מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:ווילנער געטא"
קפיצה לניווט
קפיצה לחיפוש
ק
החלפת טקסט – "סאוועטיש" ב־"סאוויעטיש"
ק (החלפת טקסט – "וווי" ב־"וואוי") |
ק (החלפת טקסט – "סאוועטיש" ב־"סאוויעטיש") |
||
| (9 מיטלסטע ווערסיעס פון 5 באַניצער נישט געוויזן.) | |||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{Coord|54.68333333|25.31666667|display=title}}{{דעסקריפציע||ענגליש = Nazi ghetto in occupied Lithuania|העב=הגדול שבגטאות ליטא, בעיר וילנה היא "ירושלים דליטא"|דייטש=nationalsozialistisches Ghetto in der Altstadt von Vilnius|}} | |||
די '''ווילנער געטא''' איז געווען פון די גרעסטע [[געטא]]ס אין [[ווילנע]], [[ליטע]]. | די '''ווילנער געטא''' איז געווען פון די גרעסטע [[געטא]]ס אין [[ווילנע]], [[ליטע]]. | ||
==ווילנע== | ==ווילנע== | ||
ווילנע איז געווען א וויכטיגע שטאט פאר [[יידיש]] [[קולטור]], און פלעגט גערופן ווערן ירושלים דליטע. נאכן [[ערשטע וועלט מלחמה]], איז ווילנע געווען אונטער [[פוילן|פוילישע]] הערשאפט, ביז ווען די [[צווייטע וועלט מלחמה]], האט אויסגעבראכן אין סעפטעמבער [[1939]]. לויטן [[ריבענטראפ מאלאטאוו אפמאך]], די צוויי אויסערן מיניסטארן פון [[נאצי]] [[דייטשלאנד]], און פון סאוויעט [[רוסלאנד]], איז ליטע אריבער אונטער [[סאוועטן פארבאנד| | ווילנע איז געווען א וויכטיגע שטאט פאר [[יידיש]] [[קולטור]], און פלעגט גערופן ווערן ירושלים דליטע. נאכן [[ערשטע וועלט מלחמה]], איז ווילנע געווען אונטער [[פוילן|פוילישע]] הערשאפט, ביז ווען די [[צווייטע וועלט מלחמה]], האט אויסגעבראכן אין סעפטעמבער [[1939]]. לויטן [[ריבענטראפ מאלאטאוו אפמאך]], די צוויי אויסערן מיניסטארן פון [[נאצי]] [[דייטשלאנד]], און פון סאוויעט [[רוסלאנד]], איז ליטע אריבער אונטער [[סאוועטן פארבאנד|סאוויעטישער]] איינפלוס, און ווען רוסלאנד האט אקופירט די מזרח געביטן אין פוילן, האט זי איבערגעבן ווילנע צו ליטע. טויזנטער יידישע פליטים זענען אנטלאפן קיין ווילנע, מיטן האפענונג אויסצומיידן דעם נאצישן טייוול. אין יולי 1940, איז די [[שטאט]] אריבער צו סאוויעטישע קאנטראל, און די [[רעגירונג]], האט שטארק באגרעניצט די יידישע קולטור און ארבעט אין שטאט, דערביי פארשיקענדיק מערערע מענטשן צו טיף רוסלאנד. | ||
===דייטשע אקופאציע=== | ===דייטשע אקופאציע=== | ||
| שורה 31: | שורה 32: | ||
אין ווילנע זענען געווען עטליכע יידישע אונטערגרונט גרופעס. אויפן [[21סטן יאנואר]] 1942, האבן זיך אלע פאראייניגט אונטערן נאמען [[פאראייניגטע פארטיזאנער ארגאניזאציע]] (פפ"א). דער קאמאנדיר איז געווען יצחק וויטענבערג, און אונטער אים זענען געווען [[אבא קאוונער]], און יוסף גלאזמאן. די מענטשן אין די קעגנערשאפט האבן אנגעהערט אלע יידישע פארטייען, רעכטע און לינקע. אין 1943, האבן זיך צוגעשלאסן די "יחיאל קאמף ארגאניזאציע". די קעמפער האבן דורכגעפירט אקטן קעגן נאצישע צילן, אין ווילנע אומגעגנט. | אין ווילנע זענען געווען עטליכע יידישע אונטערגרונט גרופעס. אויפן [[21סטן יאנואר]] 1942, האבן זיך אלע פאראייניגט אונטערן נאמען [[פאראייניגטע פארטיזאנער ארגאניזאציע]] (פפ"א). דער קאמאנדיר איז געווען יצחק וויטענבערג, און אונטער אים זענען געווען [[אבא קאוונער]], און יוסף גלאזמאן. די מענטשן אין די קעגנערשאפט האבן אנגעהערט אלע יידישע פארטייען, רעכטע און לינקע. אין 1943, האבן זיך צוגעשלאסן די "יחיאל קאמף ארגאניזאציע". די קעמפער האבן דורכגעפירט אקטן קעגן נאצישע צילן, אין ווילנע אומגעגנט. | ||
די יודנראט, האט צוגעהאלפן די נאציס אין די | די יודנראט, האט צוגעהאלפן די נאציס אין די פארשיגונגען פון אידן צו [[טויט לאגערן]], דעריבער האבן די קעמפער געשטעלט פלאקאטן, אז די יודנראט זענען פאררעטער, וואס אידן זאלן אויפהערן זיך צוהערן צו זיי. די געטא איינוואוינער האבן נישט אויסגעהערט צו די ווארענונגען פון די אונטערגרונט. | ||
די נאציס האבן באקומען אינפארמאציע אויף יצחק וויטנבערג, און די ארדענונגסדינסט האט אים ארעסטירט, נאך אן אקציע פון זיינע פריינט, איז ער באפרייט געווארן. די נאציס האבן דערקלערט אז אויב געט ער זיך נישט איין צו די נאצישע אינסטאנצן, גייען זיי פארניכטן די גאנצע געטא, צום סוף האט ער זיך אונטערגעגעבן, און מיט א ציאניד פיל איז ער געגאנגען זיך איינגעבן צו די נאציס, ער איז ארעסטירט געווארן און געפייניקט געווארן, און באגאנגען [[זעלבסטמארד]] אין [[טורמע]]. | די נאציס האבן באקומען אינפארמאציע אויף יצחק וויטנבערג, און די ארדענונגסדינסט האט אים ארעסטירט, נאך אן אקציע פון זיינע פריינט, איז ער באפרייט געווארן. די נאציס האבן דערקלערט אז אויב געט ער זיך נישט איין צו די נאצישע אינסטאנצן, גייען זיי פארניכטן די גאנצע געטא, צום סוף האט ער זיך אונטערגעגעבן, און מיט א ציאניד פיל איז ער געגאנגען זיך איינגעבן צו די נאציס, ער איז ארעסטירט געווארן און געפייניקט געווארן, און באגאנגען [[זעלבסטמארד]] אין [[טורמע]]. | ||
| שורה 40: | שורה 41: | ||
אום [[23סטן סעפטעמבער]] 1943, האט די געטא אויפגעהערט צו פונקציאנירן, ווען די לעצט פארבליבענע אידן, זענען פארשיקט געווארן, אדער אומגעקומען אין פאנאר. | אום [[23סטן סעפטעמבער]] 1943, האט די געטא אויפגעהערט צו פונקציאנירן, ווען די לעצט פארבליבענע אידן, זענען פארשיקט געווארן, אדער אומגעקומען אין פאנאר. | ||
[[קאַטעגאָריע:געטאס | [[קאַטעגאָריע:געטאס|װ]] | ||
[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]] | [[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]] | ||
[[קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע]] | [[קאַטעגאָריע:חורבן אייראפע]] | ||
{{קרד/ויקי/יידיש}} | {{קרד/ויקי/יידיש}} | ||
[[he:גטו וילנה]] | |||