מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
ק
החלפת טקסט – "{{דעסקריפציע||ענגליש=" ב־"{{דעסקריפציע||ענגליש = "
ק (1 רעוויזיע אימפארטירט: אימפארטירט פון די יידישע וויקיפעדיע, זע ביישטייערער ליסטע) |
ק (החלפת טקסט – "{{דעסקריפציע||ענגליש=" ב־"{{דעסקריפציע||ענגליש = ") |
||
| (10 מיטלסטע ווערסיעס פון 6 באַניצער נישט געוויזן.) | |||
| שורה 1: | שורה 1: | ||
{{דעסקריפציע||ענגליש = historical region within the Tigris–Euphrates river system|העב=אזור גאוגרפי במזרח התיכון|דייטש=Zweistromland an Euphrat und Tigris, Kulturlandschaft in Vorderasien|}} | |||
[[טעקע:N-Mesopotamia and Syria english.svg|קליין|מעסאפאטאמיע]] | [[טעקע:N-Mesopotamia and Syria english.svg|קליין|מעסאפאטאמיע]] | ||
[[טעקע:Mesopotamia-HE.png|קליין|מעסאפאטאמיער ראיאן]] | [[טעקע:Mesopotamia-HE.png|קליין|מעסאפאטאמיער ראיאן]] | ||
'''מעסאָפּאָטאַמיע''' (פון [[גריכיש]]: ''מעסאס'' μέσος - "צווישן"; ''פּאטאַמיע'' ποτάμια - "טייכן") איז דער ראיאן וואס שפרייט זיך אויס צווישן די צוויי גרויסע [[טייך|טייכן]] דער [[פרת]] און דער [[חידקל]]. די צוויי טייכן הייבן זיך אן אין מזרח [[טערקיי]]; דער פרת הייבט זיך אן אין מיטל מזרח טערקיי און דער חדקל הייבט זיך אן אין דרום מזרח טערקיי, און ביידע גיסן זיך אריין אונעם [[פערסישער איינגאס|פערסישן איינגאס]]. צווישן די צוויי טייכן וואס ציען זיך פון דרום טערקיי ביז אראפ גאנץ [[איראק]] ביזן פערסישן איינגאס, ווערט אנגערופן מעסאפאטאמיע, וואס דארטן האט זיך אנגעהויבן די ערשטע ציוויליזאציע. דער ראיאן איז דער מזרח טייל פון דער " | '''מעסאָפּאָטאַמיע''' (פון [[גריכיש]]: ''מעסאס'' μέσος - "צווישן"; ''פּאטאַמיע'' ποτάμια - "טייכן") איז דער ראיאן וואס שפרייט זיך אויס צווישן די צוויי גרויסע [[טייך|טייכן]] דער [[פרת]] און דער [[חידקל]]. די צוויי טייכן הייבן זיך אן אין מזרח [[טערקיי]]; דער פרת הייבט זיך אן אין מיטל מזרח טערקיי און דער חדקל הייבט זיך אן אין דרום מזרח טערקיי, און ביידע גיסן זיך אריין אונעם [[פערסישער איינגאס|פערסישן איינגאס]]. צווישן די צוויי טייכן וואס ציען זיך פון דרום טערקיי ביז אראפ גאנץ [[איראק]] ביזן פערסישן איינגאס, ווערט אנגערופן מעסאפאטאמיע, וואס דארטן האט זיך אנגעהויבן די ערשטע ציוויליזאציע. דער ראיאן איז דער מזרח טייל פון דער "פרוכטבארער האלבער לבנה". פריער האט מען גערופן נאר דעם צפון טייל צווישן די טייכן מיטן נאמען מעסאפאטאמיע; אין [[תנ"ך]] ווערט דער ראיאן אנגערופן [[ארם נהריים]]. היינט ניצט מען דעם נאמען פארן גאנצן שטח צווישן די צוויי טייכן. | ||
מעסאפאטעמיע איז אנגענומען צו זיין די ערשטע ברייט פארשפרייטע פלאץ פון [[שריפט]], די [[שומער]] שריפט, גערופן די "כתב יתידות" ווייל זיי פרעגן שרייבן מיט סימנים פון [[נאגל (בויען)|נעגל]] ארייגעקריצט אין [[קעראמיק|ליים]]. | מעסאפאטעמיע איז אנגענומען צו זיין די ערשטע ברייט פארשפרייטע פלאץ פון [[שריפט]], די [[שומער]] שריפט, גערופן די "כתב יתידות" ווייל זיי פרעגן שרייבן מיט סימנים פון [[נאגל (בויען)|נעגל]] ארייגעקריצט אין [[קעראמיק|ליים]]. | ||
== געאגראפיע == | == געאגראפיע == | ||
דער נאמען מעסאפאטאמיע באדייט דעם ראיאן פון די בארגאראפן פון די [[זאגראס]] בערג און די בערג פון [[קורדיסטאן]] צו מזרח און צפון, און די מדבריות פון [[סיריע]] און דעם [[אראבישער | דער נאמען מעסאפאטאמיע באדייט דעם ראיאן פון די בארגאראפן פון די [[זאגראס]] בערג און די בערג פון [[קורדיסטאן]] צו מזרח און צפון, און די מדבריות פון [[סיריע]] און דעם [[אראבישער האלבאינזל|אראבישן האלבאינזל]] אין מערב און דרום ביזן בארטן פונעם [[פערסישער איינגאס|פערסישן איינגאס]]. היינט איז דער ראיאן מערסטנס אין [[איראק]], און א טייל אין סיריע און [[איראן]]. | ||
דער ראיאן צעטיילט זיך אויף צוויי: אין צפון א נידעריגער פלאטא הויך פון 200 ביז 400 מעטער. די טייכן זענען | דער ראיאן צעטיילט זיך אויף צוויי: אין צפון א נידעריגער פלאטא הויך פון 200 ביז 400 מעטער. די טייכן זענען עטליכע צענדליגע מעטער נידעריגע פונעם פלאטא. דער דרום טייל הייבט אן אין געגנט פון [[באגדאד]] איז א נידעריגער פלוין וואס נידערט זיך צום פערסישן איינגאס. די טייך־געלעגערן זענען גראד מיט דער הייך פונעם פלוין, אזוי טוען די טייכן פארפלייצן דעם ראיאן. | ||
די צוויי הויפט טייכן אינעם ראיאן זענען דער [[פרת]] אין מערב—זיין מקור איז אין [[טערקיי]] און זיין לענג איז 2,781 ק"מ, און דער [[חידקל]] מזרח פונעם פרת—זיין מקור איז אין מזרח טערקיי און זיין לענג 1,740 ק"מ. די גרעסטע דיסטאנץ צווישן די צוויי טייכן איז 250 ק"מ, און די קלענסטע דיסטאנץ איז 10 ק"מ. | די צוויי הויפט טייכן אינעם ראיאן זענען דער [[פרת]] אין מערב—זיין מקור איז אין [[טערקיי]] און זיין לענג איז 2,781 ק"מ, און דער [[חידקל]] מזרח פונעם פרת—זיין מקור איז אין מזרח טערקיי און זיין לענג 1,740 ק"מ. די גרעסטע דיסטאנץ צווישן די צוויי טייכן איז 250 ק"מ, און די קלענסטע דיסטאנץ איז 10 ק"מ. | ||
| שורה 23: | שורה 24: | ||
פין די ציוויליזאציעס איז געבליבן אסאך קונסט, ווי אויך געשריבענע ווערק, זייער לעבן איז געווען געבויט ארום אגריקולטור, וואס צוליב דעם האבן זיי אלע געוואנט ארום די טייכן, זיי האבן אויכט געמאכט אזוינע יאורות פין די טייכן ביז זייערע פעלדער, אזויווי די מצריים, זיי זענען פארשטייט זיך געווען פוסטע [[אפגאט|געצן]] דינער. | פין די ציוויליזאציעס איז געבליבן אסאך קונסט, ווי אויך געשריבענע ווערק, זייער לעבן איז געווען געבויט ארום אגריקולטור, וואס צוליב דעם האבן זיי אלע געוואנט ארום די טייכן, זיי האבן אויכט געמאכט אזוינע יאורות פין די טייכן ביז זייערע פעלדער, אזויווי די מצריים, זיי זענען פארשטייט זיך געווען פוסטע [[אפגאט|געצן]] דינער. | ||
די מלכות פון אַכַד האט זיך עווענטועל אויסגעשפרייט, אין איינגענומען די גאנצע געגנט אראפ, און דרום, ביז נאכן [[אראבישער | די מלכות פון אַכַד האט זיך עווענטועל אויסגעשפרייט, אין איינגענומען די גאנצע געגנט אראפ, און דרום, ביז נאכן [[אראבישער האלבאינזל|אראבישן האלב אינזל]], און אין מזרח זענען זיי אנגעקומען ביז [[כנען (מיטל־עלטערישע לענדער)|כנען]]. ס'זענען געווען אין יענער געגנט נאך אסאך קלענערע מלוכות. | ||
די צווייטע גרויס ציוויליזאציע איז געווען [[עגיפטן|מצרים]] און כוש. | די צווייטע גרויס ציוויליזאציע איז געווען [[עגיפטן|מצרים]] און כוש. | ||
| שורה 30: | שורה 31: | ||
[[קאַטעגאָריע:מיטל מזרח]] | [[קאַטעגאָריע:מיטל מזרח]] | ||
[[קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער]] | [[קאַטעגאָריע:היסטארישע לענדער]] | ||
[[קאטעגאריע:אויף יידיש]] | |||
[[קאַטעגאָריע:וויכטיגע ארטיקלען]] | |||
{{קרד/ויקי/יידיש}} | |||
[[he:מסופוטמיה]] | |||