בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,589
רעדאגירונגען
קיין רעדאגירונג באמערקונג
אין תקציר עריכה |
אין תקציר עריכה |
||
| שורה 7: | שורה 7: | ||
| תוכן = בָּרוּךְ אַתָּה ה' אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם אֲשֶר קִדְּשָׁנוּ בְּמִצְוֹתָיו וְצִוָּנוּ לֵישֵׁב בַּסֻּכָּה. | | תוכן = בָּרוּךְ אַתָּה ה' אֱלֹהֵינוּ מֶלֶךְ הָעוֹלָם אֲשֶר קִדְּשָׁנוּ בְּמִצְוֹתָיו וְצִוָּנוּ לֵישֵׁב בַּסֻּכָּה. | ||
}} | }} | ||
'''ברכת "לישב בסוכה"''' איז א [[ברכה]] וואס [[חז"ל|חכמים]] האבן מתקן געווען צו מאכן אויפ'ן מקיים זיין די מצוה פון [[סוכה|זיצן אין סוכה]]. כאָטש די מצוה פון סוכה ווערט געטון פון דעם מאָמענט ווען מען גייט אריין אין סוכה, איז למעשה נישט איינגעפירט צו מאכן די ברכה ביי יעדן אריינגאנג אין די סוכה, נאר בלויז ווען עס איז דא א ספּעציפישע באנוץ מיט דער סוכה ווי עסן אדער שלאפן. | |||
'' | ==מקור און גדר== | ||
{{ציטוט | |||
| תניא: העושה סוכה לעצמו, אומר: ברוך אתה ה' אלהינו מלך העולם שהחיינו וקימנו והגיענו לזמן הזה; | |||
בא לישב בה, אומר: ברוך אתה ה' אלהינו מלך העולם אשר קדשנו במצותיו וצונו לישב בסוכה | |||
| מקור = {{בבלי|מנחות|מב|א}}; {{בבלי|סוכה|מו|א}} | |||
| שורות = יא | |||
| איבערזעצונג = געלויבט ביזטו ה' אונזער ג-ט, קעניג פון דער וועלט, וואס האט אונז געהייליגט מיט זיינע מצוות און אונז באפוילן צו זיצן אין די סוכה. | |||
}} | |||
[[טעקע:Sukkot Prayer2.jpg|קליין|יהי רצון וואס מען זאגט פאר'ן אריינגיין אין די סוכה, כתב יד אויף קלף, פיורדא תצ"ח (1738).]] | [[טעקע:Sukkot Prayer2.jpg|קליין|יהי רצון וואס מען זאגט פאר'ן אריינגיין אין די סוכה, כתב יד אויף קלף, פיורדא תצ"ח (1738).]] | ||
אין גמרא{{הערה|{{בבלי|סוכה|מה|ב}}}} איז פארהאן א מחלוקת אמוראים: לויט [[שמואל]], וויבאלד דער מצוה איז א שטענדיגער אפגעזען פון נאכט אדער טאג, מאכט מען די ברכה בלויז דעם ערשטן טאג סוכות, ווייל "כולהו שבעה כחד יומא אריכא דמו". לויט [[רבי יוחנן]] אבער, מאכט מען יא די ברכה אלע זיבן טעג. למעשה גלייכט עס די גמרא צו צו א מחלוקת תנאים איבער די ברכה אויף [[תפילין]], צו מען דארף דאס מאכן יעדן מאל מען טוט עס אן, אדער בלויז איין מאל אינדערפרי. דער גמרא פסק'נט ווי רבי יוחנן אז מ'מאכט אלע זיבן טעג די ברכה אויף סוכה. | |||
===ווען מען מאכט די ברכה=== | ===ווען מען מאכט די ברכה=== | ||
איבער פונקטליך ווען און אויף וועלכע אקט מען מאכט די ברכה איז געשאפן געווארן אן אומקלארקייט, און די [[ראשונים]] האבן געהאט א מחלוקת דערין: | |||
# לויט | # לויט רוב ראשונים איז סוכה דער זעלבער ווי תפילין, און יעדע מאל וואס א מענטש גייט אריין אין סוכה, אויך אויב ער פלאנט נישט צו טון דערין גארנישט אויסער זיצן, מאכט ער 'לישב בסוכה'. אזוי שרייבן [[בעל הלכות גדולות]], [[רב האי גאון]], [[רי"ף]], [[רמב"ם]]{{הערה|{{רמב"ם|סוכה|ו|יב}}}}, [[רש"י]], יראים, רבינו שמחה, רוקח, ראבי"ה, ריטב"א, אורחות חיים בשם רא"ה, מחזור ויטרי, פסקי הרי"ד, רי"ץ גיאת, מאירי, ספר הנייר, שיבולי הלקט און נאך. אזוי האט דער [[ווילנער גאון]] גע'פסק'נט להלכה, און אזוי פירן זיך מערסטנס [[תימנ'ער אידן]]. | ||
# לויט גאונים און אנדערע ראשונים, צווישן זיי: [[רב יהודאי גאון]], [[רבנו תם]] און [[בעל העיטור]], איז נאר ווען א מענטשן | # לויט גאונים און אנדערע ראשונים, צווישן זיי: [[רב יהודאי גאון]], [[רבנו תם]] און [[בעל העיטור]], איז נאר ווען א מענטשן פלאנט '''צו עסן''' אין סוכה, זאל ער פאַר'ן עסן מאכן 'לישב בסוכה'. | ||
====פסק הלכה==== | ====פסק הלכה==== | ||
| שורה 26: | שורה 32: | ||
די דעה פון דער [[גינת ורדים]], וואס איז געווארן אנגענומען ביי די [[אשכנזים|אשכנזישע]] פוסקים, און עס איז פארוואנדלט געווארן אין א מנהג יוצאי אשכנז, יעדע מאל וואס מען [[עסן אין סוכה|עסט אין סוכה]] וויבאלד עס ווערט גערעכנט ווי אן אכילת קבע, דארף מען מאכן פארדעם די ברכה 'לישב בסוכה'{{הערה|מ”ב בס”ק טו, “שאוכלם בחבורה, או שאוכל שיעור חשוב שקובע סעודתו בזה”}}. אבער אויף אן אכילת ארעי אין סוכה דארף מען נישט זאגן 'לישב בסוכה'. | די דעה פון דער [[גינת ורדים]], וואס איז געווארן אנגענומען ביי די [[אשכנזים|אשכנזישע]] פוסקים, און עס איז פארוואנדלט געווארן אין א מנהג יוצאי אשכנז, יעדע מאל וואס מען [[עסן אין סוכה|עסט אין סוכה]] וויבאלד עס ווערט גערעכנט ווי אן אכילת קבע, דארף מען מאכן פארדעם די ברכה 'לישב בסוכה'{{הערה|מ”ב בס”ק טו, “שאוכלם בחבורה, או שאוכל שיעור חשוב שקובע סעודתו בזה”}}. אבער אויף אן אכילת ארעי אין סוכה דארף מען נישט זאגן 'לישב בסוכה'. | ||
===== וויילן אין סוכה אן עסן ===== | =====וויילן אין סוכה אן עסן===== | ||
אין מנהג אשכנז, לויט אסאך פוסקים{{הערה|[[טורי זהב]], [[חיי אדם]], {{משנה ברורה|תרלט|מח}} און [[חזון איש]].}} ביי א פאל וואס א מענטש ווייסט אז ער וועט נישט עסן אן אכילת קבע אין סוכה, זאל ער מאכן 'לישב בסוכה' אויפן עצם וויילן אין סוכה. | אין מנהג אשכנז, לויט אסאך פוסקים{{הערה|[[טורי זהב]], [[חיי אדם]], {{משנה ברורה|תרלט|מח}} און [[חזון איש]].}} ביי א פאל וואס א מענטש ווייסט אז ער וועט נישט עסן אן אכילת קבע אין סוכה, זאל ער מאכן 'לישב בסוכה' אויפן עצם וויילן אין סוכה. ווידעראום לויט דער מאמר מרדכי מאכט מען נאר אויף אן אכילת קבע אין סוכה. | ||
למעשה, פירן זיך אסאך צו מאכן א מין פשרה, אז ווען א מענטש האט נישט אינזין צו עסן אן אכילת קבע אין סוכה, מאכט ער אויפן עסן א | למעשה, פירן זיך אסאך צו מאכן א מין פשרה, אז ווען א מענטש האט נישט אינזין צו עסן אן אכילת קבע אין סוכה, מאכט ער אויפן עסן א קלייניגקייט וואס האט א געוויסע חשיבות, צום ביישפיל א געבעקס וואס מען מאכט דערויף א 'מזונות' (וואס ער עסט דערפון נישט מער ווי א [[כביצה]], ווייל מער פון דעם איז שוין אן אכילת קבע) אדער טרינקען וויין{{הערה|ענליך שטייט אין ערוגת הבושם או"ח קצב, לגבי המבקר בסוכת חבירו. זעט אויך בסוכות תשבו י, 33, און הליכות שלמה ט, יב, הערה כו.}}. | ||
==== מנהג ספרד ==== | ====מנהג ספרד==== | ||
די שיטה פון דער [[שואל ונשאל]]{{הערה|חלק ג' סימן צ"ה וסימן קס"ה.}} און דער [[בן איש חי]], וואס איז געווארן אנגענומען ביי די [[ספרדישע אידן|ספרדישע]] פוסקים, און איז פארוואנדלט געווארן אין א מנהג יוצאי ספרד, אז נאר אויף א סעודת קבע וואס רעכנט אריין עסן ברויט אדער א געבעקס אדער א געקעכטס וואס מען מאכט דערויף א 'מזונות' וואס ער האט געגעסן דערפון א [[שיעור קביעת סעודה]] (נפח פון פיר אייער){{הערה|אבער לויטן בן איש חי מאכט מען 'לישב בסוכה' נאר אויף א סעודה מיט ברויט.}} מאכט מען 'לישב בסוכה'. | די שיטה פון דער [[שואל ונשאל]]{{הערה|חלק ג' סימן צ"ה וסימן קס"ה.}} און דער [[בן איש חי]], וואס איז געווארן אנגענומען ביי די [[ספרדישע אידן|ספרדישע]] פוסקים, און איז פארוואנדלט געווארן אין א מנהג יוצאי ספרד, אז נאר אויף א סעודת קבע וואס רעכנט אריין עסן ברויט אדער א געבעקס אדער א געקעכטס וואס מען מאכט דערויף א 'מזונות' וואס ער האט געגעסן דערפון א [[שיעור קביעת סעודה]] (נפח פון פיר אייער){{הערה|אבער לויטן בן איש חי מאכט מען 'לישב בסוכה' נאר אויף א סעודה מיט ברויט.}} מאכט מען 'לישב בסוכה'. | ||
=== אופן פון די ברכה === | === אופן פון די ברכה=== | ||
עס איז פארהאן א מחלוקת הראשונים אויף וועלכע סארט אופן מען מאכט די הברכה. לויטן רמב"ם וויבאלד די עיקר מצווה ווערט מקויים מיטן [[זיצן]] למעשה אין סוכה, דארף מען שטיין בשעתן זאגן די ברכה, פונקט ווי מען טוט ביי אלע [[ברכות המצוות]], און גלייך דערנאך זיך אוועקזעצן. און ווי אים פירט מען זיך ביי די [[תימנער אידן]]. אבער קעגנזייטיג, לויטן [[ראב"ד]] און רא"ש ווערט די מצווה מקויים שטייענדיג פונקט ווי זיצנדיג, און דערפאר איז נישטא קיין סיבה צו מאכן די ברכה שטייענדיג וויבאלד דאס מקיים זיין די מצוה האט זיך שוין אנגעפאנגען גלייך מיטן אריינגיין אין סוכה. און וויבאלד מען פירט זיך צו מאכן פארן סעודה, במילא מאכט מען די ברכה זיצנדיג פארן עסן. | עס איז פארהאן א מחלוקת הראשונים אויף וועלכע סארט אופן מען מאכט די הברכה. לויטן רמב"ם וויבאלד די עיקר מצווה ווערט מקויים מיטן [[זיצן]] למעשה אין סוכה, דארף מען שטיין בשעתן זאגן די ברכה, פונקט ווי מען טוט ביי אלע [[ברכות המצוות]], און גלייך דערנאך זיך אוועקזעצן. און ווי אים פירט מען זיך ביי די [[תימנער אידן]]. אבער קעגנזייטיג, לויטן [[ראב"ד]] און רא"ש ווערט די מצווה מקויים שטייענדיג פונקט ווי זיצנדיג, און דערפאר איז נישטא קיין סיבה צו מאכן די ברכה שטייענדיג וויבאלד דאס מקיים זיין די מצוה האט זיך שוין אנגעפאנגען גלייך מיטן אריינגיין אין סוכה. און וויבאלד מען פירט זיך צו מאכן פארן סעודה, במילא מאכט מען די ברכה זיצנדיג פארן עסן. | ||
| שורה 42: | שורה 48: | ||
למעשה איז די מנהג [[אשכנזים]], און אזוי אויך [[מארקאנער אידן]], [[טוניזיע]] און רוב [[ספרדים]], צו מאכן אויף די עסנווארנג און דערנאך אויפן סוכה{{הערה|רמ"א אויף {{שולחן ערוך|אורח חיים|תרמג|ב}} און סעיף ג'. עלי הדס יא, ג.}}. און פסק פון שולחן ערוך, און אזוי איז דער מנהג פון אביסל פון יוצאי עדות המזרח צו זאגן קודם די ברכת הסוכה און דערנאך די ברכת המאכל{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תרמג|ג}}. [[בן איש חי]] האזינו ה'. [[יעקב חיים סופר|כף החיים]]. [[יחוה דעת|יחווה דעת]] חלק ה', סימן מ"ז.}}. | למעשה איז די מנהג [[אשכנזים]], און אזוי אויך [[מארקאנער אידן]], [[טוניזיע]] און רוב [[ספרדים]], צו מאכן אויף די עסנווארנג און דערנאך אויפן סוכה{{הערה|רמ"א אויף {{שולחן ערוך|אורח חיים|תרמג|ב}} און סעיף ג'. עלי הדס יא, ג.}}. און פסק פון שולחן ערוך, און אזוי איז דער מנהג פון אביסל פון יוצאי עדות המזרח צו זאגן קודם די ברכת הסוכה און דערנאך די ברכת המאכל{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תרמג|ג}}. [[בן איש חי]] האזינו ה'. [[יעקב חיים סופר|כף החיים]]. [[יחוה דעת|יחווה דעת]] חלק ה', סימן מ"ז.}}. | ||
=== פארגעסן צו מאכן 'לישב בסוכה'=== | === פארגעסן צו מאכן 'לישב בסוכה' === | ||
איינער וואס פארגעסט צו מאכן 'לישב בסוכה' פארן עסן, אזוי לאנג ווי ער האט נאכנישט גענדיגט עסן - קען ער נאך מאכן. אויב ער האט שוין גענדיגט עסן און ער איז נישט פאראינטרעסירט צו עסן נאך, איז דא וואס זאגן אז אויכט דעמאלט קען ער מאכן 'לישב בסוכה'{{הערה|{{משנה ברורה|תרלט|מח}}}}, און עס זענען דא וואס זאגן אז ער זאל נישט מאכן{{הערה|[[יחוה דעת|יחווה דעת]] חלק ה', סימן מ"ח.}}. | איינער וואס פארגעסט צו מאכן 'לישב בסוכה' פארן עסן, אזוי לאנג ווי ער האט נאכנישט גענדיגט עסן - קען ער נאך מאכן. אויב ער האט שוין גענדיגט עסן און ער איז נישט פאראינטרעסירט צו עסן נאך, איז דא וואס זאגן אז אויכט דעמאלט קען ער מאכן 'לישב בסוכה'{{הערה|{{משנה ברורה|תרלט|מח}}}}, און עס זענען דא וואס זאגן אז ער זאל נישט מאכן{{הערה|[[יחוה דעת|יחווה דעת]] חלק ה', סימן מ"ח.}}. | ||
| שורה 56: | שורה 62: | ||
* [[עסן אין סוכה]] | * [[עסן אין סוכה]] | ||
== | ==דרויסנדע לינקס== | ||
*{{ויקישיבה|ברכת לישב בסוכה}} | |||
* {{קישור כללי|אדרעס=https://olamot.net/shiurim/ברכת-לישב-בסוכה/|קעפל=ברכת לישב בסוכה|זייטל=עולמות}} | |||
* [http://ph.yhb.org.il/13-03-05/ ברכת לישב בסוכה], [[אליעזר מלמד|הרב אליעזר מלמד]], אין וועבזייטל פניני הלכה | * [http://ph.yhb.org.il/13-03-05/ ברכת לישב בסוכה], [[אליעזר מלמד|הרב אליעזר מלמד]], אין וועבזייטל פניני הלכה | ||
* [http://www.ybm.org.il/Admin/uploaddata/LessonsFiles/Pdf/1234.pdf ברכה אויפן זיצן אין סוכה], אין וועבזייטל פון ישיבת ברכת משה | * [http://www.ybm.org.il/Admin/uploaddata/LessonsFiles/Pdf/1234.pdf ברכה אויפן זיצן אין סוכה], אין וועבזייטל פון ישיבת ברכת משה | ||
| שורה 70: | שורה 78: | ||
[[:קאטעגאריע:ברכות המצוות]] | [[:קאטעגאריע:ברכות המצוות]] | ||
[[:קאטעגאריע:הלכות חג הסוכות]] | [[:קאטעגאריע:הלכות חג הסוכות]] | ||
[[he:ברכת לישב בסוכה]] | |||