בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,589
רעדאגירונגען
←מקור און גדר
אין תקציר עריכה |
|||
| שורה 10: | שורה 10: | ||
==מקור און גדר== | ==מקור און גדר== | ||
[[טעקע:Sukkot Prayer2.jpg|קליין|יהי רצון וואס מען זאגט פאר'ן אריינגיין אין די סוכה, כתב יד אויף קלף, פיורדא תצ"ח (1738).]] | |||
{{ציטוט | {{ציטוט | ||
| תניא: העושה סוכה לעצמו, אומר: ברוך אתה ה' אלהינו מלך העולם שהחיינו וקימנו והגיענו לזמן הזה; | | תניא: העושה סוכה לעצמו, אומר: ברוך אתה ה' אלהינו מלך העולם שהחיינו וקימנו והגיענו לזמן הזה; | ||
| שורה 18: | שורה 19: | ||
}} | }} | ||
=== לעשות סוכה === | |||
אין ירושלמי{{ירושלמי|ברכות|ט|ג|סו|א}} שטייט אז ווען מ'בויט די סוכה פאר זיך זאגט מען "ברוך אשר קדשנו במצוותיו וציונו לעשות סוכה", און פאר א צווייטן "לעשות לו סוכה לשמו". | |||
===מחלוקת אמוראים=== | |||
אין גמרא{{הערה|{{בבלי|סוכה|מה|ב}}}} איז פארהאן א מחלוקת אמוראים: לויט [[שמואל]], וויבאלד דער מצוה איז א שטענדיגער אפגעזען פון נאכט אדער טאג, מאכט מען די ברכה בלויז דעם ערשטן טאג סוכות, ווייל "כולהו שבעה כחד יומא אריכא דמו", און לויט [[רבי יוחנן]], מאכט מען יא די ברכה אלע זיבן טעג. שפעטער שטעלט עס די גמרא צו צו א מחלוקת תנאים איבער די ברכה אויף [[תפילין]], און רבי יוחנן האלט ווי [[רבי יהודה הנשיא|רבי]] אז "תפילין - יעדע מאל מ'לייגט עס, מאכט מען א ברכה" אפילו הונדערט מאל א טאג, אנדערש ווי די חכמים וואס האלטן אז בלויז איינמאל אינדערפרי. אין די מסקנא זאגט די גמרא אז "מיר פירן זיך אויך ווי רבי, און מען מאכט די ברכה [אויף סוכה] אלע זיבן". | אין גמרא{{הערה|{{בבלי|סוכה|מה|ב}}}} איז פארהאן א מחלוקת אמוראים: לויט [[שמואל]], וויבאלד דער מצוה איז א שטענדיגער אפגעזען פון נאכט אדער טאג, מאכט מען די ברכה בלויז דעם ערשטן טאג סוכות, ווייל "כולהו שבעה כחד יומא אריכא דמו", און לויט [[רבי יוחנן]], מאכט מען יא די ברכה אלע זיבן טעג. שפעטער שטעלט עס די גמרא צו צו א מחלוקת תנאים איבער די ברכה אויף [[תפילין]], און רבי יוחנן האלט ווי [[רבי יהודה הנשיא|רבי]] אז "תפילין - יעדע מאל מ'לייגט עס, מאכט מען א ברכה" אפילו הונדערט מאל א טאג, אנדערש ווי די חכמים וואס האלטן אז בלויז איינמאל אינדערפרי. אין די מסקנא זאגט די גמרא אז "מיר פירן זיך אויך ווי רבי, און מען מאכט די ברכה [אויף סוכה] אלע זיבן". | ||
=== | ===מחלוקת הראשונים=== | ||
איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין: | איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין: | ||
* לויט רוב ראשונים איז סוכה דער זעלבער ווי תפילין, און יעדע מאל וואס א מענטש גייט אריין אין סוכה, אויך אויב ער פלאנט נישט צו טון דערין גארנישט אויסער זיצן, מאכט ער 'לישב בסוכה'. אזוי שרייבן [[בעל הלכות גדולות]], [[רב האי גאון]], [[רי"ף]], [[רמב"ם]]{{הערה|שם=רמבם|{{רמב"ם|סוכה|ו|יב}}}}, [[רש"י]]{{מקור|אין סוכה מו, ב ד"ה כל זמן שרייבט רש"י: "מברכין עליה בכל יום, דהוא דומיא דחולץ ומניח"}}, יראים, רבינו שמחה, רוקח, ראבי"ה, ריטב"א, אורחות חיים בשם רא"ה, מחזור ויטרי, פסקי הרי"ד, רי"ץ גיאת, מאירי, ספר הנייר, שיבולי הלקט און נאך. | * לויט רוב ראשונים איז סוכה דער זעלבער ווי תפילין, און יעדע מאל וואס א מענטש גייט אריין אין סוכה, אויך אויב ער פלאנט נישט צו טון דערין גארנישט אויסער זיצן, מאכט ער 'לישב בסוכה'. אזוי שרייבן [[בעל הלכות גדולות]], [[רב האי גאון]], [[רי"ף]], [[רמב"ם]]{{הערה|שם=רמבם|{{רמב"ם|סוכה|ו|יב}}}}, [[רש"י]]{{מקור|אין סוכה מו, ב ד"ה כל זמן שרייבט רש"י: "מברכין עליה בכל יום, דהוא דומיא דחולץ ומניח"}}, יראים, רבינו שמחה, רוקח, ראבי"ה, ריטב"א, אורחות חיים בשם רא"ה, מחזור ויטרי, פסקי הרי"ד, רי"ץ גיאת, מאירי, ספר הנייר, שיבולי הלקט און נאך. | ||
* דער רא"ש שרייבט אז "רגילין העם אז מען מאכט נישט קיין ברכה אויב גייט מען אריין צו פארברענגען אדער שלאפן, נאר דוקא ביים עסן". אזוי האלטן [[רב יהודאי גאון]], [[רבנו תם]]{{הערה|תוס' ר"י שירליאון ברכות יא, א געברענגט אין רא"ש}}, [[בעל העיטור]] און נאך, און אזוי שרייבן אז מען פירט זיך למעשה דער מגיד משנה{{הערה|שם=רמבם}}; מרדכי{{הערה|תשסה}}; [[ריא"ז]]{{הערה|[https://shitufta.org.il/Shiltei_HaGiborim_on_Sukkah/22a?selectedunittext=5 שלטי הגיבורים ג]}}. | * דער רא"ש שרייבט אז "רגילין העם אז מען מאכט נישט קיין ברכה אויב גייט מען אריין צו פארברענגען אדער שלאפן, נאר דוקא ביים עסן". אזוי האלטן [[רב יהודאי גאון]], [[רבנו תם]]{{הערה|תוס' ר"י שירליאון ברכות יא, א געברענגט אין רא"ש}}, [[בעל העיטור]] און נאך, און אזוי שרייבן אז מען פירט זיך למעשה דער מגיד משנה{{הערה|שם=רמבם}}; מרדכי{{הערה|תשסה}}; [[ריא"ז]]{{הערה|[https://shitufta.org.il/Shiltei_HaGiborim_on_Sukkah/22a?selectedunittext=5 שלטי הגיבורים ג]}}. | ||
===פסק=== | |||
כמעט אלע פוסקים האלטן אז מען פירט זיך למעשה ווי דער רא"ש, און אזוי פסקנ'ט דער מחבר און דער רמ"א{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תרלט|ח}}}} צוליב [[ספק ברכות להקל]]{{מקור}}. מערסטנס [[תימנ'ער אידן]] פירן זיך אבער ווי די שיטה פון רוב ראשונים{{הערה|שו"ת פעולת צדיק א, נט}}, און אזוי האבן אויך גע'פסק'נט איינצלנע אשכנז'ישע פוסקים: דער [[ווילנער גאון]]{{הערה|ביאור הגר"א; מעשה רב אות ריח}} און [[חזון איש]]{{הערה|ארחות רבינו ב, עמ' רכה}}. | כמעט אלע פוסקים האלטן אז מען פירט זיך למעשה ווי דער רא"ש, און אזוי פסקנ'ט דער מחבר און דער רמ"א{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תרלט|ח}}}} צוליב [[ספק ברכות להקל]]{{מקור}}. מערסטנס [[תימנ'ער אידן]] פירן זיך אבער ווי די שיטה פון רוב ראשונים{{הערה|שו"ת פעולת צדיק א, נט}}, און אזוי האבן אויך גע'פסק'נט איינצלנע אשכנז'ישע פוסקים: דער [[ווילנער גאון]]{{הערה|ביאור הגר"א; מעשה רב אות ריח}} און [[חזון איש]]{{הערה|ארחות רבינו ב, עמ' רכה}}. | ||
===מנהג=== | |||
איבער די שיעור פון עסן וואס פארלאנגט א ברכה, צעטיילן זיך די מנהגים: | |||
====מנהג אשכנז==== | ====מנהג אשכנז==== | ||
די דעה פון דער [[גינת ורדים]], וואס איז געווארן אנגענומען ביי די [[אשכנזים|אשכנזישע]] פוסקים, און עס איז פארוואנדלט געווארן אין א מנהג יוצאי אשכנז, יעדע מאל וואס מען [[עסן אין סוכה|עסט אין סוכה]] וויבאלד עס ווערט גערעכנט ווי אן אכילת קבע, דארף מען מאכן פארדעם די ברכה 'לישב בסוכה'{{הערה|מ”ב בס”ק טו, “שאוכלם בחבורה, או שאוכל שיעור חשוב שקובע סעודתו בזה”}}. אבער אויף אן אכילת ארעי אין סוכה דארף מען נישט זאגן 'לישב בסוכה'. | די דעה פון דער [[גינת ורדים]], וואס איז געווארן אנגענומען ביי די [[אשכנזים|אשכנזישע]] פוסקים, און עס איז פארוואנדלט געווארן אין א מנהג יוצאי אשכנז, יעדע מאל וואס מען [[עסן אין סוכה|עסט אין סוכה]] וויבאלד עס ווערט גערעכנט ווי אן אכילת קבע, דארף מען מאכן פארדעם די ברכה 'לישב בסוכה'{{הערה|מ”ב בס”ק טו, “שאוכלם בחבורה, או שאוכל שיעור חשוב שקובע סעודתו בזה”}}. אבער אויף אן אכילת ארעי אין סוכה דארף מען נישט זאגן 'לישב בסוכה'. | ||