אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "ספר יוסיפון"

515 בייטן אראפגענומען ,  פֿאַר 1 יאָר
ק
 
(5 מיטלסטע ווערסיעס פון 2 באַניצער נישט געוויזן.)
שורה 17: שורה 17:


==מחבר==
==מחבר==
פילע נעמען אן אז דער מחבר פון ספר יוסיפון איז [[יוסף בן מתתיהו]], וואס ווערט אנגערופן אין יוסיפון "יוסף בן גוריון"{{הערה|שם=ווערט24|[[#ווערט|ווערטהיימער]], זייט 24}} (אין די צייטן פונעם חורבן איז אייגנטליך געווען א הויכראנגיגער פערזענליכקייט מיט דעם נאמען{{הערה|{{יוספוס|מלחמות היהודים|ב|יט}}.}}). די מיינוג שטאמט פון די פארשפרייטע ווערסיע פון ספר יוסיפון, וואס איז א שפעטערע און פארברייטערטע. אין דעם ווערסיע ווערן רעפערירט יוסף בן מתתיהו'ס ווערק אין א [[לשון מדבר בעדו]], אנדייטנדיג אז יוסף בן מתתיהו זעלבסט איז דער מחבר פון ספר יוסיפון{{הערה|שם=פלו12|[[#פלוסר|פלוסר]], זייט 12}}. [[יוסף בן מתתיהו]] דערציילט אין זיין גריכישע ווערק איבער א אידישע היסטאריע בוך וואס ער האט פארפאסט "אין די שפראך פון די עלטערן"{{הערה|{{יוספוס|מלחמות היהודים|א|א}}}}, און ספר יוסיפון געבט זיך אן אלס יענער חיבור{{ציטוט|ויתר דבריו הלא הם כתובים על ספר מלכי מדי ופרס, ועל ספרי אני יוסף הכהן בן גוריון הכהן אשר כתבתיו לרומיים, והוא הספר הנקרא יוסיפוס. ואני הוא יוסף בן גוריון אשר הגלו אותו טיטוס ואספסינוס מירושלים. גם דברי כורש כתובים עוד על ספרי מלכי הרומיים. והנה זה הספר אני יוסף בן גוריון הכהן כתבתיו לישראל|ספר יוסיפון פרק שלישי}}.
פילע נעמען אן אז דער מחבר פון ספר יוסיפון איז [[יוסף בן מתתיהו]], וואס ווערט אנגערופן אין יוסיפון "יוסף בן גוריון"{{הערה|שם=ווערט24|[[#ווערט|ווערטהיימער]], זייט 24}} (אין די צייטן פונעם חורבן איז אייגנטליך געווען א הויכראנגיגער פערזענליכקייט מיט דעם נאמען{{הערה|{{יוספוס|מלחמות היהודים|ב|יט}}.}}). די מיינוג שטאמט פון די פארשפרייטע ווערסיע פון ספר יוסיפון, וואס איז א שפעטערע און פארברייטערטע. אין דעם ווערסיע ווערן רעפערירט יוסף בן מתתיהו'ס ווערק אין א [[לשון מדבר בעדו]], אנדייטנדיג אז יוסף בן מתתיהו זעלבסט איז דער מחבר פון ספר יוסיפון{{הערה|שם=פלו12|[[#פלוסר|פלוסר]], זייט 12}}. [[יוסף בן מתתיהו]] דערציילט אין זיין גריכישע ווערק איבער א אידישע היסטאריע בוך וואס ער האט פארפאסט "אין די שפראך פון די עלטערן"{{הערה|{{יוספוס|מלחמות היהודים|א|א}}}}, און ספר יוסיפון געבט זיך אן אלס יענער חיבור:{{ציטוט|ויתר דבריו הלא הם כתובים על ספר מלכי מדי ופרס, ועל ספרי אני יוסף הכהן בן גוריון הכהן אשר כתבתיו לרומיים, והוא הספר הנקרא יוסיפוס. ואני הוא יוסף בן גוריון אשר הגלו אותו טיטוס ואספסינוס מירושלים. גם דברי כורש כתובים עוד על ספרי מלכי הרומיים. והנה זה הספר אני יוסף בן גוריון הכהן כתבתיו לישראל|ספר יוסיפון פרק שלישי}}.


דער [[חיד"א]] שרייבט, אז "יוסף הכהן" וואס ווערט דערמאנט אין די [[משנה]] אין [[מסכת מקואות]] אלס שרייבער{{הערה|{{משנה|מקואות|י|א}}.}}, איז יוסף בן גוריון דער מחבר פון ספר יוסיפון{{הערה|[[רבי חיים יוסף דוד אזולאי]], '''פתח עינים''' [[שית:Petach_Einayim_on_Mishnah_Mikvaot/10|מקוואות י, א]].}}. ענליך שרייבט [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] לגבי "יוסף הכהן" וואס ווערט דערמאנט אין די גמרא [[מסכת זבחים]]{{הערה|שם=שומ|{{היברובוקס|רבי יוסף שאול נאטאנזאהן|דברי שאול|31726|page=208|באנד=חידושי אגדות|מקום הוצאה=לעמבערג|שנת הוצאה=תרל"ז|דף פד עמוד ב}}.}}. רבי תם ב"ר דוד אבן יחיא ([[ה'ר"ל]]-[[ה'ש"ב]]) שרייבט אין זיין הקדמה צו ספר יוסיפון{{הערה|יוסיפון, [[S:יוסיפון/הקדמת הרב תם אבן יחיא|הקדמת הרב תם אבן יחיא]].}}, אז יוסף איז געווען א ברודער פון [[נקדימון בן גוריון]], איינער פון די דריי עשירים אין די צייטן פון די [[חורבן]] וואס ווערן דערמאנט אין [[פרק הניזקין]]{{הערה|{{בבלי|גיטין|נו|א}}.}}. דער [[רבי יצחק אברבנאל|אברבנאל]] שרייבט אז ער איז גאר געווען [[רבי יוסי הכהן]], איינער פון די פינף גרויסע תלמידים פון [[רבן יוחנן בן זכאי]]{{הערה|[[רבי דון יצחק אברבנאל]], '''נחלת אבות''' על מסכת אבות פרק ב משנה ח.}}.
דער [[חיד"א]] שרייבט, אז "יוסף הכהן" וואס ווערט דערמאנט אין די [[משנה]] אין [[מסכת מקואות]] אלס שרייבער{{הערה|{{משנה|מקואות|י|א}}.}}, איז יוסף בן גוריון דער מחבר פון ספר יוסיפון{{הערה|[[רבי חיים יוסף דוד אזולאי]], '''פתח עינים''' [[שית:Petach_Einayim_on_Mishnah_Mikvaot/10|מקוואות י, א]].}}. ענליך שרייבט [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] לגבי "יוסף הכהן" וואס ווערט דערמאנט אין די גמרא [[מסכת זבחים]]{{הערה|שם=שומ|{{היברובוקס|רבי יוסף שאול נאטאנזאהן|דברי שאול|31726|page=208|באנד=חידושי אגדות|מקום הוצאה=לעמבערג|שנת הוצאה=תרל"ז|דף פד עמוד ב}}.}}. רבי תם ב"ר דוד אבן יחיא ([[ה'ר"ל]]-[[ה'ש"ב]]) שרייבט אין זיין הקדמה צו ספר יוסיפון{{הערה|יוסיפון, [[S:יוסיפון/הקדמת הרב תם אבן יחיא|הקדמת הרב תם אבן יחיא]].}}, אז יוסף איז געווען א ברודער פון [[נקדימון בן גוריון]], איינער פון די דריי עשירים אין די צייטן פון די [[חורבן]] וואס ווערן דערמאנט אין [[פרק הניזקין]]{{הערה|{{בבלי|גיטין|נו|א}}.}}. דער [[רבי יצחק אברבנאל|אברבנאל]] שרייבט אז ער איז גאר געווען [[רבי יוסי הכהן]], איינער פון די פינף גרויסע תלמידים פון [[רבן יוחנן בן זכאי]]{{הערה|[[רבי דון יצחק אברבנאל]], '''נחלת אבות''' על מסכת אבות פרק ב משנה ח.}}.
שורה 60: שורה 60:
פון די אנדערע זייט שרייבט [[רבי יצחק אברבנאל]] אז מען קען זיך נישט פארלאזן אויף יוסיפון, ווייל ער זיך סותר מיט די ווערטער פון [[חז"ל]], און צומאל אויך מיט אפענע פסוקים. דער אברבנאל שרייבט אז יוסף בן מתתיהו האט זיך פרובירט צו חנפ'נען צו די [[רוימישע אימפעריע|רוימער]], און דערפאר האט ער געשריבן זאכן וואס זאלן זיי שמעקן{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי יצחק אברבנאל|מעייני הישועה|152848|פערארא, שי"א, דף צט עמוד א}}}}. אויך [[רבי אברהם זכות]] אין [[ספר היוחסין]] זאגט אז ער פארלאזט זיך נישט אויף יוסיפון, טראץ וואס אנדערע טוען יא, ווייל ער שרייבט גרויסע גוזמאות און מאכט חשבונות וואס שטימען נישט מיט די פשוט פשט אין די תורה{{הערה|רבי אברהם זכות, '''ספר היוחסין השלם''', אנהייב מאמר השישי}}. [[רבי עזריה מן האדומים]] האט געשריבן, אז אנדערש ווי דער ספר געבט אן (אין די ווערסיע פון ר"י משקוני), איז דער ספר נישט קיין אריגינעלע ווערק פון יוסף בן מתתיהו, און ער ווייזט אויך אן אויף פילע סתירות און שינויים צווישן די דרוקן{{הערה|רבי עזריה מן האדומים, '''מאור עינים''', מאנטאווע, שלד, דף פז עמוד א}}.
פון די אנדערע זייט שרייבט [[רבי יצחק אברבנאל]] אז מען קען זיך נישט פארלאזן אויף יוסיפון, ווייל ער זיך סותר מיט די ווערטער פון [[חז"ל]], און צומאל אויך מיט אפענע פסוקים. דער אברבנאל שרייבט אז יוסף בן מתתיהו האט זיך פרובירט צו חנפ'נען צו די [[רוימישע אימפעריע|רוימער]], און דערפאר האט ער געשריבן זאכן וואס זאלן זיי שמעקן{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי יצחק אברבנאל|מעייני הישועה|152848|פערארא, שי"א, דף צט עמוד א}}}}. אויך [[רבי אברהם זכות]] אין [[ספר היוחסין]] זאגט אז ער פארלאזט זיך נישט אויף יוסיפון, טראץ וואס אנדערע טוען יא, ווייל ער שרייבט גרויסע גוזמאות און מאכט חשבונות וואס שטימען נישט מיט די פשוט פשט אין די תורה{{הערה|רבי אברהם זכות, '''ספר היוחסין השלם''', אנהייב מאמר השישי}}. [[רבי עזריה מן האדומים]] האט געשריבן, אז אנדערש ווי דער ספר געבט אן (אין די ווערסיע פון ר"י משקוני), איז דער ספר נישט קיין אריגינעלע ווערק פון יוסף בן מתתיהו, און ער ווייזט אויך אן אויף פילע סתירות און שינויים צווישן די דרוקן{{הערה|רבי עזריה מן האדומים, '''מאור עינים''', מאנטאווע, שלד, דף פז עמוד א}}.


[[רבי צדוק הכהן פון לובלין]] נעמט אן, אז אין יוסיפון ווערט ערליך נאכגעשריבן וואס יוסף האט מיטגעהאלטן און פארשטאנען; נאר עס איז אוממעגליך אפילו פאר איינער פון יענע צייט צו וויסן אלע פרטים גענוי. נאר חז"ל האבן מיט [[רוח הקודש]] געקענט שרייבן אלעס מיט א פונקטליכקייט{{הערה|רבי צדוק הכהן מלובלין, '''אור זרוע לצדיק''', לובלין תרפ"ט, דף כד עמוד ב}}. דער [[דוד גאנז|צמח דוד]] שרייבט, אז כאטש וואס טייל פון זיינע ווערטער זענען זיך סותר מיט חז"ל, דארף מען וויסן אז יוסף איז געווען א גרויסער מאן, און דערפאר האבן געוויסע חכמים זיך באמיהט צו פארענטפערן די אלע שינויים{{הערה|רבי דוד גאנז, '''צמח דוד''', פראג שנ"ג, דף לח עמוד ב}}.
[[רבי צדוק הכהן פון לובלין]] נעמט אן, אז אין יוסיפון ווערט ערליך נאכגעשריבן וואס יוסף האט מיטגעהאלטן און פארשטאנען; נאר עס איז אוממעגליך אפילו פאר איינער פון יענע צייט צו וויסן אלע פרטים גענוי. נאר חז"ל האבן מיט [[רוח הקודש]] געקענט שרייבן אלעס מיט א פונקטליכקייט{{הערה|רבי צדוק הכהן מלובלין, '''אור זרוע לצדיק''', לובלין תרפ"ט, דף כד עמוד ב}}. דער [[צמח דוד]] שרייבט, אז כאטש וואס טייל פון זיינע ווערטער זענען זיך סותר מיט חז"ל, דארף מען וויסן אז יוסף איז געווען א גרויסער מאן, און דערפאר האבן געוויסע חכמים זיך באמיהט צו פארענטפערן די אלע שינויים{{הערה|רבי דוד גאנז, '''צמח דוד''', פראג שנ"ג, דף לח עמוד ב}}.


א צענטראלע פונקט אין די קאנטראווערסיע איז דאס וואס אין יוסיפון ווערט [[טיטוס]] אויסגעלויבט אלס א פיינער און ארנטליכער מאן, דערביי אנגעבנדיג אז ער האט לכתחילה נישט געוואלט חרוב מאכן דעם בית המקדש. דאס איז אנדערש ווי וואס ווערט דערציילט אין גמרא איבער די רשעות פון טיטוס. געוויסע שרייבן אז יוסף איז געווען געצווינגען אזוי צו שרייבן, זייענדיג אונטער די רוימער{{הערה|רבי חיים אלעזר שפירא, '''מנחת אלעזר''' חלק ג, בראטיסלאווא תרפ"ב, דף נד עמוד ב}}. דער מהר"ל מפראג ברענגט אויף א מעגליכקייט אז כלפי חוץ האט טיטוס טאקע זיך אויפגעפירט ווי א פיינער מאן, ווי פארציילט אין ספר יוסיפון. אויך שרייבט דער מהר"ל, אז יתכן אז טיטוס האט טאקע נישט געוואלט חרוב מאכן דעם בית המקדש, כדי זיך צו בארימען דערמיט, און דער מהר"ל גייט אריין מסביר צו זיין די גמרא'ס שילדערונג בדרך משל צו טיפערע ענינים{{הערה|רבי יהודה לוואי, '''נצח ישראל''', פראג, שנט, דף ט עמוד א}}. פון די אנדערע זייט שרייבט [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] אז עס איז א וואונדער אז יוסיפון איז אזוי אנגענומען נאך וואס עס שטייט דערין אזוי אויף טיטוס, און אז יוסף איז ווארשיינליך נאכגעשלעפט געווארן נאך די גריכישע פילאזאפיע{{הערה|שם=שומ}}.
א צענטראלע פונקט אין די קאנטראווערסיע איז דאס וואס אין יוסיפון ווערט [[טיטוס]] אויסגעלויבט אלס א פיינער און ארנטליכער מאן, דערביי אנגעבנדיג אז ער האט לכתחילה נישט געוואלט חרוב מאכן דעם בית המקדש. דאס איז אנדערש ווי וואס ווערט דערציילט אין גמרא איבער די רשעות פון טיטוס. געוויסע שרייבן אז יוסף איז געווען געצווינגען אזוי צו שרייבן, זייענדיג אונטער די רוימער{{הערה|רבי חיים אלעזר שפירא, '''מנחת אלעזר''' חלק ג, בראטיסלאווא תרפ"ב, דף נד עמוד ב}}. דער מהר"ל מפראג ברענגט אויף א מעגליכקייט אז כלפי חוץ האט טיטוס טאקע זיך אויפגעפירט ווי א פיינער מאן, ווי פארציילט אין ספר יוסיפון. אויך שרייבט דער מהר"ל, אז יתכן אז טיטוס האט טאקע נישט געוואלט חרוב מאכן דעם בית המקדש, כדי זיך צו בארימען דערמיט, און דער מהר"ל גייט אריין מסביר צו זיין די גמרא'ס שילדערונג בדרך משל צו טיפערע ענינים{{הערה|רבי יהודה לוואי, '''נצח ישראל''', פראג, שנט, דף ט עמוד א}}. פון די אנדערע זייט שרייבט [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] אז עס איז א וואונדער אז יוסיפון איז אזוי אנגענומען נאך וואס עס שטייט דערין אזוי אויף טיטוס, און אז יוסף איז ווארשיינליך נאכגעשלעפט געווארן נאך די גריכישע פילאזאפיע{{הערה|שם=שומ}}.
שורה 68: שורה 68:
דער [[יעב"ץ]] שרייבט אז גרויסע טיילן פון ספר יוסיפון זענען הוספות פון מעתיקים וואס האבן צוגעלייגט פוסטע לעגענדעס איבער נקתניבור און אלכסנדרוס מוקודון, און דאס טאר מען נישט ליינען אפילו אינדערוואכן. דער זעקסטער ספר איז א מצוה צו ליינען אין די [[בין המצרים]] טעג, אבער נישט אום שבת ווייל עס ברענגט צער{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי יעקב עמדין|מור וקציעה|147518| מכון ירושלים, תשנ"ו, זייט שמ}}}}.
דער [[יעב"ץ]] שרייבט אז גרויסע טיילן פון ספר יוסיפון זענען הוספות פון מעתיקים וואס האבן צוגעלייגט פוסטע לעגענדעס איבער נקתניבור און אלכסנדרוס מוקודון, און דאס טאר מען נישט ליינען אפילו אינדערוואכן. דער זעקסטער ספר איז א מצוה צו ליינען אין די [[בין המצרים]] טעג, אבער נישט אום שבת ווייל עס ברענגט צער{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי יעקב עמדין|מור וקציעה|147518| מכון ירושלים, תשנ"ו, זייט שמ}}}}.


לויט א מקור האט דער [[ווילנער גאון]] געלעכצט אז ספר יוסיפון זאל ווערן איבערגעזעצט אויף לשון הקודש, ווייל דורך דעם קען מען פארשטיין די ריכטיגע כוונה פון חז"ל אין אסאך פלעצער{{הערה|רבי אברהם שמחה פון אמטשיסלאוו בשם [[רבי חיים פון וואלאזשין]], אין: {{אוצר החכמה|יוסף בן מתתיהו הכהן|מלחמות היהודים עם הרומאים - א|100547|א|page=4}}}}. עס ווערט פארציילט אז [[רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם|דער שינאווער רב]] האט הנאה געהאט זעענדיג ווי זיין אייניקל [[רבי חנה האלבערשטאם]] ליינט ספר יוסיפון אין [[ניטל]], זאגנדיג אז פון דעם וואס ער ברענגט נישט אן די צייט איז א סימן אז ער וועט זיין אן אדם גדול{{הערה|דברי חנה השלם, פרק ג' עמוד מ"ג}}.
עס ווערט פארציילט אז [[רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם|דער שינאווער רב]] האט הנאה געהאט זעענדיג ווי זיין אייניקל [[רבי חנה האלבערשטאם]] ליינט ספר יוסיפון אין [[ניטל]], זאגנדיג אז פון דעם וואס ער ברענגט נישט אן די צייט איז א סימן אז ער וועט זיין אן אדם גדול{{הערה|דברי חנה השלם, פרק ג' עמוד מ"ג}}.


==צו ליינען מער==
==צו ליינען מער==
שורה 94: שורה 94:
*{{אנקער|ענציק|{{אנצ יהודית|8835-joseph-ben-gorion|Joseph ben Gorion|ריטשערד גאטהייל}}}}
*{{אנקער|ענציק|{{אנצ יהודית|8835-joseph-ben-gorion|Joseph ben Gorion|ריטשערד גאטהייל}}}}


==דרויסנדע לינקס==
==דרויסנדיגע לינקס==
{{ויקישיתוף בשורה|Category:Josippon}}
{{ויקישיתוף בשורה|Category:Josippon}}
* הרב אברהם יוסף גארדן, [https://www.yiddish24.com/miscellanies/190/67749 יוסיפון, א תנא אדער א צדוקי?], '''תורה קאפ''', ו' ואתחנן פ״ב, אויף אידיש24
* הרב אברהם יוסף גארדן, [https://www.yiddish24.com/miscellanies/190/67749 יוסיפון, א תנא אדער א צדוקי?], '''תורה קאפ''', ו' ואתחנן פ״ב, אויף אידיש24
שורה 107: שורה 107:
[[קאַטעגאָריע:כראניקן פון אידישע היסטאריע]]
[[קאַטעגאָריע:כראניקן פון אידישע היסטאריע]]
[[קאַטעגאָריע:אידישע ליטעראטור פון מיטל אלטער]]
[[קאַטעגאָריע:אידישע ליטעראטור פון מיטל אלטער]]
[[קאַטעגאָריע:אנאנימע ווערק]]
[[קאַטעגאָריע:ווערק פון אומבאקאנטע פארפאסער]]
[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
{{אבן הפינה ארטיקל}}
[[he:יוסיפון (ספר)]]
[[he:יוסיפון (ספר)]]