וואסער גייען באַלד איבעררינען און פארשווינדן די שטאט. ר' מאיר שמחה איז אויפגעשטאנען מיט זיין טלית און געגאנגען צום דאך, און נאכגעגאנגען דורך גאנץ קהל מיט טליתים. דער רב איז ארויפגעגאנגען אויפן דאך, שטייט דארט און מתפלל צום אייבערשטן אז די וואסער זאלן זיך איינשטילן. און טאקע אינמיטן תפילה האט זיך דער אייז אנגעהויבן צוברעכן, דער וואסער האט זיך צוריקגעצויגן אין טייך. איך בין אויך געווען אויפן דאך, נישט ווייט פון ר' מאיר שמחה…"
+איסר הראל, דער ערשטער [[מוסד (אגענטור)|מוסד]] הויפט, וואס איז געבוירן אין דווינסק, דערציילט אין זיין בוך "בטחון ודמוקרטיה" א געשיכטע וואס האט אויסגעפעלט די גאנצע שטאט און איז פארבונדן געווען מיט ר' מאיר שמחה: "…אין מיטן די תפילה וואס איז געווען זייער איבערגעגעבן און באגלייט מיט גרויס געשרייען, זענען איינגעקומען איבערגעשויגענע אידן אין שול און געשריגן אז די וואסער גייען באַלד איבעררינען און פארשווינדן די שטאט. ר' מאיר שמחה איז אויפגעשטאנען מיט זיין טלית און געגאנגען צום דאך, און נאכגעגאנגען דורך גאנץ קהל מיט טליתים. דער רב איז ארויפגעגאנגען אויפן דאך, שטייט דארט און מתפלל צום אייבערשטן אז די וואסער זאלן זיך איינשטילן. און טאקע אינמיטן תפילה האט זיך דער אייז אנגעהויבן צוברעכן, דער וואסער האט זיך צוריקגעצויגן אין טייך. איך בין אויך געווען אויפן דאך, נישט ווייט פון ר' מאיר שמחה…"
-==זיינע קינדער==
+ער איז געווען איינער פון די ווייניג פּראָמינענטע רבנים, וואָס האָבן אנטדעקט די [[ירושלמי המזויף|זיוף פון צוויי מסכתות פון תלמוד ירושלמי]], פאַרעפנטליכט דורך שלמה פרידלענדער אין 1906{{הערה|{{לינק|קעפל=Meir Simcha HaKohen, Rabbi of Dvinsk|אדרעס=https://www.ou.org/judaism-101/bios/leaders-in-the-diaspora/rabbi-meir-simcha-hakohen-of-dvinsk/|זייטל=Orthodox Union|דאטום=June 14, 2006}}}}.
-ר' מאיר שמחה האט נאר געהאט איין טאכטער, און זי איז געווען נפשיות'דיג קראנק. לויט א מקור האט זי געפרואווט אומצוברענגען איר פאטער, אים געשטאכן אין האלז, און בדרך נס האט ער איבערגעלעבט{{הערה|{{היברובוקס|רבי ישראל דושאוויץ|המסלה|12004|page=8|קעפל=אבל יחיד ומספד תמרורים|באנד=א:ה-ו|שנת הוצאה=סיון-תמוז תרצ"ו|עמ=6}}}}.
-==הנצחה==
+==השפעה==
-די [[ישיבת אור שמח]] איז גערופן געווארן אויף זיין נאמען{{הערה|[[יונתן ראזענבלום]], ''Rav Noach Weinberg: Torah Revolutionary'' (Jerusalem, 2020), p. 72 n. 1}}.
+די חרדישע "בעל תשובה" ישיבות, [[ישיבת אור שמח|אור שמח]], געגרינדעט אין ארץ ישראל אין די 1970ער יארן און שפעטער אין מאָנסי, דעטראָיט, לאָס אַנדזשעלעס און פילאַדעלפיע (פאַראייניגטע שטאַטן), טאָראָנטאָ און מאָנטרעאַל (קאַנאַדע), לאָנדאָן (בריטאַניע), יאָהאַנעסבורג (דרום אַפריקע), קיעוו (אוקראינע) און סידני (אויסטראַליע), זענען גערופן געווארן אויף זיין נאמען{{הערה|[[יונתן ראזענבלום]], ''Rav Noach Weinberg: Torah Revolutionary'' (Jerusalem, 2020), p. 72 n. 1}}.
+זיינע ווערק ווערן ברייט געלערנט דורך תורה-למדנים איבער דער וועלט. פראפ' [[שאול ליבערמאן|שאול ליבערמאַן]] האָט געהאַלטן רבי מאיר שמחה אין אַ ספּעציעל הויכן אָנזען אַלס איינער פון די גרעסטע אחרונים{{הערה|[https://seforimblog.com/2024/12/two-books-by-r-bezalel-naor-r-meir-simhah-of-dvinsk-michael-lerner-and-more/#comment-45941 קאמענטאר דורך יהודה מירסקי, December 19, 2024, אויף The Seforim Blog]}}.
 ==ביבליאגראפיע==
-*{{אוצר החכמה|הרב שלמה יוסף זעווין|אישים ושיטות|144217|page=196}}
+*{{היברובוקס|זאב אריה רבינר|מרן רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|מקום הוצאה=תל אביב|שנת הוצאה=תשכ"ז}}
+<div class="mw-content-ltr">
+*Yaakov Feitman, "[https://agudah.org/wp-content/uploads/2016/10/JO1976-V11-N09.pdf The "Or Same'ach" - Fifty Years Since His Passing]" ''The Jewish Observer'', September 1976, pp. 3–9
+*{{צ-זשורנאל|Jonah Steinmetz|A Light Unto Our Nation: R. Meir Simḥah of Dvinsk’s Approach to Nationhood and Zionism in Meshekh Ḥokhmah|Ḥakirah|31|עמ=59–87|שנת הוצאה=2022|קישור=https://hakirah.org/Vol31Steinmetz.pdf}}
+*{{Cite book|url=https://dokumen.pub/the-unique-judicial-vision-of-rabbi-meir-simcha-of-dvinsk-selected-discourses-in-meshekh-hokhmah-and-or-sameah-9781618114907.html|title=The Unique Judicial Vision of Rabbi Meir Simcha of Dvinsk: Selected Discourses in Meshekh Hokhmah and Or Sameah|last2=Gotlieb|first2=Meshulam|last3=Basser|first3=Herbert W.|date=2016|publisher=Touro College Press|isbn=978-1-61811-489-1|location=New York|last1=Cohen|first1=Yitzhak}}
+</div>
+:(איבערגעזעצט פון יצחק כהן, 'אור שמח' - הלכה ומשפט: משנתו של הרב מאיר שמחה הכהן על משנה תורה לרמב"ם, אוניברסיטת בן גוריון בנגב, תשע"ג)
+==דרויסנדיגע לינקס==
+*[https://www.sefaria.org.il/topics/meir-simha-hakohen-dvinsk רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק] – זיינע ספרים אויף ספריא.
+*{{אייוועלט|20408|רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק בעל ה"אור שמח" וה"משך חכמה" זי"ע}}
+*https://www.dirshu.co.il/category/הורדות-עלונים/משך-חכמה-המבואר/
+*[https://torah.org/series/mchochmah/ Meshech Chochmah Archives • Torah.org]
 ==רעפערענצן==