אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:מאנסי פלייש סקאנדאל"

קיין רעדאגירונג באמערקונג
(בס"ד)
צייכן: רויע רעדאגירונג
 
אין תקציר עריכה
צייכן: רויע רעדאגירונג
 
שורה 1: שורה 1:
די '''מאנסי פלייש סקאנדאל''' איז א באקאנטע פרשה וואס האט פאסירט אין חודש אלול ה'תשס"ו (סעפטעמבער 2006) אין דער שטאט מאנסי, ניו יארק. עס ווערט באטראכט דורך רבנים אלס איינער פון די גרעסטע כשרות דורכפעלער אין דער אידישער היסטאריע, וואו א היימישער קצב האט פארקויפט טריפה פלייש אלס כשר גלאט פאר טויזנטער אידישע משפחות.
די '''מאנסי פלייש סקאנדאל''' איז געווען א גרויסע שווינדל פון כשרות וואס איז אויפגעדעקט געווארן אין אין חודש אלול ה'תשס"ו (סעפטעמבער 2006) אין דער שטאט [[מאנסי]], ניו יארק. עס ווערט באטראכט דורך רבנים אלס איינער פון די גרעסטע כשרות דורכפעלער אין דער אידישער היסטאריע, וואו א היימישער קצב האט פארקויפט טריפה פלייש אלס גלאט כשר פאר טויזנטער אידישע משפחות.


==הינטערגרונט: שבח פלייש און משה פינקעל==
==שבח פלייש און משה פינקל==
דער צענטער פון דעם סקאנדאל איז געווען דער געשעפט "שבח פלייש" (Shevach Meats), וואס האט אפגעדינגען א פלאץ אינאייניג אין דעם פאפולערן הצלחה גראסערי אין מאנסי. דער בעל הבית פון שבח פלייש איז געווען משה פינקעל, אן אנגעזעענער פרומער איד אין דער קהילה. פינקעל איז געווען א בארד מעמבער אין ישיבה ספרינג וואלי, ער האט פארגעלערנט א טעגליכע דף היומי שיעור, און געדינט אלס בעל תפילה און בעל קורא אין ביהמ"ד פון הרב שרגא פייוול זימערמאן. צוליב זיין ערליכן אויסזען, האבן די קונדן און די השגחה געהאט אין אים א שטארקע נאמנות.
דער צענטער פון דעם סקאנדאל איז געווען דער געשעפט "שבח פלייש" (Shevach Meats), וואס האט אפגעדינגען א פלאץ אינעווייניג אינעם פאפולערן הצלחה גראסערי אויף מעיפל עוועניו אין מאנסי. דער בעל הבית פון שבח פלייש איז געווען משה פינקל, אן אנגעזעענער פרומער איד אין דער קהילה. פינקל איז געווען א באורד מעמבער אין ישיבה ספרינג וואלי, ער האט פארגעלערנט א טעגליכע דף היומי שיעור, און געדינט אלס בעל תפילה און בעל קורא אין ביהמ"ד פון [[רבי שרגא פייוול זימערמאן]]. צוליב זיין ערליכן אויסזען, האבן די קונדן און די השגחה געהאט אין אים א שטארקע נאמנות.


==די שווינדל==
==די שווינדל==
שבח פלייש האט געקויפט פלייש און הינדל אין גרויסע קוואנטומס פון כשר'ע שעכטהייזער ווי קרית יואל (סאטמאר) און וויינלאנד (Vineland). די שווינדל איז באשטאנען פון אריינברענגען פיל ביליגערע טריפה'נע הינדל און פלייש, עס איבערפאקן אין געשעפט, און ארויפקלעבן פאלשע לעיבלס וואס האבן געטענה'ט אז דאס קומט פון די כשר'ע סופלייערס.
שבח פלייש האט געקויפט פלייש און עופות אין גרויסע קוואנטומס פון באקאנטע שחיטות ווי קרית יואל (סאטמאר), וויינלאנד (Vineland), און עמפייער. פינקל פלעגט איבערפאקן דאס פלייש אין זיין געשעפט און ארויפקלעבן אייגענע לעיבלס וואס האבן אנגעגעבן דעם מקור פונעם פלייש.
 
במשך יארן, געשאצט צווישן אכט און צען יאר, האט פינקל אנגעהויבן אריינמישן ביליגע טריפה'נע עופות און פלייש, עס איבערפאקן אין געשעפט, און ארויפקלעבן פאלשע לעיבלס וואס האבן געטענה'ט אז דאס קומט פון די כשר'ע סופלייערס. צוליב דעם וואס טריפה פלייש קאסט פיל ביליגער, האט ער געקענט אונטערשניידן די פרייזן פון זיינע קאנקורענטן, און רוב קעיטערערס, ישיבות און זומער קעמפס אין מאנסי האבן געקויפט ביי אים.
פינקעל האט דורכדעם געקענט געבן פיל ביליגערע פרייזן פאר קעטערערס, ישיבות, און זומער קעמפס אין די קעטסקילס. לויט די רבנים האט די רמאות אנגעהאלטן פאר א לאנגע צייט, מעגליך צווישן אכט און צען יאר.


==אויפדעקונג פונעם סקאנדאל==
==אויפדעקונג פונעם סקאנדאל==
די ערשטע חשדות האבן זיך אנגעהויבן ווען פרויען אין מאנסי האבן באמערקט אז דאס פלייש פילט זיך נישט געזאלצן בשעת'ן קאכן. פינקעל האט געטענה'ט אלס ענטפער אז קרית יואל ניצט א נייע סארט זאלץ מיט ווייניגער סאדיום.
די ערשטע חשדות האבן זיך אנגעהויבן ווען פרויען אין מאנסי האבן באמערקט אז דאס פלייש פילט זיך נישט געזאלצן בשעת'ן קאכן. פינקעל האט געטענה'ט אלס ענטפער אז קרית יואל ניצט א נייע סארט זאלץ מיט ווייניגער סאדיום.


די ענדגילטיגע אויפדעקונג פאסירט ווען איינער פון די בעלי בתים פון הצלחה גראסערי האט זיך געטראפן ביי א שמחה מיט זיין שוואגער, א מענעדזשער אין קרית יואל פלייש. דער שוואגער האט אים געפרעגט פון וואו שבח נעמט פלייש, היות קרית יואל האט אויפגעהערט אים שיקן סחורה מיט עטליכע וואכן צוריק צוליב חובות. ווען מען האט געזען אז שבח'ס פאליצעס זענען ווייטער פול מיט "קרית יואל" לעיבלס, האבן די בעלי בתים פון הצלחה און די רבנים אויפגעבראכן פינקעל'ס פריזערס ביינאכט.
די ענדגילטיגע אויפדעקונג פאסירט ווען איינער פון די בעלי בתים פון הצלחה גראסערי, מרדכי גרינצווייג, האט זיך געטראפן ביי א שמחה מיט זיין שוואגער, א מענעדזשער אין קרית יואל פלייש. דער שוואגער האט אים געפרעגט פון וואו שבח נעמט פלייש, היות קרית יואל האט אויפגעהערט אים שיקן סחורה מיט עטליכע וואכן צוריק צוליב אומבאצאלטע חובות. ווען גרינצווייג האט רעאגירט אז שבח'ס פאליצעס זענען ווייטער פול מיט "קרית יואל" לעיבלס, האט מען אנגעהויבן פארדעכטיגן.


זיי האבן געפונען 19 קעסטלעך פון טריפה פלייש וואס זענען געווען גרייט פאר איבערפאקונג. די פלייש האט געהאט קלארע סימנים פון נבילות וטריפות:
מיטוואך נאכט, דעם 30סטן אויגוסט, האבן די אייגנטימער פון הצלחה אויפגעבראכן די פארשלאסענע פריזערס פון שבח פלייש.
* דאס פלייש איז געווען פאל און ווייס, נישט געל ווי כשר פלייש.
זיי האבן געפונען 15 קעסטלעך פון טריפה פלייש וואס זענען געווען גרייט צו ווערן איבערגעפאקט. לאקאלע רבנים, אריינגערעכנט דעם סקווערער דיין, זענען גערופן געווארן צו איבערקוקן די סחורה. די רבנים האבן פעסטגעשטעלט אז דאס פלייש איז נבילות וטריפות צוליב עטליכע סימנים:
* די נירן (kidneys) זענען נאך געווען אינעווייניג, וואס ווערט שטענדיג ארויסגענומען ביי כשר'ן.
* דאס פלייש איז געווען זייער בלאס און ווייס נישט געל, וואס צייגט אז זיי זענען נישט געווייקט און געזאלצן געווארן כהלכה.
* די נירן (kidneys) זענען נאך געווען אינעווייניג, בשעת ביי כשר'ע עופות מוז מען זיי ארויסנעמען פארן זאלצן.
* עס איז נישט געווען קיין שום סימן פון זאלץ אויף די הויט.
* עס איז נישט געווען קיין שום סימן פון זאלץ אויף די הויט.
פינקל האט ספּאָנטאַן פרובירט זיך ארויסצודרייען מיט פארשידענע תירוצים, טענה'נדיג אז דאס איז אלטע סחורה אדער פלייש געקויפט אויפן "שווארצן מארק", אבער צום סוף האט ער מודה געווען פאר די רבנים אז ער האט טאקע פארקויפט טריפה פלייש.


==רבנישער פסק און קהילה רעאקציע==
==רבנישער פסק און קהילה רעאקציע==
די אידישע וועלט איז געווען שוידערליך שאקירט פונעם חורבן. רבנים פון מאנסי און ניו סקווירא האבן ארויסגעגעבן א דראסטישן פסק אז יעדער וואס האט אמאל געניצט פלייש פון שבח מוז כשר'ן די גאנצע קיך. דאס האט אריינגערעכנט גליען טעפ, באהאנדלען אויוונס מיט הויכע היץ, און ארויסווארפן געשיר פון פארצעלאן וואס מען קען נישט כשר'ן.
די אידישע וועלט איז געווען שוידערליך שאקירט פונעם חורבן. רבנים פון מאנסי און ניו סקווירא האבן ארויסגעגעבן א דראסטישן פסק דין אז יעדער וואס האט אמאל געניצט פלייש פון שבח מוז כשר'ן די גאנצע קיך. דאס האט אריינגערעכנט גליען טעפ, פענדלעך, און עסצייג באהאנדלען אויוונס מיט הויכע היץ, און ארויסווארפן געשיר פון פארצעלאן וואס מען קען נישט כשר'ן. פרויען אין מאנסי זענען געשטאנען אין לאנגע שורות ביי ציבור'ישע כשר'ן-סטאנציעס צו כשר'ן זייערע עסצייג פאר ראש השנה.


קהל יראים אין מאנסי האט געהאלטן א תענית ציבור אלס כפרה פארן עסן מאכלות אסורות. אסאך משפחות האבן געליטן גרויסע געלט פארלוסטן צוליב דעם דארפן טוישן כלי המטבח.
קהל יראים אין מאנסי האט געהאלטן א תענית ציבור אלס כפרה פארן עסן מאכלות אסורות. אסאך משפחות האבן געליטן גרויסע געלט פארלוסטן צוליב דעם דארפן טוישן געשיר. דער בעל מכשיר פונעם געשעפט, הרב שלמה מרדכי ברעסלויער, איז געווען צעבראכן פונעם מכשול און האט געמאלדן אז ער הערט אויף צו געבן הכשרים. משה פינקל אליין איז פארטריבן געווארן פון זיין שוהל, זיין ווייב האט אים אפגע'גט, און ער איז נעלם געווארן פון דער שטאט.


==רעגירונג אויספארשונג==
==רעגירונג אויספארשונג==
די ניו יארק סטעיט דעפארטמענט פון אגריקולטור האט קאנפיסקירט 15 קעסטלעך פלייש פאר טעסטס. היות די ניו יארק כשרות געזעץ פון 2004 ערלויבט דעם שטאַט נאר צו פארלאנגען "disclosure" (אנטפלעקונג) און נישט דעפינירן כשרות אליין, איז די אויספארשונג געווען אויף פאלשע לעיבלס און קאנסומער פראוד. פינקעל האט געקענט פעיסן א שטראף פון ביז $1,000 פאר יעדן פארלעצונג.
די ניו יארק סטעיט דעפארטמענט פון אגריקולטור האט קאנפיסקירט 15 קעסטלעך פלייש פון שבח פאר לאבאראטאריע טעסטס. היות די ניו יארק כשרות געזעץ פון 2004 ערלויבט דעם שטאַט נאר צו פארלאנגען "disclosure" (אנטפלעקונג) איבער א סוחר'ס השגחה און נישט דעפינירן כשרות אליין, איז די אויספארשונג געווען אויף פאלשע לעיבלס און קאנסומער פראוד. דער מאקסימום שטראף פאר אזא פארברעכן איז געווען בלויז $1,000 פאר א פארלעצונג, וואס פילע אין דער קהילה האבן געהאלטן אלס צו ווייניג פאר דעם רוחניות'דיגן שאדן.


==נאכפאלגן און רעפארמען אין כשרות==
==נאכפאלגן און רעפארמען אין כשרות==
דער סקאנדאל האט געברענגט א רעוואלוציע אין דער כשרות אינדוסטריע:
דער סקאנדאל האט געברענגט א רעוואלוציע אין דער כשרות אינדוסטריע אין אמעריקע. די גרויסע כשרות ארגאניזאציעס (OU, OK, Star-K) האבן באשלאסן איינצופֿירן שטרענגערע רעגולאציעס:
# משגיח תמידי: די גרויסע ארגאניזאציעס ווי די OU און OK האבן אנגעהויבן פארלאנגען א משגיח זאל זיין אנוועזנד שטענדיג אין פלייש געשעפטן וואס פאקן איבער פלייש, אן זיך פארלאזן בלויז אויף דעם בעה"ב.
# משגיח תמידי: מען פארלאנגט יעצט א משגיח וואס האט די איינציגע שליסלעך צו די פריזערס זאל זיין אנוועזנד שטענדיג אין פלייש געשעפטן וואס פאקן איבער פלייש, אן זיך פארלאזן בלויז אויף דעם בעה"ב.
# האלאגראמען: מען האט אנגעהויבן ניצן ספעציעלע האלאגראם סימנים אויף פלייש פעקלעך וואס מען קען נישט פעלשן.
# האלאגראמען: מען האט אנגעהויבן ניצן ספעציעלע האלאגראם-זיגלעך אויף פלייש פעקלעך וואס מען קען נישט פעלשן.
# אקאונטינג: כשרות ארגאניזאציעס האבן אנגעהויבן דורכפירן רעגולערע טשעקס אויף די אינוואיסעס צו זען אויב א געשעפט פארקויפט מער פלייש וויפיל ער קויפט איין ביים כשר'ן שעכטהויז.
# אקאונטינג: כשרות ארגאניזאציעס האבן אנגעהויבן דורכפירן רעגולערע טשעקס אויף די אינוואויסעס צו זען אויב א געשעפט פארקויפט מער פלייש וויפיל ער קויפט איין ביים כשר'ן שעכטהויז.


דער מאנסי פלייש סקאנדאל דינט ביז היינט אלס א ווארענונג סימבאָל אז מען קען זיך נישט פארלאזן אויף דעם "ערליכן אויסזען" פון א קצב אלס א גאראנטי פאר כשרות.
דער מאנסי פלייש סקאנדאל דינט ביז היינט אלס א ווארענונג סימבאָל אז מען קען זיך נישט פארלאזן אויף דעם "ערליכן אויסזען" פון א קצב אלס א גאראנטי פאר כשרות. ערנסטע סקאנדאלן וואס האבן פאסירט שפעטער, ווי דער דאָהעני פלייש סקאנדאל אין לאס אנדזשעלעס אין 2013, זענען באהאנדלט געווארן לויט די לעקציעס וואס מען האט געלערנט אין מאנסי.