בדוקי עריכות אוטומטית, אינטערפעיס רעדאקטארן, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, סיסאפן, מייבאים, מעדכנים, מייבא, אספקלריה רעדאקטארן
46,524
רעדאגירונגען
אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:מעביר סדרה זיין"
קפיצה לניווט
קפיצה לחיפוש
קיין רעדאגירונג באמערקונג
(בס"ד) צייכן: רויע רעדאגירונג |
אין תקציר עריכה צייכן: רויע רעדאגירונג |
||
| שורה 9: | שורה 9: | ||
|ספרי מניין המצוות= | |ספרי מניין המצוות= | ||
|ספרות הלכתית נוספת=}} | |ספרות הלכתית נוספת=}} | ||
'''מעביר סדרה זיין שְׁנַיִם מִקְרָא וְאֶחָד תַּרְגּוּם''' | '''מעביר סדרה זיין שְׁנַיִם מִקְרָא וְאֶחָד תַּרְגּוּם''' (בראשי תיבות '''שמו"ת'''), איז אַן הלכה'דיגער חיוב פאר יעדן איד צו איבערגיין די וואכעדיגע [[סדרה]] יעדער וואך צוויי מאָל אין דער אָריגינעלער לשון הקודש טעקסט (מקרא) און איין מאָל אין א תרגום (איבערזעצונג). דער עיקר פון דער תקנה איז אַז אַ מענטש זאָל זיין באַקאַנט מיט דעם גרונטליכן באַדייט פון דער פרשה. | ||
די תקנה איז אַ געהעריגער חיוב, און נישט בלויז אַ גוטער מנהג אָדער אַ סגולה. דער עיקר פון דעם מצוה איז, אַז יעדער ייד זאָל זיין באַקאַנט און געלערנט אין דער וואָכעדיקער פּרשה. | די תקנה איז אַ געהעריגער חיוב, און נישט בלויז אַ גוטער מנהג אָדער אַ סגולה. דער עיקר פון דעם מצוה איז, אַז יעדער ייד זאָל זיין באַקאַנט און געלערנט אין דער וואָכעדיקער פּרשה. | ||
==מקור פונעם דין== | ==מקור פונעם דין== | ||
דער חיוב | דער מקור פון דעם חיוב ווערט געברענגט אין דער גמרא (מסכת ברכות דף ח.): "אמר רב הונא בר יהודה אמר רבי אמי: לעולם ישלים אדם פרשיותיו עם הצבור שנים מקרא ואחד תרגום". | ||
דער דין איז גע'פּסק'נט געוואָרן אין שולחן ערוך (אורח חיים סימן רפ"ה). דער רמב"ם שרייבט אויך אַז כאָטש אַ מענטש הערט די גאַנצע תורה יעדן שבת אין ציבור, איז ער מחויב צו לייענען פאַר זיך די פרשה. | דער דין איז גע'פּסק'נט געוואָרן אין שולחן ערוך (אורח חיים סימן רפ"ה). דער רמב"ם שרייבט אויך אַז כאָטש אַ מענטש הערט די גאַנצע תורה יעדן שבת אין ציבור, איז ער מחויב צו לייענען פאַר זיך די פרשה. | ||
| שורה 22: | שורה 22: | ||
די מצוה איז אַ חיוב גמור וואָס איז אַריינגערעכנט אין דער חיוב פון לערנען די תורה שבכתב{{הערה|אגרות משה ה, יז}}. ווער עס איז פאַרנאַכלעסיגט אין דעם מצוה, ווערט גערעכנט ווי אַן עבריין און מען דאַרף מוחה זיין, אַפילו אויב ער איז אַ תּלמיד חכם. אַפילו איינער וואָס איז טרוד און פאַרנומען מיט לערנען תורה דעם גאַנצן טאָג, איז מחויב אָפּצושטעלן זיין לימוד און לערנען שמו"ת, פּונקט ווי ער דאַרף מקיים זיין אַן אַנדער רבנישע מצוה{{הערה|זעט שו"ת הגאונים ז; ספר העתים קסט; תשובות רב יעקב מקורביל; בני ציון רפה, ו; אגרות משה ה, יז; תשובות והנהגות א, רסא; משנת יוסף ו, פא; פסקי תשובות רפה, א; שמירת שבת כהלכתה ב, מב; קנין תורה ו, כב}}. | די מצוה איז אַ חיוב גמור וואָס איז אַריינגערעכנט אין דער חיוב פון לערנען די תורה שבכתב{{הערה|אגרות משה ה, יז}}. ווער עס איז פאַרנאַכלעסיגט אין דעם מצוה, ווערט גערעכנט ווי אַן עבריין און מען דאַרף מוחה זיין, אַפילו אויב ער איז אַ תּלמיד חכם. אַפילו איינער וואָס איז טרוד און פאַרנומען מיט לערנען תורה דעם גאַנצן טאָג, איז מחויב אָפּצושטעלן זיין לימוד און לערנען שמו"ת, פּונקט ווי ער דאַרף מקיים זיין אַן אַנדער רבנישע מצוה{{הערה|זעט שו"ת הגאונים ז; ספר העתים קסט; תשובות רב יעקב מקורביל; בני ציון רפה, ו; אגרות משה ה, יז; תשובות והנהגות א, רסא; משנת יוסף ו, פא; פסקי תשובות רפה, א; שמירת שבת כהלכתה ב, מב; קנין תורה ו, כב}}. | ||
פרויען זענען פּטור פון | פרויען זענען פּטור פון מעביר סדרה זיין ווייל זיי זענען נישט מחויב אין תלמוד תורה. אָבער אַ פרוי וואָס וויל מעביר זיין איז עס נישט קיין איסור, און עס קומט אויף איר אַ ברכה{{הערה|חזון עובדיה, חלק א' הלכות שמו"ת הי"ג עמ' שכח; מאיר, הלכות שמו"ת, עמ' יא}}. מען איז מחויב צו מחנך זיין קטנים צו מעביר סדרה זיין, כדי זיי זאָלן זיך צוגעוואוינען צו דעם מצוה{{הערה|1=רש"ז אויערבך, הליכות שלמה תפלה פי"ב סל"ז; שו"ת שרגא המאיר ח"ז סי' כ"ח; שו"ת שבט הלוי ח"ח סי' מ"ו; בתשובות והנהגות ח"א סי' רס"א; שו"ת קנין תורה בהלכה להגרא"ד הורביץ ח"ז סי' י"ט - ב'.}}. | ||
==דער תרגום און פירושים== | ==דער תרגום און פירושים== | ||
===תרגום אונקלוס=== | ===תרגום אונקלוס=== | ||
מען איז מחויב צו | מען איז מחויב צו ליינען די גאַנצע פּרשה צוויי מאָל, און ליינען דעם גאַנצן [[תרגום אונקלוס]] פון יענער פּרשה. דער תרגום אונקלוס איז נחשב מער ווי אַ פשוטע איבערזעצונג, און עס ווערט אָנגערופן "ניתן בסיני". | ||
לייענען דעם תרגום אונקלוס האָט אַ ספּעציעלע קבלה'דיגע מעלה פון העכערן קליפּת נוגה. דאָס קומט צוליב דעם וואָס אונקלוס איז געווען אַ גר צדק, און אַ גר שטעלט פאָר די ספּעציעלע העכערונג פון קליפּה אין קדושה{{הערה|של"ה עמ' קכח; מגלה עמוקות קדושים; עולת תמיד רפה, ב; חידושי חתם סופר חולין כח, א; זעט כף החיים רפה, כ}}. | לייענען דעם תרגום אונקלוס האָט אַ ספּעציעלע קבלה'דיגע מעלה פון העכערן קליפּת נוגה. דאָס קומט צוליב דעם וואָס אונקלוס איז געווען אַ גר צדק, און אַ גר שטעלט פאָר די ספּעציעלע העכערונג פון קליפּה אין קדושה{{הערה|של"ה עמ' קכח; מגלה עמוקות קדושים; עולת תמיד רפה, ב; חידושי חתם סופר חולין כח, א; זעט כף החיים רפה, כ}}. | ||
| שורה 64: | שורה 64: | ||
דער בעסטער צייט צו לייענען שמו"ת איז ערב שבת נאָך חצות. פאַרן לייענען שמו"ת איז אַ מנהג צו שניידן די נעגל{{הערה|אליה רבה רס, ד בשם די של"ה}}. | דער בעסטער צייט צו לייענען שמו"ת איז ערב שבת נאָך חצות. פאַרן לייענען שמו"ת איז אַ מנהג צו שניידן די נעגל{{הערה|אליה רבה רס, ד בשם די של"ה}}. | ||
דער מנהג הגר"א און אַ סך פון די גדולי ישראל (ווי דער חזון איש און הגרי"ש אלישיב) איז געווען צו לערנען אַ טייל פון דער פּרשה יעדן טאָג פון דער וואָך{{הערה|1=משנה ברורה סימן רפה ס״ק ח}}. | דער מנהג הגר"א און אַ סך פון די גדולי ישראל (ווי דער חזון איש און הגרי"ש אלישיב) איז געווען צו לערנען אַ טייל פון דער פּרשה יעדן טאָג פון דער וואָך{{הערה|1=משנה ברורה סימן רפה ס״ק ח}}. | ||
• דער פריעסטער זמן: מען קען אנהייבן מעביר סדרה זיין פון זונטאג פון יענער וואך{{הערה|שולחן ערוך הרב רפה, ה; קיצור שולחן ערוך עב, יא}}. טייל זאגן אז מען קען שוין אנהייבן פון שבת ביי מנחה ווען מען הייבט אן ליינען די נייע פרשה אין בית המדרש{{הערה|משנה ברורה רפה, ז}}. | |||
• די לעצטע צייט: מען זאל לכתחילה ענדיגן די פרשה פאר'ן עסן די שבת'דיגע סעודה צופרי. אויב מען האט עס נישט געענדיגט, קען מען עס משלים זיין ביז מנחה שבת נאכמיטאג. | |||
===השלמה=== | ===השלמה=== | ||
אויב מען האָט עס נישט געענדיגט דורך דעם שבת, קען מען דאָס נאָך משלים זיין ביז יום רביעי (מיטוואָך) נאָך דעם שבת. די דריי טעג (זונטאג, מאנטאג, דינסטאג) נאָך שבת זענען נאָך פאַרבונדן מיט דער פאַרגאַנגענער שבת, אַזוי ווי אין די הלכות פון הבדלה. | |||
אַפילו אויב מען האָט נישט געענדיקט שמו"ת ביז נאָך חצות אין שבת, זאָל מען דאָס משלים זיין נאך דער סעודה{{הערה|מ"ב רפה, ט}}. | אַפילו אויב מען האָט נישט געענדיקט שמו"ת ביז נאָך חצות אין שבת, זאָל מען דאָס משלים זיין נאך דער סעודה{{הערה|מ"ב רפה, ט}}. מען קען נאָך משלים זיין ביז שבת מנחה. אויב מען האָט נישט געענדיגט ביז שבת מנחה, קען מען נאָך משלים זיין ביז מיטוואָך פון דער קומעדיקער וואָך. | ||
אויב מען האָט פאַרפעלט אַ גאַנצע פּרשה איבער דער וואָך, זאָל מען עס משלים זיין אין דער קומענדיגער וואָך, און לייענען די פאַרפעלטע פּרשה פאַר דער נייער פּרשה{{הערה|שש"כ ח"ב פמ"ב סנ"ח עפ"י דעת תורה להמהרש"ם ח"ד בתשובותיו סי' ק}}. | אויב מען האָט פאַרפעלט אַ גאַנצע פּרשה איבער דער וואָך, זאָל מען עס משלים זיין אין דער קומענדיגער וואָך, און לייענען די פאַרפעלטע פּרשה פאַר דער נייער פּרשה{{הערה|שש"כ ח"ב פמ"ב סנ"ח עפ"י דעת תורה להמהרש"ם ח"ד בתשובותיו סי' ק}}. | ||
אויב מען האָט פאַרפעלט גאַנצע פרשיות במשך דעם יאָר, איז גוט זיי צו פאַרענדיקן אין עשרת ימי תשובה אָדער פאַר שמחת תורה. | אויב מען האָט פאַרפעלט גאַנצע פרשיות במשך דעם יאָר, איז גוט זיי צו פאַרענדיקן אין עשרת ימי תשובה אָדער פאַר שמחת תורה. | ||
==קריאת ההפטרה== | ==קריאת ההפטרה== | ||
לויט דעם עיקר הדין דארף מען נישט לייענען די הפטורה ביי שמו"ת, אבער דער מנהג ישראל איז יא צו לייענען די הפטורה איין מאל גלייך נאָכן ענדיגן שמו"ת{{הערה|1=תרומת הדשן ח"ב סי' קא; רמ"א ס"ז.}}. | |||
==הפסקות אין שמו"ת== | ==הפסקות אין שמו"ת== | ||
מען טאָר נישט | מען טאָר נישט איבעררייסן דאָס לייענען פון שנים מקרא ואחד תרגום מיט רעדן ביז מען ענדיגט די גאַנצע פּרשה. | ||
לויט די סודות פון קבלה, האָט דאָס לייענען די קראַפט צו שאַפן אַ מלאך, און ווער עס מאַכט אַ הפסקה ברענגט | לויט די סודות פון קבלה, האָט דאָס לייענען די קראַפט צו שאַפן אַ מלאך, און ווער עס מאַכט אַ הפסקה ברענגט אַריין טומאה אין דעם מלאך{{הערה|1=כף החיים רפה, לב}}. | ||
אָבער, עס איז דאָ אַ מיינונג אַז מען מעג מאַכן אַ הפסקה אין מיטן פון שמו"ת פאַר אַ "מצוה עוברת", ווי למשל צו ענטפערן אויף אַ שאלה אין הלכה פון אַ מענטש, אָדער פאַר מצוות חסד. הגרש"ז אויערבאך האָט געהאַלטן, אַז ענטפערן מענטשן אויף הלכה איז ענדערש ווי נישט | אָבער, עס איז דאָ אַ מיינונג אַז מען מעג מאַכן אַ הפסקה אין מיטן פון שמו"ת פאַר אַ "מצוה עוברת", ווי למשל צו ענטפערן אויף אַ שאלה אין הלכה פון אַ מענטש, אָדער פאַר מצוות חסד. הגרש"ז אויערבאך האָט געהאַלטן, אַז ענטפערן מענטשן אויף הלכה איז ענדערש ווי נישט איבעררייסן שמו"ת{{הערה|הליכות שלמה, תפלה פי"ב; ארחות הלכה הערה 105}}. | ||
==רמזים און סגולות== | ==רמזים און סגולות== | ||
די חשיבות פון שניים מקרא ואחד תרגום איז פאַרבונדן מיט גרויסע שׂכר און סודות. | די חשיבות פון שניים מקרא ואחד תרגום איז פאַרבונדן מיט גרויסע שׂכר און סודות. | ||
ווען מען איז מקיים די מצוה פון שנים מקרא ואחד תרגום אין זיין | ווען מען איז מקיים די מצוה פון שנים מקרא ואחד תרגום אין זיין צייט, הבטיח די גמרא, אַז מען באַקומט אַ שכר פון אריכות ימים ושנים. דער שולחן ערוך האָט דאָס פּסק'עט. די מפרשים ערקלערן אַז די ימים און יאָרן וועלן אויך זיין גוט אין קוואַליטעט, נישט נאָר אין קוואַנטיטעט. | ||
די ראשונים ברענגען רמזים צו דעם חיוב פון דעם ערשטן פסוק אין ספר שמות: "ואלה שמות בני ישראל", וואס די ראשי תיבות זענען: '''ו'''חייב '''א'''דם '''ל'''השלים '''ה'''פרשה '''ש'''נים '''מ'''קרא '''ו'''אחד '''ת'''רגום{{הערה|רבנו אפרים הובא במרן החיד"א בספרו חומת אנך ר"פ שמות. ענליך שטייט אין לבוש סימן רפה, פמ"ג מ"ז רפה ס"ק א, כף החיים}} אדער '''ו'''אדם '''א'''שר '''ל'''ומד '''ה'''סדר '''ש'''נים '''מ'''קרא '''ו'''אחד '''ת'''רגום '''ב'''קול '''נ'''עים '''י'''שיר '''י'''חיה '''ש'''נים '''ר'''בות '''א'''רוכים '''ל'''עולם{{הערה|בעל הטורים ריש פ' שמות}}. דאָס אַקראָנים שמו"ת שטייט אויך פאַר דעם פסוק "וְאָדָם יקְרָא שֵׁמוֹת" און דער מקיים דער מצוה ווערט גערעכנט אַ "אָדָם" וואָס איז דער העכסטער טיטל פאַר אַ מענטש. | |||
ווען מען דאַרף | ווען מען דאַרף מעביר סדרה זיין | ||
• לייענען ביי נאַכט: מותר צו | • לייענען ביי נאַכט: מותר צו מעביר סדרה זיין ביי נאַכט, ווייל עס איז נישט קיין איסור צו לערנען מקרא ביי נאַכט. (ליל שישי?) | ||
ספּעציעלע פאַלן | ספּעציעלע פאַלן | ||
• בעל קורא: אַ בעל קורא וואָס | • בעל קורא: אַ בעל קורא וואָס ליינט די תורה פאַרן ציבור איז נישט יוצא זיין שמו"ת חוב דורך דעם. | ||
• לייענען מיט'ן שליח ציבור: עס איז דאָ אַן עצה צו לייענען שמו"ת בלחש מיט דעם בעל קורא ביים קריאת התורה כדי צו יוצא זיין דעם חוב פון איין מאָל מקרא און תרגום. | • לייענען מיט'ן שליח ציבור: עס איז דאָ אַן עצה צו לייענען שמו"ת בלחש מיט דעם בעל קורא ביים קריאת התורה כדי צו יוצא זיין דעם חוב פון איין מאָל מקרא און תרגום. | ||
• אבלים: אן אבל מעג און דארף מעביר סדרה זיין שבת אינמיטן די שבעה, אבער ער זאל עס נישט טון ערב שבת{{הערה|ט"ז ת, א אין נאמען פון מהרש"ל; מהרי"א שסח; זעט נטעי גבריאל קטו, יח.}}. | |||
==ביבליאגראפיע== | ==ביבליאגראפיע== | ||
{{היברובוקס|מאיר סנדר|הלכות שנים מקרא ואחד תרגום|51001|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשע"א}} | {{היברובוקס|מאיר סנדר|הלכות שנים מקרא ואחד תרגום|51001|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשע"א}} | ||