אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "לישב בסוכה"

948 בייטן צוגעלייגט ,  פֿאַר 2 יאָר
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
אין תקציר עריכה
שורה 19: שורה 19:


[[טעקע:Sukkot Prayer2.jpg|קליין|יהי רצון וואס מען זאגט פאר'ן אריינגיין אין די סוכה, כתב יד אויף קלף, פיורדא תצ"ח (1738).]]
[[טעקע:Sukkot Prayer2.jpg|קליין|יהי רצון וואס מען זאגט פאר'ן אריינגיין אין די סוכה, כתב יד אויף קלף, פיורדא תצ"ח (1738).]]
אין גמרא{{הערה|{{בבלי|סוכה|מה|ב}}}} איז פארהאן א מחלוקת אמוראים: לויט [[שמואל]], וויבאלד דער מצוה איז א שטענדיגער אפגעזען פון נאכט אדער טאג, מאכט מען די ברכה בלויז דעם ערשטן טאג סוכות, ווייל "כולהו שבעה כחד יומא אריכא דמו". לויט [[רבי יוחנן]] אבער, מאכט מען יא די ברכה אלע זיבן טעג. למעשה גלייכט עס די גמרא צו צו א מחלוקת תנאים איבער די ברכה אויף [[תפילין]], צו מען דארף דאס מאכן יעדן מאל מען טוט עס אן, אדער בלויז איין מאל אינדערפרי. דער גמרא פסק'נט ווי רבי יוחנן אז מ'מאכט אלע זיבן טעג די ברכה אויף סוכה.
אין גמרא{{הערה|{{בבלי|סוכה|מה|ב}}}} איז פארהאן א מחלוקת אמוראים: לויט [[שמואל]], וויבאלד דער מצוה איז א שטענדיגער אפגעזען פון נאכט אדער טאג, מאכט מען די ברכה בלויז דעם ערשטן טאג סוכות, ווייל "כולהו שבעה כחד יומא אריכא דמו", און לויט [[רבי יוחנן]], מאכט מען יא די ברכה אלע זיבן טעג. שפעטער שטעלט עס די גמרא צו צו א מחלוקת תנאים איבער די ברכה אויף [[תפילין]], און רבי יוחנן האלט ווי [[רבי יהודה הנשיא|רבי]] אז "תפילין - יעדע מאל מ'לייגט עס, מאכט מען א ברכה" אפילו הונדערט מאל א טאג, אנדערש ווי די חכמים וואס האלטן אז בלויז איינמאל אינדערפרי. אין די מסקנא זאגט די גמרא אז "מיר פירן זיך אויך ווי רבי, און מען מאכט די ברכה [אויף סוכה] אלע זיבן".


===ווען מען מאכט די ברכה===
===ווען מען מאכט די ברכה===
איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין:
איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין:
# לויט רוב ראשונים איז סוכה דער זעלבער ווי תפילין, און יעדע מאל וואס א מענטש גייט אריין אין סוכה, אויך אויב ער פלאנט נישט צו טון דערין גארנישט אויסער זיצן, מאכט ער 'לישב בסוכה'. אזוי שרייבן [[בעל הלכות גדולות]], [[רב האי גאון]], [[רי"ף]], [[רמב"ם]]{{הערה|{{רמב"ם|סוכה|ו|יב}}}}, [[רש"י]], יראים, רבינו שמחה, רוקח, ראבי"ה, ריטב"א, אורחות חיים בשם רא"ה, מחזור ויטרי, פסקי הרי"ד, רי"ץ גיאת, מאירי, ספר הנייר, שיבולי הלקט און נאך. אזוי האט דער [[ווילנער גאון]] גע'פסק'נט להלכה, און אזוי פירן זיך מערסטנס [[תימנ'ער אידן]].
* לויט רוב ראשונים איז סוכה דער זעלבער ווי תפילין, און יעדע מאל וואס א מענטש גייט אריין אין סוכה, אויך אויב ער פלאנט נישט צו טון דערין גארנישט אויסער זיצן, מאכט ער 'לישב בסוכה'. אזוי שרייבן [[בעל הלכות גדולות]], [[רב האי גאון]], [[רי"ף]], [[רמב"ם]]{{הערה|שם=רמבם|{{רמב"ם|סוכה|ו|יב}}}}, [[רש"י]]{{מקור|אין סוכה מו, ב ד"ה כל זמן שרייבט רש"י: "מברכין עליה בכל יום, דהוא דומיא דחולץ ומניח"}}, יראים, רבינו שמחה, רוקח, ראבי"ה, ריטב"א, אורחות חיים בשם רא"ה, מחזור ויטרי, פסקי הרי"ד, רי"ץ גיאת, מאירי, ספר הנייר, שיבולי הלקט און נאך.
# לויט גאונים און אנדערע ראשונים, צווישן זיי: [[רב יהודאי גאון]], [[רבנו תם]] און [[בעל העיטור]], איז נאר ווען א מענטשן פלאנט '''צו עסן''' אין סוכה, זאל ער פאַר'ן עסן מאכן 'לישב בסוכה'.
* דער רא"ש שרייבט אז "רגילין העם אז מען מאכט נישט קיין ברכה אויב גייט מען אריין צו פארברענגען אדער שלאפן, נאר דוקא ביים עסן". אזוי האלטן [[רב יהודאי גאון]], [[רבנו תם]]{{הערה|תוס' ר"י שירליאון ברכות יא, א געברענגט אין רא"ש}}, [[בעל העיטור]] און נאך, און אזוי שרייבן אז מען פירט זיך למעשה  דער מגיד משנה{{הערה|שם=רמבם}}; מרדכי{{הערה|תשסה}}; [[ריא"ז]]{{הערה|[https://shitufta.org.il/Shiltei_HaGiborim_on_Sukkah/22a?selectedunittext=5 שלטי הגיבורים ג]}}.


====פסק הלכה====
====פסק הלכה====
טראץ וואס די ראשונים האלטן אז מען דארף מאכן אויף יעדע מאל וואס מען גייט אריין אין סוכה אויף א לענגערע וויילן, וויבאלד אבער [[ספק ברכות להקל]], דערפאר האבן רוב הפוסקים אנגענומען ווי רבנו תם וסיעתו, אז נאר ביים עסן אין סוכה מאכט מען 'לישב בסוכה'. עס האבן זיך טאקע חולק געווען די מנהגים אויף וועלכע סארט 'עסן' מאכט מען די ברכה:
כמעט אלע פוסקים האלטן אז מען פירט זיך למעשה ווי דער רא"ש, און אזוי פסקנ'ט דער מחבר און דער רמ"א{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תרלט|ח}}}} צוליב [[ספק ברכות להקל]]{{מקור}}. מערסטנס [[תימנ'ער אידן]] פירן זיך אבער ווי די שיטה פון רוב ראשונים{{הערה|שו"ת פעולת צדיק א, נט}}, און אזוי האבן אויך גע'פסק'נט איינצלנע אשכנז'ישע פוסקים: דער [[ווילנער גאון]]{{הערה|ביאור הגר"א; מעשה רב אות ריח}} און [[חזון איש]]{{הערה|ארחות רבינו ב, עמ' רכה}}.
 
עס האבן זיך טאקע חולק געווען די מנהגים אויף וועלכע סארט 'עסן' מאכט מען די ברכה:


====מנהג אשכנז====
====מנהג אשכנז====