בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,716
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 19: | שורה 19: | ||
=== לעשות סוכה === | === לעשות סוכה === | ||
אין ירושלמי{{הערה|{{ירושלמי|ברכות|ט|ג|סו|א}}}} שטייט אז ווען מ'בויט די סוכה פאר זיך זאגט מען "ברוך אשר קדשנו במצוותיו וציונו לעשות סוכה", און פאר א צווייטן "לעשות לו סוכה לשמו". אבער דער בבלי זאגט אז מען מאכט נישט די ברכה{{הערה|{{בבלי|מנחות|מב|א}}}}, און אזוי פסק'נט מען{{טור|אורח חיים|תרמא}}. | אין ירושלמי{{הערה|{{ירושלמי|ברכות|ט|ג|סו|א}}}} שטייט אז ווען מ'בויט די סוכה פאר זיך זאגט מען "ברוך אשר קדשנו במצוותיו וציונו לעשות סוכה", און פאר א צווייטן "לעשות לו סוכה לשמו". אבער דער בבלי זאגט אז מען מאכט נישט די ברכה{{הערה|{{בבלי|מנחות|מב|א}}}}, און אזוי פסק'נט מען{{הערה|{{טור|אורח חיים|תרמא}}}}{{שולחן ערוך|אורח חיים|תרמא|א}}. | ||
===מחלוקת אמוראים=== | ===מחלוקת אמוראים=== | ||
| שורה 26: | שורה 26: | ||
===מחלוקת הראשונים=== | ===מחלוקת הראשונים=== | ||
איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין: | איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין: | ||
# לויט רוב ראשונים איז סוכה דער זעלבער ווי תפילין, און יעדע מאל וואס א מענטש גייט אריין אין סוכה, אויך אויב ער פלאנט נישט צו טון דערין גארנישט אויסער זיצן, מאכט ער 'לישב בסוכה'. אזוי שרייבן [[בעל הלכות גדולות]], [[רב האי גאון]], [[רי"ף]], [[רמב"ם]]{{הערה|שם=רמבם|{{רמב"ם|סוכה|ו|יב}}}}, [[רש"י]]{{מקור|אין סוכה מו, ב ד"ה כל זמן שרייבט רש"י: "מברכין עליה בכל יום, דהוא דומיא דחולץ ומניח"}}, יראים, רבינו שמחה, רוקח, ראבי"ה, ריטב"א{{בבלי|סוכה|מה|ב|מפרש=ריטב"א}}{{ביאור|ריטב"א ברענגט נאך צוויי שיטות: א) שכל עת שקובע עצמו לעשות בה אחד מדברים אלו, כמו אכילה, שינה, שינון וכיוצא בהן, הוי כהנחה דתפלין וחייב לברך אף על פי שלא יצא משם. ב) מברך בכל יום פעם אחת בשחרית, ומשמע שמברך ברכה זו בין יצא באמצע בין לא יצא. ועיין של"ה מס' סוכה נר מצוה ו.}}, אורחות חיים בשם רא"ה, מחזור ויטרי, פסקי הרי"ד, רי"ץ גיאת, מאירי, ספר הנייר, שיבולי הלקט און נאך. | |||
# דער רא"ש שרייבט אז "רגילין העם אז מען מאכט נישט קיין ברכה אויב גייט מען אריין צו פארברענגען אדער שלאפן, נאר דוקא ביים עסן". און דער סיבה פארוואס מען דארף נישט מאכן אויף שלאפן, כאטש וואס דאס איז נאך הארבער ווי עסן אינעם זין אז שינת ארעי איז אויך מחויב בסוכה מה שאין כן אכילת ארעי, ברענגט ער פון [[רבינו תם]]{{הערה|תוס' ר"י שירליאון ברכות יא, א}} אז דאס איז וויבאלד "דער עיקר קבע וואס א מענטש מאכט אין די סוכה איז אכילה, אבער אנדערע טיול און שלאפן וואס מען טוט אין סוכה זענען טפלים לגבי אכילה, והיא פוטרתן". דער רא"ש אליין געבט אן די סיבה, אז אפשר וועט ער נישט קענען שלאפן און ס'וועט זיין א ברכה לבטלה. ווי דער שיטה האלטן אויך [[רב יהודאי גאון]], [[בעל העיטור]] און נאך, און אזוי שרייבן אז מען פירט זיך למעשה דער מגיד משנה{{הערה|שם=רמבם}}; מרדכי{{הערה|מרדכי, סוכה, תשסה}}; [[ריא"ז]]{{הערה|[https://shitufta.org.il/Shiltei_HaGiborim_on_Sukkah/22a?selectedunittext=5 שלטי הגיבורים ג]}}.{{ביאור|שיטת {{בבלי|סוכה|מה|ב|מפרש=תוספות|ד"ה=אחד}}: "…כל אימת דנכנס לה כדי שיאכל וישתה וישן ואפילו עשר פעמים ביום מברך אכל אחת ואחת…" משמע אז אויך אויף שלאף מאכט מען, און ס'איז נישט קלאר אויב אויך אויף אכילת ארעי. לויט דער מגדל עוז און ר"י עייאש אין לחם יהודה (אויף דער רמב"ם דארט), לדעת התוס' אויך איינער וואס גייט אריין צו לערנען מאכט א ברכה, און נאר איינער וואס גייט אריין סתם זיך צו זוימען דארט מאכט נישט. {{שולחן ערוך|אורח חיים|תרלט|מפרש=טורי זהב}}, סק"כ האלט אז דעת התוס' איז ווי דעת הרי"ף און רמב"ם אז מען מאכט אויך אויף שהייה. און אזוי איז משמע פון בית יוסף.}} | |||
===פסק=== | ===פסק=== | ||
| שורה 35: | שורה 35: | ||
איבער די שיעור פון עסן וואס פארלאנגט א ברכה, צעטיילן זיך די מנהגים: | איבער די שיעור פון עסן וואס פארלאנגט א ברכה, צעטיילן זיך די מנהגים: | ||
====מנהג אשכנז==== | ====מנהג אשכנז==== | ||
צוויי הויפט שיטות זענען דא צווישן די [[אשכנזים|אשכנזישע]] פוסקים: '''א)''' אז יעדע אכילה וואס מען [[עסן אין סוכה|איז מחויב צו עסן אין סוכה]] וויבאלד עס ווערט גערעכנט ווי אן אכילת קבע, דארף מען מאכן פארדעם די ברכה 'לישב בסוכה'{{הערה|אזוי איז די מסקנא פון {{משנה ברורה|תרלט|מו}} (זעט שער הציון, פד)}}. '''ב)''' נאר דער וואס עסט א שיעור וואס האט עפעס א קביעות סעודה מאכט א ברכה, אבער פאר מער פון א כביצה, כאטש ס'איז חייב בסוכה מאכט מען נאכנישט קיין ברכה, וויבאלד עס האט נישט די בחינה פון קביעות סעודה. ביישפיל פאר פעלער וואס האבן עפעס א קביעות סעודה און מען מאכט א ברכה: דער וואס עסט פת הבאה בכיסנין מיט די קאווע אינדערפרי מער פון א כביצה{{הערה|מאמר מרדכי תרלט, ג}}. אזוי אויך דאס וואס מען עסט נאך קידוש כדי ס'זאל זיין במקום סעודה{{הערה|שערי תשובה ה}}. דער שיטה ווערט געברענגט אין משנה ברורה{{הערה|{{משנה ברורה|תרלט|טז}}}}, אבער למעשה שרייבט ער אז די מנהג איז צו מאכן אויף מער ווי א כביצה אויך אָן א צד פון קביעות סעודה. און כדי ארויסצוגיין פון ספק, רעקאמענדירט ער צו בלייבן נאך אביסל אין די סוכה, כדי אז די ברכה זאל נישט זיין בלויז אויף די אכילה. | |||
=====וויילן אין סוכה אן עסן===== | =====וויילן אין סוכה אן עסן===== | ||
| שורה 45: | שורה 45: | ||
לויט דער [[בן איש חי]]{{הערה|בן איש חי האזינו ח}} מאכט מען 'לישב בסוכה' נאר אויף א זאך וואס איז 'המוציא' און מ'איז מחויב דאס צו עסן אין סוכה, צ.ב.ש. ברויט גרעסער ווי א כביצה, אדער פת הבאה בכיסנין כשיעור קביעות סעודה וואס איז 'המוציא'. | לויט דער [[בן איש חי]]{{הערה|בן איש חי האזינו ח}} מאכט מען 'לישב בסוכה' נאר אויף א זאך וואס איז 'המוציא' און מ'איז מחויב דאס צו עסן אין סוכה, צ.ב.ש. ברויט גרעסער ווי א כביצה, אדער פת הבאה בכיסנין כשיעור קביעות סעודה וואס איז 'המוציא'. | ||
לויט פילע, אויך איינער וואס עסט א מזונות געקעכץ ווי לאקשן בשיעור קביעות סעודה, כאטש די ברכה איז 'מזונות', מאכט א לישב בסוכה{{הערה|שואל ונשאל חלק ג' סימן צ"ה און סימן קס"ה; | לויט פילע, אויך איינער וואס עסט א מזונות געקעכץ ווי לאקשן בשיעור קביעות סעודה, כאטש די ברכה איז 'מזונות', מאכט א לישב בסוכה{{הערה|שואל ונשאל חלק ג' סימן צ"ה און סימן קס"ה; חזון עובדיה עמ' קלו; יחוה דעת א, סה}}. אזוי איז למעשה געווארן אנגענומען ביי די [[ספרדישע אידן|ספרדישע]] פוסקים, און איז געווארן דער מנהג יוצאי ספרד. | ||
לויט'ן [[רבי אברהם בן מרדכי הלוי|גינת ורדים]] מאכט מען א 'לישב' אויך אויף פת הבאה בכיסנין פון א שיעור גרעסער ווי א כביצה, אבער למעשה זענען נישטא קיין ספרדים וואס פירן זיך ווי אים. | |||
=== אופן פון די ברכה=== | === אופן פון די ברכה=== | ||
עס איז פארהאן א מחלוקת הראשונים אויף וועלכע סארט אופן מען מאכט די הברכה. לויטן רמב"ם וויבאלד די עיקר מצווה ווערט מקויים מיטן [[זיצן]] למעשה אין סוכה, דארף מען שטיין בשעתן זאגן די ברכה, פונקט ווי מען טוט ביי אלע [[ברכות המצוות]], און גלייך דערנאך זיך אוועקזעצן. און ווי אים פירט מען זיך ביי די [[תימנער אידן]]. אבער קעגנזייטיג, לויטן [[ראב"ד]] און רא"ש ווערט די מצווה מקויים שטייענדיג פונקט ווי זיצנדיג, און דערפאר איז נישטא קיין סיבה צו מאכן די ברכה שטייענדיג וויבאלד דאס מקיים זיין די מצוה האט זיך שוין אנגעפאנגען גלייך מיטן אריינגיין אין סוכה. און וויבאלד מען פירט זיך צו מאכן פארן סעודה, במילא מאכט מען די ברכה זיצנדיג פארן עסן. | עס איז פארהאן א מחלוקת הראשונים אויף וועלכע סארט אופן מען מאכט די הברכה. לויטן רמב"ם וויבאלד די עיקר מצווה ווערט מקויים מיטן [[זיצן]] למעשה אין סוכה, דארף מען שטיין בשעתן זאגן די ברכה, פונקט ווי מען טוט ביי אלע [[ברכות המצוות]], און גלייך דערנאך זיך אוועקזעצן. און ווי אים פירט מען זיך ביי די [[תימנער אידן]]. אבער קעגנזייטיג, לויטן [[ראב"ד]] און רא"ש ווערט די מצווה מקויים שטייענדיג פונקט ווי זיצנדיג, און דערפאר איז נישטא קיין סיבה צו מאכן די ברכה שטייענדיג וויבאלד דאס מקיים זיין די מצוה האט זיך שוין אנגעפאנגען גלייך מיטן אריינגיין אין סוכה. און וויבאלד מען פירט זיך צו מאכן פארן סעודה, במילא מאכט מען די ברכה זיצנדיג פארן עסן. | ||
=== | ===דיני קדימה=== | ||
לויטן [[מהר"ם מרוטנבורג]] דארף מען מאכן 'לישב בסוכה' בעפאר די ברכה וואס מען זאגט אויפן עסנווארג, וויבאלד די חיוב ברכת הסוכה פאלט אויפן מענטש גלייך פון ווען ער איז אריין אין סוכה, און נישט נאר פון ווען ער איז צוגעגאנגען עסן. און אזוי איז די דעה פון רמב"ם. אקעגן זיי, לויטן רא"ש דארף מען פארדעם זאגן די ברכה אויפן עסנווארג, ווייל וויבאלד מען בינדט אן די ברכת הסוכה צום עסן, קומט אויס אז דאס עסן ברענגט צו צו די ברכה 'לישב בסוכה' זאל געזאגט ווערן, און דערפאר דארף מען מקדים זיין די ברכת המאכל. | לויטן [[מהר"ם מרוטנבורג]] דארף מען מאכן 'לישב בסוכה' בעפאר די ברכה וואס מען זאגט אויפן עסנווארג, וויבאלד די חיוב ברכת הסוכה פאלט אויפן מענטש גלייך פון ווען ער איז אריין אין סוכה, און נישט נאר פון ווען ער איז צוגעגאנגען עסן. און אזוי איז די דעה פון רמב"ם. אקעגן זיי, לויטן רא"ש דארף מען פארדעם זאגן די ברכה אויפן עסנווארג, ווייל וויבאלד מען בינדט אן די ברכת הסוכה צום עסן, קומט אויס אז דאס עסן ברענגט צו צו די ברכה 'לישב בסוכה' זאל געזאגט ווערן, און דערפאר דארף מען מקדים זיין די ברכת המאכל. | ||
| שורה 75: | שורה 76: | ||
* [http://ph.yhb.org.il/13-03-05/ ברכת לישב בסוכה], [[אליעזר מלמד|הרב אליעזר מלמד]], אין וועבזייטל פניני הלכה | * [http://ph.yhb.org.il/13-03-05/ ברכת לישב בסוכה], [[אליעזר מלמד|הרב אליעזר מלמד]], אין וועבזייטל פניני הלכה | ||
* [http://www.ybm.org.il/Admin/uploaddata/LessonsFiles/Pdf/1234.pdf ברכה אויפן זיצן אין סוכה], אין וועבזייטל פון ישיבת ברכת משה | * [http://www.ybm.org.il/Admin/uploaddata/LessonsFiles/Pdf/1234.pdf ברכה אויפן זיצן אין סוכה], אין וועבזייטל פון ישיבת ברכת משה | ||
==נאטיצן== | |||
{{ביאורים}} | |||
==רעפערענצן== | ==רעפערענצן== | ||