אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "דרעפט:אפגאנער סידור"

קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
3,546 בייטן צוגעלייגט ,  פֿאַר 9 חדשים
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה
אין תקציר עריכה
שורה 1: שורה 1:
{{דרעפט}}
{{דרעפט}}
[[טעקע:Afghan Liturgical Quire.png|קליין|דער אפגאנער סידור אויף אויסשטעלונג אין דער מוזעאום פון דער ביבל.]]
[[טעקע:Afghan Liturgical Quire.png|קליין|דער אפגאנער סידור אויף אויסשטעלונג אין דער מוזעאום פון דער ביבל.]]
דער '''אפגאנער סידור''' (אויך באקאנט ווי דער '''אפגאנישער ליטורגישער קווייער''', Afghan Liturgical Quire) איז א סידור פון דער אפגאנער גניזה אין באַמיאַן, [[אפגאניסטאן]]. עס ווערט פאררעכנט ווי דאס עלטסטע העברעאישע בוך וואס איז אנטדעקט געווארן. דער כתב-יד אנטהאלט העברעאישע ליטורגישע טעקסטן, אריינגערעכנט תפילות, ברכות און פיוטים. דאס בוך איז געשריבן געווארן אין העברעאיש, אראמיש און אידיש-פּערסיש. דאס כתב-יד איז היינט א טייל פון דער זאמלונג אין דער מוזעאום פון דער ביבל אין וואשינגטאן, די.סי.. אין מערץ 2025 איז ער אויך ארויסגעשטעלט געווארן אין דער ביבליאטעק פון דער אידישער טעאלאגישער סעמינאר אין ניו־יארק.
דער '''אפגאנער סידור''' (אויך באקאנט ווי דער '''אפגאנישער ליטורגישער קווייער''', Afghan Liturgical Quire) איז א סידור פון דער אפגאנער גניזה אין באַמיאַן, [[אפגאניסטאן]]. עס ווערט פאררעכנט ווי דאס עלטסטע העברעאישע בוך וואס איז אנטדעקט געווארן. דער קליינער כתב-יד, בערך פינף ביי פינף אינטשעס (12 ביי 12 צענטימעטער) גרויס, אנטהאלט העברעאישע ליטורגישע טעקסטן, אריינגערעכנט תפילות פאר שבת, פיוטים פאר סוכות, און א טייל פון דער הגדה של פסח, וואס איז מיסטעריעז געשריבן געווארן קאָפּ־אראפּ. דאס בוך איז געשריבן געווארן אין העברעאיש, אראמיש און אידיש-פּערסיש. דאס כתב-יד איז היינט א טייל פון דער זאמלונג אין דער מוזעאום פון דער ביבל אין וואשינגטאן, די.סי..
 
דער קוויר איז קליין אין גרייס, בערך פינף ביי פינף אינטשעס (12 ביי 12 צענטימעטער).
עס אנטהאלט תפילות פאר שבת, פיוטים פאר סוכות, און א טייל פון דער הגדה של פסח, וואס איז מיסטעריעז געשריבן געווארן קאָפּ־אראפּ.


==היסטאריע==
==היסטאריע==
מ'האט אריגינעל געמיינט אז דאס כתב-יד קומט פון דער קאַירער גניזה אין מצרים, און אַז ער איז געשאַפן געוואָרן בערך אין די 900ער יאָרן נאָך דער ציווילער רעכענונג. אין 2016 האט מען אנטדעקט א פאטאגראפיע פון דעם בוך אין אפגאניסטאן פון 1997, וואס האט געפירט צו ראַדיאָמעטרישע דאַטירונג־טעסטן אויף פיר טיילן פון דעם כתב-יד. די דאזיגע טיילן פון כתב-יד זענען דאטירט געווארן צו בערך 780 יאָר נאך דער ציווילער רעכענונג אין 2019. די דאטירונג האט באשטעטיגט אז דאס איז דער עלטסטער באקאנטער העברעאישער קאָדעקס (דאס הייסט, א בוך מיט געבונדענע בלעטער).
מ'האט אריגינעל געמיינט אז דאס כתב-יד קומט פון דער קאַירער גניזה אין מצרים, און אַז ער איז געשאפן געווארן בערך אין די 900ער יארן למס'. אין 2016 האט מען אנטדעקט א פאטאגראפיע פון דעם בוך אין אפגאניסטאן פון 1997, וואס האט געפירט צו ראַדיאָמעטרישע דאַטירונג־טעסטן אויף פיר טיילן פון דעם כתב-יד. די דאזיגע טיילן פון כתב-יד זענען דאטירט געווארן צו בערך 780 יאָר נאך דער ציווילער רעכענונג אין 2019. די דאטירונג האט באשטעטיגט אז דאס איז דער עלטסטער באקאנטער העברעאישער קאָדעקס (דאס הייסט, א בוך מיט געבונדענע בלעטער).


דאס בוך איז געפונען געווארן דורך א מאן פון דער האַזאַראַ־מינאריטעט, וואס האט עס געגעבן צו א לאקאלן אפגאנער פירער כאַלילי.
דאס בוך איז געפונען געווארן דורך א מאן פון דער האַזאַראַ־מינאריטעט, וואס האט עס געגעבן צו א לאקאלן אפגאנער פירער כאַלילי.
שורה 28: שורה 24:
==רעפערענצן==
==רעפערענצן==
{{רעפערענצן}}
{{רעפערענצן}}
*{{לינק|שרייבער=|קעפל=‘An extraordinary rarity’: Exhibit of oldest Hebrew book opens at JTS library  - JNS.org|זייטל=JNS.org|דאטום=מערץ 19, 2025|אדרעס=https://www.jns.org/an-extraordinary-rarity-exhibit-of-oldest-hebrew-book-opens-at-jts-library/}}
*{{לינק|שרייבער=|קעפל=‘Most exciting find in a millennium’: Oldest Hebrew book goes on display in DC - JNS.org|זייטל=JNS.org|דאטום=סעפטעמבער 30, 2024|אדרעס=https://www.jns.org/most-exciting-find-in-a-millennium-oldest-hebrew-book-goes-on-display-in-dc/}}
*https://www.afghanim.co.il/תערוכה-על-סידור-התפילה-האפגני
*{{JDN||סידור התפילה העתיק ביותר בעולם יגיע לישראל|393339}}
*{{ערוץ7|חזקי ברוך|הסידור העתיק בעולם נחשף לציבור|284229|סעפטעמבער 18, 2014}}
*{{nrg|דליה מזורי|עושה עלייה: הסידור הקדום בעולם יוצג בארץ|622/523|סעפטעמבער 15, 2014|11|2}}
*[https://col.org.il/news/85248 סידור התפילה העתיק ביותר בעולם יגיע לישראל], חב"ד און ליין
*[https://www.hidabroot.org/article/77366 סידור בן 1,200 שנה יוצג בישראל למשך חודש בלבד - הידברות]
*{{כיכר השבת|יוסי נכטיגל|בסידור העתיק: פיוטים ומאה ברכות|125825|אקטאבער 4, 2013}}
*{{בחדרי חרדים|יונה שוב|התרגשות: הסידור העתיק בעולם נחשף בירושלים|153515|סעפטעמבער 19, 2014}}
*{{nrg|אלכס דורון|סידור תפילה בן 1,200 שנה נמצא בידי אספן|511/205|אקטאבער 4, 2013|1|2}}
*{{כיכר השבת|יוני גבאי|הסידור העתיק בעולם הוצג לנתניהו|152524|סעפטעמבער 18, 2014}}
*{{כיפה||מומחים בודקים: האם הסידור העתיק ביותר אכן נמצא בירושלים?|חדשות/מומחים-בודקים-האם-הסידור-העתיק-ביותר-א/|סעפטעמבער 21, 2014}}
*{{בחדרי חרדים|יונה שוב, בחדרי חרדים|הכירו: סידור התפילה העתיק בעולם|145340|אקטאבער 6, 2013}}
*[https://www.hidabroot.org/article/1174978 שיאים יהודיים: מה גילו של הסידור הכי עתיק בעולם? - הידברות]
*[https://collections.museumofthebible.org/artifacts/25290-afghanistan-liturgical-quire Afghanistan Liturgical Quire], Museum of the Bible
*[https://www.museumofthebible.org/magazine/exhibitions/alq-afghan-jewish-heritage Sacred Books: A Story of Jewish Heritage from Afghanistan], Museum of the Bible
*[https://www.5tjt.com/see-the-worlds-oldest-siddur/ See The World’s Oldest Siddur - The 5 Towns Jewish Times]
*[https://www.museumofthebible.org/newsroom/museum-debuts-worlds-oldest-jewish-book Museum of the Bible to Debut World’s Oldest Jewish Book] | Museum of the Bible
*[https://www.jtsa.edu/news/the-worlds-oldest-jewish-book-on-display-at-the-jewish-theological-seminary/ The World’s Oldest Jewish Book on Display at The Jewish Theological Seminary    - Jewish Theological Seminary]
*{{לינק|שרייבער=Matti Friedman|קעפל=Is This Mysterious Text the Most Ancient Hebrew Book Ever Discovered?|זייטל=The Free Press|דאטום=סעפטעמבער 12, 2024|אדרעס=https://www.thefp.com/p/mysterious-text}}
*[https://www.museumofthebible.org/newsroom/green-scholars-discover-world-s-oldest-jewish-prayer-book Green Scholars Discover World’s Oldest Jewish Prayer Book] | Museum of the Bible
*{{לינק|שרייבער=|קעפל=World's 'oldest known siddur' unveiled in Jerusalem {{!}} The Times of Israel|זייטל=The Times of Israel|דאטום=סעפטעמבער 18, 2014|אדרעס=https://www.timesofisrael.com/worlds-oldest-known-siddur-unveiled-in-jerusalem/}}


[[en:Afghan Liturgical Quire]]
[[en:Afghan Liturgical Quire]]

נאוויגאציע מעניו