אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "אקדמות"

87 בייטן צוגעלייגט ,  פֿאַר 1 יאָר
שורה 144: שורה 144:
די קוטב פון די מעשה איז אז א געוויסע גלח וואס האט אויסגעלערנט כישוף מיט א גליקס-ראד האט צוגעברענגט א גזירה אויף די אידן, און עס איז באשטימט געווארן א דאטום ווען מען גייט זיך פארמעסטן מיט אים, אין א עפנטליכער פארמעסט, רבי מאיר איז געשיקט געווארן צו די עשרת השבטים אז זיי זאלן שיקן איינעם וואס זאל זיך פארמעסטן מיט'ן גלח מכשף און אים בייקומען דורך די כוח הקדושה, ר' מאיר איז אריבער דעם סמבטיון דורך חילול שבת לצורך פיקוח נפש, אבער האט שוין נישט געמעגט צוריקקומען, איז ער געבליבן צווישן די עשרת השבטים, און האט צוריקגעשיקט דעם אקדמות צוריק צום שטאט ווירמייזא, די עשרת השבטים האבן צוריקגעשיקט א קללינטשיגער שוואכער אידל וואס האט זיך ארויסגעשטעלט פארמעסטן מיט'ן גלח, און ער האט באוויזן זיך צו שטארקן אויף זיינע כישוף, און האט אים געהארגעט, אזוי איז די גזירה בטל געווארן.   
די קוטב פון די מעשה איז אז א געוויסע גלח וואס האט אויסגעלערנט כישוף מיט א גליקס-ראד האט צוגעברענגט א גזירה אויף די אידן, און עס איז באשטימט געווארן א דאטום ווען מען גייט זיך פארמעסטן מיט אים, אין א עפנטליכער פארמעסט, רבי מאיר איז געשיקט געווארן צו די עשרת השבטים אז זיי זאלן שיקן איינעם וואס זאל זיך פארמעסטן מיט'ן גלח מכשף און אים בייקומען דורך די כוח הקדושה, ר' מאיר איז אריבער דעם סמבטיון דורך חילול שבת לצורך פיקוח נפש, אבער האט שוין נישט געמעגט צוריקקומען, איז ער געבליבן צווישן די עשרת השבטים, און האט צוריקגעשיקט דעם אקדמות צוריק צום שטאט ווירמייזא, די עשרת השבטים האבן צוריקגעשיקט א קללינטשיגער שוואכער אידל וואס האט זיך ארויסגעשטעלט פארמעסטן מיט'ן גלח, און ער האט באוויזן זיך צו שטארקן אויף זיינע כישוף, און האט אים געהארגעט, אזוי איז די גזירה בטל געווארן.   


דער [[אליה רבה]] (1660-תעב) ברענגט עס אלס הסבר צום מנהג צו זאגן נאכן ערשטן פסוק{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תצד|מפרש=אליה רבה|סק=ה}}}}:
דער [[אליה רבה]] (1660-תעב) ברענגט עס אלס הסבר צום מנהג צו זאגן נאכן ערשטן פסוק{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תצד|מפרש=אליה רבה|סק=ה}}}}: {{ציטוטון|נמצא נדפס בלשון אשכנז ישן נושן, מעשה באריכות דעל מה תיקנו אקדמות, וסיים שכיון המעשה היה במדבר לכן תיקנו לומר אחר במדבר סיני, זכר לנס.}}
 
{{ציטוטון|נמצא נדפס בלשון אשכנז ישן נושן, מעשה באריכות דעל מה תיקנו אקדמות, וסיים שכיון המעשה היה במדבר לכן תיקנו לומר אחר במדבר סיני, זכר לנס}}


דער 'אור אלטער' דרוק וואס דער אליה רבה דערמאנט איז ווארשיינליך די קונטרס'ל "מגילת רבי מאיר" וואס איז געדרוקט געווארן אין קרימונה, איטאליע, ארום דעם יאר ה'ש"כ{{הערה|{{היברובוקס|פרידבערג|בית עקד ספרים|37114|page=309|קעפל=מ-2927}}. דער אריגענעלער דרוק איז נישטא פאר אונז, אבער עס ווערט דערמאנט אין די ליסטעס פונעם איטאליענישן צענזור, זע {{אוצר החכמה|2=ספר זכרון לאריה ליאונה קארפי|3=612880|page=120}}}}. דאס איז דאס ערשטע מאל וואס מיר געפונען דערמאנען איבער א געדרוקטע ביכל איבער דעם געשיכטע.  
דער 'אור אלטער' דרוק וואס דער אליה רבה דערמאנט איז ווארשיינליך די קונטרס'ל "מגילת רבי מאיר" וואס איז געדרוקט געווארן אין קרימונה, איטאליע, ארום דעם יאר ה'ש"כ{{הערה|{{היברובוקס|פרידבערג|בית עקד ספרים|37114|page=309|קעפל=מ-2927}}. דער אריגענעלער דרוק איז נישטא פאר אונז, אבער עס ווערט דערמאנט אין די ליסטעס פונעם איטאליענישן צענזור, זע {{אוצר החכמה|2=ספר זכרון לאריה ליאונה קארפי|3=612880|page=120}}}}. דאס איז דאס ערשטע מאל וואס מיר געפונען דערמאנען איבער א געדרוקטע ביכל איבער דעם געשיכטע.  
עס איז נישט באקאנט היינט צו באזיסן א קאפיע דערפון, אבער ס'איז פארהאן אן איטאליענישן כתב יד פון יאר ה'ש"צ, מיטן נאמען "מגילת החכם רבי מאיר", וואס איז איבערגעזעצט געווארן אויף לשון הקודש לויט דעם אלטן אידישן דרוק<ref>{{לינק|אדרעס=https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH990001499450205171/NLI#$FL61161660|קעפל=כתב יד|זייטל=ספרייה הלאומית|עמודים=160-167}}. אויפגעזעצט דורך: עלי יסיף, 'תרגום קדמון ונוסח עברי של מעשה אקדמות', בקורת ופרשנות 9-10 (תשל"ז), עמ' 214-228.</ref>. ווי אויך ווערט עס דערמאנט אין ספר "באר שבע" פון רבי אברהם יגל (-ה'שפ"ג), פון די חכמי איטליא{{הערה|ער שרייבט נישט איבער דעם שייכות מיט'ן פיוט אקדמות, ער שרייבט בלויז: "ביי די אשכנז'ישע קהילות געפונט זיך א "מגילה" וואס טייל פירן זיך עס צו דערמאנען אין שבועות, איבער א נס וואס האט פאסירט..." און ברענגט די געשיכטע בקיצור. זע {{היברובוקס|2=קבץ על יד - שנה ד|3=43924|page=39|מקום הוצאה=בערלין|שנת הוצאה=תרמח|מו"ל=חברת מקיצי נרדמים}}. ער מיינט ווארשיינליך דעם דרוק, וואו עס ווערט אנגערופן "מגילת" רבי מאיר}}.
עס איז נישט באקאנט היינט צו באזיסן א קאפיע דערפון, אבער ס'איז פארהאן אן איטאליענישן כתב יד פון יאר ה'ש"צ, מיטן נאמען "מגילת החכם רבי מאיר", וואס איז איבערגעזעצט געווארן אויף לשון הקודש לויט דעם אלטן אידישן דרוק<ref>{{לינק|אדרעס=https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH990001499450205171/NLI#$FL61161660|קעפל=כתב יד|זייטל=ספרייה הלאומית|עמודים=160-167}}. אויפגעזעצט דורך: עלי יסיף, 'תרגום קדמון ונוסח עברי של מעשה אקדמות', בקורת ופרשנות 9-10 (תשל"ז), עמ' 214-228.</ref>. ווי אויך ווערט עס דערמאנט אין ספר "באר שבע" פון רבי אברהם יגל (-ה'שפ"ג), פון די חכמי איטליא{{הערה|ער שרייבט נישט איבער דעם שייכות מיט'ן פיוט אקדמות, ער שרייבט בלויז: "ביי די אשכנז'ישע קהילות געפונט זיך א "מגילה" וואס טייל פירן זיך עס צו דערמאנען אין שבועות, איבער א נס וואס האט פאסירט..." און ברענגט די געשיכטע בקיצור. זע {{היברובוקס|2=קבץ על יד - שנה ד|3=43924|page=39|מקום הוצאה=בערלין|שנת הוצאה=תרמח|מו"ל=חברת מקיצי נרדמים}}. ער מיינט ווארשיינליך דעם דרוק, וואו עס ווערט אנגערופן "מגילת" רבי מאיר}}.


עס איז פארהאן נאך א כתב יד פון די ש' יארן, וואו דער מעשה איז געשריבן אינאיינעם מיט נאך א צאל געשיכטעס אויף אידיש, דער כתב געפונט זיך אין די אפפענהיים קאלעקציע פונעם [[באדלעיאן ביבליאטעק]] אין [[אקספארד|אקספארד]]{{הערה|א באריכט אויף דעם כתב יד אין {{לינק|אדרעס=https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH990000956600205171/NLI|קעפל=ספרייה הלאומית}}. עס איז געדרוקט אין {{אוצר החכמה|2=די היסטארישע אלעגאריע פון רבי מאיר ש"ץ|3=146890|page=17|עמ=17}}}}. אזוי אויך אין ספר מעשה נסים געשריבן דורך ר' יוזפא שמש אין שטאט ווירמייזא{{הערה|{{גוגל ספרים|i5NnAAAAcAAJ|מלא}}{{גוגל ספרים|2iE9AAAAcAAJ|מלא}}, מעשה 22}}, ווערט דערמאנט דעם כישוף-ראד בשייכות צו אן אנדערע געשיכטע. און ער לייגט צו אז עס איז געדרוקט א מעשה איבער דעם אקדמות וואס מען זאגט שבועות. "עס איז איין מעשה געדרוקט פון אקדמות, דאס מען אום שבועות זאגט, דארט אין שטייט דאס מעשה גאנץ אויס."
עס איז פארהאן נאך א כתב יד פון די ש' יארן, וואו דער מעשה איז געשריבן אינאיינעם מיט נאך א צאל געשיכטעס אויף אידיש, דער כתב געפונט זיך אין די אפפענהיים קאלעקציע פונעם [[באדלעיאן ביבליאטעק]] אין [[אקספארד|אקספארד]]{{הערה|א באריכט אויף דעם כתב יד אין {{לינק|אדרעס=https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH990000956600205171/NLI|קעפל=ספרייה הלאומית}}. עס איז געדרוקט אין {{אוצר החכמה|2=די היסטארישע אלעגאריע פון רבי מאיר ש"ץ|3=146890|page=17|עמ=17}}}}. אזוי אויך אין ספר מעשה נסים געשריבן דורך ר' יוזפא שמש אין שטאט ווירמייזא{{הערה|{{לינק|אדרעס=https://books.google.co.il/books?id=i5NnAAAAcAAJ&hl=iw&pg=PP68#v=onepage&q&f=false|קעפל=מעשה נסים|זייטל=גוגל בוקס|עמודים=לא ע"ב}}}}, ווערט דערמאנט דעם כישוף-ראד בשייכות צו אן אנדערע געשיכטע. און ער לייגט צו אז עס איז געדרוקט א מעשה איבער דעם אקדמות וואס מען זאגט שבועות. "עס איז איין מעשה געדרוקט פון אקדמות, דאס מען אום שבועות זאגט, דארט אין שטייט דאס מעשה גאנץ אויס."


א שפעטעריגע דרוק איז איז געדרוקט געווארן אין פיורדא ה'תנ"ד, אין א העפט מיטן נאמען "איין שיין וואונדרליך מעשה". און פון דארט איז עס איבערגעדרוקט געווארן אין אמסטערדאם ה'תס"א און נאך.  
א שפעטעריגע דרוק איז איז געדרוקט געווארן אין פיורדא ה'תנ"ד, אין א העפט מיטן נאמען "איין שיין וואונדרליך מעשה". און פון דארט איז עס איבערגעדרוקט געווארן אין אמסטערדאם ה'תס"א און נאך.