אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:רבי מאיר שמחה הכהן"

קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
אין תקציר עריכה
שורה 27: שורה 27:
== ביאגראפיע ==
== ביאגראפיע ==
===יוגנט און לערנען===
===יוגנט און לערנען===
רבי מאיר שמחה איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, דרום [[ליטא]], צו ר' שמשון קלונימוס קלמן און זיין ווייב אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". זיינע עלטערן האָבן באַקומען צוויי ברכות פון רבנים פאַר זיין געבורט, איינע פון [[רבי מאיר פון טיקטין]], נאָך וועמען ער איז גערופן געוואָרן{{הערה|שם=סופר|D. Sofer, [http://www.eilatgordinlevitan.com/dvinsk/dv_pages/dvinsk_stories_simcha.html The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L] (originally appeared in Yated Neeman)}}.
רבי מאיר שמחה איז געבוירן געווארן אין יאר תר"ג אין באַלטרימאנץ (Butrimonys), א קליין שטעטל אין ווילנער גובערניע, דרום [[ליטא]], צו זיין פאטער ר' שמשון קלונימוס קלמן און זיין מוטער אסנת. ר' קלונימוס איז געווען אַן אנגעזעענער סוחר און א תלמיד חכם, און זיין הויז איז געווען א "בית ועד לחכמים". זיינע עלטערן האָבן באַקומען צוויי ברכות פון רבנים פאַר זיין געבורט, איינע פון [[רבי מאיר פון טיקטין]], נאָך וועמען ער איז גערופן געוואָרן{{הערה|שם=סופר|D. Sofer, [http://www.eilatgordinlevitan.com/dvinsk/dv_pages/dvinsk_stories_simcha.html The Or Sameach, Rav Meir Simcha Hakohen of Dvinsk ZT"L] (originally appeared in Yated Neeman)}}.


שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי און האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן{{הערה|שם=שטיינ61|Steinmetz, 2022, 61.}}. ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט, און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. איין טאָג האט ער דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות. ווען דאס בחור'ל האט אים געזאגט אז די נאָטן זענען זיינע, האט ער אים שארף פארגעהאלטן. אבער ער איז געווען ערשטוינט צו זען די ווערטפולע חידושים. ער האט אים געגעבן א קוש, און ער האט פאראויס געזאגט אז ער וועט זיין גרויס אין לערנען{{הערה|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=7|עמ=יח}}}}.
שוין יונגערהייט איז ער געווארן באוואוסט אלס עילוי; ביי די זיבן יאר איז ער געווען בקי אין גאנץ תנ"ך, און ביי די ניין יאר האט ער שוין געקענט סדר נזיקין און האלב סדר נשים מיט תוספות. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער אין די ערשטע צען יאר פון זיין לעבן{{הערה|שם=שטיינ61|Steinmetz, 2022, 61.}}.
ווען ער איז אלט געווען דרייצן יאר איז א באוואוסטער רב געווען זייער גאסט, און ער האט געהאט דעם כתב יד פון זיינ'ס א ספר מיט זיך. איין טאָג האט ער דערזען ווי דער מאנוסקריפּט איז אנגעפּיקעוועט מיט הערות. ווען דאס בחור'ל האט אים געזאגט אז די נאָטן זענען זיינע, האט ער אים שארף פארגעהאלטן. אבער ער איז געווען ערשטוינט צו זען די ווערטפולע חידושים, און האט אים געגעבן א קוש{{הערה|{{היברובוקס|רבינר|רבינו מאיר שמחה הכהן|7338|page=7|עמ=יז}}}}.


אין 1856 האָט זיין פאָטער אים געבראַכט קיין [[איישישאק|איישישאָק]], אַ שטאָט באַקאַנט מיט איר געדיכטע אידישע באַפעלקערונג אין דרום־מזרח ליטע, וואו ער האָט געלערנט אין כולל פרושים, ביי רבי משה דאַנישעווסקי{{הערה|שם=שטיינ61}}. ער האט באוויזן אויסצומיידן די "[[קאנטאניסטן]] דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגע לייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי{{הערה|שם=וויקי|Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia}}.
ביי די בר-מצוה יארן האָט זיין פאָטער אים געבראַכט קיין [[איישישאק|איישישאָק]], אַ שטאָט באַקאַנט מיט איר געדיכטע אידישע באַפעלקערונג אין דרום־מזרח ליטע, וואו ער האָט געלערנט אין כולל פרושים, ביי רבי משה דאַנישעווסקי{{הערה|שם=שטיינ61}}. ער האט באוויזן אויסצומיידן די "[[קאנטאניסטן]] דעקרעטן", וואס האבן געצוואונגען אידישע יונגע לייט צו דינען אין דער רוסישער ארמיי{{הערה|שם=וויקי|Meir Simcha of Dvinsk - Wikipedia}}.


אין יאר תר"כ, ביי די 17 יאר, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער ​​פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבעסקי, א רייכער מאן פון [[ביאליסטאק]], פוילן, וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה פאר 26 יאר. אין ביאליסטאק האט ער געלערנט אין דער "גמילות חסדים" בית מדרש, אכצן שעה רצופות, מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער{{הערה|רבינר, כא–כב}}. ר' מאיר שמחה איז געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, [[רבי יום טוב ליפמאן היילפרין]] (מחבר פון "עונג יום טוב"; תקע"ו–תרל"ט), דער מחבר פון עונג יום טוב, וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף [[מסכת בכורות]]{{הערה|{{חכמי ישראל|שעט}}}}.
אין יאר תר"כ, ביי די 17 יאר, האט ער געהייראט חיה, די טאכטער ​​פון ר' צבי (הירש) פלטיאל מאקאבסקי, א רייכער מאן פון [[ביאליסטאק]], פוילן, וועלכער האט אים געשטיצט בשעת ער האט ווייטער געלערנט, וואוינענדיג ביי זיין שווער. זיין ווייב האט פארדינט פרנסה פון האנדל און ער איז געזעסן און געלערנט תורה פאר 26 יאר. אין ביאליסטאק האט ער געלערנט אין דער "גמילות חסדים" בית מדרש, אפטמאל אכצן שעה רצופות, מיט זיין ידיד רבי יוסף זונדל הוטנער. ר' מאיר שמחה איז געווארן נאנט מיטן שטאט'ס רב, [[רבי יום טוב ליפמאן היילפרין]], דער מחבר פון "עונג יום טוב", וואס האט אים מקרב געווען און געלערט מיט אים בחברותא. אויך האט ער געלערנט מיט זיין שוואגער רבי שמואל ליפשיץ{{הערה|רבינר, כא–כב}} און מיט הרב יצחק לייב גראסבערג, מחבר פון "שי למורא" אויף [[מסכת בכורות]]{{הערה|{{חכמי ישראל|שעט}}}}.


נאך אין ביאליסטאק איז ר' מאיר שמחה שוין געווען אן אויפגעקליבענער תלמיד חכם. הגם ער האָט נישט אָנגענומען קיין שטעלע, האָבן זיך רבנים אין אייראָפּע געווענדט צו אים וועגן שווערע הלכה פראגעס אריינגערעכנט אין דיני [[אבן העזר]]. ער האט אויך אנטייל גענומען אין די באמיאונגען צו באפרייען ר' יהושע לייב דיסקין, וועלכער איז געווארן ארעסטירט אין 1876 דורך די רוסישע אויטאריטעטן. אין די ביאליסטאָקער יאָרן האָט רבי מאיר שמחה אויך אָנגעהויבן שרייבן זיין ווערק משך חכמה. אין תרל"ט, נאָכן פּטירה פון דעם ביאליסטאָקער רב, דער "עונג יום טוב", האָט די גרויסע קהילה געבעטן רבי מאיר שמחה זאָל אָננעמען די שטעלע, אָבער ער האָט אָפּגעזאָגט ווייל ער האט געוואלט ווייטער לערנען מיט התמדה{{הערה|Steinmetz, 2022, 62-64.}}.
נאך אין ביאליסטאק איז ר' מאיר שמחה שוין געווען אן אויפגעקליבענער תלמיד חכם, און ער האט דאן אנגעהויבן שרייבן זיינע גרויסע חיבורים אויף דער תורה און אויפן רמב"ם. הגם ער האָט נישט אָנגענומען קיין שטעלע, האָבן זיך רבנים אין אייראָפּע געווענדט צו אים וועגן שווערע הלכה פראגעס אריינגערעכנט אין דיני [[אבן העזר]]. ער האט אויך אנטייל גענומען אין די באמיאונגען צו באפרייען ר' יהושע לייב דיסקין, וועלכער איז געווארן ארעסטירט אין 1876 דורך די רוסישע אויטאריטעטן. אין די ביאליסטאָקער יאָרן האָט רבי מאיר שמחה אויך אָנגעהויבן שרייבן זיין ווערק משך חכמה. אין תרל"ט, נאָכן פּטירה פון דעם ביאליסטאָקער רב, דער "עונג יום טוב", האָט די גרויסע קהילה געבעטן רבי מאיר שמחה זאָל אָננעמען די שטעלע, אָבער ער האָט אָפּגעזאָגט ווייל ער האט געוואלט ווייטער לערנען מיט התמדה{{הערה|Steinmetz, 2022, 62-64.}}.


===רבנות אין דווינסק===
===רבנות אין דווינסק===