אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "מודה אני"

285 בייטן אראפגענומען ,  פֿאַר 2 יאָר
קיין רעדאגירונג באמערקונג
ק (החלפת טקסט – "קאַטעגאָריע:דרעפטס" ב־"{{דרעפט}}")
אין תקציר עריכה
שורה 8: שורה 8:


==באדייט==
==באדייט==
ביים שלאפן איז מען מפקיד די נשמה אינעם אויבערשטנ'ס האנט און אינדערפרי קערט דאס דער אויבערשטער צוריק, ווען זי איז פריש און אויסגערוט. דער שלאף איז ווי טויט, און דאס צוריקקער פונעם נשמה אינדערפרי איז ווי תחיית המתים. דעריבער, ווען דער מענטש ערוועקט זיך פון שלאף, דארף ער דאנקן אז זיין נשמה איז צוריקגעקערט געווארן צו אים.
ביים שלאפן איז מען מפקיד די נשמה אינעם אויבערשטנ'ס האנט און אינדערפרי קערט דאס דער אויבערשטער צוריק, ווען זי איז פריש און אויסגערוט. דער שלאף איז ווי טויט, און דאס צוריקקער פונעם נשמה אינדערפרי איז ווי תחיית המתים, און יעדן צופרי איז דער מענטש ווי א נייע בריה, ווי ירמיה הנביא זאגט "חדשים לבקרים - רבה אמונתך"{{הערה|{{תנ"ך|איכה|ג|כג}}}}. דעריבער, ווען דער מענטש ערוועקט זיך פון שלאף, דארף ער דאנקן צום באשעפער אויף דעם מיט זיין גאנצן הארץ.


מען זאגט דאס גלייך ביים זיך ערוועקן, כדי זיך צו דערמאנען וועגן דעם אויבערשטן וואס שטייט איבער זיך און מען זאל אויפשטיין געשווינד{{הערה|שולחן ערוך הרב, אורח חיים [https://chabadlibrary.org/books/adhaz/sh/sh1/1/1/6.htm מהדורה תניינא א, א]; סידור התניא}}.
מען זאגט דאס גלייך ביים זיך ערוועקן, כדי זיך צו דערמאנען וועגן דעם אויבערשטן וואס שטייט איבער זיך און מען זאל אויפשטיין געשווינד{{הערה|שולחן ערוך הרב, אורח חיים [https://chabadlibrary.org/books/adhaz/sh/sh1/1/1/6.htm מהדורה תניינא א, א]; סידור התניא}}.
שורה 19: שורה 19:
דער תפילה געפונט זיך נישט אין גמרא אדער שולחן ערוך און איז נישט געזאגט געווארן בימי חז"ל{{הערה|רבי מנחם מענדל שניאורסאהן, ענינה של תורת החסידות}}. דאס ערשטע מקור איז אין ספר סדר היום פון דער צפת'ער מקובל [[רבי משה בן מכיר]]{{הערה|{{ויקיטקסט|סדר היום א}}  געברענגט אין מגן אברהם סוף סי' ד' ובאלי' זוטא סק"ב}}. דער תפילה איז א קיצור פונעם [[ברכת אלקי נשמה]] וואס חז"ל האבן מתקן געווען אלס טייל פון [[ברכות השחר]]. טראץ איר נייקייט איז זי אנגענומען אין רוב תפוצות ישראל און איז פון די באקאנסטע תפילות, און ווערט געלערנט מיט קינדער פון א יונגע יארגאנג.
דער תפילה געפונט זיך נישט אין גמרא אדער שולחן ערוך און איז נישט געזאגט געווארן בימי חז"ל{{הערה|רבי מנחם מענדל שניאורסאהן, ענינה של תורת החסידות}}. דאס ערשטע מקור איז אין ספר סדר היום פון דער צפת'ער מקובל [[רבי משה בן מכיר]]{{הערה|{{ויקיטקסט|סדר היום א}}  געברענגט אין מגן אברהם סוף סי' ד' ובאלי' זוטא סק"ב}}. דער תפילה איז א קיצור פונעם [[ברכת אלקי נשמה]] וואס חז"ל האבן מתקן געווען אלס טייל פון [[ברכות השחר]]. טראץ איר נייקייט איז זי אנגענומען אין רוב תפוצות ישראל און איז פון די באקאנסטע תפילות, און ווערט געלערנט מיט קינדער פון א יונגע יארגאנג.


מען זאגט דער תפילה גלייך ווען מען ערוועקט זיך פון שלאף, נאך איידער'ן זיך וואשן [[נעגל וואסער]], וויבאלד עס האט נישט דעם באשעפער'ס נאמען אדער כינוי. אנדערע זאגן אז די הענט זענען מטונף זאל מען עס נישט זאגן נאר טראכטן אין קאפ{{הערה|יעב"ץ?, עבודת הקודש?, קיצור של"ה? געברענגט אין תתוספות חיים אויף חיי אדם}}.
מען זאגט דער תפילה גלייך ווען מען ערוועקט זיך פון שלאף, נאך איידער'ן זיך וואשן [[נעגל וואסער]], וויבאלד עס האט נישט דעם באשעפער'ס נאמען אדער כינוי. אנדערע זאגן אז די הענט זענען מטונף זאל מען עס נישט זאגן נאר טראכטן אין קאפ{{הערה|יעב"ץ?, עבודת הקודש?, קיצור של"ה? געברענגט אין תוספות חיים אויף חיי אדם}}.
דער שולחן ערוך הרב שרייבט אז מען זאל זיך נישט אויפזעצן גלייך, נאר ווארטן ביז מען ענדיגט זאגן מודה אני. געוויסע האבן דאס צוגעשטעלט אלס רפואה אויף orthostatic hypotension{{הערה|מאנכע שטעלן עס צו צו ווערטער פון א דאקטאר Linda McMaron פון גרויס בריטאניע ביי א קאנפערענץ פון ניוראלאגן אין די פאראייניגטע שטאטן, אז מ'זאל ליגן 12 סעקונדן איידער מ'שטעלט זיך אויף, און מודה אני האט 12 ווערטער. זעט {{קישור כללי|כתובת=https://www.huffpost.com/entry/12-seconds-to-a-better-you-beyond-thanksgiving_b_2171966|כותרת=12 Seconds To A Better You: Beyond Thanksgiving|אתר=HuffPost|תאריך=2012-11-26|שפה=en|תאריך_וידוא=2023-4-18}}. דערווייל איז אזא דאקטער נישט צום געפונען…}}.
דער שולחן ערוך הרב שרייבט אז מען זאל זיך נישט אויפזעצן גלייך, נאר ווארטן ביז מען ענדיגט זאגן מודה אני. געוויסע האבן דאס צוגעשטעלט אלס רפואה אויף orthostatic hypotension{{הערה|מאנכע שטעלן עס צו צו ווערטער פון א דאקטאר Linda McMaron פון גרויס בריטאניע ביי א קאנפערענץ פון ניוראלאגן אין די פאראייניגטע שטאטן, אז מ'זאל ליגן 12 סעקונדן איידער מ'שטעלט זיך אויף, און מודה אני האט 12 ווערטער. זעט {{קישור כללי|כתובת=https://www.huffpost.com/entry/12-seconds-to-a-better-you-beyond-thanksgiving_b_2171966|כותרת=12 Seconds To A Better You: Beyond Thanksgiving|אתר=HuffPost|תאריך=2012-11-26|שפה=en|תאריך_וידוא=2023-4-18}}. דערווייל איז אזא דאקטער נישט צום געפונען…}}.


אין [[סידור רבי קאפל]] ווערט געברענגט אן אנדערע נוסח געבויט אויף די [[עשר ספירות]]: "מודה אני לפניך מלך חי וקיים אדיר ונאור המפואר בגבורה וגדולה ולו הבינה והחכמה הכתר והכבוד אשר ברוב חסדו ואמתו החזיר בי נשמתי אשר פקדתי בידו"{{הערה|{{היברובוקס|ליפשיץ, יעקב קופל בן משה, -1740|סדור קול יעקב|6755|עמוד=13}}}}. דער חיד"א שרייבט א נוסח: ״מודה אני לפניך מלך רחום שהחזרת בי נשמתי בחמלה רבה אמונתך יהי רצון שיהא לבי נכון ומסור בידי ולא אכעוס ולא אכעיסך״{{הערה|{{ויקיטקסט|קשר גודל#סימן א’ לקום באשמורת . כל שהיא תפארת.|קשר גודל א, א}}}}. למעשה איז אנגענומען און געדריקט אין די סידורים דער נוסח פון סדר היום{{הערה|{{היברובוקס|רבי ישראל חיים פרידמאן|לקוטי מהרי"ח - חלק א|33006|עמוד=27}}}}.
אין [[סידור רבי קאפל]] ווערט געברענגט אן אנדערע נוסח געבויט אויף די [[עשר ספירות]]: "מודה אני לפניך מלך חי וקיים אדיר ונאור המפואר בגבורה וגדולה ולו הבינה והחכמה הכתר והכבוד אשר ברוב חסדו ואמתו החזיר בי נשמתי אשר פקדתי בידו"{{הערה|{{היברובוקס|ליפשיץ, יעקב קופל בן משה, -1740|סדור קול יעקב|6755|עמוד=13}}}}. דער חיד"א שרייבט א נוסח: ״מודה אני לפניך מלך רחום שהחזרת בי נשמתי בחמלה רבה אמונתך יהי רצון שיהא לבי נכון ומסור בידי ולא אכעוס ולא אכעיסך״{{הערה|{{ויקיטקסט|קשר גודל#סימן א’ לקום באשמורת . כל שהיא תפארת.|קשר גודל א, א}}}}. למעשה איז אנגענומען און געדריקט אין די סידורים דער נוסח פון סדר היום{{הערה|{{היברובוקס|רבי ישראל חיים פרידמאן|לקוטי מהרי"ח - חלק א|33006|עמוד=27}}}}.


מען דארף מפסיק זיין צווישן בחמלה און רבה, וויבאלד רבה גייט אויף אראפ - רבה אמונתך ווי אין פסוק{{הערה|{{אוצר הספרים היהודי|יד אפרים/אורח חיים/ד}}}}.
מען דארף מפסיק זיין צווישן די ווערטער בחמלה און רבה{{הערה|סידור היעב"ץ, הנהגת הבוקר}}, אבער צווישן רבה און אמונתך זאל מען נישט, וויבאלד רבה גייט אויף אראפ, ווי אין פסוק "חדשים לבקרים - רבה אמונתך"{{הערה|[[רבי אפרים זלמן מרגליות]], {{אוצר הספרים היהודי|יד אפרים/אורח חיים/ד|יד אפרים, אורח חיים, ד'|יא}}; [[רבי חיים מרדכי מרגליות]] [[ש:Sha'arei_Teshuvah_on_Shulchan_Arukh,_Orach_Chayim/1|שערי תשובה, א, ה]]}}.
 
תפילה זו, עשויה להטביע חותמה על סדר היום שלנו. זאת, בהיותנו נתונים למרות העליונה, סרים למשמעתה, ממלאים אחר ציווייה, תוך הכרה ברורה, שניצבים אנו בכל עת ובכל שעה לפני מלך חי וקיים. מכאן גם הפועל היוצא לכל המעשים שנעשה במשך היום, שאנו עומדים בפתחו: "חדשים לבקרים - רבה אמונתך"{{הערה|{{תנ"ך|איכה|ג|כג}}}}. בדבריו אלו מתכוון הנביא ירמיהו שאמר, שעם התחדשות האדם מדי בוקר, גדלה ומתחזקת אמונתנו בבורא עולם, המפקיד בידיו נשמת רוח חיים, ובכל יום, מחדש, מחזירה לנו כשהיא רעננה ורגועה, למען נמשיך להתעלות ברוחניות.


==רעפערענצן==
==רעפערענצן==