1,050
רעדאגירונגען
הגהות והוספות
(←מעשה בעל אקדמות: אינדענט) |
(הגהות והוספות) |
||
| שורה 120: | שורה 120: | ||
מ'זעט אבער אז ער האט אים נאך געקענט ביים לעבן, זע {{היברובוקס|2=סדור רש"י|3=21221|page=145|4="שמעתי מפי צדיק רבי מאיר ברבי יצחק"}}. זיין זון רבי יצחק איז אומגעקומען דורך די קרייצציגלער אין יאר [[ד'תתנ"ו]] ווי דערמאנט אין פנקס הזכרת נשמות פון ווירמייזא.}}. אין ראם פון זיין פאסטן אלס שליח ציבור האט ער מתקן געווען א צאל תיקונים אין דעם נוסח התפילה<ref>למשל דער נוסח "צור ישראל" וואס מיר זאגן יעדן טאג.</ref>, און פארפאסט צענדליגער פיוטים, צווישן זיי אזעלכע וואס מען זאגט ביז'ן היינטיגן טאג. | מ'זעט אבער אז ער האט אים נאך געקענט ביים לעבן, זע {{היברובוקס|2=סדור רש"י|3=21221|page=145|4="שמעתי מפי צדיק רבי מאיר ברבי יצחק"}}. זיין זון רבי יצחק איז אומגעקומען דורך די קרייצציגלער אין יאר [[ד'תתנ"ו]] ווי דערמאנט אין פנקס הזכרת נשמות פון ווירמייזא.}}. אין ראם פון זיין פאסטן אלס שליח ציבור האט ער מתקן געווען א צאל תיקונים אין דעם נוסח התפילה<ref>למשל דער נוסח "צור ישראל" וואס מיר זאגן יעדן טאג.</ref>, און פארפאסט צענדליגער פיוטים, צווישן זיי אזעלכע וואס מען זאגט ביז'ן היינטיגן טאג. | ||
דער פיוט איז נתחבר געווארן אלס "רשות" און אריינפיר פאר'ן "תורגמן", וואס פלעגט איבערזעצן די פסוקים פון די קריאה אויף אראמיש, לויט די תרגום אונקלוס, א מנהג וואס איז געווען איינגעפירט יעדן וואך ביי קריאת התורה בימי חז"ל ביז סוף תקופת הגאונים{{הערה|{{רמב"ם|תפילה|יב|י}}}}, און איז פארבליבן אין רבי מאיר'ס צייטן בלויז אין שבועות און שביעי של פסח{{הערה|זע {{תנ"ך|שמות|כ|יג|מפרש=חזקוני}} "בעצרת שהיא דוגמא מתן תורה, ומתרגמינן הדברות"; {{בבלי|מגילה|כד|א|מפרש=תוספות}} "והא שאנו מתרגמין הפטרות של פסח ועצרת טפי משאר י״ט, לפי שהן מדברות בנס היום כדי לפרסם הנס, וכן במתן תורה כדי לפרסם הנס".}}{{ביאור|אין אשכנז האט מען מתרגם געווען מיט דעם תרגום ירושלמי, וואס לייגט צו מדרשים און ערקלערונגען. אויך האט מען צוגעלייגט לענגערע פיוטים אויף אראמיש, אזוי ווי די מנהג אין ארץ ישראל. די עשרת הדברות זענען געזאגט געווארן מיטן טעם העליון וואס צוטיילט זיי אין צען באזונדערע פסוקים. צווישן די פסוקים זענען געזאגט געווארן לענגערע פיוטים, וואס זענען גערופן געווארן "דיברות", צוליב וואס זיי הייבן זיך אן "דיברא"{{הערה|{{אוצר החכמה|יונה פרנקל|מחזור לשבועות כמנהג בני אשכנז לכל ענפיהם|602835|page=8|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תש"ס|עמ=י-יא|מבוא}}; {{צ-בוך|מחבר=יוסף יהלום, מיכאל סוקולוף|נאמען=שירת בני מערבא|מקום הוצאה=ירושלים|מו"ל=האקדמיה הלאומית הישראלית למדעים|שנת הוצאה=תשנ"ט}}.}}.}}. דער רשות פלעגט געזאגט ווערן פארן אנהייבן מתרגם צו זיין - ד"ה נאכן ערשטן פסוק. שפעטער ווען דאס מתרגם זיין האט שוין בכלל נישט אנגעהאלטן, | דער פיוט איז נתחבר געווארן אלס "רשות" און אריינפיר פאר'ן "תורגמן", וואס פלעגט איבערזעצן די פסוקים פון די קריאה אויף אראמיש, לויט די תרגום אונקלוס, א מנהג וואס איז געווען איינגעפירט יעדן וואך ביי קריאת התורה בימי חז"ל ביז סוף תקופת הגאונים{{הערה|{{רמב"ם|תפילה|יב|י}}}}, און איז פארבליבן אין רבי מאיר'ס צייטן בלויז אין שבועות און שביעי של פסח{{הערה|זע {{תנ"ך|שמות|כ|יג|מפרש=חזקוני}} "בעצרת שהיא דוגמא מתן תורה, ומתרגמינן הדברות"; {{בבלי|מגילה|כד|א|מפרש=תוספות}} "והא שאנו מתרגמין הפטרות של פסח ועצרת טפי משאר י״ט, לפי שהן מדברות בנס היום כדי לפרסם הנס, וכן במתן תורה כדי לפרסם הנס".}}{{ביאור|אין אשכנז האט מען מתרגם געווען מיט דעם תרגום ירושלמי, וואס לייגט צו מדרשים און ערקלערונגען. אויך האט מען צוגעלייגט לענגערע פיוטים אויף אראמיש, אזוי ווי די מנהג אין ארץ ישראל. די עשרת הדברות זענען געזאגט געווארן מיטן טעם העליון וואס צוטיילט זיי אין צען באזונדערע פסוקים. צווישן די פסוקים זענען געזאגט געווארן לענגערע פיוטים, וואס זענען גערופן געווארן "דיברות", צוליב וואס זיי הייבן זיך אן "דיברא"{{הערה|{{אוצר החכמה|יונה פרנקל|מחזור לשבועות כמנהג בני אשכנז לכל ענפיהם|602835|page=8|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תש"ס|עמ=י-יא|מבוא}}; {{צ-בוך|מחבר=יוסף יהלום, מיכאל סוקולוף|נאמען=שירת בני מערבא|מקום הוצאה=ירושלים|מו"ל=האקדמיה הלאומית הישראלית למדעים|שנת הוצאה=תשנ"ט}}.}}.}}. דער רשות פלעגט געזאגט ווערן פארן אנהייבן מתרגם צו זיין - ד"ה נאכן ערשטן פסוק. אויך שפעטער ווען דאס מתרגם זיין האט שוין בכלל נישט אנגעהאלטן, האט מען אבער ממשיך געווען צו זאגן דער פיוט פון אקדמות ביי קריאת התורה<ref>צוערשט איז דאס געשריבן געווארן אלס השערה דורך: רבי שלמה חעלמא, שלחן תמיד, ירושלים תשס"ד, עמ' קד, סי' יט, זר זהב, אות ג; {{צ-בוך|מחבר=מהר"ם אש|נאמען=זכרון יהודה|עמ=לח}}; {{צ-בוך|מחבר=רבי וואלף היידנהיים|נאמען=הבנת המקרא|עמ=לח|סדרה=סוף חומש שמות}}, און נאך. שפעטער איז געדרוקט געווארן דער מחזור וויטרי וואס ברענגט דעם מנהג מתרגם צו זיין אין שבועות און שביעי של פסח, און ער איז מעתיק א צאל רשויות וואס דער מתרגם פלעגט דאן זאגן (דער פיוט אקדמות זעלבסט ווערט אבער בכלל נישט דערמאנט דארט). די השערה איז אממערסטנס באשטעטיגט געווארן ווען עס זענען געפונען געווארן אריגינאלע כתבי יד פון מחזורים וואס שטעלן אריין אקדמות אינאיינעם מיט די תרגומים און זייערע פיוטים, אין איין מחזור שטייט אויפ'ן קעפל "רשות למתרגם לר' מאיר ש"ץ". </ref>. | ||
דעם מנהג צו זאגן דעם פיוט אקדמות ווערט פארצייכנט אין די פריערדיגע ספרים פון מנהגי אשכנז{{הערה|{{היברובוקס|רבי אברהם קלויזנער|מנהגים|24905}}, געברענגט אין {{היברובוקס|רבי יעקב מולן|ספר מהרי"ל|44458|page=54}}, {{היברובוקס|טירנא, רבי יצחק אייזיק|ספר המנהגים|8913|page=33}}}}. אויך געפונט מען דאס אין פריערדיגע מחזורים געשריבן בכתב יד, צווישן זיי אין מחזור ווירמייזא{{הערה|{{אוצר החכמה|2=מחזור וורמיישא מנהג אשכנז|3=618509|page=146|שנת הוצאה=ה'ל"ב}}}}. | דעם מנהג צו זאגן דעם פיוט אקדמות ווערט פארצייכנט אין די פריערדיגע ספרים פון מנהגי אשכנז{{הערה|{{היברובוקס|רבי אברהם קלויזנער|מנהגים|24905}}, געברענגט אין {{היברובוקס|רבי יעקב מולן|ספר מהרי"ל|44458|page=54}}, {{היברובוקס|טירנא, רבי יצחק אייזיק|ספר המנהגים|8913|page=33}}}}. אויך געפונט מען דאס אין פריערדיגע מחזורים געשריבן בכתב יד, צווישן זיי אין מחזור ווירמייזא{{הערה|{{אוצר החכמה|2=מחזור וורמיישא מנהג אשכנז|3=618509|page=146|שנת הוצאה=ה'ל"ב}}}}. | ||
אין ווירמייזא זעלבסט איז אבער דער מנהג געווען נישט צו זאגן דעם פיוט אקדמות<ref>{{צ-בוך|מחבר=רבי יוזפא שמש|נאמען=מנהגי וורמיישא|פרק=אות קד}}</ref>. | אין ווירמייזא זעלבסט איז אבער דער מנהג געווען נישט צו זאגן דעם פיוט אקדמות<ref>{{צ-בוך|מחבר=רבי יוזפא שמש|נאמען=מנהגי וורמיישא|פרק=אות קד}}</ref>. | ||
רבי יהודה ליווא קירכהיים ברענגט{{הערה|{{אוצר החכמה|2=מנהגות וורמייזא|3=147397|page=307}}}} אז די סיבה דערצו ווערט אנגעגעבן וויבאלד עס איז געווען א חזן אין ווירמייזא, וואס האט געזאגט אקדמות מיט א זיסע שטימע און מיט גרויס כוונה, און ווי נאר ער האט געענדיגט איז ער | רבי יהודה ליווא קירכהיים ברענגט{{הערה|{{אוצר החכמה|2=מנהגות וורמייזא|3=147397|page=307}}}} אז די סיבה דערצו ווערט אנגעגעבן וויבאלד עס איז געווען א חזן אין ווירמייזא, וואס האט געזאגט אקדמות מיט א זיסע שטימע און מיט גרויס כוונה, און ווי נאר ער האט געענדיגט איז ער נפטר געווארן. ער טענה'ט אבער דערויף, אז דאס צייגט בלויז אויף די חשיבות פון דעם פיוט, און עס וואלט געדארפט ברענגען עס צו זאגן יאר יערליך מיט גרויס כוונה, דערפאר זאגט ער אז ס'איז דא אן אנדערער טעם דערביי וואס איז נישט באקאנט. עס זענען וואס שלאגן פאר אז די טעם איז צוליב די שווערע זכרונות וואס דאס האט אויפגעברענגט ביי די ארטיגע מתפללים פון די תקופה פון די קרייצציגלער מיט וואס רבי מאיר ש"ץ האט זיך פארמאסטן{{הערה|{{היברובוקס|2=ספר התודעה|3=41319|page=255}}}}. | ||
==הלכה== | ==הלכה== | ||
דער פארצייטישער מנהג איז געווען איבעראל צו זאגן דעם פיוט נאכ'ן ערשטן פסוק "בחודש השלישי", ווי עס ווערט פארצייכנט אין די פריערדיגע ספרים פון מנהגי אשכנז. דאס | דער פארצייטישער מנהג איז געווען איבעראל צו זאגן דעם פיוט נאכ'ן ערשטן פסוק "בחודש השלישי", ווי עס ווערט פארצייכנט אין די פריערדיגע ספרים פון מנהגי אשכנז. דאס שטאמט פון דעם וואס דער תורגמן פלעגט זאגן רשות איידער'ן אנהייבן די תרגום פונעם ערשטן פסוק. שפעטער ווען דער תרגום איז פארגעסן, געווארן איז געווארן אומפארשטענדליך פארוואס מ'איז מפסיק אינמיטן ליינען. רבי אפרים הכהן פון ווילנא איז אנגעפרעגט געווארן פון די קהילה אין ווענעציא איבער דעם מנהג וואס די ארטיגע אשכנזים האבן זיך געפירט{{הערה|זע {{לינק|אדרעס=https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/2303b438-073b-4e0e-81b6-4955acffb6b0/surfaces/92d15e1d-7137-4834-a3d9-599299b21b14/|שרייבער=ר' קלונימוס ב"ר שמעון|קעפל=אקדמות מיט אידיש טייטש - כתב יד|מידע נוסף=ווענעציע|דאטום=ה'שיד}}}}, און די ארטיגע ספרדי'שע אידן האבן גע'טענה'ט אז ס'איז נישט אויסגעהאלטן צו מאכן א הפסק אינמיטן קריאת התורה. אין זיין ספר שער אפרים איז ער מבאר אז דער מנהג איז א פארצייטישער מנהג און מען קען נישט מפקפק זיין דערויף, און אז איינמאל מען ליינט שוין דעם ערשטן פסוק איז עס מער נישט קיין הפסק, אויף מאכט ער קלאר אז די ספרדים קענען זיך נישט מישן אין די מנהגים פון די אשכנזים זיי מבטל צו זיין{{הערה|{{היברובוקס|רבי אפרים בן יעקב, הכהן, מוילנה|שער אפרים|19541|page=21}}}}. | ||
דער ווענדפונקט האט פאסירט ווען דער טורי זהב{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תצד|ב|מפרש=טורי זהב}}}} ברענגט אראפ דעם מנהג און וואונדערט זיך שטארק דערויף, ער שרייבט אז ער האט געהערט פון רבנים וואס האבן איינגעפירט צו זאגן אקדמות איידער דער כהן מאכט די ברכה אויף די תורה, און פירט אויס אזוי זאל מען זיך פירן למעשה. רבי יעקב עמדין נעמט אן ווי דער טורי זהב, און שרייבט אז די תירוצים פון זיין זיידן דער שער אפרים זענען נישט גענוג שטארק צו מאכן אן הפסק נאך די ברכה. ווידעראום דער מגן אברהם{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|קמו|א|מפרש=מגן אברהם}}}} ברענגט אראפ דעם מנהג פון זאגן אקדמות נאכ'ן ערשטן פסוק און ברענגט נישט אויף קיין חשש דערביי. | דער ווענדפונקט האט פאסירט ווען דער טורי זהב{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|תצד|ב|מפרש=טורי זהב}}}} ברענגט אראפ דעם מנהג און וואונדערט זיך שטארק דערויף, ער שרייבט אז ער האט געהערט פון רבנים וואס האבן איינגעפירט צו זאגן אקדמות איידער דער כהן מאכט די ברכה אויף די תורה, און פירט אויס אז אזוי זאל מען זיך פירן למעשה. רבי יעקב עמדין נעמט אן ווי דער טורי זהב, און שרייבט אז די תירוצים פון זיין זיידן דער שער אפרים זענען נישט גענוג שטארק צו מאכן אן הפסק נאך די ברכה. ווידעראום דער מגן אברהם{{הערה|{{שולחן ערוך|אורח חיים|קמו|א|מפרש=מגן אברהם}}}} ברענגט אראפ דעם מנהג פון זאגן אקדמות נאכ'ן ערשטן פסוק און ברענגט נישט אויף קיין חשש דערביי. | ||
דער שו"ת פנים מאירות ברענגט{{הערה|ח"ג סימן לא}}, אז ס'איז געווען א רב וואס האט דאס געוואלט איינפירן ווי דער ט"ז, און דער קהל האט אים נישט געלאזט, און ער פירט אויס, אז וויבאלד אקדמות איז | דער שו"ת פנים מאירות ברענגט{{הערה|ח"ג סימן לא}}, אז ס'איז געווען א רב וואס האט דאס געוואלט איינפירן ווי דער ט"ז, און דער קהל האט אים נישט געלאזט, און ער פירט אויס, אז וויבאלד אקדמות איז גאר גרויסע שבח וואס מען האט מקבל געווען פון די פריערדיגע דורות, און מען האט זיך אלעמאל געפירט צו מפסיק זיין אינמיטן קריאת התורה, קענען מיר נישט זיין קלוגער פון די פריערדיגע צו זאגן אז זיי האבן נישט גוט געטון און מבטל זיין דעם מנהג, ומנהג ישראל תורה היא. | ||
עס ווערט דערציילט אז דער שאגת אריה איז געווארן רב אין מיץ האט ער געוואלט איינפירן צו זאגן אקדמות איידער'ן זאגן די ברכה, א זאך וואס איז אויסגעשטאנען קענערשאפט פון די בני הקהילה, און האט אים | עס ווערט דערציילט אז דער שאגת אריה איז געווארן רב אין מיץ האט ער געוואלט איינפירן צו זאגן אקדמות איידער'ן זאגן די ברכה, א זאך וואס איז אויסגעשטאנען קענערשאפט פון די בני הקהילה, און האט אים כמעט געקאסט דאס רבנות פאסטן. | ||
אין רוב מקומות איז אנגענומען געווארן ווי דער ט"ז, אויך דער משנה ברורה נעמט אן אזוי{{הערה|{{משנה ברורה|תצד|ב}}}}. אבער דער שו"ע הרב שרייבט יא אז מען זאל דאס זאגן נאכ'ן ערשטן פסוק{{הערה|{{שוע הרב|אורח חיים|תצד|א}}}}, און אין טייל ערטער פירט מען זיך אזוי. | אין רוב מקומות איז אנגענומען געווארן ווי דער ט"ז, אויך דער משנה ברורה נעמט אן אזוי{{הערה|{{משנה ברורה|תצד|ב}}}}. אבער דער שו"ע הרב שרייבט יא אז מען זאל דאס זאגן נאכ'ן ערשטן פסוק{{הערה|{{שוע הרב|אורח חיים|תצד|א}}}}, און אין טייל ערטער פירט מען זיך אזוי. | ||
| שורה 144: | שורה 144: | ||
{{ציטוטון|נמצא נדפס בלשון אשכנז ישן נושן, מעשה באריכות דעל מה תיקנו אקדמות, וסיים שכיון המעשה היה במדבר לכן תיקנו לומר אחר במדבר סיני, זכר לנס}} | {{ציטוטון|נמצא נדפס בלשון אשכנז ישן נושן, מעשה באריכות דעל מה תיקנו אקדמות, וסיים שכיון המעשה היה במדבר לכן תיקנו לומר אחר במדבר סיני, זכר לנס}} | ||
דער 'אור אלטער' דרוק וואס דער אליה רבה דערמאנט איז ווארשיינליך די קונטרס'ל "מגילת רבי מאיר" וואס איז געדרוקט געווארן אין קרימונה, ארום דעם יאר ה'ש"כ<ref>פרידבערג, בית עקד ספרים, אות מ' 2927. דער אריגענעלער דרוק איז נישטא פאר אונז, אבער עס ווערט דערמאנט אין די ליסטעס פונעם איטאליענישן צענזור, זע חנא שמרוק, בתוך ספר הזכרון ליאונה קארפי, עמ' 123-124.</ref>. דאס איז דאס ערשטע מאל וואס מיר געפונען די געשיכטע. | דער 'אור אלטער' דרוק וואס דער אליה רבה דערמאנט איז ווארשיינליך די קונטרס'ל "מגילת רבי מאיר" וואס איז געדרוקט געווארן אין קרימונה, איטאליע, ארום דעם יאר ה'ש"כ<ref>פרידבערג, בית עקד ספרים, אות מ' 2927. דער אריגענעלער דרוק איז נישטא פאר אונז, אבער עס ווערט דערמאנט אין די ליסטעס פונעם איטאליענישן צענזור, זע חנא שמרוק, בתוך ספר הזכרון ליאונה קארפי, עמ' 123-124.</ref>. דאס איז דאס ערשטע מאל וואס מיר געפונען די געשיכטע. | ||
אין אן איטאליענישן כתב יד איז עס איבעגעזעצט געווארן אויף לשון הקודש אין יאר ה'ש"צ, מיטן נאמען "מגילת החכם רבי מאיר", לויט דעם אידישן דרוק<ref>עלי יסיף, 'תרגום קדמון ונוסח עברי של מעשה אקדמות', בקורת ופרשנות 9-10 (תשל"ז), עמ' 214-228. לציין לספה"ל?</ref>. אויך ווערט עס דערמאנט אין ספר באר שבע פון רבי אברהם יגל (-ה'שפ"ג), פון די חכמי איטליא, אן צולייגן איבער דעם שייכות מיט'ן פיוט אקדמות: "ביי די אשכנז'ישע קהילות געפונט זיך א "מגילה" וואס טייל פירן זיך עס צו דערמאנען אין שבועות, איבער א נס וואס האט פאסירט..." און ברענגט די געשיכטע בקיצור{{הערה|{{היברובוקס|2=קבץ על יד - שנה ד|3=43924|page=39|מקום הוצאה=בערלין|שנת הוצאה=תרמח|מו"ל=חברת מקיצי נרדמים}}}}. ווארשיינליך מיינט ער טאקע דעם דרוק, ווי עס ווערט אנגערופן "מגילת" רבי מאיר. | אין אן איטאליענישן כתב יד איז עס איבעגעזעצט געווארן אויף לשון הקודש אין יאר ה'ש"צ, מיטן נאמען "מגילת החכם רבי מאיר", לויט דעם אידישן דרוק<ref>עלי יסיף, 'תרגום קדמון ונוסח עברי של מעשה אקדמות', בקורת ופרשנות 9-10 (תשל"ז), עמ' 214-228. לציין לספה"ל?</ref>. אויך ווערט עס דערמאנט אין ספר באר שבע פון רבי אברהם יגל (-ה'שפ"ג), פון די חכמי איטליא, אן צולייגן איבער דעם שייכות מיט'ן פיוט אקדמות: "ביי די אשכנז'ישע קהילות געפונט זיך א "מגילה" וואס טייל פירן זיך עס צו דערמאנען אין שבועות, איבער א נס וואס האט פאסירט..." און ברענגט די געשיכטע בקיצור{{הערה|{{היברובוקס|2=קבץ על יד - שנה ד|3=43924|page=39|מקום הוצאה=בערלין|שנת הוצאה=תרמח|מו"ל=חברת מקיצי נרדמים}}}}. ווארשיינליך מיינט ער טאקע דעם דרוק, ווי עס ווערט אנגערופן "מגילת" רבי מאיר. | ||
| שורה 168: | שורה 168: | ||
עס זענען פארהאן פארשידענע מסורות איבער די מקום קבורה פון רבי מאיר ש"ץ, לויט דעם קען נישט זיין אז ער איז פארבליבן אויפ'ן אנדער זייט סמבטיון. | עס זענען פארהאן פארשידענע מסורות איבער די מקום קבורה פון רבי מאיר ש"ץ, לויט דעם קען נישט זיין אז ער איז פארבליבן אויפ'ן אנדער זייט סמבטיון. | ||
אין פנקס פון הזכרת נשמות | אין אן אלטער פנקס פון הזכרת נשמות אין שטאט ווירמייזע ווערט דערמאנט "רבינו מאיר בר יצחק שליח ציבור וכו' בעבור שתיקן שבחות למקום", ס'איז דא וואס ווילן ברענגען א ראי' פון דעם אז ער ליגט באגראבן אין וויזמייזע{{הערה|{{הספרייה הדיגיטלית|2=פנקס הזכרת נשמות בקהלת ורמיזא|3=990000402490205171}}}}. עס זענען דא וואס ווילן זאגן אז די "קבר רבי מאיר בעל הנס" וואס געפינט זיך אין טבריה איז פון רבי מאיר ש"ץ וואס האט זוכה געווען צו נסים. אויך איז פארהאן א קבר אין [[גוש חלב]] וואס שטייט אז דארט ליגט רבי מאיר ש"ץ. אן אנדערע מסורה געבט אן אז ער ליגט אין לובלין<ref>{{צ-בוך|נאמען=לקורות היהודים בלובלין|עמ=139}}</ref>. | ||
פון מלבי"ם ווערט געברענגט אז ס'איז זיכער דא א טייל פון די מעשה וואס איז אמת, אז רבי מאיר ש"ץ האט געראטעוועט אין א שעת הגזירה נאר די פרטים ארום איז צוגעלייגט געווארן. אין דעם דור נאך אים ווערט ער דערמאנט דורך איינער פון די ראשונים, אלס "רבינו מאיר בן יצחק מאבילי ירושלים"{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי אברהם בן עזריאל|ערוגת הבשם|6804|page=96}}}}, דאס איז אן אנדייטונג אז ער שטאמט פון אר"י, אדער פון די עשרת השבטים. | פון מלבי"ם ווערט געברענגט אז ס'איז זיכער דא א טייל פון די מעשה וואס איז אמת, אז רבי מאיר ש"ץ האט געראטעוועט אין א שעת הגזירה נאר די פרטים ארום איז צוגעלייגט געווארן{{הערה|שם=אגדה|[[יהודה לייב פישמן מימון]], [https://beta.hebrewbooks.org/reader/reader.aspx?sfid=33579#p=257&fitMode=fitwidth&hlts=&ocr= ה"אקדמות" ומחברו]}}. אין דעם דור נאך אים ווערט ער דערמאנט דורך איינער פון די ראשונים, אלס "רבינו מאיר בן יצחק מאבילי ירושלים"{{הערה|{{אוצר החכמה|רבי אברהם בן עזריאל|ערוגת הבשם|6804|page=96}}}}, דאס איז אן אנדייטונג אז ער שטאמט פון אר"י, אדער פון די עשרת השבטים. | ||
==חשיבות== | ==חשיבות== | ||
| שורה 177: | שורה 177: | ||
[[רבי יעקב עמדין]] שרייבט: "אין מיינע אויגן איז דער פיוט זייער חשוב און טייער, אויך מיר טוען דאס זאגן, ווייל א גרויסער מענטש האט דאס מחבר געווען, און ס'איז פאסיג פאר דער וואס האט דאס געזאגט"{{הערה|סידור היעב"ץ}}. | [[רבי יעקב עמדין]] שרייבט: "אין מיינע אויגן איז דער פיוט זייער חשוב און טייער, אויך מיר טוען דאס זאגן, ווייל א גרויסער מענטש האט דאס מחבר געווען, און ס'איז פאסיג פאר דער וואס האט דאס געזאגט"{{הערה|סידור היעב"ץ}}. | ||
אין חוות יאיר שטייט "דער פיוט פון ר׳ מאיר בעל הש״ץ איז פונקט אזוי גרויס ווי די פיוטים פון ר׳ אליעזר הקליר וחביריו, וואס איז | אין חוות יאיר שטייט "דער פיוט פון ר׳ מאיר בעל הש״ץ איז פונקט אזוי גרויס ווי די פיוטים פון ר׳ אליעזר הקליר וחביריו, וואס איז געזאגט נעווארן מיט רוח הקודש אין עס איז באהאלטען דערין סודות נוראים{{הערה|ילקוט הגרשוני, שו"ת שבות יעקב ח״א סי' י״ז}}. | ||
אין געוויסע קהילות האט מען זיך געפירט אז דער רב אליינס האט פארגעזאגט אקדמות, און צדיקים האבן דאס געזאגט מיט גרויס התלהבות און השתפכות הנפש{{הערה|{{היברובוקס|2=נטעי גבריאל - שבועות|3=46443|page=153|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשנט}}}}. עס ווערט דערציילט אויפ'ן תפארת שלמה אז ער פלעגט זאגן אקדמות מיט שיינע געזאנגען און א זיסע שטימע, וואס האט אויפגעפלאמט די הארץ פון די צוהערער{{הערה|{{אוצר החכמה|2=המחנה החרדי|3=199032|page=17|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשמו}}}}. | אין געוויסע קהילות האט מען זיך געפירט אז דער רב אליינס האט פארגעזאגט אקדמות, און צדיקים האבן דאס געזאגט מיט גרויס התלהבות און השתפכות הנפש{{הערה|{{היברובוקס|2=נטעי גבריאל - שבועות|3=46443|page=153|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשנט}}}}. עס ווערט דערציילט אויפ'ן תפארת שלמה אז ער פלעגט זאגן אקדמות מיט שיינע געזאנגען און א זיסע שטימע, וואס האט אויפגעפלאמט די הארץ פון די צוהערער{{הערה|{{אוצר החכמה|2=המחנה החרדי|3=199032|page=17|מקום הוצאה=ירושלים|שנת הוצאה=תשמו}}}}. | ||
| שורה 196: | שורה 196: | ||
*{{אקדמיה|אליעזר יהודה בראדט|"אמירת פיוטי 'אקדמות' ו'יציב פתגם' בחג השבועות"|39360294|ירושתנו (תשע"ט), עמ' תקיד–תקלד.}} | *{{אקדמיה|אליעזר יהודה בראדט|"אמירת פיוטי 'אקדמות' ו'יציב פתגם' בחג השבועות"|39360294|ירושתנו (תשע"ט), עמ' תקיד–תקלד.}} | ||
*{{היברובוקס|הרב נחום זאב רוזנשטיין, און הרב משה אייזיק בלוי|קובץ בית אהרן וישראל - 173|55012|page=91|קעפל=מנהג אמירת אקדמות והמעשה המופלא שנקשר בו}} | *{{היברובוקס|הרב נחום זאב רוזנשטיין, און הרב משה אייזיק בלוי|קובץ בית אהרן וישראל - 173|55012|page=91|קעפל=מנהג אמירת אקדמות והמעשה המופלא שנקשר בו}} | ||
*[http://www.archive.org/stream/nybc211740#page/n0/mode/2up די היסטארישע אלעגאריע פון ר' מאיר ש"ץ], ווילנע: בדפוס ווילנער פארלאג פון קלעצקין, 1929, ב[[ארכיון האינטרנט]]. | |||
*{{צ-בוך|מחבר=שמואל פוקס|נאמען=מקורו של סיפור אקדמות|מו"ל=[[קול מבשר]]|שנת הוצאה=שבועות תשע"ו|סדרה=5>2>1>70#|קישור=https://drive.google.com/file/d/1ALIbHuF_lnfPCzrARLxL8N3it6oaISAU/view}} | *{{צ-בוך|מחבר=שמואל פוקס|נאמען=מקורו של סיפור אקדמות|מו"ל=[[קול מבשר]]|שנת הוצאה=שבועות תשע"ו|סדרה=5>2>1>70#|קישור=https://drive.google.com/file/d/1ALIbHuF_lnfPCzrARLxL8N3it6oaISAU/view}} | ||
==דרויסנדיגע לינקס== | ==דרויסנדיגע לינקס== | ||
*[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/2303b438-073b-4e0e-81b6-4955acffb6b0/surfaces/92d15e1d-7137-4834-a3d9-599299b21b14/ MS. Canonici Or. 12: אקדמות מיט אידיש טייטש], [[ווענעציע]] 1553, אינעם [[ | *[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/2303b438-073b-4e0e-81b6-4955acffb6b0/surfaces/92d15e1d-7137-4834-a3d9-599299b21b14/ MS. Canonici Or. 12: אקדמות מיט אידיש טייטש], [[ווענעציע]] 1553, אינעם [[באדליען ביבליאטעק]] אין [[אוניווערסיטעט פון אקספארד|אקספארד]] | ||
*{{היברובוקס|2=סדר אקדמות מיט עברי טייטש|3=36625|מקום הוצאה=[[לבוב]]|סופיקס=יא}} | *{{היברובוקס|2=סדר אקדמות מיט עברי טייטש|3=36625|מקום הוצאה=[[לבוב]]|סופיקס=יא}} | ||
*{{אייוועלט|1=11362|2=טעקסט - אקדמות מיט טייטש}} | *{{אייוועלט|1=11362|2=טעקסט - אקדמות מיט טייטש}} | ||