5
רעדאגירונגען
היסטוריה
(←די גאסן פונעם שטעטל: יויש) |
(היסטוריה) |
||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דעסקריפציע|חסידישער שטעטל}} | {{דעסקריפציע|חסידישער שטעטל}} | ||
[[טעקע:NewSquareLogo.JPG|קליין|פּלאָמבע פון ניו סקווער]] | [[טעקע:NewSquareLogo.JPG|קליין|פּלאָמבע פון ניו סקווער]] | ||
'''שיכון סקווירא''', אדער '''ניו סקווער''' ({{שפראך-en|New Square}}), איז באקאנט אלס דאס ערשטע [[חסידות|חסידישע]] שטעטל אין די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס איז געגרינדעט געווארן אין ווינטער תשי"ז, דורך [[רבי יעקב יוסף טווערסקי]], [[סקווירא (חסידות)|סקווירער]] רבי. רבי יעקב יוסף איז אויך דער ערשטער נפטר וואס איז באערדיגט געווארן אין דעם סקווירער [[בית החיים]]. אירע איינוואוינער זענען בעיקר סקווירער חסידים, וועלכע זוכן צו האלטן א חסידישן לעבנס-שטייגער אפגעטיילט פון דער סעקולערער וועלט. היינט צו טאגס ווערט דאס געפירט דורכן זון פונעם גרינדער, דער יעצטיגער סקווירער רבי, [[רבי דוד טווערסקי]]. העלפט פון תושבי שיכון סקווירא זענען בני תורה, א שיינעם חלק האבן 'הוראה'. | '''שיכון סקווירא''', אדער '''ניו סקווער''' ({{שפראך-en|New Square}}), איז באקאנט אלס דאס ערשטע [[חסידות|חסידישע]] [https://drive.google.com/file/d/19ETTr8C0F8Qck6v5d2Q81vUhBUpg3HpD/view שטעטל] אין די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס איז געגרינדעט געווארן אין ווינטער תשי"ז, דורך [[רבי יעקב יוסף טווערסקי]], [[סקווירא (חסידות)|סקווירער]] רבי. רבי יעקב יוסף איז אויך דער ערשטער נפטר וואס איז באערדיגט געווארן אין דעם סקווירער [[בית החיים]]. אירע איינוואוינער זענען בעיקר סקווירער חסידים, וועלכע זוכן צו האלטן א חסידישן לעבנס-שטייגער אפגעטיילט פון דער סעקולערער וועלט. היינט צו טאגס ווערט דאס געפירט דורכן זון פונעם גרינדער, דער יעצטיגער סקווירער רבי, [[רבי דוד טווערסקי]]. העלפט פון תושבי שיכון סקווירא זענען בני תורה, א שיינעם חלק האבן 'הוראה'. | ||
דאס שטעטל געפונט זיך אין דער שטאט [[ראמאפא]], אין [[ראקלענד קאונטי]], [[ניו יארק]], צפון פון הילקרעסט, [[ספרינג וועלי]] און [[מאנסי]], מזרח פון וואיאולע, דרום פון ניו העמפסטעד און מערב פון ניו סיטי. ביים 2020 [[צענזוס]] האט ניו סקווער געהאט א באפעלקערונג פון 9,679. | דאס שטעטל געפונט זיך אין דער שטאט [[ראמאפא]], אין [[ראקלענד קאונטי]], [[ניו יארק]], צפון פון הילקרעסט, [[ספרינג וועלי]] און [[מאנסי]], מזרח פון וואיאולע, דרום פון ניו העמפסטעד און מערב פון ניו סיטי. ביים 2020 [[צענזוס]] האט ניו סקווער געהאט א באפעלקערונג פון 9,679. | ||
| שורה 11: | שורה 11: | ||
אין שטעטל ווערט געבויט א ריזן [[שול]] וואס וועט זיין די גרעסטע שול אין [[אמעריקע]]. | אין שטעטל ווערט געבויט א ריזן [[שול]] וואס וועט זיין די גרעסטע שול אין [[אמעריקע]]. | ||
== די גאסן פונעם שטעטל == | ==די גאסן פונעם שטעטל== | ||
די נעמען פון די ערשטע גאסן, זענען געווארן גערופן אויף די נעמען פון [[פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן|אמעריקאנער פרעזידענטן]], לשלומה של מלכות. די הויפט גאס פונעם שטעטל איז [[דזשארדזש וואשינגטאן|וואשינגטאן]] עוועניו, און פון דעם קען מען זיך דרייען צו [[ענדרו זשעקסאן|זשעקסאן]] עוועניו, וואס פון דארט קומט מען אן קיין [[וויליאם האווארד טעפט|טאפט]] לעין, און ווייטער ווידער קיין וואשינגטאן, וואו מ'קען פארן קיין [[דווייט דעיוויד אייזנהאוער|אייזנהאוער]], אדער [[טרומאן]] און [[טאמעס זשעפערסאן|דזשעפערסאן]] עוועניו, וואס איז דער צענטער פונעם סקווערן הויף, שול, און חצר פונעם רבי'ן, און אנדערע ציבורישע בנינים, און ביי דער ענדער גאס געפונט זיך דער שאפינג צענטער. | די נעמען פון די ערשטע גאסן, זענען געווארן גערופן אויף די נעמען פון [[פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן|אמעריקאנער פרעזידענטן]], לשלומה של מלכות. די הויפט גאס פונעם שטעטל איז [[דזשארדזש וואשינגטאן|וואשינגטאן]] עוועניו, און פון דעם קען מען זיך דרייען צו [[ענדרו זשעקסאן|זשעקסאן]] עוועניו, וואס פון דארט קומט מען אן קיין [[וויליאם האווארד טעפט|טאפט]] לעין, און ווייטער ווידער קיין וואשינגטאן, וואו מ'קען פארן קיין [[דווייט דעיוויד אייזנהאוער|אייזנהאוער]], אדער [[טרומאן]] און [[טאמעס זשעפערסאן|דזשעפערסאן]] עוועניו, וואס איז דער צענטער פונעם סקווערן הויף, שול, און חצר פונעם רבי'ן, און אנדערע ציבורישע בנינים, און ביי דער ענדער גאס געפונט זיך דער שאפינג צענטער. | ||
פון וואשינגטאן ווייטער קען מען אריינגיין צו [[עיברעהעם לינקאלן|לינקאלן]] עוועניו, וואס פירט אויך קיין [[טעאדאר רוזעוועלט|רוזעוועלט]] (וואס ביים ענדע גאס איז די בית החיים) און פון דארט קיין [[דזשאן עדעמס|אדאמס]] לעין, אדער דורך לינקאלן קיין [[דזשעימס מאנרא|מאנראו]] לעין. דאס זענען די גאנץ עלצטע גאסן, ביים גרינדונג פונעם שטעטל. | פון וואשינגטאן ווייטער קען מען אריינגיין צו [[עיברעהעם לינקאלן|לינקאלן]] עוועניו, וואס פירט אויך קיין [[טעאדאר רוזעוועלט|רוזעוועלט]] (וואס ביים ענדע גאס איז די בית החיים) און פון דארט קיין [[דזשאן עדעמס|אדאמס]] לעין, אדער דורך לינקאלן קיין [[דזשעימס מאנרא|מאנראו]] לעין. דאס זענען די גאנץ עלצטע גאסן, ביים גרינדונג פונעם שטעטל. | ||
| שורה 21: | שורה 21: | ||
אין די תש"ע יארן, האט מען צוגעלייגט נאך פיר נייע גאסן, וואס הייסן, סלאוויטא, [[רבי דוב בער פון מעזריטש|מעזריטש]], [[רבי יעקב יוסף פון פולנאה|פולנאה]], [[טיטיעוו]], [[אפטא]], פאסטאוו. | אין די תש"ע יארן, האט מען צוגעלייגט נאך פיר נייע גאסן, וואס הייסן, סלאוויטא, [[רבי דוב בער פון מעזריטש|מעזריטש]], [[רבי יעקב יוסף פון פולנאה|פולנאה]], [[טיטיעוו]], [[אפטא]], פאסטאוו. | ||
== שבת אין סקווירא == | ==שבת אין סקווירא== | ||
די ערשטע וואך, ווען דאס שטעטל איז געגרינדעט געווארן, איז נישט געווען קיין מנין שבת, מען האט געמוזט ברענגען מנין פון דערנעבענדיגן [[מאנסי]]. נאך שבת ווען מ'האט עס פארציילט פארן סקווירער רבי'ן ז"ל האט ער געגעבן א דריק אויס אז פון יעצט און ווייטער וועט נישט זיין קיין איין שבת אין סקווירא אן קיין געסט, און טאקע זינט דעמאלטס איז נאכנישט געווען קיין איין שבת אנע געסט. אפילו אין גאר שווערע מצבים, צום ביישפיל אין תשע"ג ביים [[הוראגאן סענדי]], איז אין גאנץ שיכון סקווירא נישט געווען קיין [[עלעקטריע]], אבער איבער א מנין געסט זענען געקומען צו פארן אויף שבת. | די ערשטע וואך, ווען דאס שטעטל איז געגרינדעט געווארן, איז נישט געווען קיין מנין שבת, מען האט געמוזט ברענגען מנין פון דערנעבענדיגן [[מאנסי]]. נאך שבת ווען מ'האט עס פארציילט פארן סקווירער רבי'ן ז"ל האט ער געגעבן א דריק אויס אז פון יעצט און ווייטער וועט נישט זיין קיין איין שבת אין סקווירא אן קיין געסט, און טאקע זינט דעמאלטס איז נאכנישט געווען קיין איין שבת אנע געסט. אפילו אין גאר שווערע מצבים, צום ביישפיל אין תשע"ג ביים [[הוראגאן סענדי]], איז אין גאנץ שיכון סקווירא נישט געווען קיין [[עלעקטריע]], אבער איבער א מנין געסט זענען געקומען צו פארן אויף שבת. | ||
ממש יעדע וואך קומען אין סקווירא אויף שבת קבוצות פון ישיבות און אנדערע. עס איז דא א באזונדערער "מפעל הכנסת אורחים" וואס פלאצירט די אורחים. | ממש יעדע וואך קומען אין סקווירא אויף שבת קבוצות פון ישיבות און אנדערע. עס איז דא א באזונדערער "מפעל הכנסת אורחים" וואס פלאצירט די אורחים. | ||
== באַקאַנטע פיגורן == | ==באַקאַנטע פיגורן== | ||
די סקווירער מוסדות החינוך, ישיבה און צען כוללים, האבן אין איר היסטאריע חשובע תלמידים, צווישן זיי: | די סקווירער מוסדות החינוך, ישיבה און צען כוללים, האבן אין איר היסטאריע חשובע תלמידים, צווישן זיי: | ||
* דער היינטיגער מאכניווקער רבי - ר' [[מאכניווקא (חסידות)|יושע'לע רוקח]] איז א תלמיד פון דער סקווירער ישיבה. | *דער היינטיגער מאכניווקער רבי - ר' [[מאכניווקא (חסידות)|יושע'לע רוקח]] איז א תלמיד פון דער סקווירער ישיבה. | ||
* [[רבי יוחנן וואזנער]] איז דער ראב"ד פון סקווירער חסידות און דומ"ץ פון דער סקווירער קהילה אין [[מאנטריאל]]. | *[[רבי יוחנן וואזנער]] איז דער ראב"ד פון סקווירער חסידות און דומ"ץ פון דער סקווירער קהילה אין [[מאנטריאל]]. | ||
* ר' [[מיכל שטיינמעץ]] פון די גרעסטע פוסקים אין [[בארא פארק]], ספעציעל רב פון דער '[[בוני עולם]]' ארגאניזאציע, איז א תלמיד וותיק פון סקווירא. | *ר' [[מיכל שטיינמעץ]] פון די גרעסטע פוסקים אין [[בארא פארק]], ספעציעל רב פון דער '[[בוני עולם]]' ארגאניזאציע, איז א תלמיד וותיק פון סקווירא. | ||
* דער [[סקאליע (חסידות)|סקאליער]] רבי - ר' רפאל גאלדשטיין, איז א תלמיד ישיבה פון סקווירא. | *דער [[סקאליע (חסידות)|סקאליער]] רבי - ר' רפאל גאלדשטיין, איז א תלמיד ישיבה פון סקווירא. | ||
* [[רבי מנחם מענדיל האגער (בני ברק)|רבי מענדיל האגער]] - וויזשניצער רבי פון 'מרכז וויזשניץ' אין בני ברק, איז א תלמיד פון סקווירער ישיבה. | *[[רבי מנחם מענדיל האגער (בני ברק)|רבי מענדיל האגער]] - וויזשניצער רבי פון 'מרכז וויזשניץ' אין בני ברק, איז א תלמיד פון סקווירער ישיבה. | ||
* ר' [[אברהם חיים שפיטצער]] - רב 'אור חיים' בארא פארק, איז פון די ערשטע כולל יונגעלייט. | *ר' [[אברהם חיים שפיטצער]] - רב 'אור חיים' בארא פארק, איז פון די ערשטע כולל יונגעלייט. | ||
* ר' [[יחיאל וואגשאהל]] - איידים פון ר' [[רבי שמואל צבי הורוויץ|הערשעלע ספינקער]], און רב פון 'תפילה למשה' אין וויליאמסבורג. | *ר' [[יחיאל וואגשאהל]] - איידים פון ר' [[רבי שמואל צבי הורוויץ|הערשעלע ספינקער]], און רב פון 'תפילה למשה' אין וויליאמסבורג. | ||
* ר' דוד קוויאט - בעל 'ברכת דוד', ראש ישיבת מיר ברוקלין, איז געווען פון די ערשטע תושבים אין שטעטל. | *ר' דוד קוויאט - בעל 'ברכת דוד', ראש ישיבת מיר ברוקלין, איז געווען פון די ערשטע תושבים אין שטעטל. | ||
* ר' [[הערשל דיאמאנט]] - ראש [[מתיבתא (לאנדאן)|מתיבתא]] אין [[לאנדאן]]. | *ר' [[הערשל דיאמאנט]] - ראש [[מתיבתא (לאנדאן)|מתיבתא]] אין [[לאנדאן]]. | ||
* ר' יעקב יצחק גארדאן, מחבר ספרי פרדס יצחק, מהר"ם שיף המבואר, איז א תלמיד פון דער סקווירער ישיבה און כולל. | *ר' יעקב יצחק גארדאן, מחבר ספרי פרדס יצחק, מהר"ם שיף המבואר, איז א תלמיד פון דער סקווירער ישיבה און כולל. | ||
* ר' יודל ניישלאס - מו"ץ בעדה החרדית ירושלים, מיט זיין ברודער ר' ירמי', סערדאהעלי רב אין ב"ב. | *ר' יודל ניישלאס - מו"ץ בעדה החרדית ירושלים, מיט זיין ברודער ר' ירמי', סערדאהעלי רב אין ב"ב. | ||
* ר' [[יהושע לייפער|יושע לייפער]] - הרב מטעמשוואר, און נשיא מכון '[[עוז והדר]]' העולמי. | *ר' [[יהושע לייפער|יושע לייפער]] - הרב מטעמשוואר, און נשיא מכון '[[עוז והדר]]' העולמי. | ||
באַקאַנטע פיגורן, ארויס צוקוּמען פון דעם שטעטל זענען: | באַקאַנטע פיגורן, ארויס צוקוּמען פון דעם שטעטל זענען: | ||
*דער חזן און מחנך - ר' [[ברוך אייזנבערג]] ע"ה | *דער חזן און מחנך - ר' [[ברוך אייזנבערג]] ע"ה | ||
* דער [[דענקער]] - [[מאיר שילער]] | *דער [[דענקער]] - [[מאיר שילער]] | ||
* דער [[אקטיאר]] - [[מנשה לוסטיג]] | *דער [[אקטיאר]] - [[מנשה לוסטיג]] | ||
* דער [[בדחנות|בדחן]] - [[זושא שמעלצער]] און זיין ברודער דער זינגער [[ליפא שמעלצער]] | *דער [[בדחנות|בדחן]] - [[זושא שמעלצער]] און זיין ברודער דער זינגער [[ליפא שמעלצער]] | ||
*דער מחנך פאר יונגע קינדער [[בערל סופר]] | *דער מחנך פאר יונגע קינדער [[בערל סופר]] | ||
== כלי קודש == | ==כלי קודש== | ||
דער ערשטער רב אין שיכון סקווירא, איז געווען הרב [[משה ניישלאס]] - סערדאהעלער רב. נאך אים, הרב [[שמואל זלמן אפרים אונגאר]]. | דער ערשטער רב אין שיכון סקווירא, איז געווען הרב [[משה ניישלאס]] - סערדאהעלער רב. נאך אים, הרב [[שמואל זלמן אפרים אונגאר]]. | ||
| שורה 58: | שורה 58: | ||
==וועלטליכע אנשטאלטן== | ==וועלטליכע אנשטאלטן== | ||
* די ארגאניזאציע, [[חסד (ארגאניזאציע)|חסד 24\7]], אזוי אויך [[ביקור חולים דראקלענד קאנטי]] זענען פראדוקטן וואס זענען געגרינדעט געווארן אין סקווערן שטעטל. | *די ארגאניזאציע, [[חסד (ארגאניזאציע)|חסד 24\7]], אזוי אויך [[ביקור חולים דראקלענד קאנטי]] זענען פראדוקטן וואס זענען געגרינדעט געווארן אין סקווערן שטעטל. | ||
* די הויפט פאזיציע פון די וועלט באקאנטע פירמעס, [[נר מצוה]] און [[אסטרייכערס קוקיס]], אזוי אויך [[מאנסי טרעילס]], זענען באזיצט אינעם באשיידענעם שטעטל. | *די הויפט פאזיציע פון די וועלט באקאנטע פירמעס, [[נר מצוה]] און [[אסטרייכערס קוקיס]], אזוי אויך [[מאנסי טרעילס]], זענען באזיצט אינעם באשיידענעם שטעטל. | ||
==תורה וחסד אנשטאלטן== | ==תורה וחסד אנשטאלטן== | ||
| שורה 65: | שורה 65: | ||
ווי צום ביישפיל: | ווי צום ביישפיל: | ||
* קופת '''מאמר מרדכי''' - תמיכה וביגוד לעניי ארץ ישראל לשבת ויו"ט, ע"ש ר' [[מרדכי טווערסקי פון קאזמיר|מאטעלע קאזמירער]] זי"ע. | *קופת '''מאמר מרדכי''' - תמיכה וביגוד לעניי ארץ ישראל לשבת ויו"ט, ע"ש ר' [[מרדכי טווערסקי פון קאזמיר|מאטעלע קאזמירער]] זי"ע. | ||
* '''אור ישעיה''' - עסן און טרונקן און טעגליכע געברויכן, פאר עניי ארץ הקודש, לע"נ [[רבי ישעיה שטיינער|רבי ישעי'לע קערעסטירער]] זי"ע. (אנדערש ווי אנדערע ענליכע קאסעס, איז דאס פערזענליך קאנטראלירט ביי די ארטיגע רבנים, וואס האבן די פונקטליכע ליסטע פון אלע מקבלים, און איז זייער א באגלייבטע קאסע.) | *'''אור ישעיה''' - עסן און טרונקן און טעגליכע געברויכן, פאר עניי ארץ הקודש, לע"נ [[רבי ישעיה שטיינער|רבי ישעי'לע קערעסטירער]] זי"ע. (אנדערש ווי אנדערע ענליכע קאסעס, איז דאס פערזענליך קאנטראלירט ביי די ארטיגע רבנים, וואס האבן די פונקטליכע ליסטע פון אלע מקבלים, און איז זייער א באגלייבטע קאסע.) | ||
* מרכז '''מעיינות החסידות''', דאס איז דער הויפט נאמען פון מערערע מכונים, וואס געבן ארויס גאר אויטענטישע חסידישע ווארע ממקור ראשון. | *מרכז '''מעיינות החסידות''', דאס איז דער הויפט נאמען פון מערערע מכונים, וואס געבן ארויס גאר אויטענטישע חסידישע ווארע ממקור ראשון. | ||
* מכון '''משכנות יעקב''' - לחקר תולדות החסידות ומורשת טשערנאביל, והצלת קברי צדיקים הקדושים באוקריינא ופולין. | *מכון '''משכנות יעקב''' - לחקר תולדות החסידות ומורשת טשערנאביל, והצלת קברי צדיקים הקדושים באוקריינא ופולין. | ||
* '''שארית לפנחס''' העולמי - תמיכה למסיימי חלקי שו"ע וסוגיות הש"ס. | *'''שארית לפנחס''' העולמי - תמיכה למסיימי חלקי שו"ע וסוגיות הש"ס. | ||
* '''מכון אורך ואמיתך''', פאר יונגערע תלמידים וואס קלארן אויס חסידישע מנהגים, הלכות, היסטאריע און השקפה בדרך החסידות המקורית. | *'''מכון אורך ואמיתך''', פאר יונגערע תלמידים וואס קלארן אויס חסידישע מנהגים, הלכות, היסטאריע און השקפה בדרך החסידות המקורית. | ||
* '''נתיבות קודש''' - דברי הדרכה והשקפה - מפי קודש דעם רבי'ן אליינס. | *'''נתיבות קודש''' - דברי הדרכה והשקפה - מפי קודש דעם רבי'ן אליינס. | ||
== זעט אויך == | ==זעט אויך== | ||
* [[סקווירא]] | *[[סקווירא]] | ||
* [[רבי דוד טווערסקי]] | *[[רבי דוד טווערסקי]] | ||
* [[טשערנאבילער גזע]] | *[[טשערנאבילער גזע]] | ||
{{רעפליסטע}} | {{רעפליסטע}} | ||