מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
ק
אויסשטעל (לשם הרחבה בהמשך אי"ה)
ק (הגהה, עטוואס פארברייטערט) |
ק (אויסשטעל (לשם הרחבה בהמשך אי"ה)) |
||
| שורה 17: | שורה 17: | ||
'''בִּנְיָמִין''' ({{לינק צו אידיש יאר|2208}} – [[י"א חשון]] {{לינק צו אידיש יאר|2323}}) איז א [[תנ"ך פערזענליכקייט]], דער יונגסטער זון פון [[יעקב]] און [[רחל]]. פון בנימין איז ארויסגעקומען [[שבט בנימין]]. | '''בִּנְיָמִין''' ({{לינק צו אידיש יאר|2208}} – [[י"א חשון]] {{לינק צו אידיש יאר|2323}}) איז א [[תנ"ך פערזענליכקייט]], דער יונגסטער זון פון [[יעקב]] און [[רחל]]. פון בנימין איז ארויסגעקומען [[שבט בנימין]]. | ||
== | ==ביאגראפיע== | ||
לויט ווי פארציילט אין די אפאקריפישע [[צוואות השבטים|צוואת בנימין]], איז [[רחל]] געווען אן [[עקרה]] צוועלף יאר נאך וואס זי האט געבוירן [[יוסף]], און דאן איז זי טראגעדיג געווארן מיט בנימין | ===געבורט=== | ||
לויט ווי פארציילט אין די אפאקריפישע [[צוואות השבטים|צוואת בנימין]], איז [[רחל]] געווען אן [[עקרה]] צוועלף יאר נאך וואס זי האט געבוירן [[יוסף]], און דאן, נאך תפילות און תעניתים, איז זי טראגעדיג געווארן מיט בנימין{{הערה|{{ויקיטקסט|צוואות השבטים/צוואת בנימין|צוואת בנימין}}, אויף [[וויקיטעקסט]]|שם=צוואה}}. אבער לויט [[סדר עולם]] און אנדערע מדרשי חז"ל, באזירט אויף די פסוקים, איז בנימין געבוירן אכט-ניין יאר נאך יוסף{{הערה|זעט: {{אוצר החכמה|אברהם עקביא|סדרי זמנים לפי המסרת|12685|page=45|מקום הוצאה=תל אביב|שנת הוצאה=תש"ג}}}}. | |||
בנימין איז געבוירן אויפ'ן וועג צווישן [[בית אל]] און [[אפרת]]{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|לה|טז}}}}, וואס דאס איז [[בית לחם]]{{הערה|ווי יעקב אבינו דערציילט שפעטער פאר יוסף {{ציטוטון|וָאֶקְבְּרֶהָ שָּׁם בְּדֶרֶךְ אֶפְרָת הִוא בֵּית לָחֶם}}. {{תנ"ך|בראשית|מח|ז}}.}}. לויט [[ילקוט שמעוני]] איז ער געבוירן אום [[י"א חשון]]{{הערה|{{ילקוט שמעוני|שמות|קסב}}}}, און אזוי אויך לויט [[ספר היובלים]]{{הערה|{{על התורה|2=יובלים, פרק ל"ב, פסוק ל"ג|3=Jubilees_32}}}}. לויט מדרש [[פסיקתא רבתי]] איז ער געבוירן פרילינג צווישן [[פסח]] און [[שבועות]]{{הערה|{{דעת|יעל לוין|daat/kitveyet/mabua/40/bedamaih-2.htm|בדמיך חיי - על לידת בנימין ומות רחל}}}}. אנדערע זאגן אז דאס איז געווען [[כ' סיון]]{{הערה|משיבת נפש, אויף בראשית ל"ה, כ"ו}}. מיט בנימין איז געבוירן אן עקסטערע צווילינג מיידל, אויסער די איינע וואס איז געבוירן מיט יעדן פון די שבטים{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|פב|ח}}}}. זיין מאמע [[רחל]] איז אוועק ביי זיין געבורט, | בנימין איז דער איינציגסטער פון יעקב'ס קינדער וואס איז געבוירן אין [[ארץ ישראל]], אויפ'ן וועג צווישן [[בית אל]] און [[אפרת]]{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|לה|טז}}}}, וואס דאס איז [[בית לחם]]{{הערה|ווי יעקב אבינו דערציילט שפעטער פאר יוסף {{ציטוטון|וָאֶקְבְּרֶהָ שָּׁם בְּדֶרֶךְ אֶפְרָת הִוא בֵּית לָחֶם}}. {{תנ"ך|בראשית|מח|ז}}.}}. לויט [[ילקוט שמעוני]] איז ער געבוירן אום [[י"א חשון]]{{הערה|{{ילקוט שמעוני|שמות|קסב}}}}, און אזוי אויך לויט [[ספר היובלים]]{{הערה|{{על התורה|2=יובלים, פרק ל"ב, פסוק ל"ג|3=Jubilees_32}}}}. לויט מדרש [[פסיקתא רבתי]] איז ער געבוירן פרילינג צווישן [[פסח]] און [[שבועות]]{{הערה|{{דעת|יעל לוין|daat/kitveyet/mabua/40/bedamaih-2.htm|בדמיך חיי - על לידת בנימין ומות רחל}}}}. אנדערע זאגן אז דאס איז געווען [[כ' סיון]]{{הערה|משיבת נפש, אויף בראשית ל"ה, כ"ו}}. מיט בנימין איז געבוירן אן עקסטערע צווילינג מיידל, אויסער די איינע וואס איז געבוירן מיט יעדן פון די שבטים{{הערה|{{מדרש רבה|בראשית|פב|ח}}}}. זיין מאמע [[רחל]] איז אוועק ביי זיין געבורט. | ||
===נאמען=== | |||
אויסהויכנדיג איר נשמה, האט אים זיין מאמע גערופן גערופן בֶּן-אוֹנִי{{הערה|שם=ברלה|{{תנ"ך|בראשית|לה|יח}}.}} - דער זון פון מיין פּיין{{הערה|דארט=ברלה|[[רש"י]] דארט.}}. זיין טאטע [[יעקב]] האט דאס געטייטשט 'בן כוחי', און אים גערופן 'בִּנְיָמִין' וואס טראגט אויך דעם באדייט{{הערה|דארט=ברלה|[[רמב"ן]] דארט.}}. | |||
דער נאמען בנימין איז צוזאמען געשטעלט פון די ווערטער "בן" - 'זון', און "ימין" - 'שטארקייט', 'דרום זייט' אדער 'טעג'. אין די מפרשים זענען דא עטליכע טייטשן אויפ'ן נאמען בנימין: 1) א זון וואס איז געבוירן אין דרום{{הערה|דארט=ברלה|[[רש"י]] דארט; [[רלב"ג]] דארט.}}, וויבאלד אלע שבטים זענען געבוירן צפון-צו אין ארם און נאר ער איז געבוירן אין ארץ ישראל. לויט דעם איז ימין טייטש דרום, ווי אינעם פסוק<ref>{{תנ"ך|תהלים|פט|יג}}.</ref> צָפוֹן וְ'''יָמִין''' אַתָּה בְרָאתָם. 2) א זון וואס איז געבוירן אויף דער עלטער{{הערה|דארט=ברלה|[[רש"י]] דארט; [[רשב"ם]] דארט; רבי מיוחס דארט.}}. לויט דעם איז '''ימין''' אזוי ווי '''ימים''', ווי אינעם פסוק<ref>{{תנ"ך|דניאל|יב|יג}}.</ref> לְקֵץ הַיָּמִין. 3) א זון פון מיין רעכטער האנט, ד"ה אז ער איז געווען זייער באליבט אויף אים{{הערה|דארט=ברלה|[[רד"ק]] דארט; [[רבי יוסף בכור שור|בכור שור]] דארט.}}. | דער נאמען בנימין איז צוזאמען געשטעלט פון די ווערטער "בן" - 'זון', און "ימין" - 'שטארקייט', 'דרום זייט' אדער 'טעג'. אין די מפרשים זענען דא עטליכע טייטשן אויפ'ן נאמען בנימין: 1) א זון וואס איז געבוירן אין דרום{{הערה|דארט=ברלה|[[רש"י]] דארט; [[רלב"ג]] דארט.}}, וויבאלד אלע שבטים זענען געבוירן צפון-צו אין ארם און נאר ער איז געבוירן אין ארץ ישראל. לויט דעם איז ימין טייטש דרום, ווי אינעם פסוק<ref>{{תנ"ך|תהלים|פט|יג}}.</ref> צָפוֹן וְ'''יָמִין''' אַתָּה בְרָאתָם. 2) א זון וואס איז געבוירן אויף דער עלטער{{הערה|דארט=ברלה|[[רש"י]] דארט; [[רשב"ם]] דארט; רבי מיוחס דארט.}}. לויט דעם איז '''ימין''' אזוי ווי '''ימים''', ווי אינעם פסוק<ref>{{תנ"ך|דניאל|יב|יג}}.</ref> לְקֵץ הַיָּמִין. 3) א זון פון מיין רעכטער האנט, ד"ה אז ער איז געווען זייער באליבט אויף אים{{הערה|דארט=ברלה|[[רד"ק]] דארט; [[רבי יוסף בכור שור|בכור שור]] דארט.}}. | ||
בנימין איז | ===לעבנס געשיכטע=== | ||
בנימין איז געווען דער איינציגסטער ברודער פון [[יוסף]] פון זיין מאמע'ס זייט. ווען יעקב'ס קינדער זענען אראפ קיין [[מצרים]] צו שאפן עסן איז בנימין געבליבן מיט זייער טאטע אין [[כנען]], וויבאלד זייענדיג דער איינציגסטער זון וואס איז פארבליבן פון זיין באליבטע ווייב רחל איז יעקב געווען גאר צוגעבינדן צו אים און ער האט זיך געפארכט עס זאל אים נישט פאסירן קיין אומגליק. זייענדיג אין מצרים האט יוסף, וועמען די שבטים האבן נישט דערקענט, פארלאנגט אז זיי זאלן ברענגען אויך זייער יונגסטן ברודער. נאך וואס זיי האבן זיך צוריק געקערט מיטברענגענדיג בנימין מיט זיי, האט יוסף זיי געלאדנט צו זיין מאלצייט, וואו ער האט פארמערט די פארציעס פון בנימין פינף מאל אזויפיל ווי פון די אנדערע. שפעטער האט יוסף באפוילן זיינע מענטשן צו באהאלטן אין זאק פון בנימין דעם זילבערנעם בעכער פון יוסף, און דערנאך זיי נאכיאגן, אפשטעלן, און "טרעפן" די "גע'גנב'טע" בעכער ביי די זאק פון בנימין, אויסרופנדיג אז ווער עס וועט זיך ביי אים געפינען די בעכער וועט ווערן [[שקלאף|פארשקלאפט]] צו יוסף{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|מב}}–{{תנ"ך|בראשית|מד|ללא=ספר}}.}}. זעענדיג אז מ'האט געטראפן דעם בעכער ביי בנימין האבן די ברידער צעריסן זייערע קליידער, דערפאר האט [[מרדכי]], וואס האט געשטאמט פון בנימין, צעריסן זיינע קליידער ביי די גזירה פון המן{{הערה|{{תנחומא|מקץ|י}}}}. ווען יוסף האט זיך אנטפלעקט, זענען יוסף און בנימין ארויפגעפאלן איינער אויף דעם אנדערן'ס האלז און געוויינט{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|מה|יד}}}}. יוסף האט דערנאך געגעבן קליידונג פאר זיינע ברידער, און פאר בנימין פינף פאר קליידונג און דריי הונדערט זילבער שטיק{{הערה|{{תנ"ך|בראשית|מה|כב}}}}. | |||
ווען יעקב האט געבענטשט זיינע זין, האט ער געבענטשט בנימין: | ווען יעקב האט געבענטשט זיינע זין, האט ער געבענטשט בנימין: | ||
{{ציטוט|תוכן=בִּנְיָמִין זְאֵב יִטְרָף, בַּבֹּקֶר יֹאכַל עַד; וְלָעֶרֶב, יְחַלֵּק שָׁלָל.|מקור={{תנ"ך|בראשית|מט|כז}}}} | {{ציטוט|תוכן=בִּנְיָמִין זְאֵב יִטְרָף, בַּבֹּקֶר יֹאכַל עַד; וְלָעֶרֶב, יְחַלֵּק שָׁלָל.|מקור={{תנ"ך|בראשית|מט|כז}}}} | ||
===פטירה=== | |||
לויט פארשידענע גרסאות אין די מדרשים און מקורות, האט בנימין געלעבט 109, 111, אדער 115 יאר{{הערה|זעט: סדר הדורות, שנת ב"א ר"ח}}. לויט די אפאקריפישע צוואת בנימין איז ער אלט געווען 125 יאר אין טאג וואס ער איז נפטר געווארן{{הערה|שם=צוואה}}. | לויט פארשידענע גרסאות אין די מדרשים און מקורות, האט בנימין געלעבט 109, 111, אדער 115 יאר{{הערה|זעט: סדר הדורות, שנת ב"א ר"ח}}. לויט די אפאקריפישע צוואת בנימין איז ער אלט געווען 125 יאר אין טאג וואס ער איז נפטר געווארן{{הערה|שם=צוואה}}. | ||
די [[גמרא]] זאגט אז בנימין איז איינער פון די פיר וואס האבן נישט געזינדיגט זייער גאנצע לעבן, און זיי זענען געשטארבן נאר צוליב [[חטא אדם הראשון]]. די אנדערע זענען [[עמרם]], [[ישי]], און [[כלאב]] דער זון פון [[דוד]]. אזוי אויך איז בנימין איינער פון די זיבן וואס אין זיי האבן נישט שולט געווען ווערים נאך זייער טויט, ווי די גמרא טייטשט אריין אין די ברכה פון משה: ״וּלְבִנְיָמִין אָמַר: יְדִיד ה׳, יִשְׁכֹּן לָבֶטַח עָלָיו״{{הערה|{{תנ"ך|דברים|לג|יב}}}}. די אנדערע זעקס זענען [[אברהם]], [[יצחק]], [[יעקב]], [[משה]], [[אהרן]] און [[מרים הנביאה]]{{הערה|{{בבלי|שבת|נה|ב}}; {{בבלי|בבא בתרא|יז|א}}.}}. | די [[גמרא]] זאגט אז בנימין איז איינער פון די פיר וואס האבן נישט געזינדיגט זייער גאנצע לעבן, און זיי זענען געשטארבן נאר צוליב [[חטא אדם הראשון]]. די אנדערע זענען [[עמרם]], [[ישי]], און [[כלאב]] דער זון פון [[דוד]]. אזוי אויך איז בנימין איינער פון די זיבן וואס אין זיי האבן נישט שולט געווען ווערים נאך זייער טויט, ווי די גמרא טייטשט אריין אין די ברכה פון משה: ״וּלְבִנְיָמִין אָמַר: יְדִיד ה׳, יִשְׁכֹּן לָבֶטַח עָלָיו״{{הערה|{{תנ"ך|דברים|לג|יב}}}}. די אנדערע זעקס זענען [[אברהם]], [[יצחק]], [[יעקב]], [[משה]], [[אהרן]] און [[מרים הנביאה]]{{הערה|{{בבלי|שבת|נה|ב}}; {{בבלי|בבא בתרא|יז|א}}.}}. | ||
==זיינע קינדער== | ==זיינע קינדער== | ||
| שורה 68: | שורה 70: | ||
לויט די מפרשים, איז שבט בנימין פארטרעטן געווארן אין [[חושן]] מיט די שטיין [[ישפה]], וואס דער כהן גדול האט געטראגן צוזאמען מיט די אנדערע שטיינער פון חושן אויף זיין הארץ. | לויט די מפרשים, איז שבט בנימין פארטרעטן געווארן אין [[חושן]] מיט די שטיין [[ישפה]], וואס דער כהן גדול האט געטראגן צוזאמען מיט די אנדערע שטיינער פון חושן אויף זיין הארץ. | ||
דער [[בית המקדש]] איז געווען אין שבט בנימין'ס נחלה, צוליב וואס בנימין איז נישט געווען קיין שותף ביי [[מכירת יוסף]] און אויך איז ער דער איינציגסטער פון די שבטים וואס איז געבוירן אין ארץ ישראל{{הערה|{{מכילתא דרבי ישמעאל|יט|יח}}}} | |||
דער של"ה שרייבט אז בנימין האט געהאט א קדושה מער ווי די אנדערע ברידער, וויבאלד ער האט זיך נישט געביקט צו עשו. דעריבער זענען ארויסגעקומען פון אים מלכים{{הערה|של"ה, [https://shitufta.org.il/Shenei_Luchot_HaBerit/,_Torah_Shebikhtav,_Vayeshev,_Miketz,_Vayigash,_Torah_Ohr?selectedunittext=68 וישב, מקץ, ויגש, תורה אור]}}. | |||
==צו ליינען מער== | ==צו ליינען מער== | ||