בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,525
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה צייכן: רויע רעדאגירונג |
אין תקציר עריכה צייכן: רויע רעדאגירונג |
||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דרעפט}} | {{דרעפט}} | ||
א '''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''' ענגליש: holiday, "האלידעי" פון "הייליגע טאג") איז אַ גוישער פייערטאָג. | א '''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''' ענגליש: holiday, "האלידעי" פון "הייליגע טאג") איז אַ גוישער פייערטאָג. דאָס וואָרט ווערט אָפט גענוצט ביי אידיש-רעדנדע אין אַן איראָנישן אָדער ביטולדיגן פאָרעם צו באַטאָנען דעם חילוק צווישן אַ אידישן "חג" אָדער "יום-טוב" און די פייערונגען פון די גויים. | ||
==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג== | ==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג== | ||
===וואָרטשפּיל אויף שרעק=== | ===וואָרטשפּיל אויף שרעק=== | ||
די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי קומט פון אַ ווערטערטשפּיל אויף לשון-קודש. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט דעם תּנ״כישן וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין {{תנ"ך|ישעיה|יט|יז}}, ווען דער נביא רעדט וועגן דער רעה וואָס וואַרט אויף מצרים | די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי קומט פון אַ ווערטערטשפּיל אויף לשון-קודש. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט דעם תּנ״כישן וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין {{תנ"ך|ישעיה|יט|יז}}, ווען דער נביא רעדט וועגן דער רעה וואָס וואַרט אויף מצרים: "וְהָיְתָה אַדְמַת יְהוּדָה לְמִצְרַיִם לְחָגָּא". לויט רש"י און אַנדערע מפרשים מיינט דאָס וואָרט שרעק, חלחלה אָדער אַ בראָך. | ||
די וואָרט חגא איז אויך פאַרבונדן מיט חג, דעם | די וואָרט חגא איז אויך פאַרבונדן מיט חג, דעם תנ"כישן און חז"לישן וואָרט פאַר אַ אידישן יום-טוב. די באַניץ פון חגא צו באַצייכענען אַ קריסטליכן פייערטאָג האָט זיך אָנגעהויבן סוף מיטל-עלטער; די ערשטע דאָקומענטירטע ביישפּיל איז אין אַ ווערק פונעם [[מהרי"ל]] (רבי יעקב בן משה מולין, ה'ק"י–קפ"ז), וועלכער רופט אָן [[פסחא|פּסחא]] (Easter Sunday) אַ חגא{{הערה|"אם חל ל"ג בעומר ביום א' שאין הגוים מסתפרין משום '''חגא''' שלהן יכולין להסתפר ביום ו' שלפניו" (מהרי"ל, הלכות שבועות)}}. די טראַנספאָרמאַציע פון דעם וואָרט פאַר "שרעק" אָדער "ציטער" צו באַצייכענען אַ גוישן פייערטאג דינט אַלס אַ דיספעמיזם (dysphemism). | ||
די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות. | די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות. | ||
| שורה 19: | שורה 19: | ||
חז"ל נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק"). | חז"ל נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק"). | ||
== | ==פּראָנאָנס און דיאַלעקטן== | ||
די פּראָנאָנסיאַציע פון דעם וואָרט טוישט זיך לויט די אידישע דיאַלעקטן: | |||
* אין דעם ליטווישן אידיש (צפון-מזרח) זאָגט מען עס כאָגע ({{IPA|/ˈχɔɡə/}}). | |||
* אין דעם פּוילישן און גאַליציאַנער אידיש קלינגט עס מער ווי כוגע ({{IPA|/ˈχuɡə/}}). | |||
אין לשון-רבים זאָגט מען כאָגעס אָדער חגאות (כאַגאָעס/כאַגועס). | |||
==אין הלכה== | |||
הלכה פאַרבאָט האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים. | הלכה פאַרבאָט האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים. | ||