175
רעדאגירונגען
←מעשה בעל אקדמות: קלארער געמאכט
ק (←באציאונגען: סדר) |
(←מעשה בעל אקדמות: קלארער געמאכט) צייכנס: וויזועלע רעדאגירונג רויע רעדאגירונג |
||
| שורה 142: | שורה 142: | ||
[[טעקע:געשיכטע.png|קליין|מעשה פון בעל אקדמות, פיורדא תנ"ד]] | [[טעקע:געשיכטע.png|קליין|מעשה פון בעל אקדמות, פיורדא תנ"ד]] | ||
די אומשטענדן פון דער פארפאסונג פונעם פיוט זענען איינגעוויקלט אין א געשיכטע מיט איר פארפאסער רבי מאיר ש"ץ | די אומשטענדן פון דער פארפאסונג פונעם פיוט זענען איינגעוויקלט אין א וואונדערליכער געשיכטע מיט איר פארפאסער רבי מאיר ש"ץ און די עשרת השבטים. די געשיכטע איז געדרוקט געווארן מערערע מאל, און עס זענען דא פארשידענע ווערסיעס און ענדערונגען צווישן די דרוקן. | ||
פאלגנד איז קורצע ווערסיע פון די מעשה, באזירט אויפ'ן דרוק פיורדא תנ"ד, און כתבי יד פון יענער צייט: | פאלגנד איז קורצע ווערסיע פון די מעשה, באזירט אויפ'ן דרוק פיורדא תנ"ד, און כתבי יד פון יענער צייט: | ||
:די מעשה | :די מעשה הויבט זיך אן מיט א "גליק ראד", דורך וועלכער דער "טייוול" האט אויסגעלערנט "צויבער" (כישוף) פאר די מכשפים. אין ענדע איז דער גליק ראד צובראכן געווארן דורך א איד. איינע פון די מכשפים, א "מאנאך" (גלח), האט אלס נקמה גע'הרג'עט פיל אידן דורך כישוף. נאך וואס די אידן האבן זיך באקלאגט פארן קייזער, האט ער באשטימט אן עפנטליכער פארמעסט צווישן די אידישע חכמים מיט'ן גלח. נאכ'ן פארמערן תשובה, תפילה און צדקה האט דער "בעל החלומות" אנטפלעקט פאר די חכמים אין חלום, אז דער וואס איז פאסיג זיך צו פארמעסטן מיט דעם גלח איז איינער פון די עשרת השבטים וואס געפונען זיך הינטערן סמבטיון. מ'האט אויסגעוועלט רבי מאיר ש"ץ צו גיין צו די עשרת השבטים, ער איז אריבער דעם סמבטיון אום שבת - ווען עס רוט, לצורך פיקוח נפש. ר' מאיר איז שוין דארט פארבליבן. די עשרת השבטים האבן געשיקט א קליינטשיגער שוואכער אידל, ר' דן, זיך צו פארמעסטן מיטן גלח. דער יודל האט זיך טאקע ארויסגעשטעלט קעגן דעם גלח, און ער האט באוויזן זיך צו שטארקן אויף זיינע כישוף. מיט כוחות הקדושה האט ער דעם גלח פארברענט און צומאלן, און זיין אש איז געפלויגן צום מדבר, און די אידן זענען געראטעוועט געווארן. | ||
: | :דער קומענדיגער טאג איז געווען ערב שבועות, און דער אידל האט ארויסגענומען דעם נוסח האקדמות וואס רבי מאיר האט אים מיטגעשיקט, אז מ'זאל עס זאגן אין זיין אנדענק. ער האט צוגעלייגט אז מ'זאל עס זאגן נאכ'ן פסוק "במדבר סיני" אלס זכר צום נס, וואס דעם גלח'ס איבערבלייבענישן זענען פארפלויגן צום מדבר. | ||
===דרוקן און מאנוסקריפטן=== | ===דרוקן און מאנוסקריפטן=== | ||
דער ערשטער | דער ערשטער געדרוקטער פארמאט פון די געשיכטע וואס מען ווייסט, איז א העפט געדרוקט געווארן אין קרימונה, איטאליע, ארום דעם יאר ה'ש"כ{{הערה|{{היברובוקס|פרידבערג|בית עקד ספרים|37114|page=309|קעפל=מ-2927}}}}, עס איז נישט באקאנט היינט צו עקזיסטירן א קאפיע דערפון, אבער עס ווערט דערמאנט אין די ליסטעס פונעם איטאליענישן צענזור{{הערה|{{אוצר החכמה|2=ספר זכרון לאריה ליאונה קארפי|3=612880|page=120}}}}. | ||
אין יענע תקופה איז די מעשה איבערגעזעצט געווארן אויף לשון הקודש, אין אן איטאליענישער כתב יד געשריבן אין יאר ה'ש"צ, אינטערן קעפל "מגילת ספר החכם ר' מאיר". ער שרייבט אינעם פארווארט: "ואני בראותי כי זה המעשה אינו נמצא אצלינו היום אלא בלשון אשכנזי, כי אם במחזורים אשכנזים ישנים באחד ממאה"{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH990001499450205171/NLI#$FL61161660|קעפל=כתב יד|זייטל=ספרייה הלאומית|עמודים=160-167}}. אויפגעזעצט דורך: עלי יסיף, 'תרגום קדמון ונוסח עברי של מעשה אקדמות', בקורת ופרשנות 9-10 (תשל"ז), עמ' 214-228}}. | אין יענע תקופה איז די מעשה איבערגעזעצט געווארן אויף לשון הקודש, אין אן איטאליענישער כתב יד געשריבן אין יאר ה'ש"צ, אינטערן קעפל "מגילת ספר החכם ר' מאיר". ער שרייבט אינעם פארווארט: "ואני בראותי כי זה המעשה אינו נמצא אצלינו היום אלא בלשון אשכנזי, כי אם במחזורים אשכנזים ישנים באחד ממאה"{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH990001499450205171/NLI#$FL61161660|קעפל=כתב יד|זייטל=ספרייה הלאומית|עמודים=160-167}}. אויפגעזעצט דורך: עלי יסיף, 'תרגום קדמון ונוסח עברי של מעשה אקדמות', בקורת ופרשנות 9-10 (תשל"ז), עמ' 214-228}}. | ||