מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
3,955
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
ק (החלפת טקסט – "בצ"ר" ב־"אא"ר") |
אין תקציר עריכה |
||
| (12 מיטלסטע ווערסיעס פון 3 באַניצער נישט געוויזן.) | |||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דעסקריפציע|דריטע דינאסטיע פון מלכות ישראל}} | |||
{{שושלת | {{שושלת | ||
| שם = בית אחאב | | שם = בית אחאב | ||
| שורה 7: | שורה 8: | ||
| תאריך התפזרות = {{לינק צו אידיש יאר|3055}} | | תאריך התפזרות = {{לינק צו אידיש יאר|3055}} | ||
}} | }} | ||
'''בית אחאב''' (אדער '''בית עמרי''', [[ | '''בית אחאב''' (אדער '''בית עמרי''', [[אקאדיש]]: 𒂍𒄷𒌝𒊑𒄿, "בִּת חוּמרִי") איז געווען די דריטע, מאכטפולסטע און זינדיגסטע פון די זיבן דינאסטיעס וואס האבן געהערשט איבער [[מלכות ישראל]]. דער דינאסטיע איז געגרינדעט געווארן דורך [[עמרי]], אבער ווערט אנגערופן אין [[תנ"ך]] אויפן נאמען פון זיין זון [[אחאב]], וואס איז געווען פאראנטווארטליך סיי אויף איר מאכט און סיי אויף איר זינדיגקייט. פון בית אחאב האבן געקעניגט אויף מלכות ישראל פיר קעניגן, און אויף מלכות יהודה איין קעניגין, [[עתליה]]. | ||
==געשיכטע== | ==געשיכטע== | ||
===גרינדונג און | ===גרינדונג און אויפבלי=== | ||
[[טעקע:Sebastia-393.jpg|קליין|אנגעבליכע חורבות פון דער פאלאץ פון מלכות ישראל אין שומרון]] | [[טעקע:Sebastia-393.jpg|קליין|אנגעבליכע חורבות פון דער פאלאץ פון מלכות ישראל אין שומרון]] | ||
אין יאר {{לינק צו אידיש יאר|3011}} האט [[זמרי (מלך ישראל)|זמרי]], א קנעכט פון [[ | אין יאר {{לינק צו אידיש יאר|3011}} האט [[זמרי (מלך ישראל)|זמרי]], א קנעכט פון [[אלה בן בעשא]], אומגעברענגט זיין האר אין [[תרצה]], און זיך געקרוינט אלס מלך ישראל. דאס פאלק איז אבער נישט געווען אינטערעסירט אין זמרי'ס קעניגרייך און זיך געקליבן אן אנדערן: טייל האבן אויסגעקליבן [[עמרי]], א גענעראל אין מלכות ישראל, און טייל האבן געקרוינט [[תבני בן גינת]]. נאך א פינף יעריגע קריגעריי האט עמרי געזיגט איבער תבני'ן און געווארן פולקאמער קעניג{{הערה|שם=מלאטז|{{תנ"ך|מלכים א|טז}}}}. | ||
עמרי האט אויפגעבויט דעם שטאט [[שומרון]] און איר געמאכט די הויפטשטאט פון מלכות ישראל{{הערה|שם=מלאטז}}; ער האט איינגענומען [[מואב]] און זיי אונטערטעניגט צו זיך{{הערה|שם=מישע|{{קישור שפה|עברית|מצבת מישע|מציבת מישע}}, געברענגט אין: {{אוצר החכמה|זאב וילנאי|מדריך ארץ ישראל|610908|ירושלים | עמרי האט אויפגעבויט דעם שטאט [[שומרון]] און איר געמאכט די הויפטשטאט פון מלכות ישראל{{הערה|שם=מלאטז}}; ער האט איינגענומען [[מואב]] און זיי אונטערטעניגט צו זיך{{הערה|שם=מישע|{{קישור שפה|עברית|מצבת מישע|מציבת מישע}}, געברענגט אין: {{אוצר החכמה|זאב וילנאי|מדריך ארץ ישראל|610908|page=111|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תש"ו|זייט 111}}}}, און שלום געמאכט מיט [[מלכות יהודה]] נעמענדיג [[יהושפט]] פאר אן איידעם. עמרי'ס זון [[אחאב]] האט נאכמער פארשטערקערט די קעניגרייך, ער האט אויפגעבויט אין שומרון א "בית השן" (א פאלאץ באצירט מיט עלעפאנט ביינער{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|כב|לט}}, און [[רש"י]] אויפן ארט}}), ער האט געהייראט [[איזבל]] די טאכטער פון אתבעל דער קעניג פון [[צידון]]{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טז|לא}}}}, און חתונה געמאכט זיין טאכטער עתליהו מיט [[יהורם (מלך יהודה)|יהורם בן יהושפט]]. חז"ל זאגן אז אחאב איז געווען א "מושל בכיפה" – ער האט געקעניגט איבער די גאנצע וועלט{{הערה|{{בבלי|מגילה|יא|א}}, {{פרקי דרבי אליעזר|יא}}}}. | ||
אחאב האט זיך אנגעשלאסן אין דער פאקט פון צוועלף קעניגרייכן קעגן [[אשור]], און געשפילט א גרויסע ראלע ביי די {{קישור שפה|עברית|קרב קרקר| | אחאב האט זיך אנגעשלאסן אין דער פאקט פון צוועלף קעניגרייכן קעגן [[אשור]], און געשפילט א גרויסע ראלע ביי די {{קישור שפה|עברית|קרב קרקר|קארקאר שלאכט}}{{הערה|שם=קרקר|{{אוצר החכמה|יהודה קיל, יהודה אליצור|אטלס דעת מקרא|156391|ירושלים, תשנ"ח, זייט 256|page=269}}}}. די קעניגן פון בית אחאב האבן כסדר מלחמה געהאלטן מיט [[ארם]]; ביי איינע פון די מלחמות איז אחאב אומגעברענגט געווארן{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|כב|לד}}}}, און די פארלוסטן ביי אן אנדערע האבן געברענגט אן ענדע צום דינאסטיע. | ||
===אונטערגאנג און נאכווירקן=== | ===אונטערגאנג און נאכווירקן=== | ||
| שורה 114: | שורה 115: | ||
from: 3011 till: 3022 color:PA text:[[עמרי]] (ג'י"א-ג'כ"ב) | from: 3011 till: 3022 color:PA text:[[עמרי]] (ג'י"א-ג'כ"ב) | ||
from: 3022 till: 3043 color:PA text:[[אחאב]] (ג'כ"ב-ג'מ"ג) | from: 3022 till: 3043 color:PA text:[[אחאב]] (ג'כ"ב-ג'מ"ג) | ||
from: 3043 till: 3044 color:PA text:[[אחזיהו | from: 3043 till: 3044 color:PA text:[[אחזיהו בן אחאב|אחזיהו]] (ג'מ"ג-ג'מ"ד) | ||
from: 3044 till: 3055 color:PA text:[[יהורם בן אחאב|יהורם]] (ג'מ"ד-ג'נ"ה) | from: 3044 till: 3055 color:PA text:[[יהורם בן אחאב|יהורם]] (ג'מ"ד-ג'נ"ה) | ||
from: 3056 till: 3061 color:GP text:[[עתליהו]] (ג'נ"ו-ג'ס"א) | from: 3056 till: 3061 color:GP text:[[עתליהו]] (ג'נ"ו-ג'ס"א) | ||
| שורה 122: | שורה 123: | ||
==ארכעאלאגיע== | ==ארכעאלאגיע== | ||
[[טעקע:P1120870_Louvre_stèle_de_Mésha_AO5066_rwk.JPG|קליין|דער מישע מאנומענט פארציילט ווי עמרי האט אונטערדרוקט מואב, ביז מישע האט באזיגט דעם זון פון עמרי]] | [[טעקע:P1120870_Louvre_stèle_de_Mésha_AO5066_rwk.JPG|קליין|דער מישע מאנומענט פארציילט ווי עמרי האט אונטערדרוקט מואב, ביז מישע האט באזיגט דעם זון פון עמרי]] | ||
פון בית אחאב איז געבליבן א היבשע צאל ארכעאלאגישע איבערבלייבענישן. אין שומרון האט זיך אפירגעזוכט א פאלאץ באצירט מיט סקולפטורן פון עלעפאנט ביינער, ווארשיינליך דער "בית השן"{{הערה|זעט: {{אוצר החכמה|יהודה קיל, יהודה אליצור|אטלס דעת מקרא|156391|ירושלים, תשנ"ח, זייט 256| | פון בית אחאב איז געבליבן א היבשע צאל ארכעאלאגישע איבערבלייבענישן. אין שומרון האט זיך אפירגעזוכט א פאלאץ באצירט מיט סקולפטורן פון עלעפאנט ביינער, ווארשיינליך דער "בית השן"{{הערה|זעט: {{אוצר החכמה|יהודה קיל, יהודה אליצור|אטלס דעת מקרא|156391|ירושלים, תשנ"ח, זייט 256|page=269}}}}. מען האט דארט אויך געטראפן א הייל פון קברים, וואס טייל נעמען אן אלס די קברים פון עמרי און אחאב{{הערה|Norma Franklin, '''Lost Tombs of the Israelite Kings''', Biblical Archaeology Review, July-August 2007|כיוון=שמאל}}. | ||
אויך אין קעניגליכע מאנומענטן פון אנדערע פעלקער זענען פארבליבן ארכעאלאגישע שפורן פון בית אחאב. דער {{קישור שפה|עברית|מצבת מישע|מישע מאנומענט}} האט אן אויפשריפט אין וואס [[מישע מלך מואב]] דערציילט ווי אזוי עמרי און זיין זון האבן אים אונטערדרוקט, און ער גרויסט זיך מיט זיין זיג איבער זיי{{הערה|שם=מישע|כיוון=שמאל}}. אין דער {{קישור שפה|עברית|כתובת תל דן|תל דן אויפשריפט}}, אנגענומען צו זיין פון [[חזאל מלך ארם]], גרויסט זיך דער שרייבער מיט זיינע געווינסן איבער די אידישע קעניגן{{הערה|Hallvard Hagelia, "Philological Issues in the Tel Dan Inscription," in Lutz Edzard and Jan Retso, eds., Current Issues in the Analysis of Semitic Grammar and Lexicon, Harrassowitz, 2005, 235.|כיוון=שמאל}}. אין דער {{קישור שפה|עברית|המונולית מכורח|מאנאליט פון | אויך אין קעניגליכע מאנומענטן פון אנדערע פעלקער זענען פארבליבן ארכעאלאגישע שפורן פון בית אחאב. דער {{קישור שפה|עברית|מצבת מישע|מישע מאנומענט}} האט אן אויפשריפט אין וואס [[מישע מלך מואב]] דערציילט ווי אזוי עמרי און זיין זון האבן אים אונטערדרוקט, און ער גרויסט זיך מיט זיין זיג איבער זיי{{הערה|שם=מישע|כיוון=שמאל}}. אין דער {{קישור שפה|עברית|כתובת תל דן|תל דן אויפשריפט}}, אנגענומען צו זיין פון [[חזאל מלך ארם]], גרויסט זיך דער שרייבער מיט זיינע געווינסן איבער די אידישע קעניגן{{הערה|Hallvard Hagelia, "Philological Issues in the Tel Dan Inscription," in Lutz Edzard and Jan Retso, eds., Current Issues in the Analysis of Semitic Grammar and Lexicon, Harrassowitz, 2005, 235.|כיוון=שמאל}}. אין דער {{קישור שפה|עברית|המונולית מכורח|מאנאליט פון קורך}} באריכטעט [[שלמנאסר]] איבער דער {{קישור שפה|עברית|קרב קרקר|קארקאר שלאכט}} אין וואס אחאב האט געשפילט א גרויסע ראלע{{הערה|שם=קרקר|כיוון=שמאל}}. | ||
===ערווענונגען פון "בית עמרי" דורך אשור=== | ===ערווענונגען פון "בית עמרי" דורך אשור=== | ||
| שורה 132: | שורה 133: | ||
!קעניג!!אויפשריפט!!יאר אא"ר!!טראנסליטעראציע!!איבערזעצונג | !קעניג!!אויפשריפט!!יאר אא"ר!!טראנסליטעראציע!!איבערזעצונג | ||
|- | |- | ||
| | |{{רנ|שלמנאסר|3}}||{{קישור שפה|עברית|האובליסק השחור|שווארצע אבעליסק}} און נאך||841||מאַר כומרי||"דאס הויז פון עמרי" | ||
|- | |- | ||
| | |{{רנ|אדד-נירארי|3}}||[[נמרוד שטיין]]||803||קור ביט כומרי||"דאס לאנד פון דאס הויז פון עמרי" | ||
|- | |- | ||
| | |{{רנ|תגלת פלאסר|3}}||שטיקלעך פון די אנאלן||731||קור אי כומרי||"דאס לאנד פון עמרי" | ||
|- | |- | ||
|[[סרגון דער צווייטער|סרגון | |[[סרגון דער צווייטער|סרגון]]||פאלאץ טיר און נאך||720||מאַט קור ביט כומרי||"דאס גאנצע לאנד פון דאס הויז פון עמרי" | ||
|} | |} | ||
{{-}} | {{-}} | ||
==רעפערענצן== | ==רעפערענצן== | ||
{{רעפערענצן}} | {{רעפערענצן}} | ||
| שורה 148: | שורה 150: | ||
[[קאַטעגאָריע:מלכי ישראל]] | [[קאַטעגאָריע:מלכי ישראל]] | ||
[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]] | [[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]] | ||
{{אבן הפינה ארטיקל|}} | |||