מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
ק
החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע"
ק (החלפת טקסט – "לעכע" ב־"ליכע") |
ק (החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע") |
||
| (8 מיטלסטע ווערסיעס פון 3 באַניצער נישט געוויזן.) | |||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דעסקריפציע|יידישער פיזיקער}} | |||
{{וויסנשאפטלער | {{וויסנשאפטלער | ||
|פעלדער=[[פיזיק]] | |פעלדער=[[פיזיק]] | ||
| שורה 11: | שורה 12: | ||
איינשטיין איז געווען אין די פאראייניגטע שטאטן אויף א באזוך ווען היטלער האט איבערגענומען די מאכט אין דייטשלאנד אין 1933, און ער איז דערפאר נישט צוריקגעפארן קיין דייטשלאנד וואו ער איז געווען א פראפעסאר אין דער [[בערלינער אקאדעמיע פון וויסנשאפטן]]. אין 1940 איז ער געווארן אן אמעריקאנער בירגער. | איינשטיין איז געווען אין די פאראייניגטע שטאטן אויף א באזוך ווען היטלער האט איבערגענומען די מאכט אין דייטשלאנד אין 1933, און ער איז דערפאר נישט צוריקגעפארן קיין דייטשלאנד וואו ער איז געווען א פראפעסאר אין דער [[בערלינער אקאדעמיע פון וויסנשאפטן]]. אין 1940 איז ער געווארן אן אמעריקאנער בירגער. | ||
דעם [[2טן אויגוסט]] 1939 האט [[אלבערט איינשטיין]] געוואנדן אין א בריוו צו [[פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט|רוזעוועלט]] אין וואס ער האט שטארק געווארענט וועגן דער | דעם [[2טן אויגוסט]] 1939 האט [[אלבערט איינשטיין]] געוואנדן אין א בריוו צו [[פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט|רוזעוועלט]] אין וואס ער האט שטארק געווארענט וועגן דער מעגליכקייט פון נאצי דייטשלאנד צו אנטוויקלען זייער קראפטיקע [[נוקלעארע וואפן]], און ער האט רעקאמענדירט אז אמעריקע זאל אנהייבן פארשונג אין [[קערנפיזיק]]. דעם [[7טן מערץ]] 1940 האט איינשטיין געשיקט רוזעוועלטן נאך א בריוו, כדי צו פרואוון מאכן גיכער פארוויקליכן די אידעע.{{הערה|1={{cite web|last=איינשטיין |first=אלבערט |title=Albert Einstein's Letters to President Franklin D. Roosevelt |url=http://hypertextbook.com/eworld/einstein.shtml|format=html |work=hypertextbook.com |publisher=Glenn Elert | ||
|date={{ר}}20סטן פעברואר 1997}}}} רוזעוועלט האט אויפגעשטעלט א קאמיטעט וואס האט פינאנצירט די ערשטע פראבע פון [[יאדער-שפאלטונג]] אין [[קאלומביע אוניווערסיטעט]] אין [[ניו יארק]]. אין מאי 1942 האט מען אויפגעשטעלט דעם [[מאנהעטן פראיעקט]] וואס האט געארבעט אנטוויקלען נוקלעארע וואפן וואס זאל ברענגען א סוף צו דער מלחמה. | |date={{ר}}20סטן פעברואר 1997}}}} רוזעוועלט האט אויפגעשטעלט א קאמיטעט וואס האט פינאנצירט די ערשטע פראבע פון [[יאדער-שפאלטונג]] אין [[קאלומביע אוניווערסיטעט]] אין [[ניו יארק]]. אין מאי 1942 האט מען אויפגעשטעלט דעם [[מאנהעטן פראיעקט]] וואס האט געארבעט אנטוויקלען נוקלעארע וואפן וואס זאל ברענגען א סוף צו דער מלחמה. | ||
| שורה 38: | שורה 39: | ||
=== קיין אמעריקע === | === קיין אמעריקע === | ||
אין 1932 איז איינשטיין געפארן אין אמעריקע. ווען [[אדאלף היטלער|היטלער]] האט איבערגענומען די דייטשע רעגירונג אין 1933 איז איינשטיין דעמאלסט געווען אינעם [[פאראייניגטע קעניגרייך|פאראייניגטן קעניגרייך]] אויף א לעקציע רייזע. א יאר נאכהער האבן די נאציס צוגענומען זיינע פארמעגן, אוועקגענומען זיין שטעלע, און אנולירט זיין בירגערשאפט. עטליכע לענדער האבן פארגעשטעלט פאר אים א שוצארט. איינשטיין האט באשלאסן צו אימיגרירן אין די פאראייניגטע שטאטן און איז אויפגענומען געווארן אין [[פרינצטאן אוניווערסיטעט]], [[ניו | אין 1932 איז איינשטיין געפארן אין אמעריקע. ווען [[אדאלף היטלער|היטלער]] האט איבערגענומען די דייטשע רעגירונג אין 1933 איז איינשטיין דעמאלסט געווען אינעם [[פאראייניגטע קעניגרייך|פאראייניגטן קעניגרייך]] אויף א לעקציע רייזע. א יאר נאכהער האבן די נאציס צוגענומען זיינע פארמעגן, אוועקגענומען זיין שטעלע, און אנולירט זיין בירגערשאפט. עטליכע לענדער האבן פארגעשטעלט פאר אים א שוצארט. איינשטיין האט באשלאסן צו אימיגרירן אין די פאראייניגטע שטאטן און איז אויפגענומען געווארן אין [[פרינצטאן אוניווערסיטעט]], [[ניו דזשערסי|ניו דזשערסי]], וואו ער האט זיך ווייטער באשעפטיגט אין זיינע פארשונגען. ער האט קיינמאל נישט צוריק געפארן אין דייטשלאנד. | ||
== אמעריקע, דער אטאם, און פאליטישע און רעליגיעזע מיינונגען == | == אמעריקע, דער אטאם, און פאליטישע און רעליגיעזע מיינונגען == | ||
| שורה 51: | שורה 52: | ||
איינשטיין האט באקומען א סעקולערע דערציאונג פון זיינע עלטערן (ער האט אפילו שטודירט צייטווייליג אין א קאטוילישער שולע). אבער לויט זיין אייגענער באשטעטיגונג האט ער געהאט שטארקע רעליגיעז-אידישע געפילן אין זיין יוגנט. שפעטער האט ער אבער געהאלטן אז דאס גלויבן אין א גאט אין דעם אור-אלטן פארשטאנד האט נישט קיין זין נאך די היינטיגע דערגרייכונגען אין פארשטיין די וועלט און אין [[קאסמאלאגיע]]. אנשטאט א גאט אין דעם אמאליגן זין האט ער געהאלטן אז די וויסנשאפליכע באקאנטמאכונג פון דער וועלט -- וויאזוי עס פירט זיך און אירע מיליאנען פארבארגענישן -- ווייזט אויף א געוויסער געטליכקייט וואס דארף ברענגען דעם מענטש צו א טיפן באשיידנקייט דערקענענדיג זיין אנבעדויטנדער ווערט. | איינשטיין האט באקומען א סעקולערע דערציאונג פון זיינע עלטערן (ער האט אפילו שטודירט צייטווייליג אין א קאטוילישער שולע). אבער לויט זיין אייגענער באשטעטיגונג האט ער געהאט שטארקע רעליגיעז-אידישע געפילן אין זיין יוגנט. שפעטער האט ער אבער געהאלטן אז דאס גלויבן אין א גאט אין דעם אור-אלטן פארשטאנד האט נישט קיין זין נאך די היינטיגע דערגרייכונגען אין פארשטיין די וועלט און אין [[קאסמאלאגיע]]. אנשטאט א גאט אין דעם אמאליגן זין האט ער געהאלטן אז די וויסנשאפליכע באקאנטמאכונג פון דער וועלט -- וויאזוי עס פירט זיך און אירע מיליאנען פארבארגענישן -- ווייזט אויף א געוויסער געטליכקייט וואס דארף ברענגען דעם מענטש צו א טיפן באשיידנקייט דערקענענדיג זיין אנבעדויטנדער ווערט. | ||
איינשטיין האט נישט געהאלטן פון א צענטראלן באגריף אין קוואנטן־מעכאניק, לויט וואס מען קען נישט וויסן גענוי וואס וועט פאסירן, נאר א [[משמעותדיקייט]] פאר יעדער | איינשטיין האט נישט געהאלטן פון א צענטראלן באגריף אין קוואנטן־מעכאניק, לויט וואס מען קען נישט וויסן גענוי וואס וועט פאסירן, נאר א [[משמעותדיקייט]] פאר יעדער מעגליכקייט. איינשטיין האט שטארק געהאלטן אז מיט גענוג אינפארמאציע דארף מען קענען אלץ פאראויסזאגן. | ||
[[טעקע:AlbertEinsteinStatue-InIsraelAcademyOfSciencesAndHumanities-ByRobertBerks.JPG|קליין|סקולפטור פון אלבערט איינשטיין אין דעם צענטראלן סקווער פון דער [[ישראלישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן]]]] | [[טעקע:AlbertEinsteinStatue-InIsraelAcademyOfSciencesAndHumanities-ByRobertBerks.JPG|קליין|סקולפטור פון אלבערט איינשטיין אין דעם צענטראלן סקווער פון דער [[ישראלישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן]]]] | ||
| שורה 68: | שורה 69: | ||
* דער צענטראלער סקווער אין דער [[ישראלישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן|ישראלישער אקאדעמיע פון וויסנשאפטן]]. | * דער צענטראלער סקווער אין דער [[ישראלישע אקאדעמיע פון וויסנשאפטן|ישראלישער אקאדעמיע פון וויסנשאפטן]]. | ||
== | ==דרויסנדיגע לינקס== | ||
{{קאמאנסקאט|Albert Einstein}} | {{קאמאנסקאט|Albert Einstein}} | ||
* [http://www.westegg.com/einstein/ אלבערט איינשטיין אנליין] | * [http://www.westegg.com/einstein/ אלבערט איינשטיין אנליין] | ||
| שורה 80: | שורה 81: | ||
[[קאַטעגאָריע:פיזיקער]] | [[קאַטעגאָריע:פיזיקער]] | ||
[[קאַטעגאָריע:נאבעל פריז]] | [[קאַטעגאָריע:נאבעל פריז]] | ||
[[קאַטעגאָריע:דייטשע | [[קאַטעגאָריע:דייטשע אידן]] | ||
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער | [[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אידן]] | ||
[[קאטעגאריע:אויף יידיש]] | [[קאטעגאריע:אויף יידיש]] | ||
{{קרד/ויקי/יידיש}} | {{קרד/ויקי/יידיש}} | ||
[[he:אלברט איינשטיין]] | |||
[[קאַטעגאָריע:וויקידאטא דעסקריפציע]] | |||