מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
ק
החלפת טקסט – "סאוועטיש" ב־"סאוויעטיש"
ק (החלפת טקסט – "יקערס" ב־"יגערס") |
ק (החלפת טקסט – "סאוועטיש" ב־"סאוויעטיש") |
||
| (10 מיטלסטע ווערסיעס פון 5 באַניצער נישט געוויזן.) | |||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דעסקריפציע||ענגליש = sovereign state in Eastern Europe and Northern Asia|העב=מדינה המשתרעת על מזרח אירופה וצפון אסיה|דייטש=Staat in Osteuropa und Nordasien|}} | |||
{{מדינה | {{מדינה | ||
| נאמען = רוסלאַנד | | נאמען = רוסלאַנד | ||
| שורה 35: | שורה 36: | ||
'''רוסלאַנד''' ({{שפראך-ru|Россия, ראסיאַ}}), אויך באוואוסט מיטן נאמען '''רוסלענדישע פעדעראציע''' ,''Российская Федерация''<ref>{{cite web|title=The Constitution of the Russian Federation|work=(Article 1)|url=http://www.constitution.ru/en/10003000-02.htm|accessdate=25 June 2009}}</ref> איז א זעלבסטשטענדיגע [[רעפובליק]] (א פאליטישע סיסטעם אין וועלכע די מענטשן ערוועלן רעפרעזענטיוון וואס זאלן פירן די מאכט) אין [[מזרח אייראפע]] און [[צפון אזיע]], דער וועלט'ס גרעסטע לאנד אין שטח, מיט 17,075,400|קוואדראט ק"מ. פון צפון־מערב צו דרום־מזרח, האט רוסלאנד גרעניצן מיט [[נארוועגיע]], [[פינלאנד]], [[עסטלאנד]], [[לעטלאנד]], [[ליטע]], [[פוילן]], [[בעלארוס]], [[אוקראינע]], [[גרוזיע]], [[אזערביידזשאן]], [[קאזאכסטאן]], [[כינע]], [[מאנגאליע]] און [[צפון קארעא]]. | '''רוסלאַנד''' ({{שפראך-ru|Россия, ראסיאַ}}), אויך באוואוסט מיטן נאמען '''רוסלענדישע פעדעראציע''' ,''Российская Федерация''<ref>{{cite web|title=The Constitution of the Russian Federation|work=(Article 1)|url=http://www.constitution.ru/en/10003000-02.htm|accessdate=25 June 2009}}</ref> איז א זעלבסטשטענדיגע [[רעפובליק]] (א פאליטישע סיסטעם אין וועלכע די מענטשן ערוועלן רעפרעזענטיוון וואס זאלן פירן די מאכט) אין [[מזרח אייראפע]] און [[צפון אזיע]], דער וועלט'ס גרעסטע לאנד אין שטח, מיט 17,075,400|קוואדראט ק"מ. פון צפון־מערב צו דרום־מזרח, האט רוסלאנד גרעניצן מיט [[נארוועגיע]], [[פינלאנד]], [[עסטלאנד]], [[לעטלאנד]], [[ליטע]], [[פוילן]], [[בעלארוס]], [[אוקראינע]], [[גרוזיע]], [[אזערביידזשאן]], [[קאזאכסטאן]], [[כינע]], [[מאנגאליע]] און [[צפון קארעא]]. | ||
רוסלאנד איז אמאל געווען דאס גרעסטע, מאכטפולסטע, און פראמינענטסטע לאנד אין דעם געוועזענעם "[[סאוועטן פארבאנד|פארבאנד | רוסלאנד איז אמאל געווען דאס גרעסטע, מאכטפולסטע, און פראמינענטסטע לאנד אין דעם געוועזענעם "[[סאוועטן פארבאנד|פארבאנד סאוויעטישע סאציאליסטישע רעפובליקן]]", אויך באקאנט אלס די פסס"ר. אדער די סאוועטן פארבאנד. אין 1991 איז די מאכטפולע בערישע פסס"ר צובראכן געווארן אויף שטיקער און רוסלאנד איז געווארן אן אייגן לאנד פאר זיך. | ||
די פסס"ר איז אמאל געווען די סימבאל פון [[קאמוניזם]], א פאליטישע סיסטעם אין וועלכע די קאמוניסטישע פארטיי פירער האבן געהאט פאליטישע און עקענאמישע קראפט. די רעגירונג האט געאייגענט אלע פירמעס און שטחים, און קאנטראלירט אלע פראדוקציעס, אימפארטן און עקספארטן, און וואס נישט. דער קאמוניסטישער סיסטעם ווערט אויך טייל מאל גערופען די קאמאנד אדער פלאנירטע עקענאמיע. נאך דער פונאנדערפאל פון די סאוויטישע פארבאנד האט רוסלאנד זיך אנגעהויבן אנטוויקלען צו א מער דעמאקראטישע סאסייאיטי, געזעצט אויף אן עקענאמיע פון מעכאניזם און פרינציפאלן. רוסלאנד האט געמאכט עטליכע גוטע ענדערונגן: זי האט איינגעשטעלט א דעמאקראטישע עלעקציע סיסטעם אין אלע טיילן פון די רעגירונג און לעגאליזירט דאס מעגליכקייט צו פארוואלטן לאנד אדער ביזנעס. רוב גרויסע רוסישע ביזנעסער זענען שוין היינט פריוואטיזירט. | די פסס"ר איז אמאל געווען די סימבאל פון [[קאמוניזם]], א פאליטישע סיסטעם אין וועלכע די קאמוניסטישע פארטיי פירער האבן געהאט פאליטישע און עקענאמישע קראפט. די רעגירונג האט געאייגענט אלע פירמעס און שטחים, און קאנטראלירט אלע פראדוקציעס, אימפארטן און עקספארטן, און וואס נישט. דער קאמוניסטישער סיסטעם ווערט אויך טייל מאל גערופען די קאמאנד אדער פלאנירטע עקענאמיע. נאך דער פונאנדערפאל פון די סאוויטישע פארבאנד האט רוסלאנד זיך אנגעהויבן אנטוויקלען צו א מער דעמאקראטישע סאסייאיטי, געזעצט אויף אן עקענאמיע פון מעכאניזם און פרינציפאלן. רוסלאנד האט געמאכט עטליכע גוטע ענדערונגן: זי האט איינגעשטעלט א דעמאקראטישע עלעקציע סיסטעם אין אלע טיילן פון די רעגירונג און לעגאליזירט דאס מעגליכקייט צו פארוואלטן לאנד אדער ביזנעס. רוב גרויסע רוסישע ביזנעסער זענען שוין היינט פריוואטיזירט. | ||
| שורה 124: | שורה 125: | ||
רוסלאנד האט די גרעסטע אויסוואל פון עטניק גרופעס אבער מאכן נישט אויס מער ווי 18 פראצענט פון דעם סך הכל באפעלקערונג צאל. די דריי גרעסטע עטניק גרופעס וועלכע מאכן אויס מער ווי איין פראצענט פון די באפעלקערונג זענען: טאטארס (פון אזיע) מיט 3.8 פראצענט, אוקריינעיענס מיט 3 פראצענט, און טשאוואש (א געמיינדע אין מזרח רוסלאנד) מיט 1.2 פראצענט. אנדערע מינאריטעטן זענען: בעלארוסן (א קליין לאנד אין אייראפע), דייטשן, באשקירס (א רוסישע מוסולמענער גרופע), אידן (ווערן פאררעכנט אלס אן עטנישע גרופע אין רוסלאנד) און נאך צענדליגער קלענערע. פון אלע עטנישע גרופעס האבן 32 גרופעס זייערע אייגענע טעריטאריעס וואו זיי האלטן זיך צוזאמען. אין די לעצטע עטליכע יאר האט עס אביסל אנגעהויבן אויסוועפן ווען אסאך עטניקס האבן זיך אריבעגעצויגן צו די גרעסערע שטעט אדער אנדערע ראיאנען. | רוסלאנד האט די גרעסטע אויסוואל פון עטניק גרופעס אבער מאכן נישט אויס מער ווי 18 פראצענט פון דעם סך הכל באפעלקערונג צאל. די דריי גרעסטע עטניק גרופעס וועלכע מאכן אויס מער ווי איין פראצענט פון די באפעלקערונג זענען: טאטארס (פון אזיע) מיט 3.8 פראצענט, אוקריינעיענס מיט 3 פראצענט, און טשאוואש (א געמיינדע אין מזרח רוסלאנד) מיט 1.2 פראצענט. אנדערע מינאריטעטן זענען: בעלארוסן (א קליין לאנד אין אייראפע), דייטשן, באשקירס (א רוסישע מוסולמענער גרופע), אידן (ווערן פאררעכנט אלס אן עטנישע גרופע אין רוסלאנד) און נאך צענדליגער קלענערע. פון אלע עטנישע גרופעס האבן 32 גרופעס זייערע אייגענע טעריטאריעס וואו זיי האלטן זיך צוזאמען. אין די לעצטע עטליכע יאר האט עס אביסל אנגעהויבן אויסוועפן ווען אסאך עטניקס האבן זיך אריבעגעצויגן צו די גרעסערע שטעט אדער אנדערע ראיאנען. | ||
אגב, די אפיציעלע אידישע ראיאנען וואס די קאמוניסטישע רעגירונג האט געשענקט פאר די אידן צו וואוינען איז די איינציגסטע עטניק ראיאן וואס איז באזעצט מיט אנדערע עטניקס ווייל די אידן האבן ליבערשט אויסגעקליבן צו בלייבן אין זייערע דעמאלטדיגע וואוין ערטער. די אידן האבן פארלאזט רוסלאנד דורכאויס די סאוויעט צייטן צוליב די שוועריקייטן צו האלטן אידישקייט. | אגב, די אפיציעלע אידישע ראיאנען וואס די קאמוניסטישע רעגירונג האט געשענקט פאר די אידן צו וואוינען איז די איינציגסטע עטניק ראיאן וואס איז באזעצט מיט אנדערע עטניקס ווייל די אידן האבן ליבערשט אויסגעקליבן צו בלייבן אין זייערע דעמאלטדיגע וואוין ערטער. די אידן האבן פארלאזט רוסלאנד דורכאויס די סאוויעט צייטן צוליב די שוועריקייטן צו האלטן אידישקייט. | ||
רוסיש איז דעם לאנד'ס אפיציעלע און מערסט גענוצטע שפראך אין ביזנעס, רעגירונג, און אין שולעס. די עטניק גרופעס האבן זיך זייערע אייגענע שפראכן, אבער אינגאנצען 4.5 פראצענט פון זיי קענען נישט קיין רוסיש. די | רוסיש איז דעם לאנד'ס אפיציעלע און מערסט גענוצטע שפראך אין ביזנעס, רעגירונג, און אין שולעס. די עטניק גרופעס האבן זיך זייערע אייגענע שפראכן, אבער אינגאנצען 4.5 פראצענט פון זיי קענען נישט קיין רוסיש. די איבריגע עטניקס זענען ביילינגיול (צוויי-שפראכיג). טייל עטניק ראיאנען האבן דערקלערט אפיציעלע עטניק שפראך ראיאנען, אבער מיליאנען נישט-רוסישע האבן אדאפטירט רוסיש אלס זייער מאמע-לשון. אלעס צוזאמען ווערט גערעדט איבער הונדערט שפראכן אין רוסלאנד אבער מען קען דאס זעלטן הערן ווייל די סאוויעטן האבן גוט אריינגעבאקן די רוסישע שפראך אין יעדן. | ||
דורכאויס די סאוויעט צייטן איז רעליגיע געווען פארבאטן און די רעגירונג האט קאנטראלירט אלע רעליגיעזע אינסטיטוטן. אין די שפעטע 980' יארן האט די רעגירונג אביסל אנגעהויבן גרינגער מאכן אירע פאליסיס בנוגע רעליגיע און אין 990' האט זי געשענקט נאכמער פרייהייט. מיט'ן צוזאמענפאל פון קאמוניזם אין 991' איז רעליגיע געווארן 100 פראצענט פריי און עס האבן זיך באלד אנגעהויבן וועבן רעליגיעזע גרופעס וועלכע האלטן אן זייערע טראדיציאנאלע רעליגיע'ס. | דורכאויס די סאוויעט צייטן איז רעליגיע געווען פארבאטן און די רעגירונג האט קאנטראלירט אלע רעליגיעזע אינסטיטוטן. אין די שפעטע 980' יארן האט די רעגירונג אביסל אנגעהויבן גרינגער מאכן אירע פאליסיס בנוגע רעליגיע און אין 990' האט זי געשענקט נאכמער פרייהייט. מיט'ן צוזאמענפאל פון קאמוניזם אין 991' איז רעליגיע געווארן 100 פראצענט פריי און עס האבן זיך באלד אנגעהויבן וועבן רעליגיעזע גרופעס וועלכע האלטן אן זייערע טראדיציאנאלע רעליגיע'ס. | ||
די גרעסטע טייל רוסן זענען קריסטליכע גלויביגע אבער זענען נישט צופיל פארנומען מיט זייער רעליגיע און גייען ווייניג צו א געבעט-הויז. די צווייטע גרעסטע רעליגיעזע גרופע אין לאנד זענען די מוסולמענער וועלכע האבן זיך זייערע עייגענע ראיאנען אין דעם וואלגע טייך ראיאן. אנדערע באקאנטע רעליגיעזע גרופעס זענען: קאטויליקן, פראטעסטאנטן, און, להבדיל, אידן. די קאטויליקן און פראטעסטאנטן האבן זיך אויך זייערע געגענטער אבער די אידן וואוינען צושפרייט אין גאנץ רוסלאנד נאך היינט צו טאג. | די גרעסטע טייל רוסן זענען קריסטליכע גלויביגע אבער זענען נישט צופיל פארנומען מיט זייער רעליגיע און גייען ווייניג צו א געבעט-הויז. די צווייטע גרעסטע רעליגיעזע גרופע אין לאנד זענען די מוסולמענער וועלכע האבן זיך זייערע עייגענע ראיאנען אין דעם וואלגע טייך ראיאן. אנדערע באקאנטע רעליגיעזע גרופעס זענען: קאטויליקן, פראטעסטאנטן, און, להבדיל, אידן. די קאטויליקן און פראטעסטאנטן האבן זיך אויך זייערע געגענטער אבער די אידן וואוינען צושפרייט אין גאנץ רוסלאנד נאך היינט צו טאג. | ||
| שורה 167: | שורה 168: | ||
4) אינטערנאציאנאליזאציע, די רעגירונג האט געעפענט אלע אירע טויערן צו די וועלט און געלאדענט יעדן צו טאן ביזנעס מיט איר. | 4) אינטערנאציאנאליזאציע, די רעגירונג האט געעפענט אלע אירע טויערן צו די וועלט און געלאדענט יעדן צו טאן ביזנעס מיט איר. | ||
אין די | אין די ערשטע יארן האט יעדער פרובירט אריינצולייגן א פוס אין ביזנעס אבער זייער אסאך זענען אדורך געפאלן און די רעגירונג האט איינגעזען אז עס איז וויכטיגער צו מאכן "לאנגע-טערמין" אינוועסטמענטס וואס זאל מיט די יארן הייבן די עקענאמיע מיט יסודות'דיגע אינדוסטריס. נאך א פראבלעם איז אויפגעקומען ווען די עקזעקיוטיוון אינערהאלב די רעגירונג און ביזנעס פארשטייער האבן זיך צופיל ארומגעקריגט אויף אזוי ווייט אז יעלצין האט אין 93' אריינגעשיקט מיליטער אין פארלימענט ארויפצוצווינגען די נייע רעפארמען. די קריגערייען האט געשטערט יעדע אפטיילונג פון די רעגירונג און גארנישט איז מעגליך געווען דורכצופירן. | ||
א גוטער ביישפיל איז די רוסישע צענטראלע באנק (אר.סי.בי.). א טייל פון יעלצינ'ס רעפארם פלאן איז געווען איבעצוטוישן די צענטראלע באנק צו א צוויי-רייענשיכט באנק סיסטעם וואס אלע קאפיטיליסטישע לענדער האבן היינט צו טאג וואס קאנטראלירט די פלוס פון געלט אין לאנד און אויך אלע פאליסיס פון אלע קאמערציאלע בענק כדי צו האלטן קאנטראל אויפ'ן דאלאר. אין רוסלאנד זענען א גרויס טייל פון די באנקירן געווען קעגן יעלצינ'ס רעפארם פלאן און האבן געשטערט יעדע נייע זאך. נאך א פראבלעם איז מיטגעקומען ווען די באנק האט נישט געהאט גענוג געלט צו קויפן אלע פארגעשריטענע מאשינען און קאמפיוטערס און אזוי ארום נישט געקענט האלטן געהעריג קאנטראל. נאך א פראבלעם איז געווען אז די בענק האבן נישט געוואלט בארגן קיין געלט פאר ביזנעס אינוועסמענט געברויכן, נאכדעם וואס אסאך ביזנעסער האבן נישט צוריק באצאלט זייערע חובות. די פראבלעמען האבן שרעקליך פארקריפעלט די באנק און די אינפלאציע איז געגאנגען קאטאסטראפע. | א גוטער ביישפיל איז די רוסישע צענטראלע באנק (אר.סי.בי.). א טייל פון יעלצינ'ס רעפארם פלאן איז געווען איבעצוטוישן די צענטראלע באנק צו א צוויי-רייענשיכט באנק סיסטעם וואס אלע קאפיטיליסטישע לענדער האבן היינט צו טאג וואס קאנטראלירט די פלוס פון געלט אין לאנד און אויך אלע פאליסיס פון אלע קאמערציאלע בענק כדי צו האלטן קאנטראל אויפ'ן דאלאר. אין רוסלאנד זענען א גרויס טייל פון די באנקירן געווען קעגן יעלצינ'ס רעפארם פלאן און האבן געשטערט יעדע נייע זאך. נאך א פראבלעם איז מיטגעקומען ווען די באנק האט נישט געהאט גענוג געלט צו קויפן אלע פארגעשריטענע מאשינען און קאמפיוטערס און אזוי ארום נישט געקענט האלטן געהעריג קאנטראל. נאך א פראבלעם איז געווען אז די בענק האבן נישט געוואלט בארגן קיין געלט פאר ביזנעס אינוועסמענט געברויכן, נאכדעם וואס אסאך ביזנעסער האבן נישט צוריק באצאלט זייערע חובות. די פראבלעמען האבן שרעקליך פארקריפעלט די באנק און די אינפלאציע איז געגאנגען קאטאסטראפע. | ||
| שורה 295: | שורה 296: | ||
== אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס און אויסערן פאליסיס == | == אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס און אויסערן פאליסיס == | ||
נאכן צוזאמענפאל פון דער סאוועטן פארבאנד האט רוסלאנד איבערגענומען איר ארט אין די [[פאראייניגטע פעלקער]] און איז אריינגענומען געווארן אין איר זיכערהייטס ראט. אין 1991 איז רוסלאנד געווארן א מיטגלידער אין דער [[קאמאנוועלט פון אומאפהענגיגע שטאטן]], לייגנדיג האפענונג אז אזוי ארום וועט זי קענען צוריק ווערן א סטאביל לאנד סיי אין עקענאמיע און סיי מיליטעריש. ביז עטליכע יארן האבן די געוועזענע | נאכן צוזאמענפאל פון דער סאוועטן פארבאנד האט רוסלאנד איבערגענומען איר ארט אין די [[פאראייניגטע פעלקער]] און איז אריינגענומען געווארן אין איר זיכערהייטס ראט. אין 1991 איז רוסלאנד געווארן א מיטגלידער אין דער [[קאמאנוועלט פון אומאפהענגיגע שטאטן]], לייגנדיג האפענונג אז אזוי ארום וועט זי קענען צוריק ווערן א סטאביל לאנד סיי אין עקענאמיע און סיי מיליטעריש. ביז עטליכע יארן האבן די געוועזענע סאוויעטישע רעפובליקס אונטערגעווארפן די וואלוטע און די סי.איי.עס. האט ליקווידירט איר פאראייניגטע מיליטערישע קאמאנד. באלד דערנאך האט זיך רוסלאנד ארויסגעצויגן פון די סי.איי.עס. און געגרינדעט איר אייגענע וואלוטע ווי פריער דערמאנט. | ||
רוסלאנד איז אויך א מיטגלידער אין די "פארטנערשיפ אף פיעס", א פראגראם וואס איז געגרינדעט געווארן צו שטארקן פריינטשאפט צווישן די לענדער וואס זענען מיטגלידער אין נאטא (נארט אמעריקע טריטי ארגאניזאציע). אין נאטא זעלבסט איז רוסלאנד נאר א שטיקל מעמבער אין פאליסיס ווי קאנטערטאראריזם און ענליך. אויך איז זי א מיטגלידער אין די סי.אי. (אייראפעאישע קאונסיל). | רוסלאנד איז אויך א מיטגלידער אין די "פארטנערשיפ אף פיעס", א פראגראם וואס איז געגרינדעט געווארן צו שטארקן פריינטשאפט צווישן די לענדער וואס זענען מיטגלידער אין נאטא (נארט אמעריקע טריטי ארגאניזאציע). אין נאטא זעלבסט איז רוסלאנד נאר א שטיקל מעמבער אין פאליסיס ווי קאנטערטאראריזם און ענליך. אויך איז זי א מיטגלידער אין די סי.אי. (אייראפעאישע קאונסיל). | ||
נאך די צווייטע וועלט קריג האט די קאלטע קריג דאמינירט רוסלאנד'ס אויסערן פאליסיס. אלעס איז געווען להכעיס צו דאס אומצופרידנהייט פון די פאראייניגטע שטאטן און אירע אליאירטע. אין 85' האט מיכאיל גורבאטשאוו איבערגענומען די פירערשאפט און געפירט די יו.עס.עס.אר. צו די ענדע פון די קאלטע קריג. גורבאטשאוו האט אנגעהאלטן זיין פאזיציע ביז אין 91' ווען באריס יעלצין האט אים ארויסגעשטויסן און באלד דערויף איז די יו.עס.עס.אר. צוזאמענגעפאלן און פריינטשאפט מיט די מערב לענדער האט זיך דראמאטיש געטוישט. יעלצין האט צוזאמען מיט זיין אויסערן מיניסטער, אנדרעי קאזירעוו, צום ערשט אנגענומען א פרא-אמעריקאנער אויסערן פאליסי. יעלצין און קאזירעוו האבן ביידע געהאט אן אפגעשפאנטע שטעלונג צו די פארברייטערונג פון נאט"א, וועלכע איז געווען די הויפט מיליטערישע אליינץ דורכאויס די קאלטע קריג. | נאך די צווייטע וועלט קריג האט די קאלטע קריג דאמינירט רוסלאנד'ס אויסערן פאליסיס. אלעס איז געווען להכעיס צו דאס אומצופרידנהייט פון די פאראייניגטע שטאטן און אירע אליאירטע. אין 85' האט מיכאיל גורבאטשאוו איבערגענומען די פירערשאפט און געפירט די יו.עס.עס.אר. צו די ענדע פון די קאלטע קריג. גורבאטשאוו האט אנגעהאלטן זיין פאזיציע ביז אין 91' ווען באריס יעלצין האט אים ארויסגעשטויסן און באלד דערויף איז די יו.עס.עס.אר. צוזאמענגעפאלן און פריינטשאפט מיט די מערב לענדער האט זיך דראמאטיש געטוישט. יעלצין האט צוזאמען מיט זיין אויסערן מיניסטער, אנדרעי קאזירעוו, צום ערשט אנגענומען א פרא-אמעריקאנער אויסערן פאליסי. יעלצין און קאזירעוו האבן ביידע געהאט אן אפגעשפאנטע שטעלונג צו די פארברייטערונג פון נאט"א, וועלכע איז געווען די הויפט מיליטערישע אליינץ דורכאויס די קאלטע קריג. | ||
אין 93' האט א שטארקע שטיצע צו דעם אלטראנאציאנאליסט קאנדידאט ווילאדימיר זהירינאווסקי געצווינגן די רעגירונג נאכצולאזן פון איר פרא-אמעריקאנער פאליסיס. אלס א רעזולטאט האט רוסלאנד אנגעהויבן פארקויפן נוקלעארע טעכנאלאגיעס צו לענדער וואס האבן זיך געהאלטן אינמיטן דעוועלאפן ווי איראן, דרום קארעא און נאך, א שריט וואס האט גערעגט די אמעריקאנער. די רוסן האבן אויך דעמאלט אנגעהויבן קוראזשירן אירע שכינים, די געוועזענע רעפאבליקס אין די יו.עס.עס.אר., אין אפאזיציע צו נעמען א טייל אין נאט"א ווען די מלחמות האבן זיך אנגעהויבן אין די געוועזענע יוגאסלאוויע. נאטא"ס שטיצע צו די געליטענע מוסולמענער איז נישט אקצעפטירט געווארן ביי די רוסן וועלכע האבן געהאט היסטארישע נאנטע פארבינדונגן מיט די עטנישע סערבן. יעלצין האט געוואוסט אז אויפצובויען א גוטע עקענאמיע וועט ער מוזן ווערן א מיטגלידער אין די ווארלד טרעיד ארגאניזאציע אבער די אנגייענדיגע פראבלעמען האבן דאס נישט ערמעגליכט. רוסלאנד'ס קאנפליקטן מיט יאפאן איבער די קוריל אינזלן איז אויך געווען א שטארקע שטער. | אין 93' האט א שטארקע שטיצע צו דעם אלטראנאציאנאליסט קאנדידאט ווילאדימיר זהירינאווסקי געצווינגן די רעגירונג נאכצולאזן פון איר פרא-אמעריקאנער פאליסיס. אלס א רעזולטאט האט רוסלאנד אנגעהויבן פארקויפן נוקלעארע טעכנאלאגיעס צו לענדער וואס האבן זיך געהאלטן אינמיטן דעוועלאפן ווי איראן, דרום קארעא און נאך, א שריט וואס האט גערעגט די אמעריקאנער. די רוסן האבן אויך דעמאלט אנגעהויבן קוראזשירן אירע שכינים, די געוועזענע רעפאבליקס אין די יו.עס.עס.אר., אין אפאזיציע צו נעמען א טייל אין נאט"א ווען די מלחמות האבן זיך אנגעהויבן אין די געוועזענע יוגאסלאוויע. נאטא"ס שטיצע צו די געליטענע מוסולמענער איז נישט אקצעפטירט געווארן ביי די רוסן וועלכע האבן געהאט היסטארישע נאנטע פארבינדונגן מיט די עטנישע סערבן. יעלצין האט געוואוסט אז אויפצובויען א גוטע עקענאמיע וועט ער מוזן ווערן א מיטגלידער אין די ווארלד טרעיד ארגאניזאציע אבער די אנגייענדיגע פראבלעמען האבן דאס נישט ערמעגליכט. רוסלאנד'ס קאנפליקטן מיט יאפאן איבער די קוריל אינזלן איז אויך געווען א שטארקע שטער. | ||
אין 99' איז די סיטואציע פלוצלינג אסאך ערגער געווארן ווען נאט"א האט געמאכט ערנסטע פארשריט, ארייננעמענדיג אזעלכע לענדער ווי טשעכיי, פוילן, און אונגארן וועלכע האט א ציפ געטאן פאר די רוסן און געפירט די די גרויליגע שלאכטן וועלכע די יוגאסלאוויער האבן אנגענומען קעגן די אלבאניער סעפעטעריסטן אין די קאסאווע פראווינץ. רוסלאנד האט זיך דאן באנארישט און געמאכט נענטערע באציאונגן מיט די קאמוניסטישע כינע כאטש יעלצין האט אליין פארשטאנען אז דאס איז נישט גוט פאר די רוסישע עקענאמיע און סטאביליזם. | אין 99' איז די סיטואציע פלוצלינג אסאך ערגער געווארן ווען נאט"א האט געמאכט ערנסטע פארשריט, ארייננעמענדיג אזעלכע לענדער ווי טשעכיי, פוילן, און אונגארן וועלכע האט א ציפ געטאן פאר די רוסן און געפירט די די גרויליגע שלאכטן וועלכע די יוגאסלאוויער האבן אנגענומען קעגן די אלבאניער סעפעטעריסטן אין די קאסאווע פראווינץ. רוסלאנד האט זיך דאן באנארישט און געמאכט נענטערע באציאונגן מיט די קאמוניסטישע כינע כאטש יעלצין האט אליין פארשטאנען אז דאס איז נישט גוט פאר די רוסישע עקענאמיע און סטאביליזם. | ||
ווען פרעזידענט ווילאדימיר פוטין האט איבערגענומען די פירערשאפט האט ער באלד אנגעהויבן צוריקדרייען די אומקאנטראלירטע פאליסיס, נויגנדיג מער צו די מערב וועלט. נאך די סעפטעמבער עלף אטאקע אויף אמעריקע איז רוסלאנד געווארן נאך נענטער צו אמעריקע מיט'ן אנטייל נעמען אין די פארברייטערטע קאמף קעגן טעראריזם. פארגאנגענעם מאי האט רוסלאנד מיט די פאראייניגטע שטאטן עררייכט די | ווען פרעזידענט ווילאדימיר פוטין האט איבערגענומען די פירערשאפט האט ער באלד אנגעהויבן צוריקדרייען די אומקאנטראלירטע פאליסיס, נויגנדיג מער צו די מערב וועלט. נאך די סעפטעמבער עלף אטאקע אויף אמעריקע איז רוסלאנד געווארן נאך נענטער צו אמעריקע מיט'ן אנטייל נעמען אין די פארברייטערטע קאמף קעגן טעראריזם. פארגאנגענעם מאי האט רוסלאנד מיט די פאראייניגטע שטאטן עררייכט די ערשטע ערנסטע נוקלעארע רעדוקציע טריטי אין צענדליגער יארן. אין דעם זעלבן מאנאט האט רוסלאנד אויך געמאלדן איר לימיטירטע מיטגלידערשאפט אין נאט"א ווי פריער דערמאנט. | ||
== היסטאריע == | == היסטאריע == | ||
| שורה 379: | שורה 380: | ||
די יארן האבן זיך גערוקט און די אידישע באפעלקערונג האט זיך געמערט מיט הויכע נומערן. אין די מיטעלע 19 הונדערט יארן האט די רוסישע אידישע באפעלקערונג געציילט איבער 5 מיליאן. די רעגירונג האט אבער נאך אלס נישט געוואלט נאכגעבן פאר די אידן צו האבן געהעריגע רעכטן און דאס האט שפעטער געפירט צו אן אינערליכע פאליטישע אויפשאקלונג אינערהאלב די אידישע געמיינדע וועלכע האט שפעטער געגרינדעט אן אייגענע אידישע ארבעט'ס קראפט, באקאנט מיט'ן נאמען "אלגעמיינער אידישער ארבייטער". די ארבעט'ס קראפט איז אבער געווען מער ווי איר נאמען. עס האט אויך איבערגעארבעט און פארשטערקערט די אידישע דעפענסיווע גרופע וועלכע האבן געקעמפט מיט די פאגראם אנפירער. מען שאצט אז די גרופע האט געהאט 33,000 מיטגלידער. | די יארן האבן זיך גערוקט און די אידישע באפעלקערונג האט זיך געמערט מיט הויכע נומערן. אין די מיטעלע 19 הונדערט יארן האט די רוסישע אידישע באפעלקערונג געציילט איבער 5 מיליאן. די רעגירונג האט אבער נאך אלס נישט געוואלט נאכגעבן פאר די אידן צו האבן געהעריגע רעכטן און דאס האט שפעטער געפירט צו אן אינערליכע פאליטישע אויפשאקלונג אינערהאלב די אידישע געמיינדע וועלכע האט שפעטער געגרינדעט אן אייגענע אידישע ארבעט'ס קראפט, באקאנט מיט'ן נאמען "אלגעמיינער אידישער ארבייטער". די ארבעט'ס קראפט איז אבער געווען מער ווי איר נאמען. עס האט אויך איבערגעארבעט און פארשטערקערט די אידישע דעפענסיווע גרופע וועלכע האבן געקעמפט מיט די פאגראם אנפירער. מען שאצט אז די גרופע האט געהאט 33,000 מיטגלידער. | ||
אין יענע יארן האט די [[ציוניזם|ציוניסטישע באוועגונג]] אנגעהויבן מאכן פארשריט און אסאך אידיש רוסישע גרופעס האבן זיך אנגעשלאסן אין די ציוניסטישע פועלי ציון פארטיי וועלכע האט שוין דעמאלט געהאט איר ציל אויפצושטעלן א אידישע לאנד אין פאלעסטינע. די מאסיווע מערכה וואס די ערליכע קהלות האבן אויפגעשטעלט אפצוהאלטן די ציוניסטן האט אבער נישט דעגרייכט רוסלאנד וואו די געליטענע אידן האבן מיט האפענונג איבערגעליינט דער יודנשטאט בוך (געשריבן דורך [[הערצל]]) צענדליגער מאל. נאך די צווייטע וועלט קריג האט זיך אנגעהויבן א מאסן אידישע אימיגראציע פון רוסלאנד וועלכע זענען אנטלאפן צו זוכן א בעסער'ן צוקונפט. די גרעסטע טייל האט אימיגרירט קיין נארט אמעריקע און די | אין יענע יארן האט די [[ציוניזם|ציוניסטישע באוועגונג]] אנגעהויבן מאכן פארשריט און אסאך אידיש רוסישע גרופעס האבן זיך אנגעשלאסן אין די ציוניסטישע פועלי ציון פארטיי וועלכע האט שוין דעמאלט געהאט איר ציל אויפצושטעלן א אידישע לאנד אין פאלעסטינע. די מאסיווע מערכה וואס די ערליכע קהלות האבן אויפגעשטעלט אפצוהאלטן די ציוניסטן האט אבער נישט דעגרייכט רוסלאנד וואו די געליטענע אידן האבן מיט האפענונג איבערגעליינט דער יודנשטאט בוך (געשריבן דורך [[הערצל]]) צענדליגער מאל. נאך די צווייטע וועלט קריג האט זיך אנגעהויבן א מאסן אידישע אימיגראציע פון רוסלאנד וועלכע זענען אנטלאפן צו זוכן א בעסער'ן צוקונפט. די גרעסטע טייל האט אימיגרירט קיין נארט אמעריקע און די איבריגע קיין אויסטראליע, אפריקע און מדינת ישראל. | ||
אין סך הכל האבן איבער צוויי מיליאן אידן פארלאזט רוסלאנד צווישן די יארן פון 881' ביז 914'. עס וואוינען נאך היינט צענדליגער טויזנטער אידן און רוסלאנד וועלכע האבן שוין אלע פרייהייטן אבער לעבן אין נויט צוליב די שלעכטע עקענאמיע. | אין סך הכל האבן איבער צוויי מיליאן אידן פארלאזט רוסלאנד צווישן די יארן פון 881' ביז 914'. עס וואוינען נאך היינט צענדליגער טויזנטער אידן און רוסלאנד וועלכע האבן שוין אלע פרייהייטן אבער לעבן אין נויט צוליב די שלעכטע עקענאמיע. | ||
| שורה 387: | שורה 388: | ||
* [[קאמוניזם]] | * [[קאמוניזם]] | ||
** [[ | ** [[אידישער אויטאנאמע געגנט]] (Еврейская автономная область) | ||
* [[ביראָבידזשאן]] (Биробиджан) | * [[ביראָבידזשאן]] (Биробиджан) | ||
| שורה 402: | שורה 403: | ||
[[קאַטעגאָריע:רוסלאנד|*]] | [[קאַטעגאָריע:רוסלאנד|*]] | ||
[[קאַטעגאָריע: | [[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]] | ||
[[קאַטעגאָריע: | [[קאַטעגאָריע:וויכטיגע ארטיקלען]] | ||
{{קרד/ויקי/יידיש}} | {{קרד/ויקי/יידיש}} | ||
[[he:רוסיה]] | |||