אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:שלמה דובנא"

1,727 בייטן צוגעלייגט , מיטוואך 19:35

קיין רעדאגירונג באמערקונג

בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן

46,525

רעדאגירונגען

@@ שורה 1: / שורה 1: @@
+{{דרעפט}}
 '''שלמה בן יואל דובנא''' (רש"ד; כ"ח תשרי ה'תצ"ט, אָקטאָבער 1738 – כ"ה סיון ה'תקע"ג, יוני 1813) איז געווען אַ באַרימטער אידישער גראַמאַטיקער, דיכטער, משכיל, און ביבליאָפיל. ער איז מערסטנס באַקאַנט פאַר זיין צענטראַלער ראָלע אין דעם אָנהייב פון דעם "ביאור" מפעל (דער דייטשער איבערזעצונג פון דער תורה) צוזאַמען מיט [[משה מענדלסאן|משה מענדעלסאָן]]. דובנא האָט פאַרמאָגט איינע פון די גרעסטע און וויכטיגסטע פּריוואַטע אידישע ביבליאָטעקן פון זיין צייט.
@@ שורה 6: / שורה 7: @@
 אין יאָר תקכ"ח איז ער געקומען קיין [[אמסטערדאם|אַמסטערדאַם]], צוגעצויגן צוליב די דאָרטיגע רייכע ספרים-זאַמלונגען. דארט האָט ער זיך פאַרנומען מיט זאַמלען און פאַרקויפן זעלטענע ספרים. אין תקל"ב האָט ער זיך באַזעצט אין [[בערלין]], וואו ער האָט זיך מפרנס געווען ווי אַ פּריוואַטער לערער פאַר די קינדער פון מענדעלסאָן און דעם פינאַנצירער דניאל איציג{{הערה|Krzemien 2019: 33}}. ער איז געוואָרן אַ נאָנטער פריינד און שותף מיט מענדעלסאָן אין די ערשטע יאָרן פון דער השכלה.
-נאָך אַ מחלוקת מיט מענדלסאָן איבער די עדיטירונג פון זיין אַרבעט און פינאַנציעלע ענינים, האָט דובנא פאַרלאָזט בערלין אין 1781 און זיך געצויגן קיין ווילנע.
+נאָך אַ מחלוקת מיט מענדלסאָן איבער די עדיטירונג פון זיין אַרבעט און פינאַנציעלע ענינים, האָט דובנא פאַרלאָזט בערלין אין 1781 און זיך געצויגן קיין ווילנע, וואו ער איז אויפגענומען געווארן מיט גרויס כבוד. ער האט פרובירט ארויסצוגעבן אן אייגענעם חומש מיט אונקלוס במקום די דייטשע איבערזעצונג, אבער דאס איז נישט געקומען לידי מעשה.
-אין זיינע לעצטע יאָרן האָט ער זיך אומגעקערט קיין אַמסטערדאַם. כאָטש ער האָט פאַרמאָגט אַ ווערטפולע ביבליאָטעק, האָט ער געלעבט אין אָרעמקייט און האָט באַקומען אַ קליינע הכנסה פון דינגען ספרים צו אַנדערע שטודירער. ער איז נפטר געוואָרן אין אַמסטערדאַם אין 1813.
+אין 1786 האָט ער זיך אומגעקערט קיין דייטשלאנד און סוף-כל-סוף זיך באזעצט אין אַמסטערדאַם. כאָטש ער האָט פאַרמאָגט אַ ווערטפולע ביבליאָטעק, האָט ער געלעבט אין אָרעמקייט און האָט באַקומען אַ קליינע הכנסה פון דינגען ספרים צו אַנדערע שטודירער. ער איז נפטר געוואָרן אין אַמסטערדאַם אין 1813.
 ==דובנא און דער "ביאור"==
@@ שורה 18: / שורה 19: @@
 ==זיין ביבליאָטעק און זאַמלונג==
-שלמה דובנא איז געווען באַקאַנט ווי איינער פון די גרעסטע אידישע ביבליאָפילן אין זיין דור. כאָטש ער איז געווען אָרעם, האָט ער באַוויזן צו זאַמלען אַ מאַסיווע ביבליאָטעק פון איבער 2,076 געדרוקטע ספרים און 106 כתב-ידות, לויט דעם קאַטאַלאָג "רשימה" וואָס איז געדרוקט געוואָרן נאָך זיין טויט אין 1814{{הערה|1=Krzemien 63-64}}. זיין ביבליאָטעק איז געווען זייער פילפאַרביג און האָט אַריינגענומען ספרים אויף תפילה (הגדות, מחזורים, סליחות), תנ"ך און פּרשנות, הלכה און שאלות ותשובות, מדרש, מוסר, און קבלה, פילאָסאָפיע, וויסנשאַפט: מאַטעמאַטיק, אַסטראָנאָמיע, מעדיצין, און געאָגראַפיע, דיכטונג און בעלעטריסטיק{{הערה|1=Krzemien 71}}.
+שלמה דובנא איז געווען באַקאַנט ווי איינער פון די גרעסטע אידישע ביבליאָפילן אין זיין דור. כאָטש ער איז געווען אָרעם, האָט ער באַוויזן צו זאַמלען אַ מאַסיווע ביבליאָטעק פון איבער 2,076 געדרוקטע ספרים און 106 כתב-ידות, לויט דעם קאַטאַלאָג "רשימה" וואָס איז געדרוקט געוואָרן נאָך זיין טויט אין 1814{{הערה|1=Krzemien 2019: 63-64}}. זיין ביבליאָטעק איז געווען זייער פילפאַרביג און האָט אַריינגענומען ספרים אויף תפילה (הגדות, מחזורים, סליחות), תנ"ך און פּרשנות, הלכה און שאלות ותשובות, מדרש, מוסר, און קבלה, פילאָסאָפיע, וויסנשאַפט: מאַטעמאַטיק, אַסטראָנאָמיע, מעדיצין, און געאָגראַפיע, דיכטונג און בעלעטריסטיק{{הערה|1=Krzemien 2019: 71}}.
 דובנא האָט זיך באַנוצט מיט זיין ביבליאָטעק נישט נאָר פאַר זיין אייגענער אַרבעט, נאָר אויך זי פאַרדונגען צו אַנדערע, כּדי זיך צו שטיצן פינאַנציעל. זיינע ספרים האָבן אָפט מאָל זיין חתימה, וואָס מען קען היינט געפינען אין ספרים אַרום דער וועלט.
 ==זיינע ווערק און שריפטן==
-חוץ זיין אַרבעט אויף דער תּורה, האָט ער געשריבן:
+חוץ זיין אַרבעט אויף דער תורה, האָט ער געשריבן:
-* "אבל יחיד" (1776): אַ קינה אויף דעם טויט פון [[רבי יעקב עמדין|רבי יעקב עמדן]].
+* "[https://hebrewbooks.org/22495 אבל יחיד]" (תקל"ו): אַ קינה אויף דער פטירה פון [[רבי יעקב עמדין]].
-* "ברכת יוסף" (1783): אַ פּאָעמע און דיסערטאַציע וועגן כתיבת ספרי תּורה.
+* "[https://www.nli.org.il/he/books/NNL_ALEPH990012632820205171/NLI ברכת יוסף]" (דיהרנפורט, תקמ"ג): א שיר און דיסערטאַציע וועגן כתיבת ספרי קודש{{הערה|זעט אויך א [https://catalog.hathitrust.org/Record/102978200 מאנוסקריפט פון 1830]}}.
 * דיכטונג: שירים וואָס זענען געדרוקט געוואָרן אין פאַרשיידענע זאַמלונגען ווי "ביכורי תועלת".
+* יובל ונעמן: אן אלעגארישע געשיכטע{{הערה|{{כתיב|יובל ונעמן|990001718870205171|ספריית הרוזנטליאנה, אמשטרדם, הולנד Ms. Rosenthaliana 520|58252}}}}.
+* "אליכם משכילי עם": אן אריינפיר צום באקאנטן שיר פון רמח"ל "לישרים תהילה"{{הערה|[https://digital.ub.uni-potsdam.de/content/pagetext/429956 לישרים תהילה, בערלין תק"מ]}}.
 * געאָגראַפיע: ער האָט געאַרבעט אויף אַ ספר וועגן דער געאָגראַפיע פון ארץ-ישׂראל (אויך באַקאַנט ווי "קונטרס אחרון").
+==ביבליאגראפיע==
+*[[יושע מונדשיין]], העקלקלות לדוד
+<div class="mw-content-ltr">
+*{{Cite book|last=Krzemień|first=Zuzanna|title=Shaping the Jewish Enlightenment: Solomon Dubno (1738–1813), an Eastern European Maskil|date=2023|publisher=Academic Studies Press|others=Noëmie Duhaut, Wojciech Tworek (eds.)|doi=10.1515/9798887193922}} ([https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10078533/1/Krzemien_thesis.pdf 2019 דיסערטאציע])
+</div>
+==דרויסנדיגע לינקס==
+*{{דף שער בספרייה הלאומית|987007502533605171|שלמה בן יואל (1738-1813), מדובנה}}
+==רעפערענצן==
+{{רעפערענצן}}

אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:שלמה דובנא"

רוי:שלמה דובנא (זעט מקור)

רעוויזיע פון 19:35, 14 יאנואר 2026