רוי:מאנסי פלייש סקאנדאל
די מאנסי פלייש סקאנדאל איז א באקאנטע פרשה וואס האט פאסירט אין חודש אלול ה'תשס"ו (סעפטעמבער 2006) אין דער שטאט מאנסי, ניו יארק. עס ווערט באטראכט דורך רבנים אלס איינער פון די גרעסטע כשרות דורכפעלער אין דער אידישער היסטאריע, וואו א היימישער קצב האט פארקויפט טריפה פלייש אלס כשר גלאט פאר טויזנטער אידישע משפחות.
הינטערגרונט: שבח פלייש און משה פינקעל
דער צענטער פון דעם סקאנדאל איז געווען דער געשעפט "שבח פלייש" (Shevach Meats), וואס האט אפגעדינגען א פלאץ אינאייניג אין דעם פאפולערן הצלחה גראסערי אין מאנסי. דער בעל הבית פון שבח פלייש איז געווען משה פינקעל, אן אנגעזעענער פרומער איד אין דער קהילה. פינקעל איז געווען א בארד מעמבער אין ישיבה ספרינג וואלי, ער האט פארגעלערנט א טעגליכע דף היומי שיעור, און געדינט אלס בעל תפילה און בעל קורא אין ביהמ"ד פון הרב שרגא פייוול זימערמאן. צוליב זיין ערליכן אויסזען, האבן די קונדן און די השגחה געהאט אין אים א שטארקע נאמנות.
די שווינדל
שבח פלייש האט געקויפט פלייש און הינדל אין גרויסע קוואנטומס פון כשר'ע שעכטהייזער ווי קרית יואל (סאטמאר) און וויינלאנד (Vineland). די שווינדל איז באשטאנען פון אריינברענגען פיל ביליגערע טריפה'נע הינדל און פלייש, עס איבערפאקן אין געשעפט, און ארויפקלעבן פאלשע לעיבלס וואס האבן געטענה'ט אז דאס קומט פון די כשר'ע סופלייערס.
פינקעל האט דורכדעם געקענט געבן פיל ביליגערע פרייזן פאר קעטערערס, ישיבות, און זומער קעמפס אין די קעטסקילס. לויט די רבנים האט די רמאות אנגעהאלטן פאר א לאנגע צייט, מעגליך צווישן אכט און צען יאר.
אויפדעקונג פונעם סקאנדאל
די ערשטע חשדות האבן זיך אנגעהויבן ווען פרויען אין מאנסי האבן באמערקט אז דאס פלייש פילט זיך נישט געזאלצן בשעת'ן קאכן. פינקעל האט געטענה'ט אלס ענטפער אז קרית יואל ניצט א נייע סארט זאלץ מיט ווייניגער סאדיום.
די ענדגילטיגע אויפדעקונג פאסירט ווען איינער פון די בעלי בתים פון הצלחה גראסערי האט זיך געטראפן ביי א שמחה מיט זיין שוואגער, א מענעדזשער אין קרית יואל פלייש. דער שוואגער האט אים געפרעגט פון וואו שבח נעמט פלייש, היות קרית יואל האט אויפגעהערט אים שיקן סחורה מיט עטליכע וואכן צוריק צוליב חובות. ווען מען האט געזען אז שבח'ס פאליצעס זענען ווייטער פול מיט "קרית יואל" לעיבלס, האבן די בעלי בתים פון הצלחה און די רבנים אויפגעבראכן פינקעל'ס פריזערס ביינאכט.
זיי האבן געפונען 19 קעסטלעך פון טריפה פלייש וואס זענען געווען גרייט פאר איבערפאקונג. די פלייש האט געהאט קלארע סימנים פון נבילות וטריפות:
- דאס פלייש איז געווען פאל און ווייס, נישט געל ווי כשר פלייש.
- די נירן (kidneys) זענען נאך געווען אינעווייניג, וואס ווערט שטענדיג ארויסגענומען ביי כשר'ן.
- עס איז נישט געווען קיין שום סימן פון זאלץ אויף די הויט.
רבנישער פסק און קהילה רעאקציע
די אידישע וועלט איז געווען שוידערליך שאקירט פונעם חורבן. רבנים פון מאנסי און ניו סקווירא האבן ארויסגעגעבן א דראסטישן פסק אז יעדער וואס האט אמאל געניצט פלייש פון שבח מוז כשר'ן די גאנצע קיך. דאס האט אריינגערעכנט גליען טעפ, באהאנדלען אויוונס מיט הויכע היץ, און ארויסווארפן געשיר פון פארצעלאן וואס מען קען נישט כשר'ן.
קהל יראים אין מאנסי האט געהאלטן א תענית ציבור אלס כפרה פארן עסן מאכלות אסורות. אסאך משפחות האבן געליטן גרויסע געלט פארלוסטן צוליב דעם דארפן טוישן כלי המטבח.
רעגירונג אויספארשונג
די ניו יארק סטעיט דעפארטמענט פון אגריקולטור האט קאנפיסקירט 15 קעסטלעך פלייש פאר טעסטס. היות די ניו יארק כשרות געזעץ פון 2004 ערלויבט דעם שטאַט נאר צו פארלאנגען "disclosure" (אנטפלעקונג) און נישט דעפינירן כשרות אליין, איז די אויספארשונג געווען אויף פאלשע לעיבלס און קאנסומער פראוד. פינקעל האט געקענט פעיסן א שטראף פון ביז $1,000 פאר יעדן פארלעצונג.
נאכפאלגן און רעפארמען אין כשרות
דער סקאנדאל האט געברענגט א רעוואלוציע אין דער כשרות אינדוסטריע:
- משגיח תמידי: די גרויסע ארגאניזאציעס ווי די OU און OK האבן אנגעהויבן פארלאנגען א משגיח זאל זיין אנוועזנד שטענדיג אין פלייש געשעפטן וואס פאקן איבער פלייש, אן זיך פארלאזן בלויז אויף דעם בעה"ב.
- האלאגראמען: מען האט אנגעהויבן ניצן ספעציעלע האלאגראם סימנים אויף פלייש פעקלעך וואס מען קען נישט פעלשן.
- אקאונטינג: כשרות ארגאניזאציעס האבן אנגעהויבן דורכפירן רעגולערע טשעקס אויף די אינוואיסעס צו זען אויב א געשעפט פארקויפט מער פלייש וויפיל ער קויפט איין ביים כשר'ן שעכטהויז.
דער מאנסי פלייש סקאנדאל דינט ביז היינט אלס א ווארענונג סימבאָל אז מען קען זיך נישט פארלאזן אויף דעם "ערליכן אויסזען" פון א קצב אלס א גאראנטי פאר כשרות.