אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:רבי מאיר שמחה הכהן"

קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
צייכן: רויע רעדאגירונג
אין תקציר עריכה
צייכן: רויע רעדאגירונג
 
שורה 11: שורה 11:
| תאריך פטירה עברי = [[ד' אלול]] [[ה'תרפ"ו]]
| תאריך פטירה עברי = [[ד' אלול]] [[ה'תרפ"ו]]
| פטירה ארט = ריגע, לעטלאַנד
| פטירה ארט = ריגע, לעטלאַנד
| קבורה = דאוגאוופילס (דווינסק), לעטלאנד{{ש}}{{coord|55.8808718|26.5730682}}
| ספרים = אור שמח, משך חכמה
| ספרים = אור שמח, משך חכמה
| טאטע = שמשון קלוינימוס
| טאטע = שמשון קלוינימוס
שורה 27: שורה 28:
== ביאגראפיע ==
== ביאגראפיע ==
===יוגנט און לערנען===
===יוגנט און לערנען===
רבי מאיר שמחה איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, דרום [[ליטא]], צו זיין פאטער ר' שמשון קלונימוס קלמן און זיין מוטער אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". זיינע עלטערן האָבן באַקומען צוויי ברכות פון רבנים פאַר זיין געבורט, איינע פון [[רבי מאיר פון טיקטין]], נאָך וועמען ער איז גערופן געוואָרן{{הערה|שם=סופר|D. Sofer, [http://www.eilatgordinlevitan.com/dvinsk/dv_pages/dvinsk_stories_simcha.html The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L] (originally appeared in Yated Neeman)}}.
רבי מאיר שמחה איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, דרום [[ליטא]], צו זיין פאטער ר' שמשון קלונימוס קלמן און זיין מוטער אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". זיינע עלטערן האָבן באַקומען א ברכה פאַר זיין געבורט פון [[רבי מאיר פון טיקטין]], נאָך וועמען ער איז גערופן געוואָרן{{הערה|שם=רבינריז|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=7|עמ=יז}}}}. אנדערש ווערט דערציילט אז פאר זיין געבורט האט א באהאלטענער צדיק{{הערה|[https://newsletter.nekuda.org.il/images/divur/____%D7%92%D7%9C%D7%99%D7%95%D7%9F_65.pdf חדשות עולם הספר (נקודה), גליון 65]}}, אדער דער רב פון שטאט{{הערה|שם=רבינריז}}, געבענטשט זיינע עלטערן מיט א קינד וואס וועט ברענגען "ליכט און פרייד" פאר אידן, און דערפאר האט מען אים א נאמען געגעבן מאיר שמחה.


שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי; ביי די זיבן יאר איז ער געווען בקי אין גאנץ תנ"ך, און ביי די ניין יאר האט ער שוין געקענט סדר נזיקין און האלב סדר נשים מיט תוספות. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן{{הערה|שם=שטיינ61|Steinmetz, 2022, 61.}}.
שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי מיט א געוואלדיגן זכרון; ביי די זיבן יאר איז ער געווען בקי אין גאנץ תנ"ך, און ביי די ניין יאר האט ער שוין געקענט סדר נזיקין און האלב סדר נשים מיט תוספות. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן{{הערה|שם=שטיינ61|Steinmetz, 2022, 61.}}.
ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט, און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. איין טאָג האט ער דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות. ווען דאס בחור'ל האט אים געזאגט אז די נאָטן זענען זיינע, האט ער אים שארף פארגעהאלטן. אבער ער איז געווען ערשטוינט צו זען די ווערטפולע חידושים, און האט אים געגעבן א קוש{{הערה|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=7|עמ=יז}}}}.
ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט, און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. ווען ער האט ער איין טאג דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות דורך א בחור'ל, מאיר שמחה, האט ער אים שארף פארגעהאלטן. אבער זעענדיג די ווערטפולע חידושים, איז ער ערשטוינט געווארן און האט אים געגעבן א קוש{{הערה|שם=רבינריז}}.


ביי די בר-מצוה יארן האָט זיין פאָטער אים געבראַכט קיין [[איישישאק|איישישאָק]], אַ שטאָט באַקאַנט מיט איר געדיכטע אידישע באַפעלקערונג אין דרום־מזרח ליטע, וואו ער האָט געלערנט אין כולל פרושים, ביי רבי משה דאַנישעווסקי{{הערה|שם=שטיינ61}}. ער האט באוויזן אויסצומיידן די "[[קאנטאניסטן]] דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגע לייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי{{הערה|שם=וויקי|Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia}}.
ביי די בר-מצוה יארן האָט זיין פאָטער אים געברענגט קיין [[איישישאק|איישישאָק]], אַ שטאָט באַקאַנט מיט איר געדיכטע אידישע באַפעלקערונג אין דרום־מזרח ליטע, וואו ער האָט געלערנט אין כולל פרושים, ביי רבי משה דאַנישעווסקי{{הערה|שם=שטיינ61}}. ער האט באוויזן אויסצומיידן די "[[קאנטאניסטן]] דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגע לייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי{{הערה|שם=וויקי|Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia}}.


אין יאר תר"כ, ביי די 17 יאר, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער ​​פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבסקי, א רייכער מאן פון [[ביאליסטאק]], פוילן, וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה פאר 26 יאר. אין ביאליסטאק האט ער געלערנט אין דער "גמילות חסדים" בית מדרש, אפטמאל אכצן שעה רצופות, מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. ר' מאיר שמחה איז געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, [[רבי יום טוב ליפמאן היילפרין]], דער מחבר פון "עונג יום טוב", וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט זיין שוואגער רבי שמואל ליפשיץ{{הערה|רבינר, כא–כב}} און מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף [[מסכת בכורות]]{{הערה|{{חכמי ישראל|שעט}}}}.
אין יאר תר"כ, ביי די 17 יאר, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער ​​פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבסקי, א רייכער מאן פון [[ביאליסטאק]], פוילן, וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה פאר 26 יאר. אין ביאליסטאק האט ער געלערנט אין דער "גמילות חסדים" בית מדרש, אפטמאל אכצן שעה רצופות, מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. ר' מאיר שמחה איז געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, [[רבי יום טוב ליפמאן היילפרין]], דער מחבר פון "עונג יום טוב", וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט זיין שוואגער רבי שמואל ליפשיץ{{הערה|רבינר, כא–כב}} און מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף [[מסכת בכורות]]{{הערה|{{חכמי ישראל|שעט}}}}.


נאך אין ביאליסטאק איז ר' מאיר שמחה שוין געווען אן אויפגעקליבענער תלמיד חכם, און ער האט דאן אנגעהויבן שרייבן זיינע גרויסע חיבורים אויף דער תורה און אויפן רמב"ם. הגם ער האָט נישט אָנגענומען קיין שטעלע, האָבן זיך רבנים אין אייראָפּע געווענדט צו אים וועגן שווערע הלכה פראגעס אריינגערעכנט אין דיני [[אבן העזר]]. ער האט אויך אנטייל גענומען אין די באמיאונגען צו באפרייען ר' יהושע לייב דיסקין, וועלכער איז געווארן ארעסטירט אין 1876 דורך די רוסישע אויטאריטעטן. אין די ביאליסטאָקער יאָרן האָט רבי מאיר שמחה אויך אָנגעהויבן שרייבן זיין ווערק משך חכמה. אין תרל"ט, נאָכן פּטירה פון דעם ביאליסטאָקער רב, דער "עונג יום טוב", האָט די גרויסע קהילה געבעטן רבי מאיר שמחה זאָל אָננעמען די שטעלע, אָבער ער האָט אָפּגעזאָגט ווייל ער האט געוואלט ווייטער לערנען מיט התמדה{{הערה|Steinmetz, 2022, 62-64.}}.
נאך אין ביאליסטאק איז ר' מאיר שמחה שוין געווען אן אויפגעקליבענער תלמיד חכם, און ער האט דאן אנגעהויבן שרייבן זיינע גרויסע חיבורים אויף דער תורה און אויפן רמב"ם. הגם ער האָט נישט אָנגענומען קיין שטעלע, האָבן זיך רבנים אין אייראָפּע געווענדט צו אים וועגן שווערע הלכה פראגעס אריינגערעכנט אין דיני [[אבן העזר]]. ער האט אויך אנטייל גענומען אין די באמיאונגען צו באפרייען ר' יהושע לייב דיסקין, וועלכער איז געווארן ארעסטירט אין 1876 דורך די רוסישע אויטאריטעטן. אין די ביאליסטאָקער יאָרן האָט רבי מאיר שמחה אויך אָנגעהויבן שרייבן זיין ווערק משך חכמה. אין תרל"ט, נאָכן פּטירה פון דעם ביאליסטאָקער רב, דער "עונג יום טוב", האָט די גרויסע קהילה געבעטן רבי מאיר שמחה זאָל אָננעמען די שטעלע, אָבער ער האָט אָפּגעזאָגט ווייל ער האט געוואלט ווייטער לערנען מיט התמדה{{הערה|Steinmetz, 2022, 62-64.}}.
שורה 40: שורה 41:
===רבנות אין דווינסק===
===רבנות אין דווינסק===
[[טעקע:Daugavpils sinagoga 20gs sak.jpg|קליין|שול אין דווינסק]]
[[טעקע:Daugavpils sinagoga 20gs sak.jpg|קליין|שול אין דווינסק]]
ווען דער דווינסקער רב ר' ראובן הלוי לוין (דער "ראש לראובני"), וואס איז געווען אין דעם פאזיציע די לעצטע אכט יאר, איז נפטר געווארן (ה' אב תרמ"ז), האט ר' יאנקעלע חריף באלד נאכ'ן הספּד אויפגעפאדערט די דווינסקער קהילה אז זיי זאלן אויפנעמען ר' מאיר שמחה'ן אלס נאכפאלגער. אויך ר' [[רבי יאשע בער הלוי סאלאווייטשיק|יאָשע בער בריסקער]], דער "בית הלוי", האט זיי געראטן דאס זעלבע. אין פרילינג תרמ"ח (1888) איז ער אויפגענומען געווארן אלס דער ליטווישער (מתנגדים) רב פון דווינסק (דעמאָלט דינאַבורג, היינט דאַוגאַוופּילס), אַ גרויסע שטאָט אין דרום־מזרח לעטלאַנד מיט אַ באַדייטנדער אידישער באַפעלקערונג. רבי מאיר שמחה האט אנגעהאלטן די שטעלע ארום פערציג יאָר, און ער איז געווען געשעצט און באליבט ביי אלע קרייזן פון דער שטאט.
ווען דער דווינסקער רב ר' ראובן הלוי לוין (דער "ראש לראובני"), וואס איז געווען אין דעם פאזיציע די לעצטע אכט יאר, איז נפטר געווארן (ה' אב תרמ"ז), האט ר' יאנקעלע חריף באלד נאכ'ן הספּד אויפגעפאדערט די דווינסקער קהילה אז זיי זאלן אויפנעמען ר' מאיר שמחה'ן אלס נאכפאלגער. אויך [[רבי יאשע בער הלוי סאלאווייטשיק|רבי יאָשע בער בריסקער]], דער "בית הלוי", האט זיי געראטן דאס זעלבע. אין פרילינג תרמ"ח (1888) איז ער אויפגענומען געווארן אלס דער ליטווישער (מתנגדים) רב פון דווינסק (דעמאָלט דינאַבורג, היינט דאַוגאַוופּילס), אַ גרויסע שטאָט אין דרום־מזרח לעטלאַנד מיט אַ באַדייטנדער אידישער באַפעלקערונג. רבי מאיר שמחה האט אנגעהאלטן די שטעלע ארום פערציג יאָר, און ער איז געווען געשעצט און באליבט ביי אלע קרייזן פון דער שטאט.


אין יאר תרס"ו האט מען אים אנגעבאטן דאס רבנות אין ירושלים, אבער ער האט זיך אפגעזאגט צוליב די בקשות פון זיינע קהילה-לייט אין דווינסק וואס האבן נישט געוואלט ער זאל זיי פארלאזן. כאראקטעריסטיש איז דער פאלגנדיגער בריוו וועלכן די דווינסקער אידן האָבן געשיקט קיין ירושלים "מיר, די גלות קינדער אין רוסלאנד, אין דער שטאט דווינסק, "קמנו ונתעודד{{הערה|1=תהלים כ, ט.}}, הויבן זיך אויף און שטעלן זיך ווידער דער ידיעה, וועלכע האט אונז דערגרייכט אז די ירושלים'ער אידן ווילן אוועקנעמען אונזער רבי'ן… וואס דערמיט וועלן זיי צעשטערן נישט בלויז אונז, נאר אלע גלות אידן… עס איז נישט פאר אייך, קינדער פון ירושלים, צו טון אזא זאך"…
אין דווינסק האט ער געדינט צוזאמען מיט דעם בארימטן ראגאטשאווער גאון, [[רבי יוסף ראזין]], וואס איז געווען דער רב פאר די חסידישע קהילה אין שטאט. טראץ זייערע אונטערשיידן אין פערזענליכקייט און דרכים און דעם ראָגאַטשעווער'ס פייערדיגן טעמפּעראַמענט, האבן זיי געהאט גרויס רעספעקט איינער צום צווייטן, און האבן זיך אפט באראטן וועגן הלכה שאלות און זיך מתווכח געווען אין לערנען מיט שארפקייט{{הערה|רבינר, עמ' קצב}}. ר' מאיר שמחה האט זיך אמאל מיט שפאס גערופן "האלבער רב" צוליב דעם סיסטעם פון צוויי רבנים אין דער שטאט{{הערה|Yaakov Feitman, ''The Jewish Observer'', September, 1976, 3–4}}.


אין דווינסק איז [[רבי יוסף ראזין]] דער ראגאַטשאווער געווארן רב פאר די חסידישע קרייזן אין שטאט. טראץ זייערע אונטערשיידן אין פערזענליכקייט און דרכים און דעם ראָגאַטשעווער'ס פייערדיגן טעמפּעראַמענט, האבן זיי געהאט גרויס רעספעקט איינער צום צווייטן, און האבן זיך אפט באראטן וועגן הלכה שאלות. ר' מאיר שמחה האט זיך אמאל מיט שפאס גערופן "האלבער רב" צוליב דעם סיסטעם פון צוויי רבנים אין דער שטאט{{הערה|Yaakov Feitman, ''The Jewish Observer'', September, 1976, 3–4}}.
ר' מאיר שמחה האט זיך געהאלטן ווייט פון מחלוקת, פון פּארטייאישקייט. געלט וואס מען פלעגט אים שיקן דורך פּאסט פלעגט ער צוריקשיקן. ווען ער האט נישט געוויסט דעם שיקער'ס אדרעס, האט ער אוועקגעגעבן דאס געלט אויף צדקה. ער איז געווען באקאנט פאר זיין עניוות און פאר דעם וואס ער האט אפגעזאגט יעדער העכערונג אין געהאלט, טענה'נדיג אז ער האט גענוג פאר זיינע באדערפענישן{{הערה|רבינר, עמ' כו–כז}}.
ער איז געווען אדרעסירט פאר שאלות פון רבנים איבער דער גאנצער וועלט און האט זיך אפגעגעבן מיט צרכי ציבור מיט א גרויסער מסירות.
רבי מאיר שמחה איז געווען שטאַרק באַליבט ביי זיין קהילה. ער האָט זיך שטאַרק אָפּגעגעבן מיט שלום בית און האָט אפילו געטאַנצט מיט א פּאָרפאלק כדי צו שלום מאכן צווישן זיי{{הערה|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=30|עמ=41}}}}{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://inner.org/rabbi-meir-simchah-hakohen-of-dvinsk-lowliness-and-earnestness/|שרייבער=Yitzchak Ginsburgh|קעפל=Rabbi Meir Simchah HaKohen of Dvinsk: Lowliness and Earnestnes|זייטל=Gal Einai|דאטום=September 5, 2024|שפראך=ענגליש}}}}.
 
אין יאר תרס"ו האט מען אים אנגעבאטן דאס רבנות אין ירושלים, אבער ער האט זיך אפגעזאגט צוליב די הפצרות פון זיינע קהילה-לייט אין דווינסק וואס האבן נישט געוואלט ער זאל זיי פארלאזן. כאראקטעריסטיש איז דער פאלגנדיגער בריוו וועלכן די דווינסקער אידן האָבן געשיקט קיין ירושלים "מיר, די גלות קינדער אין רוסלאנד, אין דער שטאט דווינסק, "קמנו ונתעודד{{הערה|1=תהלים כ, ט.}}, הויבן זיך אויף און שטעלן זיך ווידער דער ידיעה, וועלכע האט אונז דערגרייכט אז די ירושלים'ער אידן ווילן אוועקנעמען אונזער רבי'ן… וואס דערמיט וועלן זיי צעשטערן נישט בלויז אונז, נאר אלע גלות אידן… עס איז נישט פאר אייך, קינדער פון ירושלים, צו טון אזא זאך"…


ביי דער [[ערשטע וועלט-מלחמה|ערשטער וועלט מלחמה]], ווען די מערסטע איינוואוינער זענען אנטלאפן פון שטאָט און עס זענען געבליבן בלויז די ארעמערע, איז ר' מאיר שמחה געבליבן מיט זיי, זאגנדיג אז אזוי לאנג ווי עס זענען דא ניין אידן וועט ער בלייבן דער צענטער צום מנין. און ער האט נאך צוגעגעבן: "יעדע קויל האט אן אדרעס".
ביי דער [[ערשטע וועלט-מלחמה|ערשטער וועלט מלחמה]], ווען די מערסטע איינוואוינער זענען אנטלאפן פון שטאָט און עס זענען געבליבן בלויז די ארעמערע, איז ר' מאיר שמחה געבליבן מיט זיי, זאגנדיג אז אזוי לאנג ווי עס זענען דא ניין אידן וועט ער בלייבן דער צענטער צום מנין. און ער האט נאך צוגעגעבן: "יעדע קויל האט אן אדרעס".
שורה 50: שורה 55:
ער איז אמאל ארעסטירט געווארן דורך די [[באלשעוויקן]] אין תרע"ט, אבער איז באפרייט געווארן נאכדעם וואס זיי האבן דערקענט זיין גדלות{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://rabbidunner.com/rav-herzogs-remarkable-obituary-for-the-ohr-someach/|קעפל=RAV HERZOG'S REMARKABLE OBITUARY FOR THE OHR SOME'ACH|זייטל=Rabbi Pini Dunner|דאטום=August 21, 2023}}}}.
ער איז אמאל ארעסטירט געווארן דורך די [[באלשעוויקן]] אין תרע"ט, אבער איז באפרייט געווארן נאכדעם וואס זיי האבן דערקענט זיין גדלות{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://rabbidunner.com/rav-herzogs-remarkable-obituary-for-the-ohr-someach/|קעפל=RAV HERZOG'S REMARKABLE OBITUARY FOR THE OHR SOME'ACH|זייטל=Rabbi Pini Dunner|דאטום=August 21, 2023}}}}.
יענע יאר איז פארשפרייט געווארן א פאלשע באריכט דורך צייטונגען ארום די וועלט אז ר' מאיר שמחה איז ערמארדעט געווארן אין א פּאָגראָם{{הערה|שם=משפחה|{{לינק|שרייבער=Dovi Safier and Yehuda Geberer|קעפל=The Mistaken “Murder” of Rav Meir Simcha|אדרעס=https://mishpacha.com/the-mistaken-murder-of-rav-meir-simcha/|זייטל=Mishpacha Magazine|דאטום=December 22, 2020}} (Originally featured in Mishpacha, Issue 841)}}{{הערה|זעט דערוועגן [https://forum.otzar.org/viewtopic.php?t=13450 דא אויף אוצר החכמה פארום].}}. אין רעאקציע זענען געגעבן געווארן א צאל הספדים, צווישן זיי דורך [[רבי ישראל אבא ציטראן]], רב פון פתח תקווה{{הערה|פארעפנטליכט געווארן דורך {{היברובוקס|זאב אריה רבינר|מרן רבנו מאיר שמחה הכהן|7338|page=221|מקום הוצאה=תל אביב|שנת הוצאה=תשכ"ז|עמ=רלב–רלג}}}}, און רבי בנציון קואינקה{{הערה|פארעפנטליכט אין {{היברובוקס|2=מקבציאל|3=65040|page=732|באנד=לט|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשע"ג|מו"ל=חברת אהבת שלום|עמ=עמ' תשלט והלאה}}}}.
יענע יאר איז פארשפרייט געווארן א פאלשע באריכט דורך צייטונגען ארום די וועלט אז ר' מאיר שמחה איז ערמארדעט געווארן אין א פּאָגראָם{{הערה|שם=משפחה|{{לינק|שרייבער=Dovi Safier and Yehuda Geberer|קעפל=The Mistaken “Murder” of Rav Meir Simcha|אדרעס=https://mishpacha.com/the-mistaken-murder-of-rav-meir-simcha/|זייטל=Mishpacha Magazine|דאטום=December 22, 2020}} (Originally featured in Mishpacha, Issue 841)}}{{הערה|זעט דערוועגן [https://forum.otzar.org/viewtopic.php?t=13450 דא אויף אוצר החכמה פארום].}}. אין רעאקציע זענען געגעבן געווארן א צאל הספדים, צווישן זיי דורך [[רבי ישראל אבא ציטראן]], רב פון פתח תקווה{{הערה|פארעפנטליכט געווארן דורך {{היברובוקס|זאב אריה רבינר|מרן רבנו מאיר שמחה הכהן|7338|page=221|מקום הוצאה=תל אביב|שנת הוצאה=תשכ"ז|עמ=רלב–רלג}}}}, און רבי בנציון קואינקה{{הערה|פארעפנטליכט אין {{היברובוקס|2=מקבציאל|3=65040|page=732|באנד=לט|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשע"ג|מו"ל=חברת אהבת שלום|עמ=עמ' תשלט והלאה}}}}.
ר' מאיר שמחה האט זיך געהאלטן ווייט פון מחלוקת, פון פּארטייאישקייט. געלט וואס מען פלעגט אים שיקן דורך פּאסט פלעגט ער צוריקשיקן. ווען ער האט נישט געוויסט דעם שיקער'ס אדרעס, האט ער אוועקגעגעבן דאס געלט אויף צדקה.
רבי מאיר שמחה איז געווען שטאַרק באַליבט ביי זיין קהילה. ער האָט זיך שטאַרק אָפּגעגעבן מיט שלום בית און האָט אפילו געטאַנצט מיט א פּאָרפאלק כדי צו שלום מאכן צווישן זיי{{הערה|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=30|עמ=41}}}}.


==פּערזענליכע לעבן און פטירה==
==פּערזענליכע לעבן און פטירה==
ר' מאיר שמחה האט נאר געהאט איין טאכטער אסנת מיט גייסטישע פראבלעמען. לויט א מקור האט זי ​​געפרואווט אומצוברענגען איר פאטער, אים געשטאכן אין האלז, און בדרך נס האט ער איבערגעלעבט{{הערה|{{היברובוקס|רבי ישראל דושאוויץ|המסלה|12004|page=8|קעפל=אבל יחיד ומספד תמרורים|באנד=א:ה-ו|שנת הוצאה=סיון-תמוז תרצ"ו|עמ=6}}}}. זיין איידעם, רבי אברהם לופטוויר (בעל "זרע אברהם"), אַן אויפגייענדער רבנישער שטערן וועלכער ווערט דערמאנט אין משך חכמה, און זיין איינציגע טאָכטער זענען געשטאָרבן יונג אָן קינדער, און זענען באַגראָבן אין וואַרשע{{הערה|שם=משפחה}}. רבי מאיר שמחה אַליין איז נישט געבליבן מיט קיין אייניקלעך. זיין תלמיד, ישראל אברהם אבא קריגער, האָט זיך אונטערגענומען צו פאָרזעצן זיין ירושה{{הערה|שם=וויקי}}.
ר' מאיר שמחה האט נאר געהאט איין טאכטער אסנת מיט גייסטישע פראבלעמען. לויט א מקור האט זי ​​געפרואווט אומצוברענגען איר פאטער, אים געשטאכן אין האלז, און בדרך נס האט ער איבערגעלעבט{{הערה|{{היברובוקס|רבי ישראל דושאוויץ|המסלה|12004|page=8|קעפל=אבל יחיד ומספד תמרורים|באנד=א:ה-ו|שנת הוצאה=סיון-תמוז תרצ"ו|עמ=6}}}}. זיין איידעם, רבי אברהם לופטוויר (בעל "זרע אברהם"), אַן אויפגייענדער רבנישער שטערן וועלכער ווערט דערמאנט אין משך חכמה, און זיין איינציגע טאָכטער זענען געשטאָרבן יונג אָן קינדער, און זענען באַגראָבן אין וואַרשע{{הערה|שם=משפחה}}. רבי מאיר שמחה אַליין איז נישט געבליבן מיט קיין אייניקלעך. זיין תלמיד, ישראל אברהם אבא קריגער, האָט זיך אונטערגענומען צו פאָרזעצן זיין ירושה{{הערה|שם=וויקי}}.


רבי מאיר שמחה איז נפטר געוואָרן ד' אלול תרפ"ו אין אַ האָטעל אין ריגע, לאַטוויע, וואו ער איז געפארן פאר מעדיצינישע באהאנדלונג{{הערה|שם=וויקי}}. זיין ארון איז געברענגט געווארן קיין דווינסק, וואו ער איז באגראבן געווארן לעבן דעם ראגאטשאווער. ער האָט נישט איבערגעלאָזט קיין לעבעדיגע קינדער. ביי זיין לוויה, האָט דער ראָגאַטשאָווער גאון באַפוילן צו באַגראָבן רבי מאיר שמחה'ס שטענדער מיט אים, א באַווייז צו זיין פולער איבערגעבנקייט צו תורה{{הערה|אבזערווער, 9}}{{הערה|שם=סופר}}.
רבי מאיר שמחה איז נפטר געוואָרן ד' אלול תרפ"ו אין אַ האָטעל אין ריגע, לאַטוויע, וואו ער איז געפארן פאר מעדיצינישע באהאנדלונג{{הערה|שם=וויקי}}. זיין ארון איז געברענגט געווארן קיין דווינסק, וואו ער איז באגראבן געווארן לעבן דעם ראגאטשאווער. ער האָט נישט איבערגעלאָזט קיין לעבעדיגע קינדער. ביי זיין לוויה, האָט דער ראָגאַטשאָווער גאון באַפוילן צו באַגראָבן רבי מאיר שמחה'ס שטענדער מיט אים, א באַווייז צו זיין פולער איבערגעבנקייט צו תורה{{הערה|אבזערווער, 9}}{{הערה|שם=סופר|D. Sofer, [http://www.eilatgordinlevitan.com/dvinsk/dv_pages/dvinsk_stories_simcha.html The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L] (originally appeared in Yated Neeman)}}.


==חיבורים==
==חיבורים==
שורה 64: שורה 65:


נאך זיין פטירה זענען ארויסגעקומען, דורך זיין תלמיד ר' מנחם מענדל זאקס אין יאר תרפ"ז, זיינע חידושים אויף די תורה אינעם ספר "[[משך חכמה]]" (משך איז ראשי תיבות פון זיין נאמען '''מ'''איר '''ש'''מחה '''כ'''הן).
נאך זיין פטירה זענען ארויסגעקומען, דורך זיין תלמיד ר' מנחם מענדל זאקס אין יאר תרפ"ז, זיינע חידושים אויף די תורה אינעם ספר "[[משך חכמה]]" (משך איז ראשי תיבות פון זיין נאמען '''מ'''איר '''ש'''מחה '''כ'''הן).
דער ספר איז אן אייגנארטיגער פירוש אויף דער תורה וואס קאמבינירט הלכה, אגדה, פילאזאפיע און חקירה, און נוצט אפט הלכה פרינציפן צו ערקלערן תורה נאראטיוון. דאס ספר האט ער געשריבן אין זיין יוגנט אבער ער האט דאס נישט געוואלט דרוקן ביז ער וועט פריער זיין באקאנט אלס "למדן" דורך זיינע הלכה-ספרים.
דער ספר איז אן אייגנארטיגער פירוש אויף דער תורה וואס קאמבינירט הלכה, אגדה, פילאזאפיע און חקירה, און נוצט אפט הלכה פרינציפן צו ערקלערן תורה נאראטיוון. דאס ספר האט ער געשריבן אין זיין יוגנט אבער ער האט דאס נישט געוואלט דרוקן ביז ער וועט פריער זיין באקאנט אלס "למדן" דורך זיינע הלכה-ספרים{{הערה|רבינר, עמ' סה}}.


א זאמלונג פון זיינע חידושים אויף פארשידענע מסכתות אין בבלי און ירושלמי זענען געדרוקט געווארן מיט'ן נאמען "חידושי רבינו מאיר שמחה על הש"ס". אין תשמ"א זענען אויך ארויסגעקומען זיינע תשובות בהלכה וואס זענען געפונען געווארן אין כתבי-יד{{הערה|יונה עמנואל, "שאלות ותשובות אור שמח : מאת מאיר שמחה הכהן מדווינסק, שו"ת אור שמח, נערך ע"י הרב אוזבנד והרב צבי לייטנר, תשמא", '''המעין''' כב, א (תשמב) 73-78}}{{הערה|[https://tablet.otzar.org/#/book/146642/p/1/t/0.088425740606946751234/fs/0/start/0/end/0/c דריטער מהדורה, מיט הוספות, תשנ"ח, אויף אוצר החכמה].}}.
א זאמלונג פון זיינע חידושים אויף פארשידענע מסכתות אין בבלי און ירושלמי זענען געדרוקט געווארן מיט'ן נאמען "חידושי רבינו מאיר שמחה על הש"ס". אין תשמ"א זענען אויך ארויסגעקומען זיינע תשובות בהלכה וואס זענען געפונען געווארן אין כתבי-יד{{הערה|שם=עמנואל|יונה עמנואל, "שאלות ותשובות אור שמח : מאת מאיר שמחה הכהן מדווינסק, שו"ת אור שמח, נערך ע"י הרב אוזבנד והרב צבי לייטנר, תשמא", '''המעין''' כב, א (תשמב) 73-78}}{{הערה|[https://tablet.otzar.org/#/book/146642/p/1/t/0.088425740606946751234/fs/0/start/0/end/0/c דריטער מהדורה, מיט הוספות, תשנ"ח, אויף אוצר החכמה].}}.


==השקפות==
==השקפות==
שורה 90: שורה 91:


===הלכה'שע מעטאָדאָלאָגיע===
===הלכה'שע מעטאָדאָלאָגיע===
רבי מאיר שמחה איז געווען באקאנט מיט זיין זעלטענעם כח הניתוח און זיין פעסטן שכל הישר{{הערה|יונה עמנואל, "שאלות ותשובות אור שמח : מאת מאיר שמחה הכהן מדווינסק, שו"ת אור שמח, נערך ע"י הרב אוזבנד והרב צבי לייטנר, תשמא", '''המעין''' כב, א (תשמב) 73-78}}. זיין מהלך הלימוד איז געווען ענליך צו די "ראשונים", זוכן דעם פשוט'ן פשט און דעם יסוד פון דער הלכה{{הערה|רבינר, עמ' נז}}. ער האט געהאט א געוואלדיגע בקיאות נישט נאר אין בבלי, נאר אויך אין ירושלמי, תוספתא און מדרשי הלכה, וואס ער האט אלעס גענוצט צו פארענטפערן דעם רמב"ם.
רבי מאיר שמחה איז געווען באקאנט מיט זיין זעלטענעם כח הניתוח און זיין פעסטן שכל הישר{{הערה|שם=עמנואל}}. זיין מהלך הלימוד איז געווען ענליך צו די "ראשונים", זוכן דעם פשוט'ן פשט און דעם יסוד פון דער הלכה{{הערה|רבינר, עמ' נז}}. ער האט געהאט א געוואלדיגע בקיאות נישט נאר אין בבלי, נאר אויך אין ירושלמי, תוספתא און מדרשי הלכה, וואס ער האט אלעס גענוצט צו פארענטפערן דעם רמב"ם.


ר׳ מאיר שמחה איז געווען אייגנארטיג אין זיין באַניץ פון [[מדרש]]ים אלס אַ לעגיטימע געצייג צו אַנטוויקלען הלכה, אַפילו אין פאַלן וואָס זענען געווען אינדרויסן פון רמב"ם׳ס קלאָרע גרעניצן אָדער וואָס האָבן געפעלט קלאָרע הלכה'שע נאָרמען. דאָס איז געווען גאָר אומגעווענליך פאַר אַ פּוסק אין זיין תקופה{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://seforimblog.com/2012/12/midrashic-exegesis-and-biblica/|שרייבער=Yitshak Cohen|קעפל=Midrashic Exegesis and Biblical Interpretation in the Meshekh Hokhmah|זייטל=The Seforim Blog|דאטום=December 12, 2012}}}}. הגם טייל פוסקים האבן אפגעווארפן זיינע חידושים באזירט אויף מדרש, ווייזט דאס אויף זיין דרייסטקייט{{הערה|1=Cohen, 2016: 6}}.
ר׳ מאיר שמחה איז געווען אייגנארטיג אין זיין באַניץ פון [[מדרש]]ים אלס אַ לעגיטימע געצייג צו אַנטוויקלען הלכה, אַפילו אין פאַלן וואָס זענען געווען אינדרויסן פון רמב"ם׳ס קלאָרע גרעניצן אָדער וואָס האָבן געפעלט קלאָרע הלכה'שע נאָרמען. דאָס איז געווען גאָר אומגעווענליך פאַר אַ פּוסק אין זיין תקופה{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://seforimblog.com/2012/12/midrashic-exegesis-and-biblica/|שרייבער=Yitshak Cohen|קעפל=Midrashic Exegesis and Biblical Interpretation in the Meshekh Hokhmah|זייטל=The Seforim Blog|דאטום=December 12, 2012}}}}. הגם טייל פוסקים האבן אפגעווארפן זיינע חידושים באזירט אויף מדרש, ווייזט דאס אויף זיין דרייסטקייט{{הערה|1=Cohen, 2016: 6}}.
שורה 118: שורה 119:
==דרויסנדיגע לינקס==
==דרויסנדיגע לינקס==
*[https://www.sefaria.org.il/topics/meir-simha-hakohen-dvinsk רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק] – זיינע ספרים אויף ספריא.
*[https://www.sefaria.org.il/topics/meir-simha-hakohen-dvinsk רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק] – זיינע ספרים אויף ספריא.
*https://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?t=20408
*{{אייוועלט|20408|רבי מאיר שמחה הכהן מדווינסק בעל ה"אור שמח" וה"משך חכמה" זי"ע}}
*https://www.dirshu.co.il/category/הורדות-עלונים/משך-חכמה-המבואר/
*https://www.dirshu.co.il/category/הורדות-עלונים/משך-חכמה-המבואר/
*[https://torah.org/series/mchochmah/ Meshech Chochmah Archives • Torah.org]


==רעפערענצן==
==רעפערענצן==