מייבאים כמותיים, בדוקי עריכות אוטומטית, ביוראקראטן, אינטערפעיס רעדאקטארן, emailconfirmed, אינטערפעיס אדמיניסטראַטאָרן, מנטרים, סיסאפן, צוות טכני, מייבאים, מעדכנים, אספקלריה רעדאקטארן
102,362
רעדאגירונגען
ק
אחידות במיקום רעפערענצן, קאטעגאריע, אינערליכע פארבינדונגען
ק (←חורבן הבית: היימישע שפראך) |
ק (אחידות במיקום רעפערענצן, קאטעגאריע, אינערליכע פארבינדונגען) |
||
| שורה 32: | שורה 32: | ||
== בנין הורדוס == | == בנין הורדוס == | ||
די זיידע פון [[הורדוס]] (זיין טאטעס טאטע איז געווען | די זיידע פון [[הורדוס]] (זיין טאטעס טאטע איז געווען א פאלנער אדומי, וועלעכער האט זיך מגייר געווען. הורדוס האט חתונה געהאט צו א פרוי מרים וואס איז געווען פון די לעצטע רעשטלעך פון מלכות [[חשמונאים]]. ווען דער רוצח און טיראן הורדוס האט האט זיך פארעלטער און באקומען חרטה געפילן אויף זיינע רציחות, האט ער געוואלט עפעס טאן צו פארצייען אויף זיינע זינד האט ער איבערגעבויט דאס בית המקדש. און עס אנגערופן אויף זיין נאמען. די [[גמרא]] זאגט אז ווער עס האט נישט געזען בנין הורדוס האט נאכנישט געזען א שיין געביידע אין זייל לעבן. | ||
== בית שלישי == | == בית שלישי == | ||
אזוי ווערט אנגערופן דער דריטער בית, דאס איז נאכנישט געשטאנען, און עס שטייט אין [[גמרא]] () אז עס וועט אויפגעבויט ווערן פון [[פייער]] ווען [[משיח]] וועט קומען. דאס געשטאלט פונעם דריטן בית ווערט באשריבן אין [[ספר יחזקאל]].. | אזוי ווערט אנגערופן דער דריטער בית, דאס איז נאכנישט געשטאנען, און עס שטייט אין [[גמרא]] () אז עס וועט אויפגעבויט ווערן פון [[פייער]] ווען [[משיח]] וועט קומען. דאס געשטאלט פונעם דריטן בית ווערט באשריבן אין [[ספר יחזקאל]].. | ||
| שורה 40: | שורה 40: | ||
עס איז גענוג אינטערשרייכן וויפיל מענטשן האבן געארבעט אויפצובויען דאס הייליק הויז: | עס איז גענוג אינטערשרייכן וויפיל מענטשן האבן געארבעט אויפצובויען דאס הייליק הויז: | ||
עס זענען געווען 300 הויפט [[ארכיטעקטור|ארכיטעקטערס]], וואס זענען געווען די בעלי בתים אויף אנדערע 3.300 [[אינזשעניר]]ן, וואס האבן געזאגט פאר די איבעריקע בויערס וואס צו טועהן, סך הכל זענען די בויערס געווען 163.600 מענטשן | עס זענען געווען 300 הויפט [[ארכיטעקטור|ארכיטעקטערס]], וואס זענען געווען די בעלי בתים אויף אנדערע 3.300 [[אינזשעניר]]ן, וואס האבן געזאגט פאר די איבעריקע בויערס וואס צו טועהן, סך הכל זענען די בויערס געווען 163.600 מענטשן<ref>מלכים א ה דברי הימים ב ב</ref>. | ||
ווען מען אנגעהויבן צו בויען האט מען צוזאמענגענומען אלע קלוגע געלערענטע קעפ וואס פארשטיין צו בויען, מען האט געברענגט נישט דווקא אידן, אפילו [[גוי]]ם האבן געהאלפן, אין פסוק שטייט אז [[שלמה המלך]] האט געמאכט א שותפות מיט די [[צידונים]] וואס זענען געווען באקאנט איבעראל אין [[קונסט]] פון ארכיטעקטן, און אויסהאקן שטיינער און העלצער, זיי האבן זיך [[גיור|מגייר]] געווען און האבן געהלאפן שלעפן די שטיינער און העלצער פון [[יער הלבנון]] ביז צום פלאץ פון המקדש. | ווען מען אנגעהויבן צו בויען האט מען צוזאמענגענומען אלע קלוגע געלערענטע קעפ וואס פארשטיין צו בויען, מען האט געברענגט נישט דווקא אידן, אפילו [[גוי]]ם האבן געהאלפן, אין פסוק שטייט אז [[שלמה המלך]] האט געמאכט א שותפות מיט די [[צידונים]] וואס זענען געווען באקאנט איבעראל אין [[קונסט]] פון ארכיטעקטן, און אויסהאקן שטיינער און העלצער, זיי האבן זיך [[גיור|מגייר]] געווען און האבן געהלאפן שלעפן די שטיינער און העלצער פון [[יער הלבנון]] ביז צום פלאץ פון המקדש. | ||
די אלע שטיינער און העלצער וואס מען האט דערמיט געבויט האט מען נישט צוגעפאסט אויפן [[הר הבית]] פארן באנוץ פונעם בית המקדש, דאס האבן די געלערנטע בויערס צוגעגרייט אויפן פלאץ פון | די אלע שטיינער און העלצער וואס מען האט דערמיט געבויט האט מען נישט צוגעפאסט אויפן [[הר הבית]] פארן באנוץ פונעם בית המקדש, דאס האבן די געלערנטע בויערס צוגעגרייט אויפן פלאץ פון וואו מען האט עס אויסגעשניטן, מיטן גרעסן מאס פונקטליכקייט, און דערנאך האט מען עס געברענגט צום מקום המקדש, אזוי אז ביים פלאץ פון בויען האט מען נישט גענוצט קיין שום אייזען און א זעג צופאסן די שטיינער, ווייל מען האט שוין אלעס צוגעפאסט פון פריער<ref>מלכים א ו</ref>, דאס ווייזט פאר פאר א קלוגע געלערנטע לייט עס האבן געארבייט ביים בויען. | ||
=== פלאץ === | === פלאץ === | ||
ביידע בתי המקדש האט מען געבויט אויפן זעלבן פלאץ, דאס איז אין [[ירושלים]] אויף א בארג וואס הייסט די [[הר הבית]]. אין לשון [[תנ"ך]] הייסט דאס אויך בארג [[מוריה]]. דאס בארג איז די זעלבע בארג ווי [[אברהם אבינו]] האט געוואלט מקריב זיין [[יצחק אבינו]] פאר [[גאט]] ([[עקידת יצחק]]). | ביידע בתי המקדש האט מען געבויט אויפן זעלבן פלאץ, דאס איז אין [[ירושלים]] אויף א בארג וואס הייסט די [[הר הבית]]. אין לשון [[תנ"ך]] הייסט דאס אויך בארג [[מוריה]]. דאס בארג איז די זעלבע בארג ווי [[אברהם אבינו]] האט געוואלט מקריב זיין [[יצחק אבינו]] פאר [[גאט]] ([[עקידת יצחק]]). | ||
| שורה 59: | שורה 59: | ||
** די צימער אויף די צפון-מערב ווינקל איז געווען די לשכת מצורעים, ווייל דארטן פלעגן די מצורעים וואס זענען זיך געקומען רייניגן אויפהאלטן. | ** די צימער אויף די צפון-מערב ווינקל איז געווען די לשכת מצורעים, ווייל דארטן פלעגן די מצורעים וואס זענען זיך געקומען רייניגן אויפהאלטן. | ||
** די צימער אויף די מערב-דרום ווינקל איז געווען די לשכת בית שמנים. | ** די צימער אויף די מערב-דרום ווינקל איז געווען די לשכת בית שמנים. | ||
* עס האט געהאט 15 האלב רינדיגע טרעףּ, פון | * עס האט געהאט 15 האלב רינדיגע טרעףּ, פון וואו מען איז געגאנגן צו די עזרה. | ||
* עס זענען געווען קליינע צימערן אונטער די עזרת ישראל אויף די זייט פון די טרעףּ וואס דארטן האבן די [[לוי|לווים]] געלייגט זייער מוזיקאלישע געצייג. | * עס זענען געווען קליינע צימערן אונטער די עזרת ישראל אויף די זייט פון די טרעףּ וואס דארטן האבן די [[לוי|לווים]] געלייגט זייער מוזיקאלישע געצייג. | ||
| שורה 69: | שורה 69: | ||
* די עזרה איז געווען ווי מען האט געטאן די עיקר ארבייט (עבודה) פאר [[גאט]]. עס איז געווען איינגעטיילט אין פיר (אויסער די היכל און אונטער די היכל): | * די עזרה איז געווען ווי מען האט געטאן די עיקר ארבייט (עבודה) פאר [[גאט]]. עס איז געווען איינגעטיילט אין פיר (אויסער די היכל און אונטער די היכל): | ||
# עזרת ישראל - ווי די [[ישראל]]ים זענען געגאנגען. | # עזרת ישראל - ווי די [[ישראל]]ים זענען געגאנגען. | ||
# עזרת כהנים - ווי די [[כהן| | # עזרת כהנים - ווי די [[כהן|כהנים זענען]] געגאנגען. | ||
# מקום המזבח - דאס פלאץ פון די מזבח. | # מקום המזבח - דאס פלאץ פון די מזבח. | ||
# בין מזבח להיכל - דאס פלאץ צווישן די [[מזבח]] און די היכל. | # בין מזבח להיכל - דאס פלאץ צווישן די [[מזבח]] און די היכל. | ||
| שורה 93: | שורה 93: | ||
** עס זענען געווען 15 צימערן צווישן די דרום ווענט. 5 צימערן אויף 5 צימערן, און 5 צימערן אויף די 5, צוזאמען 3 שטאק. | ** עס זענען געווען 15 צימערן צווישן די דרום ווענט. 5 צימערן אויף 5 צימערן, און 5 צימערן אויף די 5, צוזאמען 3 שטאק. | ||
** עס זענען געווען 15 צימערן צווישן די צפון ווענט. 5 צימערן אויף 5 צימערן, און 5 צימערן אויף די 5, צוזאמען 3 שטאק. | ** עס זענען געווען 15 צימערן צווישן די צפון ווענט. 5 צימערן אויף 5 צימערן, און 5 צימערן אויף די 5, צוזאמען 3 שטאק. | ||
** עס זענען געווען 8 צימערן צווישן די מערב ווענט. | ** עס זענען געווען 8 צימערן צווישן די מערב ווענט. 3 צימערן אויף 3 צימערן, און 2 אויף די 3 צימערן, צוזאמען 3 שטאק. | ||
** יעדע צימער האט געהאט 3 טירן, איין טיר צו די צימער אויף רעכטס, איין טיר צו די צימער אויף לינקס, אוין איין טיר צו די צימער אויף ארויף. | ** יעדע צימער האט געהאט 3 טירן, איין טיר צו די צימער אויף רעכטס, איין טיר צו די צימער אויף לינקס, אוין איין טיר צו די צימער אויף ארויף. | ||
** די צימער אין די ווינקל פון צפון-מזרח האט געהאט 5 טירן, איינס צו די צימער אויף רעכטס, איינס צו אינדרויסן (פון | ** די צימער אין די ווינקל פון צפון-מזרח האט געהאט 5 טירן, איינס צו די צימער אויף רעכטס, איינס צו אינדרויסן (פון וואו מען האט געפענט די טויערן צו די היכל, זע ווייטער), איינס צו די צימער אויף ארויף, און איינס צו די קארידאר צווישען די ווענט, און די פינעפטע צו די היכל. | ||
** עס איז געווען אין די ווענט א קארידאר וואס איז געגאנגען צווישן די ווענט, וואס דורך די קארידאר איז מען אנגקומען העכער די צימערן צו די דאך פון די היכל, דאס איז געווען געבויעט שיף אזוי ווי א גליטשער. די קארידאר איז געגאנגען פון צפון-מזרח צו צפון-מערב צו מערב-דרום צו דרום-מזרח, די שטאק וואס איז געווען געבויעט העכער די היכל און די צימערן האט געהאט איר עפענונג אויף די ווינקל פון דרום-מזרח ביי די קארידאר. | ** עס איז געווען אין די ווענט א קארידאר וואס איז געגאנגען צווישן די ווענט, וואס דורך די קארידאר איז מען אנגקומען העכער די צימערן צו די דאך פון די היכל, דאס איז געווען געבויעט שיף אזוי ווי א גליטשער. די קארידאר איז געגאנגען פון צפון-מזרח צו צפון-מערב צו מערב-דרום צו דרום-מזרח, די שטאק וואס איז געווען געבויעט העכער די היכל און די צימערן האט געהאט איר עפענונג אויף די ווינקל פון דרום-מזרח ביי די קארידאר. | ||
** אויף די שטאק וואס איז געווען העכער די גאנצע היכל, אפילו העכער די קדשי-קדשים ווי מען האט נישט געמעגט גיין איז געווען אזעלכע שטיקער העלצער וואס האבן אפגעטיילט צווישן די היכל און די קדשי-קדשים. | ** אויף די שטאק וואס איז געווען העכער די גאנצע היכל, אפילו העכער די קדשי-קדשים ווי מען האט נישט געמעגט גיין איז געווען אזעלכע שטיקער העלצער וואס האבן אפגעטיילט צווישן די היכל און די קדשי-קדשים. | ||
| שורה 108: | שורה 108: | ||
* דארנאך איז געווען די היכל, דארט איז געווען די [[מזבח|מזבח הפנימי]] די אינערווייניגסטער מזבח, די [[מנורה]], און די [[שלחן]]. | * דארנאך איז געווען די היכל, דארט איז געווען די [[מזבח|מזבח הפנימי]] די אינערווייניגסטער מזבח, די [[מנורה]], און די [[שלחן]]. | ||
* דערנאך איז געווען א פירהאנג, אונטער דער פירהאנג איז געווען די [[קדש הקדשים]], דארט איז געווען דער [[ארון הקדש]] אין וואס עס איז געלעגן די [[לוחות]], די [[כריבים]], און די באהאלטענע [[מן]]. אין די [[קדש הקדשים]] האט נאר געמעגט אריינגיין די [[כהן גדול]] און נאר אום [[יום כיפור]]. | * דערנאך איז געווען א פירהאנג, אונטער דער פירהאנג איז געווען די [[קדש הקדשים]], דארט איז געווען דער [[ארון הקדש]] אין וואס עס איז געלעגן די [[לוחות]], די [[כריבים]], און די באהאלטענע [[מן]]. אין די [[קדש הקדשים]] האט נאר געמעגט אריינגיין די [[כהן גדול]] און נאר אום [[יום כיפור]]. | ||
* די היכל איז געווען הויך 100 | * די היכל איז געווען הויך 100 איילן, די גרונד איז געווען 6 איילן, דערנאך איז געווען 40 איילן פאר די הייך פון די היכל, דערנאך איז געווען 1 אייל פאר די דיקייט פון די דאך, דערנאך איז געווען 4 איילן וואס איז געווען באצירט, דערנאך איז געווען 40 איילן פאר פאר די הייך פון די שטאך, דערנאך 1 אייל פאר די דאך, און 4 איילן פאר שיינקייט, 3 איילן פאר א צוים און 1 אייל איז געווען מיט אזעלכע אייזענעס וואס האבן באשיצט פון די פויגל אז זיי זאלן זיך נישט אפרוען דארט. | ||
* די היכל איז געווען פון מזרח צו מערב 100 איילן, די וואנט פון די אולם איז געווען 5 איילן, די אולם איז געווען 11 איילן, די וואנט פון די היכל איז געווען 6 איילן, און די היכל איז געווען 40 איילן, צווישען די היכל און די קדשי-קדשים איז געווען 1 אייל, די קדשי-קדשים איז געווען 20 איילן, די וואנט פון די קדשי-קדשים איז געווען 6 איילן, די צימער איז געווען 6 איילן, די וואנט פון די צימער איז געווען 5 איילן. | * די היכל איז געווען פון מזרח צו מערב 100 איילן, די וואנט פון די אולם איז געווען 5 איילן, די אולם איז געווען 11 איילן, די וואנט פון די היכל איז געווען 6 איילן, און די היכל איז געווען 40 איילן, צווישען די היכל און די קדשי-קדשים איז געווען 1 אייל, די קדשי-קדשים איז געווען 20 איילן, די וואנט פון די קדשי-קדשים איז געווען 6 איילן, די צימער איז געווען 6 איילן, די וואנט פון די צימער איז געווען 5 איילן. | ||
* די היכל איז געווען פון צפון צו דרום 70 איילן, די וואנט פון די קארידאר איז געווען 5 איילן, די קארידאר 3 איילן, די וואנט פון די צימער 5 איילן, די צימער 6 איילן, די וואנט פון די צימער-היכל 6 איילן, די היכל 20 איילן, די וואנט פון די היכל 6 איילן, די צימער 6 איילן, די וואנט פון די צימער 5 איילן, די קארידאר איז געווען 3 איילן, און די וואנט 5 איילן. | * די היכל איז געווען פון צפון צו דרום 70 איילן, די וואנט פון די קארידאר איז געווען 5 איילן, די קארידאר 3 איילן, די וואנט פון די צימער 5 איילן, די צימער 6 איילן, די וואנט פון די צימער-היכל 6 איילן, די היכל 20 איילן, די וואנט פון די היכל 6 איילן, די צימער 6 איילן, די וואנט פון די צימער 5 איילן, די קארידאר איז געווען 3 איילן, און די וואנט 5 איילן. | ||
| שורה 118: | שורה 118: | ||
א שטיקל ליסט: | א שטיקל ליסט: | ||
גאלדענע בעקן 20.000 טויזנט. זילבערנע בעקן 40.000 טויזנט. גאלדענע מנורות 10.000 טויזנט. גאלדענע כלים צו גיסן דערמיט וויין 80.000 טויזנט. גאלדענע לעפלעך 10.000. גאלדענע בעקן וואס מען האט דערין אריין געלייגט מעל פון די מנחות 80.000 טויזנט. די זעלבע סארט בעקן אין זילבער 160.000 טויזנט. און נאך צענדליגע טויזנטער כלים וואס מען האט דערין געמאסטן אלע מנחות און נסכים, כלים פאר די קטורת, כלים צו טראגן פייער צו און פון דעם מזבח, 200.000 טויזנט חצוצרות זילבערענע און פארשידענע כלי זמר פון אייזן, ווי אויך פערציג טויזנט טישלעך צו האלטן די אלע כלים. אט דאס אלע זענען געלעגן אין אוצרות בית ה' פון בית המקדש | גאלדענע בעקן 20.000 טויזנט. זילבערנע בעקן 40.000 טויזנט. גאלדענע מנורות 10.000 טויזנט. גאלדענע כלים צו גיסן דערמיט וויין 80.000 טויזנט. גאלדענע לעפלעך 10.000. גאלדענע בעקן וואס מען האט דערין אריין געלייגט מעל פון די מנחות 80.000 טויזנט. די זעלבע סארט בעקן אין זילבער 160.000 טויזנט. און נאך צענדליגע טויזנטער כלים וואס מען האט דערין געמאסטן אלע מנחות און נסכים, כלים פאר די קטורת, כלים צו טראגן פייער צו און פון דעם מזבח, 200.000 טויזנט חצוצרות זילבערענע און פארשידענע כלי זמר פון אייזן, ווי אויך פערציג טויזנט טישלעך צו האלטן די אלע כלים. אט דאס אלע זענען געלעגן אין אוצרות בית ה' פון בית המקדש<ref>ספר יוסיפין קדמוניות ח ב</ref>. | ||
<ref>ספר יוסיפין קדמוניות ח ב</ref> | |||
== טעגליכע ניסים == | == טעגליכע ניסים == | ||
| שורה 133: | שורה 132: | ||
* א שלאנג און עקרב האט קיינמאל נישט געביסן א איד וואס איז געקומען עולה רגל זיין. | * א שלאנג און עקרב האט קיינמאל נישט געביסן א איד וואס איז געקומען עולה רגל זיין. | ||
* די וואס זענען געקומען עולה רגל זיין האט קיינמאל איינער געזאגט עס איז מיר ענג איך האב נישט קיין פלאץ. | * די וואס זענען געקומען עולה רגל זיין האט קיינמאל איינער געזאגט עס איז מיר ענג איך האב נישט קיין פלאץ. | ||
== רעפערענצן == | == רעפערענצן == | ||
| שורה 144: | שורה 142: | ||
[[קאַטעגאָריע:בית המקדש|*]] | [[קאַטעגאָריע:בית המקדש|*]] | ||
[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]] | [[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]] | ||
[[קאַטעגאָריע:אידישקייט ארטיקלען צו פארברייטערן]] | |||
{{קרד/ויקי/יידיש}} | {{קרד/ויקי/יידיש}} | ||
[[HE:בית המקדש]] | |||