בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,525
רעדאגירונגען
ראזמארין
אין תקציר עריכה |
(ראזמארין) |
||
| שורה 22: | שורה 22: | ||
| קרוינפרינץ = אסא | | קרוינפרינץ = אסא | ||
}} | }} | ||
'''אַבִיָּהוּ''' (אויך: '''אַבִיָּה''', '''אַבִיָּם''') איז | '''אַבִיָּהוּ''' (אויך: '''אַבִיָּה''', '''אַבִיָּם''') איז דער צווייטער קעניג פון מלכות יהודה, וואס האט געקעניגט אין ירושלים נאך זיין פאטער [[רחבעם]] פאר דריי יאר, פון ב'תתקפ"ב ביז ב'תתקפ"ד{{הערה|{{דאטומען לויט עקביא|138}}}}. | ||
== נאמען == | == נאמען == | ||
אביה ווערט אנגערופן | אביה{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יב|טז}}}} ווערט אויך אנגערופן אביהו{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|כ}}}} און אבים{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|יד|לא}}}}. דער מלבי"ם ערקלערט אז "אבים" – "זייערע אביה" – איז וויאזוי די אידן פון מלכות ישראל האט אים גערופן, אים צו פונאנדערשיידן פון אביה בן [[ירבעם בן נבט|ירבעם]]{{הערה|מלבי"ם {{תנ"ך|מלכים א|טו|א}}.}}. פארהאן אויך א פארקערטע סברא, אז "אבים", א געצנדינערישער נאמען וואס באציט זיך צום אפגאט "ים", איז דער אריגינאל, און עס איז געטוישט געווארן שפעטער צו א מער אויסגעהאלטענע נאמען{{הערה|יעקב אורמן, "אביה", '''אנציקלופדיה מקראית''' א, מוסד ביאליק: ירושלים, תש"י, עמ' 23–24.}}. | ||
== קעניגרייך== | == קעניגרייך== | ||
אביה איז געווען דער עלטסטער זון פון מַעֲכָה בַּת אַבְשָׁלוֹם{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ב}}; {{תנ"ך|דברי הימים ב|יא|כ|כב}}. אין {{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|ב}} ווערט אביה'ס מוטער דערמאנט אלס מִיכָיָהוּ בַת אוּרִיאֵל. תרגום יונתן דארט ערקלערט אז מ'האט געטוישט איר נאמען צו א שענערע, זייענדיג א כשר'ע פרוי. זעט רש"י דארט.}}, די באליבסטע פון רחבעמ'ס 18 ווייבער, און א טאכטער פון [[אבשלום]] בן דוד{{הערה|{{יוספוס|קדמוניות|ח|י|א}}; {{תנ"ך|מלכים א|טו|א|מפרש=רלב"ג}}.}}. צוליב רחבעמ'ס ליבשאפט צו זיין מוטער איז אביה געווארן דער קרוינפרינץ טראץ וואס ער איז נישט געווען רחבעמ'ס בכור, און רחבעם האט אים געשטעלט אלס "נגיד" נאך בחייו{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יא|כ|כב}}.}}. | אביה איז געווען א זון פון רחבעם, שלמה המלך'ס זון, זייענדיג דער עלטסטער זון פון מַעֲכָה בַּת אַבְשָׁלוֹם{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ב}}; {{תנ"ך|דברי הימים ב|יא|כ|כב}}. אין {{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|ב}} ווערט אביה'ס מוטער דערמאנט אלס מִיכָיָהוּ בַת אוּרִיאֵל. תרגום יונתן דארט ערקלערט אז מ'האט געטוישט איר נאמען צו א שענערע, זייענדיג א כשר'ע פרוי. זעט רש"י דארט.}}, די באליבסטע פון רחבעמ'ס 18 ווייבער, און א טאכטער פון [[אבשלום]] בן דוד{{הערה|{{יוספוס|קדמוניות|ח|י|א}}; {{תנ"ך|מלכים א|טו|א|מפרש=רלב"ג}}. אין {{תנ"ך|מלכים א|טו|ב}} שטייט אב'''י'''שלום.}}. צוליב רחבעמ'ס ליבשאפט צו זיין מוטער איז אביה געווארן דער קרוינפרינץ טראץ וואס ער איז נישט געווען רחבעמ'ס בכור, און רחבעם האט אים געשטעלט אלס "נגיד" נאך בחייו{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יא|כ|כב}}.}}. | ||
רחבעם איז געשטארבן אין שנת י"ז לירבעם בן נבט מלך ישראל, און אביה האט געקעניגט דער קומענדיגער יאר, שנת י"ח לירבעם{{הערה|רש"י, רד"ק, און מצודות אויף {{תנ"ך|מלכים א|טו|א}}.}}. | רחבעם איז געשטארבן אין שנת י"ז לירבעם בן נבט מלך ישראל, און אביה האט געקעניגט דער קומענדיגער יאר, שנת י"ח לירבעם{{הערה|רש"י, רד"ק, און מצודות אויף {{תנ"ך|מלכים א|טו|א}}.}}. | ||
אביה איז געגאנגען אין די זינדיגע וועגן פון זיין פאטער, און דער פסוק זאגט אז די איינציגע סיבה פארוואס דער באשעפער האט צוגעלאזט זיין קעניגרייך איז איבערצולאזן א המשך צו מלכות בית דוד{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ד}}.}}. דער מלבי"ם זאגט אז ער אליין האט נישט געזינדיגט, נאר ער האט נישט אוועקגענומען די עבודה זרה פון זיין פאטער'ס צייטן{{הערה| | אביה איז געגאנגען אין די זינדיגע וועגן פון זיין פאטער, און דער פסוק זאגט אז די איינציגע סיבה פארוואס דער באשעפער האט צוגעלאזט זיין קעניגרייך איז איבערצולאזן א המשך צו מלכות בית דוד{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ג|ד}}.}}. דער מלבי"ם זאגט אז ער אליין האט נישט געזינדיגט, נאר ער האט נישט אוועקגענומען די עבודה זרה פון זיין פאטער'ס צייטן{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ג|מפרש=מלבי"ם}}.}}. | ||
אביה האט געהאט 14 ווייבער וועלכע האבן אים געבוירן 22 זין און 16 טעכטער{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|כא}}.}}. | אביה האט געהאט 14 ווייבער וועלכע האבן אים געבוירן 22 זין און 16 טעכטער{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|כא}}.}}. | ||
אביה איז געשטארבן ארום יאר ב'תתקפ"ג און איז באערדיגט געווארן אין [[עיר דוד]]. זיין זון [[אסא]] האט איבערגענומען די קעניגרייך{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ח}}; {{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|כג}}}}. | |||
אין ראם פון דער אלגעמיינער היסטאריע ווערט זיין קעניגרייך דאטירט דורך וויליאם פ. אלברייט צו 915–913 פצ"ר, און דורך עדווין ע. טילע צו 913–910 פצ"ר{{הערה|{{cite book|last=Thiele|first=Edwin R.|title=The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings|date=1951|publisher=Kregel Academic|edition=New rev.|location=Grand Rapids, MI|pages=81-82}}}}. | אין ראם פון דער אלגעמיינער היסטאריע ווערט זיין קעניגרייך דאטירט דורך וויליאם פ. אלברייט צו 915–913 פצ"ר, און דורך עדווין ע. טילע צו 913–910 פצ"ר{{הערה|{{cite book|last=Thiele|first=Edwin R.|title=The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings|date=1951|publisher=Kregel Academic|edition=New rev.|location=Grand Rapids, MI|pages=81-82}}}}. | ||
== מלחמה קעגן ירבעם == | == מלחמה קעגן ירבעם == | ||
אביה האט אלץ מלחמה געהאלטן מיט [[ירבעם בן נבט]]{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ג|ו}}.}}, פירנדיג ווייטער די קריג וואס רחבעם האט אנגעהויבן{{הערה|רלב"ג און מלבי"ם {{תנ"ך|מלכים א|טו|ו}}.}}. ביי א מלחמה געשילדערט אין דברי הימים האט ער צוזאמגענומען 400,000 סאלדאטן קעגן ירבעם, און ירבעם איז אים אנטקעגנגעקומען מיט דאפלט אזויפיל{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|ג}}.}}. | אביה האט אלץ מלחמה געהאלטן מיט [[ירבעם בן נבט]], דער מלך פון ישראל{{הערה|{{תנ"ך|מלכים א|טו|ג|ו}}.}}, פירנדיג ווייטער די קריג וואס רחבעם האט אנגעהויבן{{הערה|רלב"ג און מלבי"ם {{תנ"ך|מלכים א|טו|ו}}.}}. ביי א מלחמה געשילדערט אין דברי הימים האט ער צוזאמגענומען אן ארמיי פון 400,000 אויסגעקליבענע העלדישע סאלדאטן קעגן ירבעם, און ירבעם איז אים אנטקעגנגעקומען מיט דאפלט אזויפיל{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים ב|יג|ג}}.}}. | ||
אביה האט זיך אוועקגעשטעלט אויפ'ן שפיץ פון "הר צְמָרַיִם" אין הר אפרים, און זיך געוואנדן מיט א רעדע צו די אידן פון מלכות ישראל זיי אפצורעדן פון מלחמה האלטן מיט אים. ער האט געזאגט אז זיי קריגן זיך אויפ'ן באשעפער, ווייל דער באשעפער האט געשאנקען א קעניגרייך פאר דוד המלך און זיינע דורות אויף אייביג. ער האט אויך | אביה האט זיך אוועקגעשטעלט אויפ'ן שפיץ פון "הר צְמָרַיִם" אין הר אפרים, און זיך געוואנדן מיט א פייערדיגע רעדע צו די אידן פון מלכות ישראל זיי אפצורעדן פון מלחמה האלטן מיט אים און קעגן ירבעם. ער האט געזאגט אז זיי קריגן זיך אויפ'ן באשעפער, ווייל דער באשעפער האט געשאנקען א קעניגרייך פאר דוד המלך און זיינע דורות אויף אייביג. ער האט אנגעוויזן אז ירבעם איז געווען שלמה המלך'ס א קנעכט, און ער האט באטריגן זיין האר, און ער שטאמט נישט פון מלכים. ער חבר'ט זיך מיט שאַלגאַווטיגע מענטשן, און וויבאלד אביה'ס פאטער רחבעם איז דאן נאך געווען א קינד האט ער זיך נישט געקענט קעגנשטעלן קעגן אים. אביה האט אויך באטאנט אז ירבעם'ס דינאסטיע וועט נישט מצליח זיין ווייל אין מלכות ישראל דינט מען זיינע עגלי הזהב, אין דער צייט וואס מלכות יהודה דינט דעם באשעפער אליין{{הערה|{{תנ"ך|דברי הימים א|יג|ד|יב}}.}}. | ||
ביזדערווייל האט ירבעם געשיקט לאקערער פון הינטער אביה, און ארומגערינגלט זיין לאגער. מלכות יהודה האט זיך דערזען מיט א מלחמה פון פארנט און פון הינטן, האבן זיי געשריגן צום באשעפער און די כהנים האבן געבלאזן די חצוצרות. גא-ט האט איבערגעגעבן ירבעם פאר אביה, און אביה'ס לייט האבן באוויזן אפצושלאגן ירבעמ'ס. די אידן פון מלכות ישראל זענען אנטלאפן, און אביה האט זיי נאכגעיאגט און אומגעברענגט 500,000 פון זיי. | ביזדערווייל האט ירבעם געשיקט לאקערער פון הינטער אביה, און ארומגערינגלט זיין לאגער. מלכות יהודה האט זיך דערזען מיט א מלחמה פון פארנט און פון הינטן, האבן זיי געשריגן צום באשעפער און די כהנים האבן געבלאזן די חצוצרות. גא-ט האט איבערגעגעבן ירבעם פאר אביה, און אביה'ס לייט האבן באוויזן אפצושלאגן ירבעמ'ס. די אידן פון מלכות ישראל זענען אנטלאפן, און אביה האט זיי נאכגעיאגט און אומגעברענגט 500,000 פון זיי. | ||
| שורה 51: | שורה 52: | ||
חז"ל זאגן אז אביה האט גע'הרג'עט [[אחיה השילוני]]{{הערה|{{מדרש אגדה|במדבר|ל|טו}}.}}. | חז"ל זאגן אז אביה האט גע'הרג'עט [[אחיה השילוני]]{{הערה|{{מדרש אגדה|במדבר|ל|טו}}.}}. | ||
==אנדערע פערזענליכקייטן מיט'ן נאמען אביה== | ==אנדערע פערזענליכקייטן מיט'ן נאמען אביה== | ||