בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,580
רעדאגירונגען
ק
החלפת טקסט – "צייַט" ב־"צייט"
ק (החלפת טקסט – "ײַ" ב־"יי") |
ק (החלפת טקסט – "צייַט" ב־"צייט") |
||
| שורה 59: | שורה 59: | ||
צוליב דעם דורכפאַל פון דייטשלאַנד צו באַצאָלן רעפּעריישאַנז אין יאנואר 1923, פראנצויזיש און בעלגיאַן טרופּס ווידער [[רוהר קאָנפליקט|פאַרנומען די רוהר געגנט]] און פארבליבן דאָרט ביז 1926. | צוליב דעם דורכפאַל פון דייטשלאַנד צו באַצאָלן רעפּעריישאַנז אין יאנואר 1923, פראנצויזיש און בעלגיאַן טרופּס ווידער [[רוהר קאָנפליקט|פאַרנומען די רוהר געגנט]] און פארבליבן דאָרט ביז 1926. | ||
דעם 16טן אַפּריל 1922 האָבן דייטשלאַנד און די [[רספסר]] געענדיקט אין דעם [[ראַפּאַלאָ]] [[ראַפּאַללאָ טריטי (1922)|אָפּמאַך]], וואָס האָט צוגעזאָגט דאָס אויפשטעלן די דיפּלאַמאַטישע און עקאָנאָמישע באַציאונגען צווישן די לענדער, די פאַרלייגן. פון מיליטעריש קוואַפּעריישאַן און די | דעם 16טן אַפּריל 1922 האָבן דייטשלאַנד און די [[רספסר]] געענדיקט אין דעם [[ראַפּאַלאָ]] [[ראַפּאַללאָ טריטי (1922)|אָפּמאַך]], וואָס האָט צוגעזאָגט דאָס אויפשטעלן די דיפּלאַמאַטישע און עקאָנאָמישע באַציאונגען צווישן די לענדער, די פאַרלייגן. פון מיליטעריש קוואַפּעריישאַן און די קעגנצייטיק ווייווער פון ריימבערסמאַנט פון מיליטעריש הוצאות און לאָססעס. דער אפמאך האט גורם געווען אומצופרידנקייט צווישן מערב לענדער, בפרט [[פראנקרייך]]. | ||
[[טעקע:5Bio.jpg|thumb|רייכסבאַנק צעטל ווערט 5 טריליאן (5,000 ביליאן מארק)]] | [[טעקע:5Bio.jpg|thumb|רייכסבאַנק צעטל ווערט 5 טריליאן (5,000 ביליאן מארק)]] | ||
| שורה 73: | שורה 73: | ||
=== גאָלדענע צוואנציגער === | === גאָלדענע צוואנציגער === | ||
טראָץ אַלע די שפּאַנונג פון די סיטואַציע און די שעפע פון קאָנפליקט מיט וואָס די יונג רעפובליק האט צו קאָפּע, פרעמד ינוועסטמאַנץ (אין די פאָרעם פון ריפּייאַבאַל לאָונז) אנגעהויבן צו טראָגן פרוכט. די געלטיק רעפאָרם און דער שטראָם פון קרעדיט פון די [[יו.עס.]] אונטערן [[דאוועס פלאן]] האט געברענגט א נייע פאזע, קעראַקטערייזד דורך רעלאטיווע עקאנאמישע און פאליטישע פעסטקייט, די אזוי גערופענע "[[גאָלדען צוואַנציקער|גאָלדענע צוואַנציקער]]". דער פאַקט אַז טראָץ אַ סך ענדערונגען פון רעגירונגען, [[גוסטאַוו סטרעסמאַן]] איז געבליבן אין דער רודער פון אויסערן פּאָליטיק, וואָס צוזאַמען מיט זיין פראנצויזיש קאָלעגע [[Brian, Aristide|Aristide Briand]] גענומען די ערשטער טריט צו דערנענטערנ זיך צווישן די צוויי. לענדער. סטרעסמאַן האָט כּסדר געזוכט צו רעוויסעירן דעם [[ווערסיי שלום-אָפּמאַך (1919)|ווערסיי-אָפּמאַך]] און אָנערקענען דייטשלאַנד ווי אַן גלייכן מיטגליד פון דער אינטערנאציאנאלער געמיינדע. דייטשלאנד'ס צוגאנג צו דער [[ליגע פון פעלקער|לעגע פון פעלקער]] און די [[לאָקאַרנאָ אַקאָרדינגס]] האָבן אנגעצייכנט די ערשטע טריט אין דער ריכטונג. [[בערלין טריטי פון 1926|בערלין טריטי מיט די וססר]], וואָס באשטעטיקט פריינדלעך באַציונגען און | טראָץ אַלע די שפּאַנונג פון די סיטואַציע און די שעפע פון קאָנפליקט מיט וואָס די יונג רעפובליק האט צו קאָפּע, פרעמד ינוועסטמאַנץ (אין די פאָרעם פון ריפּייאַבאַל לאָונז) אנגעהויבן צו טראָגן פרוכט. די געלטיק רעפאָרם און דער שטראָם פון קרעדיט פון די [[יו.עס.]] אונטערן [[דאוועס פלאן]] האט געברענגט א נייע פאזע, קעראַקטערייזד דורך רעלאטיווע עקאנאמישע און פאליטישע פעסטקייט, די אזוי גערופענע "[[גאָלדען צוואַנציקער|גאָלדענע צוואַנציקער]]". דער פאַקט אַז טראָץ אַ סך ענדערונגען פון רעגירונגען, [[גוסטאַוו סטרעסמאַן]] איז געבליבן אין דער רודער פון אויסערן פּאָליטיק, וואָס צוזאַמען מיט זיין פראנצויזיש קאָלעגע [[Brian, Aristide|Aristide Briand]] גענומען די ערשטער טריט צו דערנענטערנ זיך צווישן די צוויי. לענדער. סטרעסמאַן האָט כּסדר געזוכט צו רעוויסעירן דעם [[ווערסיי שלום-אָפּמאַך (1919)|ווערסיי-אָפּמאַך]] און אָנערקענען דייטשלאַנד ווי אַן גלייכן מיטגליד פון דער אינטערנאציאנאלער געמיינדע. דייטשלאנד'ס צוגאנג צו דער [[ליגע פון פעלקער|לעגע פון פעלקער]] און די [[לאָקאַרנאָ אַקאָרדינגס]] האָבן אנגעצייכנט די ערשטע טריט אין דער ריכטונג. [[בערלין טריטי פון 1926|בערלין טריטי מיט די וססר]], וואָס באשטעטיקט פריינדלעך באַציונגען און קעגנצייטיק אַבלאַגיישאַנז פון נייטראַלאַטי, דער רייך אויסערן מיניסטער געפרוווט צו באַפרייַען די מורא וועגן אַ יונאַלאַטעראַל מסקנא פון אַ בונד מיט די מערב, וואָס איז געווען ניט בלויז אין די וססר, אָבער אויך אין דייַטשלאַנד זיך. | ||
[[טעקע:Bundesarchiv Bild 102-01356, Berlin, Demonstration der kommunistischen Jugend.jpg|thumb|קאָמוניסטישע יוגנט־דעמאָנסטראַציע אין בערלין, 1טן מיי 1925]] | [[טעקע:Bundesarchiv Bild 102-01356, Berlin, Demonstration der kommunistischen Jugend.jpg|thumb|קאָמוניסטישע יוגנט־דעמאָנסטראַציע אין בערלין, 1טן מיי 1925]] | ||
די ווייַטער מיילסטאָון אויף די וועג צו ויסגלייַך מיט ערשטע שונאים זענען די סיינינג פון די [[בריאַנד-קעלאָגג פּאַקט]], וואָס פּראָקלאַמירט די רידזשעקשאַן פון מלחמה ווי אַן ינסטרומענט פון פּאָליטיק, ווי געזונט ווי די צושטימען צו די [[דזשונג פלאן]] געגעבן דורך דייטשלאנד טראץ ערנסטע קעגנערשאפט פון רעכטן אויסגעדריקט אין דער שאפן פון א פאלקס איניציאטיוו. דער יונגער פלאן האט ענדליך באזעצט די פראגעס פון רעפאראציעס און איז געווארן א פארדינסט פארן פרי צוריקציען פון די אליאירטע אקופאציע קרעפטן פון ריינלאנד. | די ווייַטער מיילסטאָון אויף די וועג צו ויסגלייַך מיט ערשטע שונאים זענען די סיינינג פון די [[בריאַנד-קעלאָגג פּאַקט]], וואָס פּראָקלאַמירט די רידזשעקשאַן פון מלחמה ווי אַן ינסטרומענט פון פּאָליטיק, ווי געזונט ווי די צושטימען צו די [[דזשונג פלאן]] געגעבן דורך דייטשלאנד טראץ ערנסטע קעגנערשאפט פון רעכטן אויסגעדריקט אין דער שאפן פון א פאלקס איניציאטיוו. דער יונגער פלאן האט ענדליך באזעצט די פראגעס פון רעפאראציעס און איז געווארן א פארדינסט פארן פרי צוריקציען פון די אליאירטע אקופאציע קרעפטן פון ריינלאנד. | ||
| שורה 102: | שורה 102: | ||
פאַרהאַנדלונג צווישן ינדאַסטרי פירער און די ימפּעריאַל רעגירונג, פארזאמלט פיבעריש אין רעאַקציע צו די ויסברוך פון די קריזיס אין דעם זעלבן אָפּרוטעג, אנטפלעקט די האָפענונג כאַאָס וואָס הערשט אין די באַנקינג סיסטעם פון די דייַטש אימפעריע. "[[דרעסדנער באנק]]", אויך באטראפן פון נארדוואל, הגם זי האט דערקלערט דעם 11טן יולי 1931, אז עס זענען נישט פאראן קיין ריזיקירן פאר זיך, איז געפאלן נאך בלויז דריי טעג. ד י קייסעריש ע רעגירונ ג הא ט זי ך דערגרײכ ט צ ו ד י [[סטאפ ]] . ווען די בענק האבן מאנטאג, שעהן נאכ'ן עפן, נישט געקענט באהאנדלען דעם איינפלוס פון פאניק-געשלאגענע דיפאזיטארן, האט די רעגירונג דערקלערט די קומענדיגע צוויי טעג "באַנק האָלידייַס": אלע פינאנציעלע אינסטיטוציעס זענען פארמאכט. דערנאָך, וויטדראָאַלז פון די חשבון זענען ערלויבט בלויז פאַר דרינגלעך צוועקן, אַזאַ ווי צאָלן [[געצאָלט]]. די רעספּיט איז געניצט צו צושטעלן געלט צו די מערסט שפּירעוודיק באַנקס. | פאַרהאַנדלונג צווישן ינדאַסטרי פירער און די ימפּעריאַל רעגירונג, פארזאמלט פיבעריש אין רעאַקציע צו די ויסברוך פון די קריזיס אין דעם זעלבן אָפּרוטעג, אנטפלעקט די האָפענונג כאַאָס וואָס הערשט אין די באַנקינג סיסטעם פון די דייַטש אימפעריע. "[[דרעסדנער באנק]]", אויך באטראפן פון נארדוואל, הגם זי האט דערקלערט דעם 11טן יולי 1931, אז עס זענען נישט פאראן קיין ריזיקירן פאר זיך, איז געפאלן נאך בלויז דריי טעג. ד י קייסעריש ע רעגירונ ג הא ט זי ך דערגרײכ ט צ ו ד י [[סטאפ ]] . ווען די בענק האבן מאנטאג, שעהן נאכ'ן עפן, נישט געקענט באהאנדלען דעם איינפלוס פון פאניק-געשלאגענע דיפאזיטארן, האט די רעגירונג דערקלערט די קומענדיגע צוויי טעג "באַנק האָלידייַס": אלע פינאנציעלע אינסטיטוציעס זענען פארמאכט. דערנאָך, וויטדראָאַלז פון די חשבון זענען ערלויבט בלויז פאַר דרינגלעך צוועקן, אַזאַ ווי צאָלן [[געצאָלט]]. די רעספּיט איז געניצט צו צושטעלן געלט צו די מערסט שפּירעוודיק באַנקס. | ||
==== רעגירונג אריינמישונג ==== | ==== רעגירונג אריינמישונג ==== | ||
טראץ די פארצווייפלטע פראטעסטן פון די באנקירן, האט די סטעיט אראפגעלאזט די ראטעס פון הלוואות פאר די עקענאמיע און האט, לויט דעקרעט, רידוסט די אינטערעסן אויף די יעצטיגע [[הלוואן|הלוואות]]. מען האָט איינגעפירט שטרענגערע קאנטראל אויף בענק און צום ערשטן מאל [[באַנק השגחה]]. די רעגירונג איז געווען ביכולת צו פאַרמייַדן די ייַנבראָך פון די דייַטש פינאַנציעל סיסטעם דאַנק צו ערנסט ינטערווענטשאַנז - ריינדזשינג פון די ביי-אויס פון גרויס באַנקס, ריסטראַקטשערינג און ענדיקן מיט מיטלען פון שטענדיק באַנקינג השגחה. און אין דער זעלביקער | טראץ די פארצווייפלטע פראטעסטן פון די באנקירן, האט די סטעיט אראפגעלאזט די ראטעס פון הלוואות פאר די עקענאמיע און האט, לויט דעקרעט, רידוסט די אינטערעסן אויף די יעצטיגע [[הלוואן|הלוואות]]. מען האָט איינגעפירט שטרענגערע קאנטראל אויף בענק און צום ערשטן מאל [[באַנק השגחה]]. די רעגירונג איז געווען ביכולת צו פאַרמייַדן די ייַנבראָך פון די דייַטש פינאַנציעל סיסטעם דאַנק צו ערנסט ינטערווענטשאַנז - ריינדזשינג פון די ביי-אויס פון גרויס באַנקס, ריסטראַקטשערינג און ענדיקן מיט מיטלען פון שטענדיק באַנקינג השגחה. און אין דער זעלביקער צייט פאַרפאַלן די לעצטע צוטרוי אין די אויגן פון דער באַפעלקערונג. [[האנדעל יוניאָנס]] און [[קאָמוניסטישע פארטיי פון דייטשלאנד|קאָמוניסטן]] האָבן אַטאַקירט די “סאָציאַליזאציע פון פארלוסטן". ד י אנטי־קאפיטאליסטיש ע געפיל ן פו ן דע ר באפעלקערונ ג האב ן זי ך שוי ן פארשפרײ ט צוויש ן דע ר באפעלקערונ ג אי ן דע ר עקאנאמישע ר קריזיס , או ן ד י רעגירונג , וועלכ ע הא ט זי ך צוגעלאפ ן צ ו דע ם אמבראסיר , געראטעווע ט גרוים ע קאפיטאל ן או ן אומפאפולער ע בענק ס צוויש ן פאלק , הא ט אי ם ניש ט ארויםגערופ ן קײ ן סימפאטיע . די בענק, טראָץ רעגירונג אריינמישונג, זיי לעסאָף ראַטעווען, אויך פארקערט זייער באַקס צו קאַנצלער ברüנינג. זײ ן פארזיכטי ק פאלי ק הא ט געמאכ ט א באשטימענדיק ן צושטאנ ד צ ו דע ר ערהויכ ן פו ן דע ר דײטשע ר עקענאמיע , אבע ר ד י ווײמאר ע רעפובלי ק אי ז שוי ן ניש ט געגעב ן געוואר ן וועג ן דעם . | ||
==== Brüning רעגירונג ==== | ==== Brüning רעגירונג ==== | ||
אין מערץ 1930 איז צוזאמגעפאלן די "גרויסע קאאליציע" רעגירונג, אנגעפירט פון דעם סאציאל־דעמאקראט [[מולער, הערמאן (רייך קאנצלער)|הערמאן מולער]], ניט געקענט געפינען א פשרות לייזונג איבער דער פראגע פון א קליינעם פארגרעסערונג אין דער ארבעטסלאזיקייט פארזיכערונג. פּרעמיע. רייך פרעזידענט הינדענבורג האט באשטימט [[ברונינג, היינריך|הענריך ברונינג]] אלס נייעם קאנצלער. ד י רעכט ן צ ו שטעל ן דע ם רייך־קאנצלער , לוי ט ארטיק ל 53 פו ן דע ר ווײםע ר קאנסטיטוציע , אי ז צוגעטײל ט געוואר ן דע ם רייך־פרעזידענט , או ן דעריבע ר הא ט מען ן מי ט דע ם צוטרוי ן פו ן ד י רײכ־פרעזידענט ן או ן אי ן נויט ־ שטאנד , געקענ ט געשאפ ן ווער ן א רעגירונ ג פו ן א מינדערהייט . עס איז געווען די רעגירונג אַז Brüning געפירט. דער באשלוס פון הינדענבורג איז ארויסגעברענגט געווארן דורך דעם מאנגל אין א ארבעטסליכע רעגירונג און קאנצענזוס צווישן די פארטייען. אָבער, פילע האָבן געגלויבט אַז איידער אַזאַ אַ באַשלוס איז געמאכט, אַלע בנימצא פאַרהאַנדלונג מעגלעכקייטן זענען נישט ויסגעמאַטערט. די ענדערונגען אין דער זאַץ פון דער רעגירונג האָבן אַפעקטאַד בלויז מיניסטערס פון די [[ספּד]], וואָס ווייַזט אויף אַ באַזאָרגט מאַך פון די רייך פרעזידענט צו רעכט. | אין מערץ 1930 איז צוזאמגעפאלן די "גרויסע קאאליציע" רעגירונג, אנגעפירט פון דעם סאציאל־דעמאקראט [[מולער, הערמאן (רייך קאנצלער)|הערמאן מולער]], ניט געקענט געפינען א פשרות לייזונג איבער דער פראגע פון א קליינעם פארגרעסערונג אין דער ארבעטסלאזיקייט פארזיכערונג. פּרעמיע. רייך פרעזידענט הינדענבורג האט באשטימט [[ברונינג, היינריך|הענריך ברונינג]] אלס נייעם קאנצלער. ד י רעכט ן צ ו שטעל ן דע ם רייך־קאנצלער , לוי ט ארטיק ל 53 פו ן דע ר ווײםע ר קאנסטיטוציע , אי ז צוגעטײל ט געוואר ן דע ם רייך־פרעזידענט , או ן דעריבע ר הא ט מען ן מי ט דע ם צוטרוי ן פו ן ד י רײכ־פרעזידענט ן או ן אי ן נויט ־ שטאנד , געקענ ט געשאפ ן ווער ן א רעגירונ ג פו ן א מינדערהייט . עס איז געווען די רעגירונג אַז Brüning געפירט. דער באשלוס פון הינדענבורג איז ארויסגעברענגט געווארן דורך דעם מאנגל אין א ארבעטסליכע רעגירונג און קאנצענזוס צווישן די פארטייען. אָבער, פילע האָבן געגלויבט אַז איידער אַזאַ אַ באַשלוס איז געמאכט, אַלע בנימצא פאַרהאַנדלונג מעגלעכקייטן זענען נישט ויסגעמאַטערט. די ענדערונגען אין דער זאַץ פון דער רעגירונג האָבן אַפעקטאַד בלויז מיניסטערס פון די [[ספּד]], וואָס ווייַזט אויף אַ באַזאָרגט מאַך פון די רייך פרעזידענט צו רעכט. | ||