אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "חנה בת מתתיהו"

'''חנה בת מתתיהו''' איז געווען א שוועסטער פון די פינף זין פון [[מתתיהו הכהן]], וואס האט לויט טייל מקורות צוגערעדט אירע ברידער ארויסצוגיין אין מלחמה קעגן די יוונים. זי האט דאס געטון אין די טאג פון איר חתונה, צוליב די גזירה אז די כלות מוזן זיין ביים הגמון די ערשטע נאכט.

דער געשיכטע איבער דער טאכטער פון מתתיהו וואס האט געזאלט גענומען ווערן צו א הגמון, און אירע ברידער די חשמונאים האבן דאס באקעמפט, ווערט שוין דערמאנט אין די [[ברייתא]] אויף [[מגילת תענית]] ביי [[י"ז אלול]]. אין די נוסח אין לשון קודש פון [[מגילת אנטיוכוס]] וואס איז געדרוקט אין די ספרד'ישע סידורים, און אין [[מדרשים]]{{הערה|[[#מדרשא|מדרש מעשה חנוכה]]; [[#מדרשב|מדרש לחנוכה]]; [[#שאיל|שאילתות]]}} און [[פיוטים]]{{הערה|[[#אודאנ|פיוט אודך כי אנפת]] און [[#אודענ|פיוט אודך כי עניתני]]}} אויף חנוכה ווערט דערמאנט אז דער געשיכטע איז דאס וואס האט געברענגט די חשמונאים ארויסצוגיין קעגן די יוונים. אזוי שטייט אויך אין [[פסקי ריא"ז]]: "און דורך זיי [די פרויען] איז דער נס געשען, ווען [[יהודה המכבי|יהודה]] האט געצערנט פאר זיין שוועסטער וואס האט זיך אנגעטון שמאטעס בשעת'ן חופה צוליב וואס מען האט איר געזאלט אזוי פארשוועכן [שיקנדיג צום הגמון], און פון דאן האבן זיי זיך געשטארקט איבער די יוונים"{{הערה|{{אוצר החכמה|[[רבי ישעיה די טראני]]|פסקי הריא"ז|9782|ניו יארק, תש"א, זייט יט|page=19|כרך=שבת}}.}}.

די [[יוונים]] האבן [[גזירות אנטיוכוס|גוזר געווען]] אויף די אידן אז יעדע כלה וואס האט חתונה מוז דער ערשע נאכט זיין ביים הגמון. דער גזירה איז אנגעגאנגען במשך דריי און א האלב יאר, ווען די אידן האבן זיך צוריק געהאלטן פון הייראטן פרויען, און שפעטער האבן זיי חתונה געהאט אין באהעלטעניש{{הערה|ברייתא אויף מגילת תענית י"ז אלול; [[#שאיל|שאילתות]]}}.

ווען חנה{{הערה|אזוי ווערט געברענגט איר נאמען אין [[#מדרשא|מדרש מעשה חנוכה]], אין [[#שאיל|שאילתות]] און אין [[#אודענ|פיוט אודך כי עניתני]]}} די טאכטער פון [[מתתיהו]]{{הערה|אזוי לויט די מערהייט פון די מקורות. לויט [[#מדרשב|מדרש לחנוכה]] און [[#אודאנ|פיוט אודך כי אנפת]] איז זי געווען א טאכטער פון יוחנן כהן גדול}} האט געדארפט חתונה האבן צו אלעזר בן חשמונאי{{הערה|[[#מדרשב|מדרש לחנוכה]]; [[#אודאנ|פיוט אודך כי אנפת]]; [[#אודענ|פיוט אודך כי עניתני]]}}, האט מען נישט געקענט באהאלטן די חתונה, און זי האט געזאלט גיין צום הגמון. די כלה האט צוליב דעם צעריסן אירע קליידער און אראפגעווארפן אירע צירונג, און זי איז ארויס צו די פארזאמלטע אנגעטון אין צעריסנע שמאטעס און אומ'צניעות'דיג, און זי האט אנגעהויבן סערווירן דעם עולם וויין{{הערה|שם=שאיל|[[#שאיל|שאילתות]]}}. אירע ברידער האבן זיך געבייזערט אויף איר אומ'צניעות און איר געוואלט הרג'ענען, אבער זי האט גע'טענה'ט אז דער שאנדע פון גיין צום הגמון איז ערגער ווי דאס וואס זי טוט יעצט, און זי האט פארלאנגט פון זיי צו טון פאר איר אזוי ווי [[שמעון]] און [[לוי]] האבן געטון צו ראטעווען זייער שוועסטער [[דינה]] פון [[שכם בן חמור|שכם]]{{הערה|[[#מדרשא|מדרש מעשה חנוכה]]}}.

מתתיהו'ס זין האבן באצירט די כלה און איר געפירט אין א חופה מיט מוזיק צום הגמון, ווען זיי שטעלן אן א פנים ווי זיי קומען אויספאלגן דער גזירה, און דער הגמון האט זיי אויפגענומען אן קיין פארדאכט. ווען די כלה און יהודה זענען געבליבן אליין מיט'ן הגמון, האט יהודה אים גע'הרג'ט און געעפנט א קאמף קעגן די יוונים.

דער געשעעניש האט פאסירט אום י"ז אלול, און די שלאכטן זענען אנגעגאנען ביז נאנט צו יום כיפור, ווען [[יוחנן כהן גדול]] האט בשעת די עבודה פון יום כיפור געהערט א [[בת קול]] ארויס קומען פון [[קודש קדשים]] זאגנדיג: {{ציטוטון|נצחו טליא דאזלו לאגחא קרבא לאנטוכיא}} ("עס האבן געזיגט די יונגלעך וואס זענען געגאנגען קעמפן אין שלאכט צו [[אנטוכיא]]"){{הערה|און דאס איז דער געשיכטע וואס ווערט דערמאנט אין {{בבלי|סוטה|לג|א}}, און רש"י.}}. י"ז אלול איז אוועק געשטעלט געווארן אין מגילת תענית אלץ יום טוב: {{ציטוטון|בשבעה עשר ביה נפקו רומאי מן ירושלם}}.