בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,709
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 39: | שורה 39: | ||
די שטאט האט פארמאגט פילע בתי מדרשים און חברות: | די שטאט האט פארמאגט פילע בתי מדרשים און חברות: | ||
• '''שולן:''' די ערשטע שול איז געבויט געווארן אין | • '''שולן:''' די ערשטע שול איז געבויט געווארן אין יאר תקנ"ג מיט מאטעריאלן וואס זענען געקויפט געווארן נאך א פייער אין דער קאטוילישער קירכע. דער שול האט פארמאגט א שטרויענעם דאך. אין 1830 איז אויפגעשטעלט געווארן א נייע שול. פארן קריג זענען געווען דריי הויפט שולן: די ארטאדאקסישע, די חסידישע קלויז, און א מאדערנע-ארטאדאקסישע (וואס טייל האבן גערופן קאנסערוואטיוו). די קלויז איז געבויט געווארן אין יאר 1906 דורך חסידישע אידן וואס זענען געקומען פון גאליציע און האבן געוואלט דאווענען נוסח ספרד מיט שטרענגע תקנות. | ||
אין 1930 איז געבויט געווארן א פראכטפולע נייע שול לויט דעם פלאן פון דעם ארכיטעקט אייגען בארקאני. | |||
• '''חינוך:''' אין 1835 איז געעפנט געווארן א תלמוד תורה פאר ארימע קינדער. אין 1856 איז געעפנט געווארן אן אידישע פאלקס-שול, די ערשטע אין גאנץ מזרח סלאוואקיי. | • '''חינוך:''' אין 1835 איז געעפנט געווארן א תלמוד תורה פאר ארימע קינדער. אין 1856 איז געעפנט געווארן אן אידישע פאלקס-שול, די ערשטע אין גאנץ מזרח סלאוואקיי. | ||
| שורה 51: | שורה 52: | ||
==דער חורבן== | ==דער חורבן== | ||
[[טעקע:Gedenktafel für 2200 Juden (Humenne).jpg|קליין|געדענק־טאוול פאר 2,200 אידן פון הומנא]] | |||
נאך דער גרינדונג פון דער אויטאנאמישער סלאוואקישער מדינה אונטער דעם דייטשן איינפלוס אין 1939 האט זיך שטארק פארערגערט דער מצב פון די אידן. אין 1941 זענען איינגעפירט געווארן גזירות קעגן אידן ("אידישער קאדעקס"; Židovský kódex), אידישע געשעפטן זענען קאנפיסקירט געווארן ("אריאניזירט") און אידישע קינדער זענען ארויסגעווארפן געווארן פון די פובליק שולעס. | נאך דער גרינדונג פון דער אויטאנאמישער סלאוואקישער מדינה אונטער דעם דייטשן איינפלוס אין 1939 האט זיך שטארק פארערגערט דער מצב פון די אידן. אין 1941 זענען איינגעפירט געווארן גזירות קעגן אידן ("אידישער קאדעקס"; Židovský kódex), אידישע געשעפטן זענען קאנפיסקירט געווארן ("אריאניזירט") און אידישע קינדער זענען ארויסגעווארפן געווארן פון די פובליק שולעס. | ||
| שורה 58: | שורה 60: | ||
נאך דער באפרייאונג אין 1945 זענען בערך 150-200 איבערלעבער צוריקגעקומען קיין הומנא. זיי האבן פרובירט צוריק אויפצושטעלן די קהילה, אבער דאס לעבן איז געווען שווער צוליב אנטיסעמיטיזם און די נייע קאמוניסטישע רעזשים. א באנדע פון אוקראינישע נאציאנאליסטן (באנדערעוויצעס) האבן דערמארדעט אידן אין דעם דערבייאיגן דארף קאלבאסא ביים סוף פון 1945. אין די יארן 1948–1949 האבן רוב פון איבערלעבער עמיגרירט קיין ארץ ישראל אדער אמעריקע. | נאך דער באפרייאונג אין 1945 זענען בערך 150-200 איבערלעבער צוריקגעקומען קיין הומנא. זיי האבן פרובירט צוריק אויפצושטעלן די קהילה, אבער דאס לעבן איז געווען שווער צוליב אנטיסעמיטיזם און די נייע קאמוניסטישע רעזשים. א באנדע פון אוקראינישע נאציאנאליסטן (באנדערעוויצעס) האבן דערמארדעט אידן אין דעם דערבייאיגן דארף קאלבאסא ביים סוף פון 1945. אין די יארן 1948–1949 האבן רוב פון איבערלעבער עמיגרירט קיין ארץ ישראל אדער אמעריקע. | ||
די צוויי גרויסע שולן זענען חרוב געווארן דורך דער קאמוניסטישער מאכט אין די 1970ער יארן. היינט צוטאגס געפינט זיך אין הומנא דער אלטער | די צוויי גרויסע שולן זענען חרוב געווארן דורך דער קאמוניסטישער מאכט אין די 1970ער יארן. די אידישע קהילה איז אפיציעל אויפגעלעזט געווארן אין סוף פון די 1970ער יארן. | ||
היינט וואוינען אין הומנא בלויז א פאר יחידים פון דער אידישער קהילה. היינט צוטאגס געפינט זיך אין הומנא דער אלטער אידישער בית עולם, וואס ווערט פארערעכנט אלס איינער פון די גרעסטע אין סלאוואקיי, און דארט ליגן פילע רבנים און חשובע אידן. עסקנים האבן געארבעט איבער די יארן צו רענאווירן און היטן דעם בית עולם{{הערה|1=https://hfpjc.com/uploads/bulletiens/yiddish/pdf/1514505559827-337.%2008-07-2016.pdf}}. דער אידישער בית עולם אויפן "אידישן בארג" (Zidovska Hora) ווערט היינט געהיטן אלס א היסטארישער מאנומענט. א מאנומענט צום אנדענק פון די קדושי הומנא שטייט היינט אין שטאט{{הערה|https://www.shtetlinks.jewishgen.org/humenne/humenne.htm}}. אין פעברואר 2025 איז דער בית עולם ליידער וואנדאליזירט געווארן מיט האקנקרייצן{{הערה|{{לינק|קעפל=Jewish cemetery in Slovakia vandalized with swastikas|אדרעס=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-846342|זייטל=The Jerusalem Post|שרייבער=JERUSALEM POST STAFF|דאטום=March 16, 2025|שפראך=ענגליש}}}}{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.jewishnews.co.uk/jewish-headstones-daubed-with-swastikas-in-slovakia/|קעפל=Jewish headstones daubed with swastikas|זייטל=Jewish News|דאטום=February 28, 2025}}}}{{הערה|{{לינק|קעפל=Jewish graves in Humenné defaced with Nazi swastikas|אדרעס=https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/jewish-graves-in-humenne-defaced-with-nazi-swastikas|זייטל=SME.sk|שרייבער=Compiled by Spectator staff|דאטום=February 28, 2025|שפראך=ענגליש}}}}. | |||
==דרויסנדיגע לינקס== | ==דרויסנדיגע לינקס== | ||