אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "רוי:קריסטאל נאכט"

קיין רעדאגירונג באמערקונג
ק (החלפת טקסט – "{{דעסקריפציע||ענגליש=" ב־"{{דעסקריפציע||ענגליש = ")
אין תקציר עריכה
 
שורה 3: שורה 3:
די גלאז איז אויפגעשאסן, פון הינטן זעט מען דעם [[האקן קרייץ]].]]
די גלאז איז אויפגעשאסן, פון הינטן זעט מען דעם [[האקן קרייץ]].]]
{{האלאקויסט}}
{{האלאקויסט}}
'''קריסטאָל נאַכט''' (אדער '''קרישטאָלנאַכט''') איז געווען א [[פאגראם]] אויף [[אידן]] אין [[דייטשלאנד]] און אין טיילן פון [[עסטרייך]] אין [[ט"ז מרחשון]] [[ה'תרצ"ט]] (דעם [[9טן נאוועמבער|9טן]] און [[10טן נאוועמבער]] [[1938]]).
'''קריסטאַל נאַכט''' (אדער '''קרישטאַלנאַכט''') איז געווען א [[פאגראם]] אויף [[אידן]] אין [[דייטשלאנד]] און אין טיילן פון [[עסטרייך]] אין [[ט"ז מרחשון]] [[ה'תרצ"ט]] (דעם [[9טן נאוועמבער|9טן]] און [[10טן נאוועמבער]] [[1938]]).


די נאציס האבן אויסגעניצט ווען א יונגער [[פוילישער]] [[איד]], מיטן נאמען [[הערשל גרינשפאן]], האט דערשאסן אויף [[טויט]] 2 [[נאצי]]ס, דייטשע דיפלאמאטן אין [[פאריז]], צו פירן דעם פאגראם מיט וואס עס האט זיך אנגעהויבן [[חורבן אייראפע]].
די נאציס האבן אויסגעניצט ווען א יונגער [[פוילישער]] [[איד]], מיטן נאמען [[הערשל גרינשפאן]], האט דערשאסן אויף [[טויט]] 2 [[נאצי]]ס, דייטשע דיפלאמאטן אין [[פאריז]], צו פירן דעם פאגראם מיט וואס עס האט זיך אנגעהויבן [[חורבן אייראפע]].


עס איז וויכטיג צו באטאנען אלס די היסטאריע, די נאצי פארטיי האט זיך געגרייט א לאנגע צייט פאר אזא מאמענט. [[יאזעף געבעלס]], דער [[פראפאגאנדע]] מיניסטער, אין זיין צייטונג [[דער שטירמער]] האט געשטרומט א לאנגע צייט מיטן נוסח פון די נאציס און האבן אנגעגרייט דאס גאנצע דייטשע פאלק אז די אידן ווילן שיסן און פאטיליגין יעדן דייטש אויף דער ערד, די נאציס, מיט דאס דייטשע פאלגט מיט די הילף פון די דייטשע פאליציי, שטורם טרופערס, און [[געסטאפא]] האבן זיך א לאז געטאהן און האבן אויסגעשאסן אלע פענסטער און גלאז פון די אידישע בתי מדרשים און סינעגאגעס. אויך פון גאר אסאך יודישע געשעפטן האט מען געבראכן די גלאז און צוגענומען אלעס וואס איז געקומען אונטער די האנט. פון דעם מאמנעט איז קלאר געווארן ביי די אידן און ביי די וועלט אז די היטלער רעזשים איז גרייט אויסצופאלגן אלעס וואס די נאצי רעזשים פרעדיגט, דאס ערד פון אייראפע ברענט, וועלכער איד עס קען דארף הייבן פיס און אנטלויפן.
עס איז וויכטיג צו באטאנען אלס די היסטאריע, די נאצי פארטיי האט זיך געגרייט א לאנגע צייט פאר אזא מאמענט. [[יאזעף געבעלס]], דער [[פראפאגאנדע]] מיניסטער, אין זיין צייטונג [[דער שטירמער|דער שטירמער,]] האט געשטורעמט א לאנגע צייט מיטן נוסח פון די נאציס, און האבן אנגעגרייט דאס גאנצע דייטשע פאלק אז די אידן ווילן שיסן און פארטיליגן יעדן דייטש אויף דער ערד.


איבער טויזנט [[שטעט]] און [[דארף|דערפער]] האבן זיך אנגעפילט מיט [[גלאז]] פון די [[אידישע]] געשעפטן און הייזער וואס די דייטשע צעיושטע אויפגעהעצטע פאלקס מאסן האבן זיך א לאז געטאן צו שלאגן און פלינדערן די אידן און זייער אייגענטום  - צוליב דעם איז איר נאמען קריסטאל נאכט (אלס די פילע גלאס וואס האט זיך געשאטן אין די גאסן).
דאס דייטשע פאלק מיט די הילף פון די דייטשע פאליציי, שטורם טרופערס, און [[געסטאפא]], האבן זיך א לאז געטאהן אין די גאסן פון איבער טויזנט [[שטעט]] און [[דארף|דערפער]], די צעיושעטע מאסן האבן צובראכן און צוהאקט אלע יודישע געשעפטן, בתי מדרשים און סינעגאגעס, געגאנבעט און געפלינדערט וואס סאיז נאר געקומען צו די האנט, צוריסן און צעווארפן ספרי תורה, און פארברענט אן א צאהל שוהלן.


1668 [[שול]]ן זענען געווארן [[חרוב]] און [[פארברענט]].
1668 [[שול]]ן זענען געווארן [[חרוב]] און [[פארברענט]] יענעם נאכט און 30,000 [[אידן]] זענען געווארן אפגעפירט אין [[קאנצענטראציע לאגער]]ן.


30,000 [[אידן]] זענען געווארן אפגעפירט אין [[קאנצענטראציע לאגער]]ן.
ביים סוף פון די געשעענישן, לויט נאצי באריכט, זענען 91 יידן אומגעקומען, אבער לויט שפעטערע שאצונגען, זענען די ציפערן באדייטנד העכער: לפחות 400 דירעקטע טויטפעלער, און נאך לפחות 400 מער וואס זענען שפעטער געשטארבן אין די קאנצענטראציע לאגערן וואו זיי זענען יענעם נאכט געטראגן געווארן אין געפענגעניש.
 
פון דעם מאמענט איז קלאר געווארן ביי די אידן און ביי די וועלט אז די היטלער רעזשים איז גרייט אויסצופאלגן אלעס וואס די נאצי רעזשים פרעדיגט, דאס ערד פון אייראפע ברענט, וועלכער איד עס קען דארף הייבן פיס און אנטלויפן.


[[קאַטעגאָריע:פאגראמען]]
[[קאַטעגאָריע:פאגראמען]]
שורה 19: שורה 21:
[[קאטעגאריע:אויף יידיש]]  
[[קאטעגאריע:אויף יידיש]]  
{{קרד/ויקי/יידיש}}
{{קרד/ויקי/יידיש}}
[[קאַטעגאָריע:פאגראמען]]
[[קאַטעגאָריע:שחיטות אין דעם חורבן]]
[[קאטעגאריע:אויף יידיש]]
די דייטשע בירגער וואס האבן זיך ספעציאלירט אין פראפאגאנדישע דריידלעך, האבן געוואלט פארדעקן דאס געוויסן דורכן מאניפולירן דעם בליק די ברוטאלע '''רייכספאגראם נאכט.''' מיט בייזוויליגע סארקזאם האבן זיי אויסגענוצט די פאקט אז די גאסן האבן געגלאנצט פון די פילע צושמעטערטע שויבן, און אויפגעקומען מיטן נאמען '''קריסטאל נאכט,''' אזוי ארום איז זיי געלונגען צו אוועקציען אויפמערקזאמקייט פון די שוידערליכע גרויזאמקייט.
[[he:ליל הבדולח]]
[[he:ליל הבדולח]]
1

רעדאגירונג