אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "דרעפט:אידישער פויפסט"

וויזועלוויקיטעקסט

יעצטיגע רעוויזיע זינט 14:10, 16 פעברואר 2026

ווייטערפירן צו:

אידישער פויפסט

@@ שורה 1: / שורה 1: @@
-{{דרעפט}}
+#ווייטערפירן [[אידישער פויפסט]]
-די לעגענדע וועגן א '''אידישן פּויפּסט''' איז אַן אלטע אשכנזישע־אידישע פאלקס־מעשה וואס דערציילט וועגן א אידישן קינד וואס איז אוועקגענומען געווארן פון זיין היים, אויפגעוואקסן צווישן קריסטן, געווארן א פּאפּסט און ענדליך צוריקגעקומען צו זיין אידישקייט. עס זענען פארהאן פילע ווערסיעס פון דער לעגענדע, און עס עקזיסטירן עטליכע השערות וועגן איר מקור. די מערסט בארימטע ווערסיע דערציילט וועגן א קינד מיטן נאמען '''אלחנן''' (אדער אין עטליכע ווערסיעס, ווען ער איז געווארן א פּאפּסט, '''אַנדרעאַס''') וועמענס פאטער איז געווען [[רבי שמעון הגדול]] פון [[מיינץ|מאינץ]] (אדער אין אנדערע ווערסיעס, [[רשב"א|רבי שלמה בן אדרת]] פון [[בארצעלאנע|באַרצעלאָנע]]). די לעגענדע האט געהאט א שטארקן איינפלוס אין דער אידישער פאָלקלאָר און ליטעראטור פאר פילע יארהונדערטער.
-==די געשיכטע==
-אין איין ווערסיע, דערציילט אין אַן אלטן שפּאנישן דאקומענט וואס איז אנטדעקט געווארן דורך [[רבי אליעזר בן שלמה אשכנזי]] פון טוניזיע, מחבר פון טעם זקנים, איז געווען א אידישער מאַן מיטן נאמען אנדריאוס וואס איז געווארן א קריסט און האט זיך אזוי שטארק אויסגעצייכנט אז ער איז געווארן סוקסעסיוו א קארדינאל און דערנאך א פּאפּסט. אלס דער פּאפּסט, האט ער געהאלפן די אידן אין א צייט פון א קלאגע קעגן זיי דורך א רעדע צו זייער גונסטן און געגעבן זיי א סליחה וואס ער האט קאָמפּאָנירט אין לשון קודש{{הערה|פארגלייכט {{היברובוקס|אליעזר אשכנזי|טעם זקנים|43991|page=11}}, פראנקפורט תרט"ו, ז' XI, הערה, און {{היברובוקס|אליעזר ליזר לאנדסהוט|עמודי העבודה|29119|page=50|מקום הוצאה=בערלין|שנת הוצאה=תרי"ז}}, זז' 46 א.וו.}}.
-די מערסט פארשפּרייטע ווערסיע פון דער לעגענדע הייבט זיך אָן מיט אלחנן, דעם זון פון רבי שמעון בר יצחק (געבוירן ארום ד'תש"ע), וואס ווערט גע'גנב'עט אין זיין יוגנט – אדער דורך א קריסטליכע דינסט-מויד אדער דורך זיין לערער – און ווערט ערצויגן אין א קריסטליכן סביבה. ער ווערט גוט ערצויגן אין עקלעזיאַסטישע שטודיעס און שטייגט געשווינד אין די ראנגען פון דער קירך, ביז ער ווערט ענדליך א פּאפּסט.
-טראץ זיין הויכער שטעלע, פארגעסט אלחנן אבער נישט זיין אידישן אפּשטאם און זיין פאמיליע. נאך א צייט באפאלט אים א שטארקע תאוה צו זען זיין פאטער. כדי דאס צו דערגרייכן, פארפאלגט ער די אידן פון מאינץ, אין דער האפענונג אז רבי שמעון וועט קומען קיין רוים צו בעטן פאר זייער לעבן.
-ווען רבי שמעון און די דעלעגאציע פון מאינץ קומען קיין רוים און טרעפן זיך מיטן פּאפּסט, געשעט א דערקענונג. אין עטלעכע ווערסיעס דערקענט רבי שמעון זיין זון דורך זיין גרויסן וויסן אין אידישקייט. אין אנדערע ווערסיעס דערקענען זיי זיך בעת א [[שאך (שפיל)|שאך]] שפּיל, ווען דער פּאפּסט מאכט א געוויסן מאך וואס רבי שמעון האט נאר געלערנט זיין זון אלחנן. אין ווידער אנדערע ווערסיעס ווערט דער פּאפּסט דערקענט דורך געבורטסמאלן אויף זיין האנט און רוקן.
-נאָך דער דערקענונג באשליסט דער פּאפּסט תשובה צו טון און צוריקצוקערן צו די גלויבן פון זיינע אבות. אין עטליכע ווערסיעס קערט ער זיך צוריק קיין מאינץ און לעבט ווי א פרומער איד נאך שרייבן אַן אנטי־קריסטלעכע דיסערטאציע. אין אנדערע ווערסיעס שטירצט ער זיך צום טויט פון א טורעם נאָכדעם ווי ער האט פארדאמט די קריסטליכע דאָקטרינען. רבי שמעון שרייבט א הימן פון דאנקבארקייט פאר זיין זון'ס צוריקקער: "אל חנן נחלתו בנועם להשפר".
-די שפּאנישע ווערסיע פון דער לעגענדע פאקוסירט זיך אויף רבי שלמה בן אדרת פון בארצעלאנע ווי דער פאטער פון דעם פארכאפטן קינד. דער קינד ווערט געגנבעט דורך א גלח און ערצויגן אין א מאָנאַסטיר, און שפּעטער ווערט ער דערהויבן צו דער פּאפּסטליכער שטול. ווען רשב"א פירט א דעלעגאציע צום פּאפּסטלעכן הויף, דערמאנט אים א געבורטסמאל אויפן פּנים פון פּאפּסט זיין פארלוירן זון, און נאך דער דערקענונג באשליסט דער פּאפּסט צו פארלאזן קריסטנטום און שטארבט דורך זיך אליין פארברענען נאך א רעדע קעגן קריסטנטום{{הערה|שם=JE|{{אנצ יהודית|1502-andreas|Andreas|H. G. Enelow}}|כיוון=שמאל}}.
-==מקורות און אפּשטאם פון דער לעגענדע==
-די לעגענדע פון דעם אידישן פּאפּסט האט זיך מסתמא אנגעהויבן אין דעם פערצנטן יארהונדערט. טייל פארשער פארבינדן איר מיט דער היסטארישער פיגור פון [[אנאקלעטוס דער צווייטער|אנאקליטוס דער צווייטער]], א פּאפּסט אין דעם צוועלפטן יארהונדערט וואס האט געהאט אידישע ווארצלען און איז דורך זיינע קעגנער גערופן געווארן "אידישער פּאפּסט". אנדערע שלאגן פאר [[אלעקסאנדער דער דריטער]] (1159–1181), וועלכער איז געווען גינסטיג צו אידן, אלס א מעגליכן פּראָטאָטיפּ פאר דעם פּאפּסט אין דער לעגענדע. עס איז אויך היסטאריש באשטעטיגט אז [[רבי שמעון הזקן]] האט געהאט א ראלע אין פארהיטן עטליכע גרויסע קאטאסטראפעס. די פילע געצוואונגענע טויפונגען, וועמענס קרבנות זענען אפט געווען די זין פון פרומע רבנים, האבן זיכער געדינט ווי מאטעריאל פאר דער לעגענדע. דער זון פון [[רבינו גרשום|רבי גרשום]], א בארימטער גלייכצייטיגער פון רבי שמעון הגדול, איז געווען אזא משומד, וואס האט געפירט צו דעם וואס מאנכע האבן אים באטראכט ווי דעם אידישן פּאפּסט. די לעגענדע טיילט עטליכע ענליכקייטן מיט דער לעגענדע פון [[סט. פעטרוס]], וועלכער בלייבט אויך א איד אין הארצן טראץ זיין שמד און קאמפּאנירט פּיוטים איידער זיין טויט{{הערה|שם=JE}}.
-==ווערסיעס פון דער לעגענדע==
-די לעגענדע איז פארשפּרייט געווארן אין פארשידענע ווערסיעס אין אידישע קהילות איבער די יארהונדערטער. די ערשטע געדרוקטע ווערסיע איז אין דעם באַזעלער אויסגאבע פון מעשה־בוך פון 1602. פריערע העברעאישע ווערסיעס פון דער לעגענדע, געשריבן צווישן דעם פריען פערצנטן און פריען זעכצנטן יאָרהונדערט, זענען פארהאן אין כתבי־יד. די פארשידענע ווערסיעס טראגן אפט די צייכנס פון זייערע היגע סביבות, מיט פארשידענע נעמען און געשעענישן.
-==באדייטונג און אינטערפּרעטאציעס פון דער לעגענדע==
-די לעגענדע פון דעם אידישן פּאפּסט קען ווערן פארשטאנען ווי אַן אויסדרוק פון אידישער האפענונג און ווינטש־ערפילונג אין א צייט פון פארפאלגונג און צרות. זי קען אויך דינען ווי א סימבאלישע געשטאלט פון אידישער ענדיורינג און די מעגליכקייט פון נצחון אפילו אין די העכסטע ראנגען פון דער געגערישער וועלט{{הערה|[https://www.rabbiwein.com/blog/jewish-popes-652.html JEWISH POPES : Rabbi Wein : Jewish Destiny]}}. די פארשידענע דעטאלן און מאטיוון אין די ווערסיעס פון דער לעגענדע, ווי די קידנאַפּינג, די אויפשטייגונג צו מאכט, די דערקענונג דורך א באזונדערן סימן (שאך, געבורטסמאלן), און די ענדגילטיגע תשובה אדער מארטירערשאפט, ווייזן א ברייט ספּעקטרום פון אידישע רעאקציעס און פארשטעלונגען אין די שווערע צייטן פון גלות. די לעגענדע בלייבט א טייל פון אידישער פאלקלאר ביזן היינטיגן טאג.
-==רעפערענצן==
-{{רעפערענצן}}
-[[he:האפיפיור היהודי]]

אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "דרעפט:אידישער פויפסט"

יעצטיגע רעוויזיע זינט 14:10, 16 פעברואר 2026

נאוויגאציע מעניו

זוכן