בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,653
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה צייכן: רויע רעדאגירונג |
||
| שורה 28: | שורה 28: | ||
רבי מנחם איז אויך געווען פון די געציילטע תלמידים מיט וועמען דער חתם סופר האט געלערנט תורת הנסתר (קבלה), און ער האט אראפגעשריבן פילע קבלה ענינים בשם זיין רבי'ן אין א נאטיצ-ביכל{{הערה|שטיינער, עמ' יב; רבי ישכר שלמה טייכטאל, אם הבנים שמחה, עמ' שד"מ}}. | רבי מנחם איז אויך געווען פון די געציילטע תלמידים מיט וועמען דער חתם סופר האט געלערנט תורת הנסתר (קבלה), און ער האט אראפגעשריבן פילע קבלה ענינים בשם זיין רבי'ן אין א נאטיצ-ביכל{{הערה|שטיינער, עמ' יב; רבי ישכר שלמה טייכטאל, אם הבנים שמחה, עמ' שד"מ}}. | ||
עס ווערט דערציילט אז רבי מנחם האט זיך אמאל באהאלטן אין צימער פונעם חתם סופר, פון וואו ער האט געזען ווי א הימלישער ליכט האט באגאסן דעם צימער. ער האט זיך אזוי גענומען ציטערן ביז זיין רבי האט אים געפּאקט{{הערה|שטיינער, עמ' יב הערה 23}}. | עס ווערט דערציילט אז רבי מנחם האט זיך אמאל באהאלטן אין צימער פונעם חתם סופר, פון וואו ער האט געזען ווי א הימלישער ליכט האט באגאסן דעם צימער. ער האט זיך אזוי גענומען ציטערן ביז זיין רבי האט אים געפּאקט{{הערה|שטיינער, עמ' יב הערה 23. זעט סניידרס, תולדות ח"ב, תשנ"ז, עמ' יב}}. | ||
===רבנות=== | |||
בערך אין יאָר תקצ"ד איז ער אויפגענומען געוואָרן אַלס רב אין ראַגנדאָרף (Rajka), א שטעטל נאענט צו פרעשבורג, כדי ער זאל קענען ווייטער זיין נאנט צו זיין רבי'ן{{הערה|שטיינער, עמ' יג–יד}}. | |||
ווען דער חתם סופר איז געווען פאר זיין פטירה, האט ער געשיקט רופן רבי מנחם אים צו דערמאנען א חידוש אין מסכת סוטה. אזוי ווי רבי מנחם איז געווען א כהן, האט אים דער חתם סופר ארויסגעשיקט פון צימער פונקט פאר יציאת נשמה, זאגנדיג אים "ר' מנחם, גסיסה"{{הערה|שטיינער, עמ' טו–טז}}. | ווען דער חתם סופר איז געווען פאר זיין פטירה, האט ער געשיקט רופן רבי מנחם אים צו דערמאנען א חידוש אין מסכת סוטה. אזוי ווי רבי מנחם איז געווען א כהן, האט אים דער חתם סופר ארויסגעשיקט פון צימער פונקט פאר יציאת נשמה, זאגנדיג אים "ר' מנחם, גסיסה"{{הערה|שטיינער, עמ' טו–טז}}. | ||
אין יאָר ת"ר, נאָך דער פּטירה פונעם חתם סופר, איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס רב אין צעהלים, וואו ער האט געדינט פאר מער ווי פופציג יאר. ער האָט דאָרט אָנגעפירט מיט אַ חשובע ישיבה וואו עס האבן געלערנט העכער הונדערט תלמידים{{הערה|ר"א פוקס, ישיבות הונגריה בגדלותן ובחורבנן, ח"א, עמ' 579.}}, צווישן זיי באַקאַנטע פונעם קומענדיגן דור, ווי [[רבי משה גרינוואלד|רבי משה גרינוואַלד]], דער "ערוגת הבושם". | |||
אין יאָר ת"ר, נאָך דער פּטירה פונעם חתם סופר, איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס רב אין צעהלים. ער האָט דאָרט אָנגעפירט מיט אַ חשובע ישיבה וואו עס האבן געלערנט | |||
ר' מנחם איז געווען פון די פירער פונעם אָרטאָדאָקסישן פאַקציע בעת דעם גרויסן קאָנגרעס פון אונגאַרישן אידנטום אין | ===אלס פירער פון דעם אונגארישן אידנטום=== | ||
ר' מנחם איז געווען פון די פירער פונעם אָרטאָדאָקסישן פאַקציע בעת דעם גרויסן קאָנגרעס פון אונגאַרישן אידנטום אין תרכ"ט און האט געקעמפט קעגן די רעפארם (נעאלאגן) באוועגונג. ער איז געווען דער פאָרזיצער פון דער ערשטער אסיפה פון אָרטאָדאָקסישע רבנים אין בודאַפּעשט אין יאָר תר"ל, וואָס האָט געדינט ווי דער יסוד פאַר דער באַזונדערער אָרטאָדאָקסישער אָרגאַניזאַציע אין אונגארן{{הערה|שטיינער, מה–סח}}. | |||
אַלס דעפּוטאַט פון די אָרטאָדאָקסישע אידן האָט ר' מנחם געהאַט 13 אוידיענצן ביים קייסער [[פראַנץ יאָזעף דער ערשטער]]{{הערה|שטיינער, תולדות, עמ' כט}}. עס ווערט דערציילט אַז בעת זיין לעצטער אוידיענץ, ווען ער איז שוין געווען 93 יאָר אַלט, האָט דער קייסער זיך געוואונדערט אויף זיין פרישקייט. ר' מנחם האָט געענטפערט: "{{טערמין|אייל|אויל}} איזט מעהר ניכט דא, אָבער דער {{טערמין|דאָכט|קנויט}} פלאמט נאָך". דער קייסער האָט אַזוי הנאה געהאַט פון דעם ענטפער, אַז ער האָט געהייסן אויפהענגען ר' מנחם'ס פּאָרטרעט אין דער קייסערליכער גאַלעריע אין ווין{{הערה|שטיינער, תולדות, עמ' לא אין הערה 49}}. | |||
אַלס דעפּוטאַט פון די אָרטאָדאָקסישע אידן האָט ר' מנחם געהאַט 13 אוידיענצן ביים קייסער [[פראַנץ יאָזעף דער ערשטער]]. עס ווערט דערציילט אַז בעת זיין לעצטער אוידיענץ, ווען ער איז שוין געווען 93 יאָר אַלט, האָט דער קייסער זיך געוואונדערט אויף זיין פרישקייט. ר' מנחם האָט געענטפערט: "{{טערמין|אייל|אויל}} | |||
==פּטירה== | ==פּטירה== | ||
ר' מנחם איז נפטר געוואָרן מאנטאג נאַכט, ט"ז אדר א' תרנ"א, אין טיפער עלטער פון 96 יאָר. ער איז באַערדיגט געוואָרן אין צעהלים | ר' מנחם איז נפטר געוואָרן מאנטאג נאַכט, ט"ז אדר א' תרנ"א, אין טיפער עלטער פון 96 יאָר. ער איז באַערדיגט געוואָרן אין צעהלים מיט אַ גרויסער לוי' וואו פילע רבנים פון גאַנץ אונגארן האָבן אים מספּיד געווען. אויף זיין מצבה איז געשריבן אז ער איז געווען אַן "איש אלקים" און "ראש הרבנים במדינתנו". זיין מצבה אויפן בית-עולם אין דויטשקרויץ איז שפּעטער באַנייט געוואָרן דורך זיינע אייניקלעך. | ||
==זיין משפּחה== | ==זיין משפּחה== | ||
ר' מנחם האָט חתונה געהאַט מיט הינדל, די טאָכטער פון ר' [[יששכר בער פרענק]], דער שמש און "נאמן" פון דער פּרעשבורגער קהילה. נאָך איר פּטירה האָט ער חתונה געהאַט מיט איר שוועסטער ברכה. שפעטער אין זיין עלטער (ביי די 85 יאר) האט ער חתונה געהאט א דריטע מאל מיט מרת ראכלה (לבית אדלער), די אלמנה פון ר' ישעיה צאלשאן{{הערה|1=https://www.dirshu.co.il/wp-content/uploads/2024/02/טו-אדר-א-כא-אדר-א.pdf}}. ער האָט איבערגעלאָזט פינף זין און צוויי טעכטער: | ר' מנחם האָט חתונה געהאַט מיט הינדל, די טאָכטער פון ר' [[יששכר בער פרענק]], דער שמש און "נאמן" פון דער פּרעשבורגער קהילה. נאָך איר פּטירה האָט ער חתונה געהאַט מיט איר שוועסטער ברכה. שפעטער אין זיין עלטער (ביי די 85 יאר) האט ער חתונה געהאט א דריטע מאל מיט מרת ראכלה (לבית אדלער), די אלמנה פון ר' ישעיה צאלשאן{{הערה|1=https://www.dirshu.co.il/wp-content/uploads/2024/02/טו-אדר-א-כא-אדר-א.pdf}}. ער האָט איבערגעלאָזט פינף זין און צוויי טעכטער: | ||
* ר' שמואל מאיר כ"ץ (תק"צ–תרל"ה), מחבר ספר "שם משמואל". | * ר' שמואל מאיר כ"ץ (תק"צ–תרל"ה{{הערה|קהלת צעהלים, עמ' 142}}), מחבר ספר "שם משמואל". | ||
* יוסף כ"ץ (תקצ"א–). | * יוסף כ"ץ (תקצ"א–){{הערה|קהלת צעהלים, עמ' 142}}. | ||
* רבי גרשון כ"ץ (תר"א–תר"ס), איידעם פון רבי יצחק אונגאר. | * רבי גרשון כ"ץ (תר"א–תר"ס), איידעם פון רבי יצחק אונגאר. | ||
* רבי משה כ"ץ (תר"ב–), רב אין נייטרא. | * רבי משה כ"ץ (תר"ב–), רב אין נייטרא. | ||
| שורה 54: | שורה 54: | ||
* רבקה, די ווייב פון ר' שמעון חיים פעלנער, רב אין בעלעד. | * רבקה, די ווייב פון ר' שמעון חיים פעלנער, רב אין בעלעד. | ||
צווישן זיינע באקאנטע אייניקלעך | צווישן זיינע באקאנטע אייניקלעך איז [[רבי מרדכי ראטנבערג]], רב פון אנטווערפן. זיין אייניקל נחמה איז געווען די פרוי פון [[רבי ישכר שלמה טייכטאל]], מחבר פון "אם הבנים שמחה". זיין אור-אייניקל רבי אליהו כ"ץ איז געווען דער רב פון באר שבע. | ||
==מעשיות און מופתים== | ==מעשיות און מופתים== | ||
אין דער צעהלימער קהילה איז ער געווען באַקאַנט נישט נאָר אַלס אַ גרויסער למדן, נאָר אויך אַלס אַ [[בעל מופת]]. עס ווערט דערציילט אַז בעת אַ כאָלערע עפּידעמיע האט געבושעוועט אין צעהלים, האט ער אָרגאַניזירט א "שווארצע חתונה" (א חתונה פון צוויי יתומים) אויפן בית-עולם, און | אין דער צעהלימער קהילה איז ער געווען באַקאַנט נישט נאָר אַלס אַ גרויסער למדן, נאָר אויך אַלס אַ [[בעל מופת]]. עס ווערט דערציילט אַז בעת אַ [[כאלערע|כאָלערע]] עפּידעמיע האט געבושעוועט אין צעהלים אין יאר תר"ט, האט ער אָרגאַניזירט א "שווארצע חתונה" (א חתונה פון צוויי יתומים) אויפן בית-עולם, און די מגיפה האט זיך אפגעשטעלט. נאָך זיין פּטירה ווערט דערציילט אַז אַ נאַצישער אָפיציר וואָס האָט געוואָלט שענדן זיין קבר, איז גלייך דערהרגעט געוואָרט דורך זיין פערד. | ||
==ביבליאגראפיע== | ==ביבליאגראפיע== | ||
*טוביה יואל שטיינער, [https://tablet.otzar.org/#/exKotar/23768 תולדות וחידושי רבי מנחם כ"ץ פרוסטיץ], בני ברק תש"נ (דריי בענדער) | *טוביה יואל שטיינער, '''[https://tablet.otzar.org/#/exKotar/23768 תולדות וחידושי רבי מנחם כ"ץ פרוסטיץ]''', בני ברק תש"נ (דריי בענדער) | ||
*{{אוצר החכמה|משה אלכסנדר זושא קינסטליכער - שלמה יהודה הכהן שפיצר|קהלת צעהלים וחכמיה|147936|page=132|שנת הוצאה=תש"ס|עמ=133–146}} | *{{אוצר החכמה|משה אלכסנדר זושא קינסטליכער - שלמה יהודה הכהן שפיצר|קהלת צעהלים וחכמיה|147936|page=132|שנת הוצאה=תש"ס|עמ=133–146}} | ||
*https://beinenu.com/sites/default/files/alonim/20_20_73.pdf | *https://beinenu.com/sites/default/files/alonim/20_20_73.pdf | ||