אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רבי מנחם כ"ץ פרוסטיץ"

קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
צייכן: רויע רעדאגירונג
אין תקציר עריכה
שורה 23: שורה 23:
אין זיין יוגנט האָט ער געלערנט ביי זיין פעטער, רבי משה כ"ץ וואַנפריד, וואס איז געווען א ר"מ אין פּראָסטיץ. רבי מנחם איז געווען באקאנט אלס אן עילוי מיט זעלטענע כשרונות{{הערה|שטיינער, תולדות, עמ' ה}}.
אין זיין יוגנט האָט ער געלערנט ביי זיין פעטער, רבי משה כ"ץ וואַנפריד, וואס איז געווען א ר"מ אין פּראָסטיץ. רבי מנחם איז געווען באקאנט אלס אן עילוי מיט זעלטענע כשרונות{{הערה|שטיינער, תולדות, עמ' ה}}.


אלס בחור איז ער געפאָרן קיין [[פרעשבורג|פּרעשבורג]] צו לערנען אין דער ישיבה פונעם חתם סופר, וואו ער איז געוואָרן איינער פון זיינע מערסט אויסגעצייכנטע תלמידים. ער האָט געלערנט אין פּרעשבורג צען יאָר, און אפילו נאָך זיין חתונה האָט ער ווייטער געלערנט דאָרט זיבן יאָר. ער איז געווען אזוי צוגעבונדן צו זיין רבי'ן, אז ער האט אפגעזאגט שידוכים פון אנדערע שטעט כדי צו קענען בלייבן אין פרעשבורג.
אלס בחור איז ער געפאָרן קיין [[פרעשבורג|פּרעשבורג]] צו לערנען אין דער ישיבה פונעם חתם סופר, וואו ער איז געוואָרן איינער פון זיינע מערסט אויסגעצייכנטע תלמידים. ער האָט געלערנט אין פּרעשבורג צען יאָר, און אפילו נאָך זיין חתונה האָט ער ווייטער געלערנט דאָרט פינף אדער זיבן יאָר{{הערה|שטיינער, עמ' יב און הערה 24}}. ער איז געווען אזוי צוגעבונדן צו זיין רבי'ן, אז ער האט אפגעזאגט שידוכים פון אנדערע שטעט כדי צו קענען בלייבן אין פרעשבורג{{הערה|שטיינער, עמ' ח}}.


רבי מנחם איז געווען אַ באַליבטער תלמיד מובהק פונעם חתם סופר, וועלכער האט אים גערופן "מנח'ל"{{הערה|שטיינער, עמ' ח הערה 12}}. ער פלעגט אים טיטולירן "חכימא דיהודאי" און האט אים דערמאנט אין זיין חידושי ש"ס אלס "תלמידי הבח' המופלג"{{הערה|[https://www.sefaria.org/Chidushei_Chatam_Sofer_on_Bava_Batra.4a.5 חידושי חתם סופר בבא בתרא ד, א]}} און שפעטער אלס "הרבני המופלג"{{הערה|[https://www.sefaria.org/Chidushei_Chatam_Sofer_on_Chullin.30a.2 חידושי חתם סופר חולין ל, א]. זעט אויך דארט [https://www.sefaria.org/Chidushei_Chatam_Sofer_on_Chullin.135a.9 קלד, ב]}}. רבי מנחם איז אויך געווען פון די געציילטע תלמידים מיט וועמען דער חתם סופר האט געלערנט תורת הנסתר (קבלה){{הערה|שטיינער, עמ' יב; רבי ישכר שלמה טייכטאל, אם הבנים שמחה, עמ' שד"מ}}.
רבי מנחם איז געווען אַ באַליבטער תלמיד מובהק פונעם חתם סופר, וועלכער האט אים גערופן "מנח'ל"{{הערה|שטיינער, עמ' ח הערה 12}}. ער פלעגט אים טיטולירן "חכימא דיהודאי" און האט אים דערמאנט אין זיין חידושי ש"ס אלס "תלמידי הבח' המופלג"{{הערה|[https://www.sefaria.org/Chidushei_Chatam_Sofer_on_Bava_Batra.4a.5 חידושי חתם סופר בבא בתרא ד, א]}} און שפעטער אלס "הרבני המופלג"{{הערה|[https://www.sefaria.org/Chidushei_Chatam_Sofer_on_Chullin.30a.2 חידושי חתם סופר חולין ל, א]. זעט אויך דארט [https://www.sefaria.org/Chidushei_Chatam_Sofer_on_Chullin.135a.9 קלד, ב]}}.


עס ווערט דערציילט אז רבי מנחם האט זיך אמאל באהאלטן אין זיין רבי'ס צימער אין א שאפע פרייטאג צו נאכטס, כדי צו זען דעם "גילוי אליהו" פונעם חתם סופר. ווען א הימלישער ליכט האט באגאסן דעם צימער און ער האט געהערט א קול וואס לערנט מיט זיין רבי'ן, האט א ציטער אים ארומגענומען ביז די שאפע האט זיך געוואקלט. דער חתם סופר האט אים שפעטער געפרעגט "האסטו געזען?" און ווען ער האט געענטפערט יא, האט ער אים בלויז געזאגט מיט ליבשאפט "גוט שבת".
רבי מנחם איז אויך געווען פון די געציילטע תלמידים מיט וועמען דער חתם סופר האט געלערנט תורת הנסתר (קבלה), און ער האט אראפגעשריבן פילע קבלה ענינים בשם זיין רבי'ן אין א נאטיצ-ביכל{{הערה|שטיינער, עמ' יב; רבי ישכר שלמה טייכטאל, אם הבנים שמחה, עמ' שד"מ}}.
עס ווערט דערציילט אז רבי מנחם האט זיך אמאל באהאלטן אין צימער פונעם חתם סופר, פון וואו ער האט געזען ווי א הימלישער ליכט האט באגאסן דעם צימער. ער האט זיך אזוי גענומען ציטערן ביז זיין רבי האט אים געפּאקט{{הערה|שטיינער, עמ' יב הערה 23}}.


ווען דער חתם סופר איז געווען פאר זיין פטירה, האט ער געשיקט רופן רבי מנחם אים צו דערמאנען א חידוש אין מסכת סוטה. אזוי ווי רבי מנחם איז געווען א כהן, האט אים דער חתם סופר ארויסגעשיקט פון צימער פונקט פאר דער יציאת נשמה, זאגנדיג אים "רבי מנחם, גסיסה".
ווען דער חתם סופר איז געווען פאר זיין פטירה, האט ער געשיקט רופן רבי מנחם אים צו דערמאנען א חידוש אין מסכת סוטה. אזוי ווי רבי מנחם איז געווען א כהן, האט אים דער חתם סופר ארויסגעשיקט פון צימער פונקט פאר יציאת נשמה, זאגנדיג אים "ר' מנחם, גסיסה"{{הערה|שטיינער, עמ' טו–טז}}.


===רבנות און עפנטליכע טעטיגקייט===
===רבנות און עפנטליכע טעטיגקייט===
בערך אין יאָר תקצ"ד איז ער אויפגענומען געוואָרן אַלס רב אין ראַגנדאָרף (Rajka), א שטעטל נאענט צו פרעשבורג, כדי ער זאל קענען ווייטער זיין נאענט צו זיין רבי'ן. אין יאָר ת"ר, נאָך דער פּטירה פונעם חתם סופר, איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס רב אין צעהלים. ער האָט דאָרט אָנגעפירט מיט אַ חשובע ישיבה וואו עס האבן געלערנט הונדערטער תלמידים, צווישן זיי באַקאַנטע פונעם קומענדיגן דור, ווי [[רבי משה גרינוואלד|רבי משה גרינוואַלד]], דער "ערוגת הבושם".
בערך אין יאָר תקצ"ד איז ער אויפגענומען געוואָרן אַלס רב אין ראַגנדאָרף (Rajka), א שטעטל נאענט צו פרעשבורג, כדי ער זאל קענען ווייטער זיין נאענט צו זיין רבי'ן{{הערה|שטיינער, עמ' יג–יד}}.
אין יאָר ת"ר, נאָך דער פּטירה פונעם חתם סופר, איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס רב אין צעהלים. ער האָט דאָרט אָנגעפירט מיט אַ חשובע ישיבה וואו עס האבן געלערנט הונדערטער תלמידים, צווישן זיי באַקאַנטע פונעם קומענדיגן דור, ווי [[רבי משה גרינוואלד|רבי משה גרינוואַלד]], דער "ערוגת הבושם".


ר' מנחם איז געווען פון די פירער פונעם אָרטאָדאָקסישן פאַקציע בעת דעם גרויסן קאָנגרעס פון אונגאַרישן אידנטום אין 1868. ער איז געווען דער פאָרזיצער פון דער ערשטער אַסיפה פון אָרטאָדאָקסישע רבנים אין בודאַפּעשט אין יאָר 1870, וואָס האָט געדינט ווי דער יסוד פאַר דער באַזונדערער אָרטאָדאָקסישער אָרגאַניזאַציע אין אונגערן.
ר' מנחם איז געווען פון די פירער פונעם אָרטאָדאָקסישן פאַקציע בעת דעם גרויסן קאָנגרעס פון אונגאַרישן אידנטום אין 1868. ער איז געווען דער פאָרזיצער פון דער ערשטער אַסיפה פון אָרטאָדאָקסישע רבנים אין בודאַפּעשט אין יאָר 1870, וואָס האָט געדינט ווי דער יסוד פאַר דער באַזונדערער אָרטאָדאָקסישער אָרגאַניזאַציע אין אונגערן.

נאוויגאציע מעניו