תשליך - ווערסיע היסטאריע

צמא לדעת: החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע"

2024-07-08T08:27:08Z

החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 08:27, 8 יולי 2024
שורה 60:		שורה 60:
	* {{אוצר החכמה\|אביגדור ברגר\|סדר תשליך ומנהגיו\|62966\|סופיקס=יא}}		* {{אוצר החכמה\|אביגדור ברגר\|סדר תשליך ומנהגיו\|62966\|סופיקס=יא}}

	==~~דרויסנדע~~ לינקס ==		==דרויסנדיגע לינקס ==
	* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}		* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}
	* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}		* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}

צמא לדעת: הגהה

2024-04-04T15:25:36Z

הגהה

תנא קמא אין 15:35, 7 דעצעמבער 2023

2023-12-07T15:35:23Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:35, 7 דעצעמבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|מנהג פון גיין זאגן א תפילה ביים טייך אין ראש השנה}}		{{דעסקריפציע\|מנהג פון גיין זאגן א תפילה ביים טייך אין ראש השנה}}
	[[טעקע:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg\|270px\|ממוזער\|אידן ביי תשליך אום [[ראש השנה]]. א מאלעריי פון [[אלעקסאנדער גיירימסקי]]]]		[[טעקע:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg\|270px\|ממוזער\|אידן ביי תשליך אום [[ראש השנה]]. א מאלעריי פון [[אלעקסאנדער גיירימסקי]]]]
	'''תַּשְלִיך''' (אין טייל ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''וְ'''תַשְׁלִיךְ מיט א ו', לויט'ן פסוק) איז א [[מנהג]] אין [[ראש השנה]] צו גיין צו א טייך און זאגן א תפילה וואו מען דריקט אויס ווילן צו אוועקווארפן אלע חטאים אלס חלק פון [[תשובה]] טון. דער מנהג איז צו טון תשליך דעם ערשטן טאג ראש השנה און אויך אויסשאקלען די קליידער כדי צו סימבאליש אריינווארפן די [[עבירות]] אין וואסער. דער מנהג האט זיך אנגעהויבן אין [[אשכנז]] אין די [[ה'ק' יארן]]. דער נאמען און דער געדאנק פון דעם מנהג איז באזירט אויף די ווערטער פון [[מיכה]]: {{ציטוטון\|וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}, וואס הייבט אן דעם תפילה.		'''תַּשְלִיך''' (אין טייל ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''וְ'''תַשְׁלִיךְ מיט א ו', לויט'ן פסוק) איז א [[מנהג]] אין [[ראש השנה]] צו גיין צו א טייך און זאגן א תפילה וואו מען דריקט אויס ווילן צו אוועקווארפן אלע חטאים אלס חלק פון [[תשובה]] טון. דער מנהג איז צו טון תשליך דעם ערשטן טאג ראש השנה און אויך אויסשאקלען די קליידער כדי צו סימבאליש אריינווארפן די [[עבירות]] אין וואסער. דער מנהג האט זיך אנגעהויבן אין [[אשכנז]] אין די [[ה'ק' יארן]]. דער נאמען און דער געדאנק פון דעם מנהג איז באזירט אויף די ווערטער פון [[מיכה]]: {{ציטוטון\|וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם}}{{הערה\|שם=מיכה\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}, וואס הייבט אן דעם תפילה.

	==מקור==		==מקור==
שורה 27:		שורה 27:
	\| תוכן = מִי אֵל כָּמוֹךָ נוֹשא עָוֹן וְעוֹבֵר עַל פֶּשַׁע לִשְׁאֵרִית נַחֲלָתוֹ לֹא הֶחֱזִיק לָעַד אַפּוֹ כִּי חָפֵץ חֶסֶד הוּא: יָשׁוּב יְרַחֲמֵנוּ יִכְבּוֹשׁ עֲוֹנוֹתֵינוּ וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאתָם: תִּתֵּן אֱמֶת לְיַעֲקֹב חֶסֶד לְאַבְרָהָם אֲשֶׁר נִשְׁבַּעְתָּ לַאֲבוֹתֵינוּ מִימֵי קֶדֶם:{{ש}}{{ש}} ג"פ:{{ש}}מִן הַמֵּצַר קָרָאתִי יָהּ עָנָנִי בַמֶּרְחַב יָהּ: ה' לִי לֹא אִירָא מַה יַּעֲשה לִי אָדָם ה' לִי בְּעוֹזְרָי וַאֲנִי אֶרְאֶה בְשנְאָי: טוֹב לַחֲסוֹת בַּה' מִבְּטֹחַ בָּאָדָם טוֹב לַחֲסוֹת בַּה' מִבְּטֹחַ בִּנְדִיבִים:{{ש}}לֹא יָרֵעוּ וְלֹא יַשְׁחִיתוּ בְּכָל הַר קָדְשִׁי, כִּי מָלְאָה הָאָרֶץ דֵּעָה אֶת ה' כַּמַּיִם לַיָּם מְכַסִּים:		\| תוכן = מִי אֵל כָּמוֹךָ נוֹשא עָוֹן וְעוֹבֵר עַל פֶּשַׁע לִשְׁאֵרִית נַחֲלָתוֹ לֹא הֶחֱזִיק לָעַד אַפּוֹ כִּי חָפֵץ חֶסֶד הוּא: יָשׁוּב יְרַחֲמֵנוּ יִכְבּוֹשׁ עֲוֹנוֹתֵינוּ וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאתָם: תִּתֵּן אֱמֶת לְיַעֲקֹב חֶסֶד לְאַבְרָהָם אֲשֶׁר נִשְׁבַּעְתָּ לַאֲבוֹתֵינוּ מִימֵי קֶדֶם:{{ש}}{{ש}} ג"פ:{{ש}}מִן הַמֵּצַר קָרָאתִי יָהּ עָנָנִי בַמֶּרְחַב יָהּ: ה' לִי לֹא אִירָא מַה יַּעֲשה לִי אָדָם ה' לִי בְּעוֹזְרָי וַאֲנִי אֶרְאֶה בְשנְאָי: טוֹב לַחֲסוֹת בַּה' מִבְּטֹחַ בָּאָדָם טוֹב לַחֲסוֹת בַּה' מִבְּטֹחַ בִּנְדִיבִים:{{ש}}לֹא יָרֵעוּ וְלֹא יַשְׁחִיתוּ בְּכָל הַר קָדְשִׁי, כִּי מָלְאָה הָאָרֶץ דֵּעָה אֶת ה' כַּמַּיִם לַיָּם מְכַסִּים:
	}}		}}
	דעם ערשטן טאג פון [[ראש השנה]] נאך [[מנחה]] גייט מען צום ים אדער צו א טייך, און מען זאגט פסוקים און תפילות אלס בקשה אז די עבירות זאלן פארפאלן ווערן אין ים, באזירט אויפן פסוק {{~~הדגשה~~\|...וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם\|{{~~תנ"ך~~\|מיכה~~\|ז\|יט}}~~}}.		דעם ערשטן טאג פון [[ראש השנה]] נאך [[מנחה]] גייט מען צום ים אדער צו א טייך, און מען זאגט פסוקים און תפילות אלס בקשה אז די עבירות זאלן פארפאלן ווערן אין ים, באזירט אויפן פסוק {{מנוקד\|"...וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם"}}{{הערה\|שם=מיכה}}.

	===פלאץ===		===פלאץ===

צמא לדעת: /* דרויסנדע לינקס */ פארראכטן פּאראמעטער

2023-11-11T23:56:19Z

דרויסנדע לינקס: פארראכטן פּאראמעטער

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 23:56, 11 נאוועמבער 2023
שורה 61:		שורה 61:

	==דרויסנדע לינקס ==		==דרויסנדע לינקס ==
	* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|~~מחבר=~~איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}		* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}
	* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}		* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}
	* {{ויקישיבה}}		* {{ויקישיבה}}

צמא לדעת אין 23:07, 23 אקטאבער 2023

2023-10-23T23:07:12Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 23:07, 23 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|~~\|ענגליש=Jewish atonement ritual\|העב=~~מנהג ~~יהודי ממקור אשכנזי בראש~~ השנה~~, בו משליכים באופן סמלי את החטאים למקור מים\|דייטש=jüdischer Brauch\|~~}}		{{דעסקריפציע\|מנהג פון גיין זאגן א תפילה ביים טייך אין ראש השנה}}
	[[טעקע:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg\|270px\|ממוזער\|אידן ביי תשליך אום [[ראש השנה]]. א מאלעריי פון [[אלעקסאנדער גיירימסקי]]]]		[[טעקע:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg\|270px\|ממוזער\|אידן ביי תשליך אום [[ראש השנה]]. א מאלעריי פון [[אלעקסאנדער גיירימסקי]]]]
	'''תַּשְלִיך''' (אין טייל ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''וְ'''תַשְׁלִיךְ מיט א ו', לויט'ן פסוק) איז א [[מנהג]] אין [[ראש השנה]] צו גיין צו א טייך און זאגן א תפילה וואו מען דריקט אויס ווילן צו אוועקווארפן אלע חטאים אלס חלק פון [[תשובה]] טון. דער מנהג איז צו טון תשליך דעם ערשטן טאג ראש השנה און אויך אויסשאקלען די קליידער כדי צו סימבאליש אריינווארפן די [[עבירות]] אין וואסער. דער מנהג האט זיך אנגעהויבן אין [[אשכנז]] אין די [[ה'ק' יארן]]. דער נאמען און דער געדאנק פון דעם מנהג איז באזירט אויף די ווערטער פון [[מיכה]]: {{ציטוטון\|וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}, וואס הייבט אן דעם תפילה.		'''תַּשְלִיך''' (אין טייל ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''וְ'''תַשְׁלִיךְ מיט א ו', לויט'ן פסוק) איז א [[מנהג]] אין [[ראש השנה]] צו גיין צו א טייך און זאגן א תפילה וואו מען דריקט אויס ווילן צו אוועקווארפן אלע חטאים אלס חלק פון [[תשובה]] טון. דער מנהג איז צו טון תשליך דעם ערשטן טאג ראש השנה און אויך אויסשאקלען די קליידער כדי צו סימבאליש אריינווארפן די [[עבירות]] אין וואסער. דער מנהג האט זיך אנגעהויבן אין [[אשכנז]] אין די [[ה'ק' יארן]]. דער נאמען און דער געדאנק פון דעם מנהג איז באזירט אויף די ווערטער פון [[מיכה]]: {{ציטוטון\|וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}, וואס הייבט אן דעם תפילה.
שורה 77:		שורה 77:
	[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]		[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
	[[he:תשליך]]		[[he:תשליך]]
	~~[[קאַטעגאָריע:וויקידאטא שפראכן דעסקריפציע]]~~

בוט צמא לדעת: דעסקריפציע

2023-10-23T22:59:52Z

דעסקריפציע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:59, 23 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|\|ענגליש=Jewish atonement ritual\|העב=מנהג יהודי ממקור אשכנזי בראש השנה, בו משליכים באופן סמלי את החטאים למקור מים\|דייטש=jüdischer Brauch\|}}
	[[טעקע:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg\|270px\|ממוזער\|אידן ביי תשליך אום [[ראש השנה]]. א מאלעריי פון [[אלעקסאנדער גיירימסקי]]]]		[[טעקע:Aleksander Gierymski, Święto Trąbek I.jpg\|270px\|ממוזער\|אידן ביי תשליך אום [[ראש השנה]]. א מאלעריי פון [[אלעקסאנדער גיירימסקי]]]]
	'''תַּשְלִיך''' (אין טייל ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''וְ'''תַשְׁלִיךְ מיט א ו', לויט'ן פסוק) איז א [[מנהג]] אין [[ראש השנה]] צו גיין צו א טייך און זאגן א תפילה וואו מען דריקט אויס ווילן צו אוועקווארפן אלע חטאים אלס חלק פון [[תשובה]] טון. דער מנהג איז צו טון תשליך דעם ערשטן טאג ראש השנה און אויך אויסשאקלען די קליידער כדי צו סימבאליש אריינווארפן די [[עבירות]] אין וואסער. דער מנהג האט זיך אנגעהויבן אין [[אשכנז]] אין די [[ה'ק' יארן]]. דער נאמען און דער געדאנק פון דעם מנהג איז באזירט אויף די ווערטער פון [[מיכה]]: {{ציטוטון\|וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}, וואס הייבט אן דעם תפילה.		'''תַּשְלִיך''' (אין טייל ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''וְ'''תַשְׁלִיךְ מיט א ו', לויט'ן פסוק) איז א [[מנהג]] אין [[ראש השנה]] צו גיין צו א טייך און זאגן א תפילה וואו מען דריקט אויס ווילן צו אוועקווארפן אלע חטאים אלס חלק פון [[תשובה]] טון. דער מנהג איז צו טון תשליך דעם ערשטן טאג ראש השנה און אויך אויסשאקלען די קליידער כדי צו סימבאליש אריינווארפן די [[עבירות]] אין וואסער. דער מנהג האט זיך אנגעהויבן אין [[אשכנז]] אין די [[ה'ק' יארן]]. דער נאמען און דער געדאנק פון דעם מנהג איז באזירט אויף די ווערטער פון [[מיכה]]: {{ציטוטון\|וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל חַטֹּאותָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}, וואס הייבט אן דעם תפילה.
שורה 76:		שורה 77:
	[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]		[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
	[[he:תשליך]]		[[he:תשליך]]
			[[קאַטעגאָריע:וויקידאטא שפראכן דעסקריפציע]]

צמא לדעת: /* טעם */ השלמה

2023-09-22T05:50:49Z

טעם: השלמה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 05:50, 22 סעפטעמבער 2023
שורה 14:		שורה 14:

	==טעם==		==טעם==
	עס זענען פארהאן א צאל טעמים צום מנהג:		עס זענען פארהאן א צאל טעמים צום מנהג. צווישן זיי:
			* א זכר צו [[עקידת יצחק]], לויט ווי עס ווערט דערציילט אין מדרש{{הערה\|{{תנחומא\|וירא\|כב}}}} אז דער שטן האט זיך פארשטעלט ווי א טייך כדי צו שטערן אברהם און [[יצחק אבינו]] אין זייער וועג{{הערה\|מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}.
			* די וואסערן שטעלן פאר דער תהום וואס איז געווען אין אנהייב פון וועלט באשאף, גייט מען זיי זען אין טאג וואס מען פייערט דעם [[בריאת העולם]], צו געדענקען אז השי"ת האט אלעס באשאפן און תשובה טון אויף די עבירות{{הערה\|[[רמ"א]], תורת העולה חלק ג' פרק נ"ו}}.
			* מען טרעפט אז וואסער וואס גיסט זיך איז א סימן פון הכנעה און תשובה{{הערה\|זעט {{תנ"ך\|שמואל א\|ז\|ו}} און די מפרשים אויפן פלאץ}}, מיר צייגן דערמיט פאר השי"ת אז מיר זענען פאר אים ווי אויסגעגאסענע וואסערן{{הערה\|בית מאיר, אורח חיים סימן תקפ"ג}}.
	* לויט דער גמרא אז דער מלך ווערט נאר געזאלבט ביים קוואל אז זייער מלכות זאל זיך ציען{{הערה\|{{בבלי\|הוריות\|יב\|א}}}}, און אין ראש השנה זענען מיר ממליך דעם אויבערשטן{{הערה\|{{קיצור שולחן ערוך\|קכט\|כא}}}}.		* לויט דער גמרא אז דער מלך ווערט נאר געזאלבט ביים קוואל אז זייער מלכות זאל זיך ציען{{הערה\|{{בבלי\|הוריות\|יב\|א}}}}, און אין ראש השנה זענען מיר ממליך דעם אויבערשטן{{הערה\|{{קיצור שולחן ערוך\|קכט\|כא}}}}.
	* א זכר צו עקידת יצחק לויט ווי עס ווערט דערציילט אין מדרש{{הערה\|{{תנחומא\|וירא\|כב}}}}...{{הערה\|מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}
	*
	== פירונג ==		== פירונג ==
	{{חלונית		{{חלונית

תנא קמא אין 03:53, 22 סעפטעמבער 2023

2023-09-22T03:53:40Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:53, 22 סעפטעמבער 2023
שורה 7:		שורה 7:
	רש"י ברענגט פון תשובת ה[[גאונים]] א מנהג וואס דערמאנט א צוזאמענשטעל פון תשליך מיט [[כפרות]]: "22 אדער 15 טעג פאר ראש השנה האט יעדער געמאכט פאר יעדן פון די הויזגעזונד טעפּלעך פון לולב בלעטער און אנגעפילט מיט ערד און בהמה אפּפאל, און איינגעזייט דערין פול המצרי אדער קיטנית און מ'האט עס גערופן פורפיסא און ס'איז געוואקסן. [[ערב ראש השנה]] האט מען דאס גענומען און עס געדרייט העכער דעם קאפ זיבן מאל און געזאגט 'זה תחת זה, וזה חליפתי, וזה תמורתי" און דערנאך האט מען עס '''אריין געווארפן אין טייך'''"{{הערה\|{{בבלי\|שבת\|פא\|ב\|מפרש=רש"י\|ד"ה=האי פרפיסא}}}}.		רש"י ברענגט פון תשובת ה[[גאונים]] א מנהג וואס דערמאנט א צוזאמענשטעל פון תשליך מיט [[כפרות]]: "22 אדער 15 טעג פאר ראש השנה האט יעדער געמאכט פאר יעדן פון די הויזגעזונד טעפּלעך פון לולב בלעטער און אנגעפילט מיט ערד און בהמה אפּפאל, און איינגעזייט דערין פול המצרי אדער קיטנית און מ'האט עס גערופן פורפיסא און ס'איז געוואקסן. [[ערב ראש השנה]] האט מען דאס גענומען און עס געדרייט העכער דעם קאפ זיבן מאל און געזאגט 'זה תחת זה, וזה חליפתי, וזה תמורתי" און דערנאך האט מען עס '''אריין געווארפן אין טייך'''"{{הערה\|{{בבלי\|שבת\|פא\|ב\|מפרש=רש"י\|ד"ה=האי פרפיסא}}}}.

	דער היינטיגער מנהג פון תשליך האט זיך אנגעהויבן אין אשכנז, ווארשיינליך אין די ה'ק' יארן. טייל פארשער ווייזן אָן אז אַן ענליכע צערעמאניע איז שוין געווען איינגעפירט ביי די קריסטן פון [[קעלן]] אין [[14'טער יארהונדערט]]{{הערה\|1=דניאל שפרבר, '''מנהגי ישראל''', ג.; {{ynet\|ד"ר יואל רפל\|פעם, גם הגויים עשו "תשליך"\|judaism/article/4574612\|סעפטעמבער 5, 2021}}}}. דער מנהג ווערט נישט דערמאנט אין די [[ראשונים]], חוץ פון דער ספר המנהגים פון [[רבי יצחק אייזיק פון טירנא]] און דער [[מהרי"ל]]: {{ציטוט\|מה שנוהגים לילך בראש השנה אחר הסעודה אצל ימים ונהרות, להשליך במצולות ים כל חטאותינו, משום דאיתא במדרש זכר לעקידה שעבר [[אברהם אבינו]] בנהר עד צוארו ואמר "הושיעה ה' כי באו מים עד נפש" והוא השטן שנעשה כמו נהר לעכב אותו מן העקידה~~{{הערה\|1=אנדערע טעמים ווערן געברענגט אין [[לבוש]] און אין {{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|מפרש=מגן אברהם}} }}~~.\|מקור=מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}		דער היינטיגער מנהג פון תשליך האט זיך אנגעהויבן אין אשכנז, ווארשיינליך אין די ה'ק' יארן. טייל פארשער ווייזן אָן אז אַן ענליכע צערעמאניע איז שוין געווען איינגעפירט ביי די קריסטן פון [[קעלן]] אין [[14'טער יארהונדערט]]{{הערה\|1=דניאל שפרבר, '''מנהגי ישראל''', ג.; {{ynet\|ד"ר יואל רפל\|פעם, גם הגויים עשו "תשליך"\|judaism/article/4574612\|סעפטעמבער 5, 2021}}}}. דער מנהג ווערט נישט דערמאנט אין די [[ראשונים]], חוץ פון דער ספר המנהגים פון [[רבי יצחק אייזיק פון טירנא]] און דער [[מהרי"ל]]: {{ציטוט\|מה שנוהגים לילך בראש השנה אחר הסעודה אצל ימים ונהרות, להשליך במצולות ים כל חטאותינו, משום דאיתא במדרש זכר לעקידה שעבר [[אברהם אבינו]] בנהר עד צוארו ואמר "הושיעה ה' כי באו מים עד נפש" והוא השטן שנעשה כמו נהר לעכב אותו מן העקידה.\|מקור=מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}

	דער מנהג איז נישט געברענגט געווארן אין [[שלחן ערוך]], און ווי אנדערע מנהגי אשכנז איז עס צוגעלייגט געווארן דורך דער [[רמ"א]]{{הערה\|{{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|ב\|מפרש=רמ"א}}}}. אין די שפעטע [[ה'ש' יארן]] האט זיך דער מנהג אנגעהויבן אויסשפרייטן אויך ביי די [[ספרדים]], מיט די השפעה פון [[רבי חיים וויטאל]] וואס האט אויסגעלויבט דעם מנהג{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה}}. אין די [[פארטוגעזישע שוהל פון אמסטערדאם]], וואס מען האט אנגעהויבן בויען אין יאר [[ה'תל"א]], געפינט זיך א וואסער גרוב, וואס איז באנוצט געווארן פאר תשליך. טייל דרינגען אויף דערפון אז דער מנהג איז שוין דאן געווען פארשפרייט צווישן די ספרדים, אבער אנדערע שלאגן אפ אז דער גרוב איז אריגינעל געבויט געווארן בלויז פאר שיינקייט.		דער מנהג איז נישט געברענגט געווארן אין [[שלחן ערוך]], און ווי אנדערע מנהגי אשכנז איז עס צוגעלייגט געווארן דורך דער [[רמ"א]]{{הערה\|{{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|ב\|מפרש=רמ"א}}}}. אין די שפעטע [[ה'ש' יארן]] האט זיך דער מנהג אנגעהויבן אויסשפרייטן אויך ביי די [[ספרדים]], מיט די השפעה פון [[רבי חיים וויטאל]] וואס האט אויסגעלויבט דעם מנהג{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה}}. אין די [[פארטוגעזישע שוהל פון אמסטערדאם]], וואס מען האט אנגעהויבן בויען אין יאר [[ה'תל"א]], געפינט זיך א וואסער גרוב, וואס איז באנוצט געווארן פאר תשליך. טייל דרינגען אויף דערפון אז דער מנהג איז שוין דאן געווען פארשפרייט צווישן די ספרדים, אבער אנדערע שלאגן אפ אז דער גרוב איז אריגינעל געבויט געווארן בלויז פאר שיינקייט.
שורה 13:		שורה 13:
	אויך ביי די אידן פון [[איטאליע]] איז געווארן אנגענומען דער מנהג{{הערה\|שם=רומא\|הלל משה סרמוניטה און אנג'לו מרדכי פיאטילי, [https://524f1f52-e6e8-4762-a04d-3474189e42c4.filesusr.com/ugd/8cabfe_f28871ee449a4430be2445b6cd0ce56d.pdf מחזור לראש השנה כמנהג בני רומה], ירושלים תשע"ה, עמ' 175. עס ווערט דארט אבער באצייכנט אז אין די אלטע מחזורים פון דעם נוסח איז עס נישט פארהאן.}}.		אויך ביי די אידן פון [[איטאליע]] איז געווארן אנגענומען דער מנהג{{הערה\|שם=רומא\|הלל משה סרמוניטה און אנג'לו מרדכי פיאטילי, [https://524f1f52-e6e8-4762-a04d-3474189e42c4.filesusr.com/ugd/8cabfe_f28871ee449a4430be2445b6cd0ce56d.pdf מחזור לראש השנה כמנהג בני רומה], ירושלים תשע"ה, עמ' 175. עס ווערט דארט אבער באצייכנט אז אין די אלטע מחזורים פון דעם נוסח איז עס נישט פארהאן.}}.

			==טעם==
			עס זענען פארהאן א צאל טעמים צום מנהג:
			* לויט דער גמרא אז דער מלך ווערט נאר געזאלבט ביים קוואל אז זייער מלכות זאל זיך ציען{{הערה\|{{בבלי\|הוריות\|יב\|א}}}}, און אין ראש השנה זענען מיר ממליך דעם אויבערשטן{{הערה\|{{קיצור שולחן ערוך\|קכט\|כא}}}}.
			* א זכר צו עקידת יצחק לויט ווי עס ווערט דערציילט אין מדרש{{הערה\|{{תנחומא\|וירא\|כב}}}}...{{הערה\|מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}
			*
	== פירונג ==		== פירונג ==
	{{חלונית		{{חלונית
שורה 30:		שורה 35:

	===צייט===		===צייט===
	די צייט פאר תשליך איז אין ערשטן טאג ראש השנה, נאך [[מנחה]] איידער די שקיעה{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה; קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ויש לילך; מטה אפרים, סימן תקצ"ח. זעט אויך מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט, אז די צייט דערצו איז נאך די סעודה}}. מען פירט זיך צו גיין אויך נאך די שקיעה, ביז ביינאכט{{הערה\|מטה אפרים, ~~סימן תקצ"ח סעיף ה~~'}}. אויב וועט מען נישט קענען גיין נאך מנחה, קען מען עס טון בעפאר מנחה{{הערה\|~~מטה~~ אפרים~~, סימן תקצ"ח סעיף ז'~~}}.		די צייט פאר תשליך איז אין ערשטן טאג ראש השנה, נאך [[מנחה]] איידער די שקיעה{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה; קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ויש לילך; מטה אפרים, סימן תקצ"ח. זעט אויך מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט, אז די צייט דערצו איז נאך די סעודה}}. מען פירט זיך צו גיין אויך נאך די שקיעה, ביז ביינאכט{{הערה\|[[רבי אפרים זלמן מרגליות\|מטה אפרים]], [https://shitufta.org.il/Mateh_Efrayim/598?selectedunittext=3 סי' תקצח, ד-ז]\|שם=אפרים}}. אויב וועט מען נישט קענען גיין נאך מנחה, קען מען עס טון בעפאר מנחה{{הערה\|שם=אפרים}}.

	אויב דער ערשטער טאג פון ראש השנה קומט אויס אום שבת, איז איינגעפירט ביי די אשכנזים, ביי די אידן פון איטאליע{{הערה\|שם=רומא}} און ביי א טייל פון די ספרדים צו אפשטופן דעם תשליך צום צווייטן טאג, כדי מען זאל נישט צוקומען צו טראגן די מחזורים אינדרויסן פון [[עירוב]]. רוב ספרדים זאגן עס אבער אויך אין אזא יאר אין ערשטן טאג.		אויב דער ערשטער טאג פון ראש השנה קומט אויס אום שבת, איז איינגעפירט ביי די אשכנזים, ביי די אידן פון איטאליע{{הערה\|שם=רומא}} און ביי א טייל פון די ספרדים צו אפשטופן דעם תשליך צום צווייטן טאג, כדי מען זאל נישט צוקומען צו טראגן די מחזורים אינדרויסן פון [[עירוב]]. רוב ספרדים זאגן עס אבער אויך אין אזא יאר אין ערשטן טאג.
שורה 39:		שורה 44:
	מען פירט זיך צו זאגן די דריי פסוקים פון די ענדע פון [[ספר מיכה]] ({{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יח\|כ\|אן=ספר}}):		מען פירט זיך צו זאגן די דריי פסוקים פון די ענדע פון [[ספר מיכה]] ({{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יח\|כ\|אן=ספר}}):
	{{ציטוט\|תוכן=מִי-אֵל כָּמוֹךָ נֹשֵׂא עָו‍ֹן וְעֹבֵר עַל-פֶּשַׁע לִשְׁאֵרִית נַחֲלָתוֹ לֹא-הֶחֱזִיק לָעַד אַפּוֹ כִּי-חָפֵץ חֶסֶד הוּא. / יָשׁוּב יְרַחֲמֵנוּ יִכְבֹּשׁ עֲו‍ֹנֹתֵינוּ וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם. / תִּתֵּן אֱמֶת לְיַעֲקֹב חֶסֶד לְאַבְרָהָם אֲשֶׁר-נִשְׁבַּעְתָּ לַאֲבֹתֵינוּ מִימֵי קֶדֶם.\|}}		{{ציטוט\|תוכן=מִי-אֵל כָּמוֹךָ נֹשֵׂא עָו‍ֹן וְעֹבֵר עַל-פֶּשַׁע לִשְׁאֵרִית נַחֲלָתוֹ לֹא-הֶחֱזִיק לָעַד אַפּוֹ כִּי-חָפֵץ חֶסֶד הוּא. / יָשׁוּב יְרַחֲמֵנוּ יִכְבֹּשׁ עֲו‍ֹנֹתֵינוּ וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם. / תִּתֵּן אֱמֶת לְיַעֲקֹב חֶסֶד לְאַבְרָהָם אֲשֶׁר-נִשְׁבַּעְתָּ לַאֲבֹתֵינוּ מִימֵי קֶדֶם.\|}}
	ביי די פסוקים האט מען אינזין די [[דרייצן מדות של רחמים]] לויט א ספעציעלן סדר.		ביי די פסוקים האט מען אינזין די [[דרייצן מדות של רחמים]] לויט א ספעציעלן סדר{{הערה\|שם=חמדת}}.

	לויט טייל מקורות זאל מען איבערזאגן די פסוקים דריי מאל{{הערה\|קיצור של"ה, מסכת ראש השנה ד"ה כתב הש"ע; סידור חמדת ישראל, סדר תשליך; סידור רבי אשר.}}. טייל לייגן צו נאך פארשידענע פסוקים{{הערה\|סידור חמדת ישראל, סדר תשליך: {{תנ"ך\|תהלים\|קיח\|ה\|ט}}, {{תנ"ך\|תהלים\|לג}}, און {{תנ"ך\|ישעיה\|יא\|ט}}.}}, און קאפיטל [[תהלים לג\|רננו צדיקים]]. [[רבי חיים יוסף דוד אזולאי\|דער חיד"א]] האט פארפאסט א תפילה צו זאגן דערנאך{{הערה\|[https://shitufta.org.il/Tziporen_Shamir/206?selectedunittext=7 צפורן שמיר סימן י"ב]}} און דאס ווערט געזאגט אין פיל פלעצער.		לויט טייל מקורות זאל מען איבערזאגן די פסוקים דריי מאל{{הערה\|קיצור של"ה, מסכת ראש השנה ד"ה כתב הש"ע; סידור חמדת ישראל, סדר תשליך; סידור רבי אשר.}}. טייל לייגן צו נאך פארשידענע פסוקים{{הערה\|סידור חמדת ישראל, סדר תשליך: {{תנ"ך\|תהלים\|קיח\|ה\|ט}}, {{תנ"ך\|תהלים\|לג}}, און {{תנ"ך\|ישעיה\|יא\|ט}}.}}, און קאפיטל [[תהלים לג\|רננו צדיקים]]. [[רבי חיים יוסף דוד אזולאי\|דער חיד"א]] האט פארפאסט א תפילה צו זאגן דערנאך{{הערה\|[https://shitufta.org.il/Tziporen_Shamir/206?selectedunittext=7 צפורן שמיר סימן י"ב]}} און דאס ווערט געזאגט אין פיל פלעצער.

	~~עס איז אנגענומען צו אויסשאקלען~~ די קליידער עקן ביים זאגן "ותשליך במצולות ים..."{{הערה\|שם=חמדת}}, אלס א רמז צו צולייגן הארץ אז מען זאל אוועקווארפן די עבירות און זיך האלטן ריין פון יעצט און ווייטער{{הערה\|~~[[רבי~~ אפרים ~~זלמן מרגליות\|מטה אפרים]], [https://shitufta.org.il/Mateh_Efrayim/598?selectedunittext=3 סי' תקצח, ד]~~}}. א מענטש זאל זיך אבער נישט איינרעדן אז דערמיט קען מען פאקטיש אראפווארפן די עבירות, אן תשובה{{הערה\|קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ראו לבטל}}.		מען שאקלט אפּ די קליידער עקן ביים זאגן "ותשליך במצולות ים..."{{הערה\|שם=חמדת}}, אלס א רמז צו צולייגן הארץ אז מען זאל אוועקווארפן די עבירות און זיך האלטן ריין פון יעצט און ווייטער{{הערה\|שם=אפרים}}. א מענטש זאל זיך אבער נישט איינרעדן אז דערמיט קען מען פאקטיש אראפווארפן די עבירות, אן תשובה{{הערה\|קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ראו לבטל}}.

	==התנגדות צום מנהג==		==התנגדות צום מנהג==
שורה 55:		שורה 60:
	* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|מחבר=איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}		* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|מחבר=איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}
	* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}		* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}
			* {{ויקישיבה}}
	* {{אנצ דעת\|1458}}		* {{אנצ דעת\|1458}}
	* {{מרחב}}		* {{מרחב}}

תנא קמא אין 02:49, 22 סעפטעמבער 2023

2023-09-22T02:49:00Z

זעט די חילוקים

עברי אנכי: /* אקט */ ווערט אפגערוקט ביי ניווא דריי קעפל

2023-09-21T16:05:50Z

אקט: ווערט אפגערוקט ביי ניווא דריי קעפל

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:05, 21 סעפטעמבער 2023
שורה 18:		שורה 18:
	דעם ערשטן טאג פון [[ראש השנה]] נאך [[מנחה]] גייט מען צום ים אדער צו א טייך, און מען זאגט פסוקים און תפילות אלס בקשה אז די עבירות זאלן פארפאלן ווערן אין ים, באזירט אויפן פסוק {{הדגשה\|...וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}. אין טייל פון די ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''ו'''תשליך, און נישט תשליך, לויט ווי עס שטייט אין פסוק.		דעם ערשטן טאג פון [[ראש השנה]] נאך [[מנחה]] גייט מען צום ים אדער צו א טייך, און מען זאגט פסוקים און תפילות אלס בקשה אז די עבירות זאלן פארפאלן ווערן אין ים, באזירט אויפן פסוק {{הדגשה\|...וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם\|{{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יט}}}}. אין טייל פון די ספרד'ישע קהילות ווערט עס אנגערופן '''ו'''תשליך, און נישט תשליך, לויט ווי עס שטייט אין פסוק.

	=== ~~פלאץ~~ ===		===פלאץ===
	עס איז בעסער צו גיין צו א וואסער וואס דערין זענען פארהאן פיש{{הערה\|ספר המנהגים (טירנא), ראש השנה; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}. דער טעם דערצו איז צו געדענקן אז מיר זענען געגליכן צו פיש וועלכע קענען פלוצלינג געכאפט ווערן דורך דעם פישער, אזוי קענען מיר פארכאפט ווערן אין נעץ פון מידת הדין{{הערה\|הגהות מנהגים (טירנא), ראש השנה אות קל"א; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}, און די מחשבה וועט אונז מעורר זיין צו תשובה{{הערה\|לבוש, אורח חיים סימן תקצ"ו}}. נאך א טעם איז, ווייל די פישן ווייזן אויף ברכה מיט דעם וואס [[עין הרע]] איז נישט שולט אויף זיי, און 'שיפרו וירבו כדגים'{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תקפג\|מפרש=דרכי משה}}}}. אין [[חמדת ימים]] ווערט דערמאנט נאך א סיבה, ווייל דעם ערשטן טאג ראש השנה איז דינא קשיא, דעריבער גייט מען צום וואסער וואס ווייזט אויף חסדים צו ממתיק זיין צו דינא רפיא, און אויך די פיש מיט זייערע אפענע אויגן ('עינא פקיחא') צייגן אויף חסדים{{הערה\|חמדת הימים, ראש השנה פרק ז'}}.		עס איז בעסער צו גיין צו א וואסער וואס דערין זענען פארהאן פיש{{הערה\|ספר המנהגים (טירנא), ראש השנה; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}. דער טעם דערצו איז צו געדענקן אז מיר זענען געגליכן צו פיש וועלכע קענען פלוצלינג געכאפט ווערן דורך דעם פישער, אזוי קענען מיר פארכאפט ווערן אין נעץ פון מידת הדין{{הערה\|הגהות מנהגים (טירנא), ראש השנה אות קל"א; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}, און די מחשבה וועט אונז מעורר זיין צו תשובה{{הערה\|לבוש, אורח חיים סימן תקצ"ו}}. נאך א טעם איז, ווייל די פישן ווייזן אויף ברכה מיט דעם וואס [[עין הרע]] איז נישט שולט אויף זיי, און 'שיפרו וירבו כדגים'{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תקפג\|מפרש=דרכי משה}}}}. אין [[חמדת ימים]] ווערט דערמאנט נאך א סיבה, ווייל דעם ערשטן טאג ראש השנה איז דינא קשיא, דעריבער גייט מען צום וואסער וואס ווייזט אויף חסדים צו ממתיק זיין צו דינא רפיא, און אויך די פיש מיט זייערע אפענע אויגן ('עינא פקיחא') צייגן אויף חסדים{{הערה\|חמדת הימים, ראש השנה פרק ז'}}.

שורה 25:		שורה 25:
	ביי די אידן פון [[קורדיסטאן]] איז געווען א מנהג צו אריין טאנצן אין די וואסער מיט די קליידער נאכן זאגן תשליך. טייל האבן זיך באגענוגנט מיט זאגן דעם תשליך שטייענדיג אויף [[ע:רפסודה\|פּליטן]] וועלכע זענען געשווימען אין טייך כאבור.		ביי די אידן פון [[קורדיסטאן]] איז געווען א מנהג צו אריין טאנצן אין די וואסער מיט די קליידער נאכן זאגן תשליך. טייל האבן זיך באגענוגנט מיט זאגן דעם תשליך שטייענדיג אויף [[ע:רפסודה\|פּליטן]] וועלכע זענען געשווימען אין טייך כאבור.

	=== ~~צייט~~ ===		===צייט===
	די צייט פאר תשליך איז אין ערשטן טאג ראש השנה, נאך [[מנחה]] איידער די שקיעה{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה; קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ויש לילך; מטה אפרים, סימן תקצ"ח. זעט אויך מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט, אז די צייט דערצו איז נאך די סעודה}}. מען פירט זיך צו גיין אויך נאך די שקיעה, ביז ביינאכט{{הערה\|מטה אפרים, סימן תקצ"ח סעיף ה'}}. אויב וועט מען נישט קענען גיין נאך מנחה, קען מען עס טון בעפאר מנחה{{הערה\|מטה אפרים, סימן תקצ"ח סעיף ז'}}.		די צייט פאר תשליך איז אין ערשטן טאג ראש השנה, נאך [[מנחה]] איידער די שקיעה{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה; קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ויש לילך; מטה אפרים, סימן תקצ"ח. זעט אויך מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט, אז די צייט דערצו איז נאך די סעודה}}. מען פירט זיך צו גיין אויך נאך די שקיעה, ביז ביינאכט{{הערה\|מטה אפרים, סימן תקצ"ח סעיף ה'}}. אויב וועט מען נישט קענען גיין נאך מנחה, קען מען עס טון בעפאר מנחה{{הערה\|מטה אפרים, סימן תקצ"ח סעיף ז'}}.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:53, 22 סעפטעמבער 2023
שורה 7:		שורה 7:
	רש"י ברענגט פון תשובת ה[[גאונים]] א מנהג וואס דערמאנט א צוזאמענשטעל פון תשליך מיט [[כפרות]]: "22 אדער 15 טעג פאר ראש השנה האט יעדער געמאכט פאר יעדן פון די הויזגעזונד טעפּלעך פון לולב בלעטער און אנגעפילט מיט ערד און בהמה אפּפאל, און איינגעזייט דערין פול המצרי אדער קיטנית און מ'האט עס גערופן פורפיסא און ס'איז געוואקסן. [[ערב ראש השנה]] האט מען דאס גענומען און עס געדרייט העכער דעם קאפ זיבן מאל און געזאגט 'זה תחת זה, וזה חליפתי, וזה תמורתי" און דערנאך האט מען עס '''אריין געווארפן אין טייך'''"{{הערה\|{{בבלי\|שבת\|פא\|ב\|מפרש=רש"י\|ד"ה=האי פרפיסא}}}}.		רש"י ברענגט פון תשובת ה[[גאונים]] א מנהג וואס דערמאנט א צוזאמענשטעל פון תשליך מיט [[כפרות]]: "22 אדער 15 טעג פאר ראש השנה האט יעדער געמאכט פאר יעדן פון די הויזגעזונד טעפּלעך פון לולב בלעטער און אנגעפילט מיט ערד און בהמה אפּפאל, און איינגעזייט דערין פול המצרי אדער קיטנית און מ'האט עס גערופן פורפיסא און ס'איז געוואקסן. [[ערב ראש השנה]] האט מען דאס גענומען און עס געדרייט העכער דעם קאפ זיבן מאל און געזאגט 'זה תחת זה, וזה חליפתי, וזה תמורתי" און דערנאך האט מען עס '''אריין געווארפן אין טייך'''"{{הערה\|{{בבלי\|שבת\|פא\|ב\|מפרש=רש"י\|ד"ה=האי פרפיסא}}}}.

	דער היינטיגער מנהג פון תשליך האט זיך אנגעהויבן אין אשכנז, ווארשיינליך אין די ה'ק' יארן. טייל פארשער ווייזן אָן אז אַן ענליכע צערעמאניע איז שוין געווען איינגעפירט ביי די קריסטן פון [[קעלן]] אין [[14'טער יארהונדערט]]{{הערה\|1=דניאל שפרבר, '''מנהגי ישראל''', ג.; {{ynet\|ד"ר יואל רפל\|פעם, גם הגויים עשו "תשליך"\|judaism/article/4574612\|סעפטעמבער 5, 2021}}}}. דער מנהג ווערט נישט דערמאנט אין די [[ראשונים]], חוץ פון דער ספר המנהגים פון [[רבי יצחק אייזיק פון טירנא]] און דער [[מהרי"ל]]: {{ציטוט\|מה שנוהגים לילך בראש השנה אחר הסעודה אצל ימים ונהרות, להשליך במצולות ים כל חטאותינו, משום דאיתא במדרש זכר לעקידה שעבר [[אברהם אבינו]] בנהר עד צוארו ואמר "הושיעה ה' כי באו מים עד נפש" והוא השטן שנעשה כמו נהר לעכב אותו מן העקידה~~{{הערה\|1=אנדערע טעמים ווערן געברענגט אין [[לבוש]] און אין {{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|מפרש=מגן אברהם}} }}~~.\|מקור=מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}		דער היינטיגער מנהג פון תשליך האט זיך אנגעהויבן אין אשכנז, ווארשיינליך אין די ה'ק' יארן. טייל פארשער ווייזן אָן אז אַן ענליכע צערעמאניע איז שוין געווען איינגעפירט ביי די קריסטן פון [[קעלן]] אין [[14'טער יארהונדערט]]{{הערה\|1=דניאל שפרבר, '''מנהגי ישראל''', ג.; {{ynet\|ד"ר יואל רפל\|פעם, גם הגויים עשו "תשליך"\|judaism/article/4574612\|סעפטעמבער 5, 2021}}}}. דער מנהג ווערט נישט דערמאנט אין די [[ראשונים]], חוץ פון דער ספר המנהגים פון [[רבי יצחק אייזיק פון טירנא]] און דער [[מהרי"ל]]: {{ציטוט\|מה שנוהגים לילך בראש השנה אחר הסעודה אצל ימים ונהרות, להשליך במצולות ים כל חטאותינו, משום דאיתא במדרש זכר לעקידה שעבר [[אברהם אבינו]] בנהר עד צוארו ואמר "הושיעה ה' כי באו מים עד נפש" והוא השטן שנעשה כמו נהר לעכב אותו מן העקידה.\|מקור=מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}

	דער מנהג איז נישט געברענגט געווארן אין [[שלחן ערוך]], און ווי אנדערע מנהגי אשכנז איז עס צוגעלייגט געווארן דורך דער [[רמ"א]]{{הערה\|{{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|ב\|מפרש=רמ"א}}}}. אין די שפעטע [[ה'ש' יארן]] האט זיך דער מנהג אנגעהויבן אויסשפרייטן אויך ביי די [[ספרדים]], מיט די השפעה פון [[רבי חיים וויטאל]] וואס האט אויסגעלויבט דעם מנהג{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה}}. אין די [[פארטוגעזישע שוהל פון אמסטערדאם]], וואס מען האט אנגעהויבן בויען אין יאר [[ה'תל"א]], געפינט זיך א וואסער גרוב, וואס איז באנוצט געווארן פאר תשליך. טייל דרינגען אויף דערפון אז דער מנהג איז שוין דאן געווען פארשפרייט צווישן די ספרדים, אבער אנדערע שלאגן אפ אז דער גרוב איז אריגינעל געבויט געווארן בלויז פאר שיינקייט.		דער מנהג איז נישט געברענגט געווארן אין [[שלחן ערוך]], און ווי אנדערע מנהגי אשכנז איז עס צוגעלייגט געווארן דורך דער [[רמ"א]]{{הערה\|{{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|ב\|מפרש=רמ"א}}}}. אין די שפעטע [[ה'ש' יארן]] האט זיך דער מנהג אנגעהויבן אויסשפרייטן אויך ביי די [[ספרדים]], מיט די השפעה פון [[רבי חיים וויטאל]] וואס האט אויסגעלויבט דעם מנהג{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה}}. אין די [[פארטוגעזישע שוהל פון אמסטערדאם]], וואס מען האט אנגעהויבן בויען אין יאר [[ה'תל"א]], געפינט זיך א וואסער גרוב, וואס איז באנוצט געווארן פאר תשליך. טייל דרינגען אויף דערפון אז דער מנהג איז שוין דאן געווען פארשפרייט צווישן די ספרדים, אבער אנדערע שלאגן אפ אז דער גרוב איז אריגינעל געבויט געווארן בלויז פאר שיינקייט.
שורה 13:		שורה 13:
	אויך ביי די אידן פון [[איטאליע]] איז געווארן אנגענומען דער מנהג{{הערה\|שם=רומא\|הלל משה סרמוניטה און אנג'לו מרדכי פיאטילי, [https://524f1f52-e6e8-4762-a04d-3474189e42c4.filesusr.com/ugd/8cabfe_f28871ee449a4430be2445b6cd0ce56d.pdf מחזור לראש השנה כמנהג בני רומה], ירושלים תשע"ה, עמ' 175. עס ווערט דארט אבער באצייכנט אז אין די אלטע מחזורים פון דעם נוסח איז עס נישט פארהאן.}}.		אויך ביי די אידן פון [[איטאליע]] איז געווארן אנגענומען דער מנהג{{הערה\|שם=רומא\|הלל משה סרמוניטה און אנג'לו מרדכי פיאטילי, [https://524f1f52-e6e8-4762-a04d-3474189e42c4.filesusr.com/ugd/8cabfe_f28871ee449a4430be2445b6cd0ce56d.pdf מחזור לראש השנה כמנהג בני רומה], ירושלים תשע"ה, עמ' 175. עס ווערט דארט אבער באצייכנט אז אין די אלטע מחזורים פון דעם נוסח איז עס נישט פארהאן.}}.

			==טעם==
			עס זענען פארהאן א צאל טעמים צום מנהג:
			* לויט דער גמרא אז דער מלך ווערט נאר געזאלבט ביים קוואל אז זייער מלכות זאל זיך ציען{{הערה\|{{בבלי\|הוריות\|יב\|א}}}}, און אין ראש השנה זענען מיר ממליך דעם אויבערשטן{{הערה\|{{קיצור שולחן ערוך\|קכט\|כא}}}}.
			* א זכר צו עקידת יצחק לויט ווי עס ווערט דערציילט אין מדרש{{הערה\|{{תנחומא\|וירא\|כב}}}}...{{הערה\|מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}
			*
	== פירונג ==		== פירונג ==
	{{חלונית		{{חלונית
שורה 30:		שורה 35:

	===צייט===		===צייט===
	די צייט פאר תשליך איז אין ערשטן טאג ראש השנה, נאך [[מנחה]] איידער די שקיעה{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה; קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ויש לילך; מטה אפרים, סימן תקצ"ח. זעט אויך מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט, אז די צייט דערצו איז נאך די סעודה}}. מען פירט זיך צו גיין אויך נאך די שקיעה, ביז ביינאכט{{הערה\|מטה אפרים, ~~סימן תקצ"ח סעיף ה~~'}}. אויב וועט מען נישט קענען גיין נאך מנחה, קען מען עס טון בעפאר מנחה{{הערה\|~~מטה~~ אפרים~~, סימן תקצ"ח סעיף ז'~~}}.		די צייט פאר תשליך איז אין ערשטן טאג ראש השנה, נאך [[מנחה]] איידער די שקיעה{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה; קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ויש לילך; מטה אפרים, סימן תקצ"ח. זעט אויך מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט, אז די צייט דערצו איז נאך די סעודה}}. מען פירט זיך צו גיין אויך נאך די שקיעה, ביז ביינאכט{{הערה\|[[רבי אפרים זלמן מרגליות\|מטה אפרים]], [https://shitufta.org.il/Mateh_Efrayim/598?selectedunittext=3 סי' תקצח, ד-ז]\|שם=אפרים}}. אויב וועט מען נישט קענען גיין נאך מנחה, קען מען עס טון בעפאר מנחה{{הערה\|שם=אפרים}}.

	אויב דער ערשטער טאג פון ראש השנה קומט אויס אום שבת, איז איינגעפירט ביי די אשכנזים, ביי די אידן פון איטאליע{{הערה\|שם=רומא}} און ביי א טייל פון די ספרדים צו אפשטופן דעם תשליך צום צווייטן טאג, כדי מען זאל נישט צוקומען צו טראגן די מחזורים אינדרויסן פון [[עירוב]]. רוב ספרדים זאגן עס אבער אויך אין אזא יאר אין ערשטן טאג.		אויב דער ערשטער טאג פון ראש השנה קומט אויס אום שבת, איז איינגעפירט ביי די אשכנזים, ביי די אידן פון איטאליע{{הערה\|שם=רומא}} און ביי א טייל פון די ספרדים צו אפשטופן דעם תשליך צום צווייטן טאג, כדי מען זאל נישט צוקומען צו טראגן די מחזורים אינדרויסן פון [[עירוב]]. רוב ספרדים זאגן עס אבער אויך אין אזא יאר אין ערשטן טאג.
שורה 39:		שורה 44:
	מען פירט זיך צו זאגן די דריי פסוקים פון די ענדע פון [[ספר מיכה]] ({{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יח\|כ\|אן=ספר}}):		מען פירט זיך צו זאגן די דריי פסוקים פון די ענדע פון [[ספר מיכה]] ({{תנ"ך\|מיכה\|ז\|יח\|כ\|אן=ספר}}):
	{{ציטוט\|תוכן=מִי-אֵל כָּמוֹךָ נֹשֵׂא עָו‍ֹן וְעֹבֵר עַל-פֶּשַׁע לִשְׁאֵרִית נַחֲלָתוֹ לֹא-הֶחֱזִיק לָעַד אַפּוֹ כִּי-חָפֵץ חֶסֶד הוּא. / יָשׁוּב יְרַחֲמֵנוּ יִכְבֹּשׁ עֲו‍ֹנֹתֵינוּ וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם. / תִּתֵּן אֱמֶת לְיַעֲקֹב חֶסֶד לְאַבְרָהָם אֲשֶׁר-נִשְׁבַּעְתָּ לַאֲבֹתֵינוּ מִימֵי קֶדֶם.\|}}		{{ציטוט\|תוכן=מִי-אֵל כָּמוֹךָ נֹשֵׂא עָו‍ֹן וְעֹבֵר עַל-פֶּשַׁע לִשְׁאֵרִית נַחֲלָתוֹ לֹא-הֶחֱזִיק לָעַד אַפּוֹ כִּי-חָפֵץ חֶסֶד הוּא. / יָשׁוּב יְרַחֲמֵנוּ יִכְבֹּשׁ עֲו‍ֹנֹתֵינוּ וְתַשְׁלִיךְ בִּמְצֻלוֹת יָם כָּל-חַטֹּאותָם. / תִּתֵּן אֱמֶת לְיַעֲקֹב חֶסֶד לְאַבְרָהָם אֲשֶׁר-נִשְׁבַּעְתָּ לַאֲבֹתֵינוּ מִימֵי קֶדֶם.\|}}
	ביי די פסוקים האט מען אינזין די [[דרייצן מדות של רחמים]] לויט א ספעציעלן סדר.		ביי די פסוקים האט מען אינזין די [[דרייצן מדות של רחמים]] לויט א ספעציעלן סדר{{הערה\|שם=חמדת}}.

	לויט טייל מקורות זאל מען איבערזאגן די פסוקים דריי מאל{{הערה\|קיצור של"ה, מסכת ראש השנה ד"ה כתב הש"ע; סידור חמדת ישראל, סדר תשליך; סידור רבי אשר.}}. טייל לייגן צו נאך פארשידענע פסוקים{{הערה\|סידור חמדת ישראל, סדר תשליך: {{תנ"ך\|תהלים\|קיח\|ה\|ט}}, {{תנ"ך\|תהלים\|לג}}, און {{תנ"ך\|ישעיה\|יא\|ט}}.}}, און קאפיטל [[תהלים לג\|רננו צדיקים]]. [[רבי חיים יוסף דוד אזולאי\|דער חיד"א]] האט פארפאסט א תפילה צו זאגן דערנאך{{הערה\|[https://shitufta.org.il/Tziporen_Shamir/206?selectedunittext=7 צפורן שמיר סימן י"ב]}} און דאס ווערט געזאגט אין פיל פלעצער.		לויט טייל מקורות זאל מען איבערזאגן די פסוקים דריי מאל{{הערה\|קיצור של"ה, מסכת ראש השנה ד"ה כתב הש"ע; סידור חמדת ישראל, סדר תשליך; סידור רבי אשר.}}. טייל לייגן צו נאך פארשידענע פסוקים{{הערה\|סידור חמדת ישראל, סדר תשליך: {{תנ"ך\|תהלים\|קיח\|ה\|ט}}, {{תנ"ך\|תהלים\|לג}}, און {{תנ"ך\|ישעיה\|יא\|ט}}.}}, און קאפיטל [[תהלים לג\|רננו צדיקים]]. [[רבי חיים יוסף דוד אזולאי\|דער חיד"א]] האט פארפאסט א תפילה צו זאגן דערנאך{{הערה\|[https://shitufta.org.il/Tziporen_Shamir/206?selectedunittext=7 צפורן שמיר סימן י"ב]}} און דאס ווערט געזאגט אין פיל פלעצער.

	~~עס איז אנגענומען צו אויסשאקלען~~ די קליידער עקן ביים זאגן "ותשליך במצולות ים..."{{הערה\|שם=חמדת}}, אלס א רמז צו צולייגן הארץ אז מען זאל אוועקווארפן די עבירות און זיך האלטן ריין פון יעצט און ווייטער{{הערה\|~~[[רבי~~ אפרים ~~זלמן מרגליות\|מטה אפרים]], [https://shitufta.org.il/Mateh_Efrayim/598?selectedunittext=3 סי' תקצח, ד]~~}}. א מענטש זאל זיך אבער נישט איינרעדן אז דערמיט קען מען פאקטיש אראפווארפן די עבירות, אן תשובה{{הערה\|קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ראו לבטל}}.		מען שאקלט אפּ די קליידער עקן ביים זאגן "ותשליך במצולות ים..."{{הערה\|שם=חמדת}}, אלס א רמז צו צולייגן הארץ אז מען זאל אוועקווארפן די עבירות און זיך האלטן ריין פון יעצט און ווייטער{{הערה\|שם=אפרים}}. א מענטש זאל זיך אבער נישט איינרעדן אז דערמיט קען מען פאקטיש אראפווארפן די עבירות, אן תשובה{{הערה\|קיצור של"ה מסכת ראש השנה, הגה ד"ה ראו לבטל}}.

	==התנגדות צום מנהג==		==התנגדות צום מנהג==
שורה 55:		שורה 60:
	* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|מחבר=איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}		* {{אנצ יהודית\|14261-tashlik\|Tashlik\|מחבר=איזידאר זינגער און [[יהודה דוד אייזנשטיין]]}}
	* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}		* {{דעת\|הרב גרשום הרפנס\|daat/tfila/tashlic.htm\|תשליך}}
			* {{ויקישיבה}}
	* {{אנצ דעת\|1458}}		* {{אנצ דעת\|1458}}
	* {{מרחב}}		* {{מרחב}}

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:25, 4 אפריל 2024
שורה 6:		שורה 6:
	דער מנהג פון תשליך ווערט נישט געברענגט אין די מקורות פריער ווי די שפעטע [[ה'ק' יארן]]. אין [[2טער י"ה]] האט [[טערטוליאן]] באצייכנט אז די אידן פירן זיך אפצורעכטן א תפילה בציבור ביים בארטן אין [[יום כיפור]], וואס מען קען דערין זען אן ענליכער מנהג. טייל פארשער האבן עס פארבינדן מיט די מצוה פון [[שעיר לעזאזל]], אן אנדערע סימבאלישע אקט פון פארשיקן די עבירות{{הערה\|{{למרחב\|מאיר י. פרת\|מקורו של סדר תשליך\|19570925\|66}}}}.		דער מנהג פון תשליך ווערט נישט געברענגט אין די מקורות פריער ווי די שפעטע [[ה'ק' יארן]]. אין [[2טער י"ה]] האט [[טערטוליאן]] באצייכנט אז די אידן פירן זיך אפצורעכטן א תפילה בציבור ביים בארטן אין [[יום כיפור]], וואס מען קען דערין זען אן ענליכער מנהג. טייל פארשער האבן עס פארבינדן מיט די מצוה פון [[שעיר לעזאזל]], אן אנדערע סימבאלישע אקט פון פארשיקן די עבירות{{הערה\|{{למרחב\|מאיר י. פרת\|מקורו של סדר תשליך\|19570925\|66}}}}.

	רש"י ברענגט פון תשובת ה[[גאונים]] א מנהג וואס דערמאנט א ~~צוזאמענשטעל~~ פון תשליך מיט [[כפרות]]: "22 אדער 15 טעג פאר ראש השנה האט יעדער געמאכט פאר יעדן פון די ~~הויזגעזונד~~ טעפּלעך פון לולב בלעטער און אנגעפילט מיט ערד און בהמה אפּפאל, און איינגעזייט דערין פול המצרי אדער קיטנית און מ'האט עס גערופן פורפיסא און ס'איז געוואקסן. [[ערב ראש השנה]] האט מען דאס גענומען און עס געדרייט העכער דעם קאפ זיבן מאל און געזאגט 'זה תחת זה, וזה חליפתי, וזה תמורתי" און דערנאך האט מען עס '''אריין געווארפן אין טייך'''"{{הערה\|{{בבלי\|שבת\|פא\|ב\|מפרש=רש"י\|ד"ה=האי פרפיסא}}}}.		רש"י ברענגט פון תשובת ה[[גאונים]] א מנהג וואס דערמאנט א צוזאמשטעל פון תשליך מיט [[כפרות]]: "22 אדער 15 טעג פאר ראש השנה האט יעדער געמאכט פאר יעדן פון די הויזגעזינד טעפּלעך פון לולב בלעטער און אנגעפילט מיט ערד און בהמה אפּפאל, און איינגעזייט דערין פול המצרי אדער קיטנית און מ'האט עס גערופן פורפיסא און ס'איז געוואקסן. [[ערב ראש השנה]] האט מען דאס גענומען און עס געדרייט העכער דעם קאפ זיבן מאל און געזאגט 'זה תחת זה, וזה חליפתי, וזה תמורתי" און דערנאך האט מען עס '''אריין געווארפן אין טייך'''"{{הערה\|{{בבלי\|שבת\|פא\|ב\|מפרש=רש"י\|ד"ה=האי פרפיסא}}}}.

	דער היינטיגער מנהג פון תשליך האט זיך אנגעהויבן אין אשכנז, ווארשיינליך אין די ה'ק' יארן. טייל פארשער ווייזן אָן אז אַן ענליכע צערעמאניע איז שוין געווען איינגעפירט ביי די קריסטן פון [[קעלן]] אין [[14'טער יארהונדערט]]{{הערה\|1=דניאל שפרבר, '''מנהגי ישראל''', ג.; {{ynet\|ד"ר יואל רפל\|פעם, גם הגויים עשו "תשליך"\|judaism/article/4574612\|סעפטעמבער 5, 2021}}}}. דער מנהג ווערט נישט דערמאנט אין די [[ראשונים]], חוץ פון דער ספר המנהגים פון [[רבי יצחק אייזיק פון טירנא]] און דער [[מהרי"ל]]: {{ציטוט\|מה שנוהגים לילך בראש השנה אחר הסעודה אצל ימים ונהרות, להשליך במצולות ים כל חטאותינו, משום דאיתא במדרש זכר לעקידה שעבר [[אברהם אבינו]] בנהר עד צוארו ואמר "הושיעה ה' כי באו מים עד נפש" והוא השטן שנעשה כמו נהר לעכב אותו מן העקידה.\|מקור=מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}		דער היינטיגער מנהג פון תשליך האט זיך אנגעהויבן אין אשכנז, ווארשיינליך אין די ה'ק' יארן. טייל פארשער ווייזן אָן אז אַן ענליכע צערעמאניע איז שוין געווען איינגעפירט ביי די קריסטן פון [[קעלן]] אין [[14'טער יארהונדערט]]{{הערה\|1=דניאל שפרבר, '''מנהגי ישראל''', ג.; {{ynet\|ד"ר יואל רפל\|פעם, גם הגויים עשו "תשליך"\|judaism/article/4574612\|סעפטעמבער 5, 2021}}}}. דער מנהג ווערט נישט דערמאנט אין די [[ראשונים]], חוץ פון דער ספר המנהגים פון [[רבי יצחק אייזיק פון טירנא]] און דער [[מהרי"ל]]: {{ציטוט\|מה שנוהגים לילך בראש השנה אחר הסעודה אצל ימים ונהרות, להשליך במצולות ים כל חטאותינו, משום דאיתא במדרש זכר לעקידה שעבר [[אברהם אבינו]] בנהר עד צוארו ואמר "הושיעה ה' כי באו מים עד נפש" והוא השטן שנעשה כמו נהר לעכב אותו מן העקידה.\|מקור=מהרי"ל, הלכות ראש השנה ס"ט}}

	דער מנהג איז נישט געברענגט געווארן אין [[שלחן ערוך]], און ווי אנדערע מנהגי אשכנז איז עס צוגעלייגט געווארן דורך דער [[רמ"א]]{{הערה\|{{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|ב\|מפרש=רמ"א}}}}. אין די שפעטע [[ה'ש' יארן]] האט זיך דער מנהג אנגעהויבן אויסשפרייטן אויך ביי די [[ספרדים]], מיט די השפעה פון [[רבי חיים וויטאל]] וואס האט אויסגעלויבט דעם מנהג{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה}}. אין די [[פארטוגעזישע שוהל פון אמסטערדאם]], וואס מען האט אנגעהויבן בויען אין יאר [[ה'תל"א]], געפינט זיך א וואסער גרוב, וואס איז ~~באנוצט~~ געווארן פאר תשליך. טייל דרינגען אויף דערפון אז דער מנהג איז שוין דאן געווען פארשפרייט צווישן די ספרדים, אבער אנדערע שלאגן אפ אז דער גרוב איז אריגינעל געבויט געווארן בלויז פאר שיינקייט.		דער מנהג איז נישט געברענגט געווארן אין [[שלחן ערוך]], און ווי אנדערע מנהגי אשכנז איז עס צוגעלייגט געווארן דורך דער [[רמ"א]]{{הערה\|{{שלחן ערוך\|אורח חיים\|תקפג\|ב\|מפרש=רמ"א}}}}. אין די שפעטע [[ה'ש' יארן]] האט זיך דער מנהג אנגעהויבן אויסשפרייטן אויך ביי די [[ספרדים]], מיט די השפעה פון [[רבי חיים וויטאל]] וואס האט אויסגעלויבט דעם מנהג{{הערה\|שער הכוונות, הקדמה לדרושי ראש השנה}}. אין די [[פארטוגעזישע שוהל פון אמסטערדאם]], וואס מען האט אנגעהויבן בויען אין יאר [[ה'תל"א]], געפינט זיך א וואסער גרוב, וואס איז באניצט געווארן פאר תשליך. טייל דרינגען אויף דערפון אז דער מנהג איז שוין דאן געווען פארשפרייט צווישן די ספרדים, אבער אנדערע שלאגן אפ אז דער גרוב איז אריגינעל געבויט געווארן בלויז פאר שיינקייט.

	אויך ביי די אידן פון [[איטאליע]] איז געווארן אנגענומען דער מנהג{{הערה\|שם=רומא\|הלל משה סרמוניטה און אנג'לו מרדכי פיאטילי, [https://524f1f52-e6e8-4762-a04d-3474189e42c4.filesusr.com/ugd/8cabfe_f28871ee449a4430be2445b6cd0ce56d.pdf מחזור לראש השנה כמנהג בני רומה], ירושלים תשע"ה, עמ' 175. עס ווערט דארט אבער באצייכנט אז אין די אלטע מחזורים פון דעם נוסח איז עס נישט פארהאן.}}.		אויך ביי די אידן פון [[איטאליע]] איז געווארן אנגענומען דער מנהג{{הערה\|שם=רומא\|הלל משה סרמוניטה און אנג'לו מרדכי פיאטילי, [https://524f1f52-e6e8-4762-a04d-3474189e42c4.filesusr.com/ugd/8cabfe_f28871ee449a4430be2445b6cd0ce56d.pdf מחזור לראש השנה כמנהג בני רומה], ירושלים תשע"ה, עמ' 175. עס ווערט דארט אבער באצייכנט אז אין די אלטע מחזורים פון דעם נוסח איז עס נישט פארהאן.}}.
שורה 31:		שורה 31:
	===פלאץ===		===פלאץ===
	[[טעקע:Brockhaus and Efron Jewish Encyclopedia e14 771-0.jpg\|קליין\|לינקס\|תשליך ביי א טייך אין גאליציע.]]		[[טעקע:Brockhaus and Efron Jewish Encyclopedia e14 771-0.jpg\|קליין\|לינקס\|תשליך ביי א טייך אין גאליציע.]]
	עס איז בעסער צו גיין צו א וואסער וואס דערין זענען פארהאן פיש{{הערה\|ספר המנהגים (טירנא), ראש השנה; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}. דער טעם דערצו איז צו ~~געדענקן~~ אז מיר זענען געגליכן צו פיש וועלכע קענען פלוצלינג געכאפט ווערן דורך דעם פישער, אזוי קענען מיר פארכאפט ווערן אין נעץ פון מידת הדין{{הערה\|הגהות מנהגים (טירנא), ראש השנה אות קל"א; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}, און די מחשבה וועט אונז מעורר זיין צו תשובה{{הערה\|לבוש, אורח חיים סימן תקצ"ו}}. נאך א טעם איז, ווייל די פישן ווייזן אויף ברכה מיט דעם וואס [[עין הרע]] איז נישט שולט אויף זיי, און 'שיפרו וירבו כדגים'{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תקפג\|מפרש=דרכי משה}}}}. אין [[חמדת ימים]] ווערט דערמאנט נאך א סיבה, ווייל דעם ערשטן טאג ראש השנה איז דינא קשיא, דעריבער גייט מען צום וואסער וואס ווייזט אויף חסדים צו ממתיק זיין צו דינא רפיא, און אויך די פיש מיט זייערע אפענע אויגן ('עינא פקיחא') צייגן אויף חסדים{{הערה\|1=חמדת ימים, {{תורת אמת\|2=ראש השנה, פרק ז'\|3=01832_part_2\|4=0446_L2}}\|שם=חמדת}}.		עס איז בעסער צו גיין צו א וואסער וואס דערין זענען פארהאן פיש{{הערה\|ספר המנהגים (טירנא), ראש השנה; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}. דער טעם דערצו איז צו געדענקען אז מיר זענען געגליכן צו פיש וועלכע קענען פלוצלינג געכאפט ווערן דורך דעם פישער, אזוי קענען מיר פארכאפט ווערן אין נעץ פון מידת הדין{{הערה\|הגהות מנהגים (טירנא), ראש השנה אות קל"א; מטה משה, עמוד העבודה סי' תת"כ.}}, און די מחשבה וועט אונז מעורר זיין צו תשובה{{הערה\|לבוש, אורח חיים סימן תקצ"ו}}. נאך א טעם איז, ווייל די פישן ווייזן אויף ברכה מיט דעם וואס [[עין הרע]] איז נישט שולט אויף זיי, און 'שיפרו וירבו כדגים'{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תקפג\|מפרש=דרכי משה}}}}. אין [[חמדת ימים]] ווערט דערמאנט נאך א סיבה, ווייל דעם ערשטן טאג ראש השנה איז דינא קשיא, דעריבער גייט מען צום וואסער וואס ווייזט אויף חסדים צו ממתיק זיין צו דינא רפיא, און אויך די פיש מיט זייערע אפענע אויגן ('עינא פקיחא') צייגן אויף חסדים{{הערה\|1=חמדת ימים, {{תורת אמת\|2=ראש השנה, פרק ז'\|3=01832_part_2\|4=0446_L2}}\|שם=חמדת}}.

	אין א פלאץ וואס איז נישט פארהאן קיין טייך אדער קוואל וואסער, האט מען געמאכט אן עקסטערן בור אין הויף פון שוהל, אדער איז מען ארויף צו א הויכע פלאץ וואס פון דארטן זעט מען וואסער{{הערה\|יפה ללב, אורח חיים חלק ב' סימן ק"נ אות ב'; חבת ירושלים, ענין צפת.}}. טייל האבן זיך געפירט צו עפענען דעם קראן וואסער און דארט געזאגט תשליך, אדער קען מען עס זאגן ביי א כלי אנגעפילט מיט וואסער{{הערה\|מעדני דניאל, סימן תקפ"ג}}.		אין א פלאץ וואס איז נישט פארהאן קיין טייך אדער קוואל וואסער, האט מען געמאכט אן עקסטערן בור אין הויף פון שוהל, אדער איז מען ארויף צו א הויכע פלאץ וואס פון דארטן זעט מען וואסער{{הערה\|יפה ללב, אורח חיים חלק ב' סימן ק"נ אות ב'; חבת ירושלים, ענין צפת.}}. טייל האבן זיך געפירט צו עפענען דעם קראן וואסער און דארט געזאגט תשליך, אדער קען מען עס זאגן ביי א כלי אנגעפילט מיט וואסער{{הערה\|מעדני דניאל, סימן תקפ"ג}}.

	ביי די אידן פון [[קורדיסטאן]] איז געווען א מנהג צו אריין טאנצן אין די וואסער מיט די קליידער נאכן זאגן תשליך. טייל האבן זיך ~~באגענוגנט~~ מיט זאגן דעם תשליך שטייענדיג אויף [[ע:רפסודה\|פּליטן]] וועלכע זענען געשווימען אין טייך כאבור.		ביי די אידן פון [[קורדיסטאן]] איז געווען א מנהג צו אריין טאנצן אין די וואסער מיט די קליידער נאכן זאגן תשליך. טייל האבן זיך באגנוגנט מיט זאגן דעם תשליך שטייענדיג אויף [[ע:רפסודה\|פּליטן]] וועלכע זענען געשווימען אין טייך כאבור.

	===צייט===		===צייט===
שורה 42:		שורה 42:
	אויב דער ערשטער טאג פון ראש השנה קומט אויס אום שבת, איז איינגעפירט ביי די אשכנזים, ביי די אידן פון איטאליע{{הערה\|שם=רומא}} און ביי א טייל פון די ספרדים צו אפשטופן דעם תשליך צום צווייטן טאג, כדי מען זאל נישט צוקומען צו טראגן די מחזורים אינדרויסן פון [[עירוב]]. רוב ספרדים זאגן עס אבער אויך אין אזא יאר אין ערשטן טאג.		אויב דער ערשטער טאג פון ראש השנה קומט אויס אום שבת, איז איינגעפירט ביי די אשכנזים, ביי די אידן פון איטאליע{{הערה\|שם=רומא}} און ביי א טייל פון די ספרדים צו אפשטופן דעם תשליך צום צווייטן טאג, כדי מען זאל נישט צוקומען צו טראגן די מחזורים אינדרויסן פון [[עירוב]]. רוב ספרדים זאגן עס אבער אויך אין אזא יאר אין ערשטן טאג.

	ביי טייל [[חסידות\|חסידים]] איז איינגעפירט צו גיין צו תשליך אין די [[עשרת ימי תשובה]], צווישן ראש השנה און יום כיפור, און בעיקר א טאג פאר ערב יום כיפור (אדער דעם אוונט בעפאר), וואס ווערט גערופן "שלש עשרה ~~מדות~~"{{הערה\|ליקוטי מהרי"ח, תפלת מוסף דראש השנה; שער יששכר, מאמר שובה ישראל אות כ"ב.}}.		ביי טייל [[חסידות\|חסידים]] איז איינגעפירט צו גיין צו תשליך אין די [[עשרת ימי תשובה]], צווישן ראש השנה און יום כיפור, און בעיקר א טאג פאר ערב יום כיפור (אדער דעם אוונט בעפאר), וואס ווערט גערופן "שלש עשרה מידות"{{הערה\|ליקוטי מהרי"ח, תפלת מוסף דראש השנה; שער יששכר, מאמר שובה ישראל אות כ"ב.}}.

	===תפילות און מנהגים===		===תפילות און מנהגים===