תענית אסתר - ווערסיע היסטאריע

תנא קמא אין 23:06, 13 מערץ 2025

2025-03-13T23:06:11Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 23:06, 13 מערץ 2025
שורה 8:		שורה 8:

	==דער טעם פארן תענית==		==דער טעם פארן תענית==
	* לויט ווי געשילדערט אין [[מגילת אסתר]], זענען די אידן זיך צוזאמגעקומען אינעם טאג פון [[י"ג אדר]], נאך וואס אחשוורוש האט זיי באפולמעכטיגט זיך צו באשיצן קעגן זייערע פיינט, און אפגעראכטן א קריג, אזויווי עס שטייט אין פסוק: {{ציטוטון\|וּבִשְׁנֵים עָשָׂר חֹדֶשׁ הוּא חֹדֶשׁ אֲדָר בִּשְׁלוֹשָׁה עָשָׂר יוֹם בּוֹ... נִקְהֲלוּ הַיְּהוּדִים בְּעָרֵיהֶם בְּכָל מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ אֳחַשְׁוֵרוֹשׁ לִשְׁלֹחַ יָד בִּמְבַקְשֵׁי רָעָתָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|א}}}}. דער [[מדרש]] ערקלערט אז דאס לשון פון "נקהלו", ד.ה. זיך "צוזאמקומען", טוט אנדייטן אויף א פאסט-טאג וואס מ'האט דאן גוזר געווען אויפן טאג פונעם קריג{{הערה\|שם=תנח\|~~[[מדרש~~ תנחומא~~]], פרשת~~ בראשית~~, [[S:מדרש_תנחומא_בראשית_ג~~\|~~סימן~~ ג~~']]~~}}{{הערה\|שם=רשי\|דאס איז אנדערש ווי רש"י, וואס טייטשט: "הכל נקהלו להנקם מאויביהם בין בשושן בין בשאר מקומות". {{בבלי\|מגילה\|ב\|א\|מפרש=רש"י\|ד"ה=זמן קהלה לכל היא}}}}, וויבאלד ביי אידן איז געווען איינגעפירט אז אין טאג פון א שלאכט פאסט מען, אזויווי מען זעט אז [[משה רבינו]] האט מתקן געווען א תענית ווען די אידן האבן מלחמה געהאלטן מיט [[עמלק]]. לויט טייל ראשונים, איז "תענית אסתר" באשטימט געווארן אינעם טאג פון י"ג אדר, אלס אנדענק צו יענעם תענית{{הערה\|שם=רת\|[[רבינו תם]], געברענגט אין [[רא"ש]], מסכת מגילה, [[S:רבינו_אשר_על_הש"ס/פסקי_הרא"ש/מגילה/פרק_א\|פרק א', סימן א']]}}.		לויט ווי געשילדערט אין [[מגילת אסתר]], זענען די אידן זיך צוזאמגעקומען אינעם טאג פון [[י"ג אדר]], נאך וואס אחשוורוש האט זיי באפולמעכטיגט זיך צו באשיצן קעגן זייערע פיינט, און אפגעראכטן א קריג, אזויווי עס שטייט אין פסוק: {{ציטוטון\|וּבִשְׁנֵים עָשָׂר חֹדֶשׁ הוּא חֹדֶשׁ אֲדָר בִּשְׁלוֹשָׁה עָשָׂר יוֹם בּוֹ... נִקְהֲלוּ הַיְּהוּדִים בְּעָרֵיהֶם בְּכָל מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ אֳחַשְׁוֵרוֹשׁ לִשְׁלֹחַ יָד בִּמְבַקְשֵׁי רָעָתָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|א}}}}. דער [[מדרש]] ערקלערט אז דאס לשון פון "נקהלו", ד.ה. זיך "צוזאמקומען", טוט אנדייטן אויף א פאסט-טאג וואס מ'האט דאן גוזר געווען אויפן טאג פונעם קריג{{הערה\|שם=תנח\|{{תנחומא\|בראשית\|ג}}}}{{הערה\|שם=רשי\|דאס איז אנדערש ווי רש"י, וואס טייטשט: "הכל נקהלו להנקם מאויביהם בין בשושן בין בשאר מקומות". {{בבלי\|מגילה\|ב\|א\|מפרש=רש"י\|ד"ה=זמן קהלה לכל היא}}}}, וויבאלד ביי אידן איז געווען איינגעפירט אז אין טאג פון א שלאכט פאסט מען, אזויווי מען זעט אז [[משה רבינו]] האט מתקן געווען א תענית ווען די אידן האבן מלחמה געהאלטן מיט [[עמלק]]. לויט טייל ראשונים, איז "תענית אסתר" באשטימט געווארן אינעם טאג פון י"ג אדר, אלס אנדענק צו יענעם תענית{{הערה\|שם=רת\|[[רבינו תם]], געברענגט אין [[רא"ש]], מסכת מגילה, [[S:רבינו_אשר_על_הש"ס/פסקי_הרא"ש/מגילה/פרק_א\|פרק א', סימן א']]}}.
	* לויט אנדערע, איז דער תענית באשטימט געווארן אלס אנדענק צו די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט מיט א יאר פריער, אויפן פארלאנג פון [[אסתר המלכה]], איידער זי איז אריין צו אחשוורוש'ן{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה}}, לויטן {{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית חדש}}}}. טראצדעם וואס דעמאלטס האט מען געפאסט אין חודש [[ניסן]], פאסט מען היינט אין [[אדר]], ווייל אין ניסן טאר מען נישט פאסטן~~{{הערה\|שם=סופרים\|{{מסכת קטנה\|סופרים\|יז\|ד}}, {{מסכת קטנה\|סופרים\|כא\|א\|ב'}}}}~~.~~{{ש}}~~אין [[מסכת סופרים]] ווערט טאקע געברענגט אז עס איז געווען א מנהג צו פאסטן דריי טעג, אזויווי דאן ביי דער מעשה פון פורים. מען פלעגט זיי אבער פאסטן צעשפרייט ("פרודין") אין די טעג בעפאר פורים: [[מאנטאג]], [[דאנערשטאג]] און מאנטאג, און נישט "רצופין". אין [[ארץ ישראל]] פלעגט מען פאסטן נאך פורים, צוליב "יום נקנור" און "יום טוריינוס" וועלכע געפאלן פאר פורים און מ'מעג אין זיי נישט פאסטן{{הערה\|שם=סופרים}}. דער [[אליה רבה]]{{הערה\|[[רבי אליהו שפירא]], '''אליה רבא''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט אין נאמען פון [[ריב"ש]]{{הערה\|[[רבי יצחק בר ששת]], '''שו"ת הריב"ש''', סימן תט"ז}} אז לויט ווי ס'זעט אויס אין [[מדרש תהלים]]{{הערה\|[[S:מדרש_תהלים_כב\|מזמור כ"ב]]: "יכול יהו צמים שלשה ימים ושלשה לילות ולא היו מתים? אלא, מפסיק מבעוד יום."}}, זענען די פאסט-טעג אין צייט פון דער גזירה אויך געווען צעשפרייטע; ווידעראום די שיטה פונעם [[תלמוד בבלי\|בבלי]]{{הערה\|{{בבלי\|יבמות\|קכא\|ב}}}} איז קלאר אז מען האט דעמאלטס געפאסט דריי טעג ברציפות. דער [[בית יוסף]] זאגט אז היינטיגע צייטן פאסט מען נישט די תעניתים, כדי נישט צו פארשווערן אויפן ציבור{{הערה\|שם=בית יוסף\|{{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית יוסף}}}}.
	*דער [[כף החיים]]{{הערה\|[[רבי יעקב חיים סופר]], '''[[כף החיים]]''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט פונעם [[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]{{הערה\|[[רבי יוסף קארו]], '''[[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]''', פרשת ויקהל, מהדורא קמא, אור י"ג לאדר השני}}, אז מען פאסט כדי מכניע צו זיין דעם קטרוג פונעם [[שטן]] אויף דעם וואס די אידן עסן און טרינקען זיך אן אום [[פורים]].		לויט אנדערע, איז דער תענית באשטימט געווארן אלס אנדענק צו די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט מיט א יאר פריער, אויפן פארלאנג פון [[אסתר המלכה]], איידער זי איז אריין צו אחשוורוש'ן{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה}}, לויטן {{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית חדש}}}}. טראצדעם וואס דעמאלטס האט מען געפאסט אין חודש [[ניסן]], פאסט מען היינט אין [[אדר]], ווייל אין ניסן טאר מען נישט פאסטן. אין [[מסכת סופרים]] ווערט טאקע געברענגט אז עס איז געווען א מנהג צו פאסטן דריי טעג, אזויווי דאן ביי דער מעשה פון פורים. מען פלעגט זיי אבער פאסטן צעשפרייט ("פרודין") אין די טעג בעפאר פורים: [[מאנטאג]], [[דאנערשטאג]] און מאנטאג, און נישט "רצופין"{{הערה\|שם=סופרים\|{{מסכת קטנה\|סופרים\|יז\|ד}}, {{מסכת קטנה\|סופרים\|כא\|א\|ב'}}}}. דער [[אליה רבה]]{{הערה\|[[רבי אליהו שפירא]], '''אליה רבא''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט אין נאמען פון [[ריב"ש]]{{הערה\|[[רבי יצחק בר ששת]], '''שו"ת הריב"ש''', סימן תט"ז}} אז לויט ווי ס'זעט אויס אין [[מדרש תהלים]]{{הערה\|[[S:מדרש_תהלים_כב\|מזמור כ"ב]]: "יכול יהו צמים שלשה ימים ושלשה לילות ולא היו מתים? אלא, מפסיק מבעוד יום."}}, זענען די פאסט-טעג אין צייט פון דער גזירה אויך געווען צעשפרייטע; ווידעראום די שיטה פונעם [[תלמוד בבלי\|בבלי]]{{הערה\|{{בבלי\|יבמות\|קכא\|ב}}}} איז קלאר אז מען האט דעמאלטס געפאסט דריי טעג ברציפות. דער [[בית יוסף]] זאגט אז היינטיגע צייטן פאסט מען נישט די תעניתים, כדי נישט צו פארשווערן אויפן ציבור{{הערה\|שם=בית יוסף\|{{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית יוסף}}}}.
	*דער [[משנה ברורה]] שרייבט אז דער ציל פונעם פאסט טאג איז "כדי צו געדענקען אז השי"ת זעט און הערט יעדן מענטש אין צייט פון נויט, אויב וועט ער פאסטן און זיך צוריקקערן צום באשעפער מיטן גאנצן הארץ, אזויווי ער האט געטון אין יענער צייט"{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרפו\|ב}}}}.
			דער [[כף החיים]]{{הערה\|[[רבי יעקב חיים סופר]], '''[[כף החיים]]''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט פונעם [[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]{{הערה\|[[רבי יוסף קארו]], '''[[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]''', פרשת ויקהל, מהדורא קמא, אור י"ג לאדר השני}}, אז מען פאסט כדי מכניע צו זיין דעם קטרוג פונעם [[שטן]] אויף דעם וואס די אידן עסן און טרינקען זיך אן אום [[פורים]].

			דער [[משנה ברורה]] שרייבט אז דער ציל פונעם פאסט טאג איז "כדי צו געדענקען אז השי"ת זעט און הערט יעדן מענטש אין צייט פון נויט, אויב וועט ער פאסטן און זיך צוריקקערן צום באשעפער מיטן גאנצן הארץ, אזויווי ער האט געטון אין יענער צייט"{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרפו\|ב}}}}.

	==מקור פונעם תענית==		==מקור פונעם תענית==
שורה 28:		שורה 31:

	אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.		אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.

	===יום ניקנור===		===יום ניקנור===
	אין "מגילת תענית" איז י"ג אדר באצייכנט אלס "יום ניקנור", צו פייערן דעם זיג פון [[יהודה המכבי]] איבער די ~~[[יוון\|~~יווני]]'שע קרעפטן אין שפיץ פון ניקנור, אין שנת {{לינק צו אידיש יאר\|3600}}{{הערה\|[[מגילת תענית]], [[S:מגילת_תענית_יב#יג\|פרק י"ב, י"ג]], ווערט געברענגט אין {{ירושלמי\|תענית\|ב\|יג}}, און אין {{בבלי\|תענית\|יח\|ב}}}}. אין צייט פון בית המקדש, האט מען נישט געטארט פאסטן אין די טעג אויסגערעכנט אין מגילת תענית, וואס רעכנט ~~לכאורה~~ אויך אריין י"ג אדר, ~~דער טאג פון תענית אסתר~~. דאס שטימט גוט מיט דער שיטה אז תענית ~~אסתר~~ איז הערשט איינגעפירט געווארן שפעטער. אבער די אנדערע ראשונים האלטן אז תענית אסתר איז אן אויסנאם, און די תקנה צו פאסטן דאן איז אנגעגאנגען אויך איידער דעם חורבן ווייל עס איז א פריערדיגע תקנה.		אין "מגילת תענית" איז י"ג אדר באצייכנט אלס "יום ניקנור", צו פייערן דעם זיג פון [[יהודה המכבי]] איבער די יווני'שע קרעפטן אין שפיץ פון [[ניקנור]], אין שנת {{לינק צו אידיש יאר\|3600}} אדער {{לינק צו אידיש יאר\|3623}}{{הערה\|[[מגילת תענית]], [[S:מגילת_תענית_יב#יג\|פרק י"ב, י"ג]], ווערט געברענגט אין {{ירושלמי\|תענית\|ב\|יג}}, און אין {{בבלי\|תענית\|יח\|ב}}}}. אין צייט פון בית המקדש, האט מען נישט געטארט פאסטן אין די טעג אויסגערעכנט אין מגילת תענית, וואס רעכנט אויך אריין י"ג אדר. אין מסכת סופרים שטייט אז אין [[ארץ ישראל]] פלעגט מען פאסטן נאך פורים, צוליב "יום נקנור" און "יום טוריינוס" (וואס געפאלט י"ב אדר){{הערה\|שם=סופרים}}. דאס שטימט גוט מיט דער שיטה אז דער תענית פון י"ג ניסן איז הערשט איינגעפירט געווארן שפעטער. אבער די אנדערע ראשונים האלטן אז תענית אסתר איז אן אויסנאם, און די תקנה צו פאסטן דאן איז אנגעגאנגען אויך איידער דעם חורבן ווייל עס איז א פריערדיגע תקנה{{מקור}}.

	דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]]{{הערה\|ווערט געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]], און אין {{בבלי\|תענית\|י\|א\|מפרש=ריטב"א\|ד"ה= מאן יחידים}}}} און דער [[כלבו]]{{הערה\|'''כלבו''', סימן ס"ב}} זענען מסביר אז תענית אסתר איז א "תענית של שמחה" אלס אנדענק צום נס, אנדערש ווי געווענליכע פאסט טעג וואס זענען אלס [[אבילות]].		דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]]{{הערה\|ווערט געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]], און אין {{בבלי\|תענית\|י\|א\|מפרש=ריטב"א\|ד"ה= מאן יחידים}}}} און דער [[כלבו]]{{הערה\|'''כלבו''', סימן ס"ב}} זענען מסביר אז תענית אסתר איז א "תענית של שמחה" אלס אנדענק צום נס, אנדערש ווי געווענליכע פאסט טעג וואס זענען אלס [[אבילות]].

	==הלכות און מנהגים==		==הלכות און מנהגים==
	תענית אסתר גייט אן אין י"ג אדר (אין אן [[עיבור יאר]], אדר שני). ווען י"ג פאלט אין שבת{{הערה\|אין ארום 31.9% פון אלע יארן, לויט דער [[אידישער לוח\|באשטימטער לוח]], אין די יארן [[בחג יאר\|בחג]], [[זשג יאר\|זשג]], [[השג יאר\|השג]], [[זחג יאר\|זחג]]}} פעדערט מען דאס פאסטן צו דאנערשטאג, י"א אדר~~. ביי~~ א געווענליכע פאסט טאג שטופט ~~מען~~ אפ דאס פאסטן אויף זונטאג, ~~אבער~~ וויבאלד ~~נאך~~ תענית אסתר ~~איז~~ [[פורים]] ~~פאסט מען פריער~~. [[פרייטאג]] פאסט מען אויך נישט, ווייל מען פלעגט אין תענית אסתר זאגן אסאך [[סליחות]] און תחנונים, און ערב שבת איז נישט דא קיין צייט דערפאר{{הערה\|שם=בית יוסף}}{{הערה\|{{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|א}}}}. אין [[פרובאנס]] איז יא געווען דער מנהג צו פאסטן [[פרייטאג]]{{הערה\|מגן אבות למאירי, ענין כ"ג}}.		תענית אסתר גייט אן אין י"ג אדר (אין אן [[עיבור יאר]], אדר שני). ווען י"ג פאלט אין שבת{{הערה\|אין ארום 31.9% פון אלע יארן, לויט דער [[אידישער לוח\|באשטימטער לוח]], אין די יארן [[בחג יאר\|בחג]], [[זשג יאר\|זשג]], [[השג יאר\|השג]], [[זחג יאר\|זחג]]}} פעדערט מען דאס פאסטן צו דאנערשטאג, י"א אדר, אנדערש ווי א געווענליכע פאסט טאג וואס מען שטופט אפ דאס פאסטן אויף זונטאג, וויבאלד תענית אסתר מוז זיין פאר [[פורים]]{{הערה\|1={{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה}}}}. [[פרייטאג]] פאסט מען אויך נישט, ווייל מען פלעגט אין תענית אסתר זאגן אסאך [[סליחות]] און תחנונים, און ערב שבת איז נישט דא קיין צייט דערפאר{{הערה\|שם=בית יוסף}}{{הערה\|{{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|א}}}}. אין [[פרובאנס]] איז יא געווען דער מנהג צו פאסטן [[פרייטאג]]{{הערה\|מגן אבות למאירי, ענין כ"ג}}.

	דער [[רמ"א]] נעמט אן להלכה ווי דער שיטה אז תענית אסתר איז בלויז א שפעטערע מנהג, און דערפאר זענען די הלכות גרינגער ווי די פיר תעניתים וואס מען האט מתקן געווען נאכן [[חורבן]]; מעוברות ~~און~~ מניקות, ~~ווי אויך~~ שוואכע מענטשן זענען פטור פון פאסטן{{הערה\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|ב\|אן=נאמען}}; [[ב"ח]] אורח חיים סימן תרפ"ו אות ב}}.		דער [[רמ"א]] נעמט אן להלכה ווי דער שיטה אז תענית אסתר איז בלויז א שפעטערע מנהג, און דערפאר זענען די הלכות גרינגער ווי די פיר תעניתים וואס מען האט מתקן געווען נאכן [[חורבן]]; מעוברות מניקות, און שוואכע מענטשן, און אפי' די מיט אויגן־ווייטאג, זענען פטור פון פאסטן{{הערה\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|ב\|אן=נאמען}}; [[ב"ח]] אורח חיים סימן תרפ"ו אות ב}}.

	מען פירט זיך צו געבן א זכר צו די [[מחצית השקל]] תענית אסתר פאר מנחה{{הערה\|שם=רמא\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרצד\|א}}}}. אלס "מחצית השקל" ניצט מען א האלבע פון די מטבע אין יענעם לאנד{{הערה\|שם=רמא}}, און מען געבט דריי דערפון ווייל עס שטייט אין [[פרשת שקלים]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|ל\|יג}}}} דריי מאל די ווערטער "מחצית השקל"{{הערה\|'''[[מרדכי]]''' מגילה סימן תשעז}}. כאטש וואס די מצוה איז געווען נאר פאר א איד פון צוואנציג יאר און העכער{{הערה\|'''דרכי משה''' אורח חיים סימן תרצ"ד אות א בשם דער מהרי"ל}}, אדער כאטש פון דרייצן יאר, פירט מען זיך צו געבן א מחצית השקל אויך פאר יעדן קינד אין די משפחה{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרצד\|ה}}}}.		מען פירט זיך צו געבן א זכר צו די [[מחצית השקל]] תענית אסתר פאר מנחה{{הערה\|שם=רמא\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרצד\|א}}}}. אלס "מחצית השקל" ניצט מען א האלבע פון די מטבע אין יענעם לאנד{{הערה\|שם=רמא}}, און מען געבט דריי דערפון ווייל עס שטייט אין [[פרשת שקלים]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|ל\|יג}}}} דריי מאל די ווערטער "מחצית השקל"{{הערה\|'''[[מרדכי]]''' מגילה סימן תשעז}}. כאטש וואס די מצוה איז געווען נאר פאר א איד פון צוואנציג יאר און העכער{{הערה\|'''דרכי משה''' אורח חיים סימן תרצ"ד אות א בשם דער מהרי"ל}}, אדער כאטש פון דרייצן יאר, פירט מען זיך צו געבן א מחצית השקל אויך פאר יעדן קינד אין די משפחה{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרצד\|ה}}}}.

תנא קמא אין 22:35, 13 מערץ 2025

2025-03-13T22:35:43Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:35, 13 מערץ 2025
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}		{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}
	[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]		[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]
	'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87: "ווי באקאנט ~~האס~~ דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט."; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען ~~און חסידישע גלייכווערטלאך~~], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג~~]] בעפאר [[פורים~~]], ~~געווענליך [[~~י"ג אדר]]. פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די ~~[[קטרוג]]ים~~ וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.		'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87}}: "ווי באקאנט האט דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט"; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]], י"ג אדר, דער טאג פאר [[פורים]] (סיידן דער טאג געפאלט אין שבת{{הערה\|1=זעט ווייטער}}). פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די קטרוגים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.

	אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]]~~{{הערה\|~~ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט. {{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}, האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "[[תלמוד בבלי\|~~חתימת התלמוד~~]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.		אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]] (ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}), האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער פריסטער מקור צו פאסטן איז אין שאילתות דרב אחאי. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "חתימת ה[[תלמוד בבלי\|תלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.

	אין א יאר וואס י"ג אדר געפאלט אום [[שבת]], ווערט תענית אסתר געפעדערט צו דאנערשטאג. אום תענית אסתר פירט מען זיך אויך צו געבן א זכר צום "[[מחצית השקל]]".		אין א יאר וואס י"ג אדר געפאלט אום [[שבת]], ווערט תענית אסתר געפעדערט צו דאנערשטאג. אום תענית אסתר פירט מען זיך אויך צו געבן א זכר צום "[[מחצית השקל]]".
שורה 16:		שורה 16:
	דער תענית האט נישט קיין בפירוש'ער מקור אין [[חז"ל]] און פארהאן פארשידענע מיינונגען איבער זיין אפשטאם. עס ווערט אבער דערמאנט אין [[מדרש תנחומא]]{{הערה\|שם=תנח}} אז מ'האט גוזר געווען א תענית י"ג אדר{{הערה\|זעט: {{היברובוקס\|רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם\|דברי יציב\|15082\|אורח חיים, חלק ב', נתניה, תשנ"ו, סימן ר"צ\|page=255}}}}, און אן ענליכן מנהג ווערט געברענגט אין מסכת סופרים{{הערה\|שם=סופרים}}.		דער תענית האט נישט קיין בפירוש'ער מקור אין [[חז"ל]] און פארהאן פארשידענע מיינונגען איבער זיין אפשטאם. עס ווערט אבער דערמאנט אין [[מדרש תנחומא]]{{הערה\|שם=תנח}} אז מ'האט גוזר געווען א תענית י"ג אדר{{הערה\|זעט: {{היברובוקס\|רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם\|דברי יציב\|15082\|אורח חיים, חלק ב', נתניה, תשנ"ו, סימן ר"צ\|page=255}}}}, און אן ענליכן מנהג ווערט געברענגט אין מסכת סופרים{{הערה\|שם=סופרים}}.
	===רמז אין מגילה===		===רמז אין מגילה===
			דער [[רב אחא משבחא\|שאילתות דרב אחאי גאון]]{{הערה\|שם=שאילתות\|[[שאילתות]], רעד. דורך ש.ק. מירסקי, [https://beta.hebrewbooks.org/reader/reader.aspx?sfid=21484#p=227 ח"ג, תשכ"ד, עמ' רכב, שאילתא ס"ט]}} צייכנט צו צום תענית די ווערטער אין די מגילה "וּשְׁאָר הַיְּהוּדִים אֲשֶׁר בִּמְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ נִקְהֲלוּ וְעָמֹד עַל נַפְשָׁם … בְּיוֹם שְׁלֹשָׁה עָשָׂר לְחֹדֶשׁ אֲדָר"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|טז\|יז}}}}.

	לויט טייל ראשונים{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה\|ספר=זמנים}}; דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]], געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}} האבן מרדכי און אסתר אליין מתקן געווען דעם תענית, ווי מען זעט אין דער מגילה, "לְקַיֵּם אֵת יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם, כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה, וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל נַפְשָׁם וְעַל זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמוֹת וְזַעֲקָתָם"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא}}}} - וואס די ווערטער "דברי הצומות וזעקתם", באציען זיך, לויט דער שיטה, צו תענית אסתר.		לויט טייל ראשונים{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה\|ספר=זמנים}}; דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]], געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}} האבן מרדכי און אסתר אליין מתקן געווען דעם תענית, ווי מען זעט אין דער מגילה, "לְקַיֵּם אֵת יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם, כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה, וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל נַפְשָׁם וְעַל זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמוֹת וְזַעֲקָתָם"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא}}}} - וואס די ווערטער "דברי הצומות וזעקתם", באציען זיך, לויט דער שיטה, צו תענית אסתר.

שורה 21:		שורה 23:

	פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|page=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.		פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|page=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.

	===אין חז"ל===		===אין חז"ל===
	לויט ~~[[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]~~{{הערה\|[[שאילתות~~]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז~~}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס ~~די גמרא~~{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} ~~דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל",~~ מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.		לויט'ן שאילתות{{הערה\|שם=שאילתות}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס [[רב שמואל בר יצחק]] דרוקט זיך אויס "י"ג [אדר] זמן קהילה לכל"{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}} אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.

	אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.		אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.

תנא קמא: גענוג מקורות?

2025-03-13T21:57:38Z

גענוג מקורות?

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:57, 13 מערץ 2025
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}		{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}
	[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]		[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]
	'''תענית ~~אסתר~~''' איז ~~דער~~ [[פאסט טאג]] ~~פאר~~ [[פורים]], געווענליך [[י"ג אדר]]. פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די [[קטרוג]]ים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.		'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87: "ווי באקאנט האס דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט."; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען און חסידישע גלייכווערטלאך], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]] בעפאר [[פורים]], געווענליך [[י"ג אדר]]. פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די [[קטרוג]]ים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.

	אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]]{{הערה\|ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט. {{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}, האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "[[תלמוד בבלי\|חתימת התלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[~~מרדכי\|~~מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.		אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]]{{הערה\|ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט. {{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}, האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "[[תלמוד בבלי\|חתימת התלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.

	אין א יאר וואס י"ג אדר געפאלט אום [[שבת]], ווערט תענית אסתר געפעדערט צו דאנערשטאג. אום תענית אסתר פירט מען זיך אויך צו געבן א זכר צום "[[מחצית השקל]]".		אין א יאר וואס י"ג אדר געפאלט אום [[שבת]], ווערט תענית אסתר געפעדערט צו דאנערשטאג. אום תענית אסתר פירט מען זיך אויך צו געבן א זכר צום "[[מחצית השקל]]".

צמא לדעת: החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע"

2024-07-08T08:25:34Z

החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 08:25, 8 יולי 2024
שורה 41:		שורה 41:
	אין ספר יסוד יוסף{{הערה\|רבי יוסף פון דובנא, '''יסוד יוסף''', פרק פ"א; און אזוי ברענגט אויך זיין תלמיד, [[רבי צבי הירש קאיידנאוור]], '''[[קב הישר]]''', פרק צ"ז}} שטייט אז אין תענית אסתר זאל מען זאגן קאפיטל כ"ב פון [[תהלים]], "למנצח על אילת השחר", וואס ווערט געברענגט אין חז"ל{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|טו\|ב}}; {{ילקוט שמעוני\|תהלים\|תרפה\|כב}}}} אז אסתר האט עס געזאגט איידער זי איז אריין צו אחשוורוש'ן, און עס איז א [[סגולה]] צו געהאלפן ווערן מיט ישועות.		אין ספר יסוד יוסף{{הערה\|רבי יוסף פון דובנא, '''יסוד יוסף''', פרק פ"א; און אזוי ברענגט אויך זיין תלמיד, [[רבי צבי הירש קאיידנאוור]], '''[[קב הישר]]''', פרק צ"ז}} שטייט אז אין תענית אסתר זאל מען זאגן קאפיטל כ"ב פון [[תהלים]], "למנצח על אילת השחר", וואס ווערט געברענגט אין חז"ל{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|טו\|ב}}; {{ילקוט שמעוני\|תהלים\|תרפה\|כב}}}} אז אסתר האט עס געזאגט איידער זי איז אריין צו אחשוורוש'ן, און עס איז א [[סגולה]] צו געהאלפן ווערן מיט ישועות.

	==~~דרויסנדע~~ לינקס==		==דרויסנדיגע לינקס==
	*{{אוצר החכמה\|הרב רחמים מזרחי\|קונטרס דברי הצומות - תענית אסתר\|161537\|מודיעין עילית, תשע"א\|סופיקס=יא}}		*{{אוצר החכמה\|הרב רחמים מזרחי\|קונטרס דברי הצומות - תענית אסתר\|161537\|מודיעין עילית, תשע"א\|סופיקס=יא}}
	*{{אנצת}}		*{{אנצת}}

צמא לדעת: מכלוליזאציע

2023-11-25T22:12:02Z

מכלוליזאציע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:12, 25 נאוועמבער 2023
שורה 50:		שורה 50:
	==רעפערענצן==		==רעפערענצן==
	{{רעפערענצן}}		{{רעפערענצן}}
			{{פורים}}
			{{ימים טובים}}
	{{הבהרה הלכתית}}		{{הבהרה הלכתית}}

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

2023-11-12T13:32:37Z

החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 13:32, 12 נאוועמבער 2023
שורה 20:		שורה 20:
	אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.		אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.

	פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|~~עמוד~~=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.		פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|page=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.
	===אין חז"ל===		===אין חז"ל===
	לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.		לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

2023-11-12T12:13:21Z

החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:13, 12 נאוועמבער 2023
שורה 14:		שורה 14:

	==מקור פונעם תענית==		==מקור פונעם תענית==
	דער תענית האט נישט קיין בפירוש'ער מקור אין [[חז"ל]] און פארהאן פארשידענע מיינונגען איבער זיין אפשטאם. עס ווערט אבער דערמאנט אין [[מדרש תנחומא]]{{הערה\|שם=תנח}} אז מ'האט גוזר געווען א תענית י"ג אדר{{הערה\|זעט: {{היברובוקס\|רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם\|דברי יציב\|15082\|אורח חיים, חלק ב', נתניה, תשנ"ו, סימן ר"צ\|~~עמוד~~=255}}}}, און אן ענליכן מנהג ווערט געברענגט אין מסכת סופרים{{הערה\|שם=סופרים}}.		דער תענית האט נישט קיין בפירוש'ער מקור אין [[חז"ל]] און פארהאן פארשידענע מיינונגען איבער זיין אפשטאם. עס ווערט אבער דערמאנט אין [[מדרש תנחומא]]{{הערה\|שם=תנח}} אז מ'האט גוזר געווען א תענית י"ג אדר{{הערה\|זעט: {{היברובוקס\|רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם\|דברי יציב\|15082\|אורח חיים, חלק ב', נתניה, תשנ"ו, סימן ר"צ\|page=255}}}}, און אן ענליכן מנהג ווערט געברענגט אין מסכת סופרים{{הערה\|שם=סופרים}}.
	===רמז אין מגילה===		===רמז אין מגילה===
	לויט טייל ראשונים{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה\|ספר=זמנים}}; דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]], געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}} האבן מרדכי און אסתר אליין מתקן געווען דעם תענית, ווי מען זעט אין דער מגילה, "לְקַיֵּם אֵת יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם, כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה, וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל נַפְשָׁם וְעַל זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמוֹת וְזַעֲקָתָם"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא}}}} - וואס די ווערטער "דברי הצומות וזעקתם", באציען זיך, לויט דער שיטה, צו תענית אסתר.		לויט טייל ראשונים{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה\|ספר=זמנים}}; דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]], געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}} האבן מרדכי און אסתר אליין מתקן געווען דעם תענית, ווי מען זעט אין דער מגילה, "לְקַיֵּם אֵת יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם, כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה, וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל נַפְשָׁם וְעַל זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמוֹת וְזַעֲקָתָם"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא}}}} - וואס די ווערטער "דברי הצומות וזעקתם", באציען זיך, לויט דער שיטה, צו תענית אסתר.
שורה 20:		שורה 20:
	אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.		אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.

	פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|עמוד=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|~~עמוד~~=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.		פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|עמוד=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.
	===אין חז"ל===		===אין חז"ל===
	לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.		לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.

צמא לדעת: פארראכטן פּאראמעטער, דעסקריפציע

2023-10-18T15:35:30Z

פארראכטן פּאראמעטער, דעסקריפציע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:35, 18 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}
	[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]		[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]
	'''תענית אסתר''' איז דער [[פאסט טאג]] פאר [[פורים]], געווענליך [[י"ג אדר]]. פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די [[קטרוג]]ים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.		'''תענית אסתר''' איז דער [[פאסט טאג]] פאר [[פורים]], געווענליך [[י"ג אדר]]. פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די [[קטרוג]]ים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.
שורה 32:		שורה 33:
	תענית אסתר גייט אן אין י"ג אדר (אין אן [[עיבור יאר]], אדר שני). ווען י"ג פאלט אין שבת{{הערה\|אין ארום 31.9% פון אלע יארן, לויט דער [[אידישער לוח\|באשטימטער לוח]], אין די יארן [[בחג יאר\|בחג]], [[זשג יאר\|זשג]], [[השג יאר\|השג]], [[זחג יאר\|זחג]]}} פעדערט מען דאס פאסטן צו דאנערשטאג, י"א אדר. ביי א געווענליכע פאסט טאג שטופט מען אפ דאס פאסטן אויף זונטאג, אבער וויבאלד נאך תענית אסתר איז [[פורים]] פאסט מען פריער. [[פרייטאג]] פאסט מען אויך נישט, ווייל מען פלעגט אין תענית אסתר זאגן אסאך [[סליחות]] און תחנונים, און ערב שבת איז נישט דא קיין צייט דערפאר{{הערה\|שם=בית יוסף}}{{הערה\|{{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|א}}}}. אין [[פרובאנס]] איז יא געווען דער מנהג צו פאסטן [[פרייטאג]]{{הערה\|מגן אבות למאירי, ענין כ"ג}}.		תענית אסתר גייט אן אין י"ג אדר (אין אן [[עיבור יאר]], אדר שני). ווען י"ג פאלט אין שבת{{הערה\|אין ארום 31.9% פון אלע יארן, לויט דער [[אידישער לוח\|באשטימטער לוח]], אין די יארן [[בחג יאר\|בחג]], [[זשג יאר\|זשג]], [[השג יאר\|השג]], [[זחג יאר\|זחג]]}} פעדערט מען דאס פאסטן צו דאנערשטאג, י"א אדר. ביי א געווענליכע פאסט טאג שטופט מען אפ דאס פאסטן אויף זונטאג, אבער וויבאלד נאך תענית אסתר איז [[פורים]] פאסט מען פריער. [[פרייטאג]] פאסט מען אויך נישט, ווייל מען פלעגט אין תענית אסתר זאגן אסאך [[סליחות]] און תחנונים, און ערב שבת איז נישט דא קיין צייט דערפאר{{הערה\|שם=בית יוסף}}{{הערה\|{{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|א}}}}. אין [[פרובאנס]] איז יא געווען דער מנהג צו פאסטן [[פרייטאג]]{{הערה\|מגן אבות למאירי, ענין כ"ג}}.

	דער [[רמ"א]] נעמט אן להלכה ווי דער שיטה אז תענית אסתר איז בלויז א שפעטערע מנהג, און דערפאר זענען די הלכות גרינגער ווי די פיר תעניתים וואס מען האט מתקן געווען נאכן [[חורבן]]; מעוברות און מניקות, ווי אויך שוואכע מענטשן זענען פטור פון פאסטן{{הערה\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|ב\|~~ללא~~=שם}}; [[ב"ח]] אורח חיים סימן תרפ"ו אות ב}}.		דער [[רמ"א]] נעמט אן להלכה ווי דער שיטה אז תענית אסתר איז בלויז א שפעטערע מנהג, און דערפאר זענען די הלכות גרינגער ווי די פיר תעניתים וואס מען האט מתקן געווען נאכן [[חורבן]]; מעוברות און מניקות, ווי אויך שוואכע מענטשן זענען פטור פון פאסטן{{הערה\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|ב\|אן=נאמען}}; [[ב"ח]] אורח חיים סימן תרפ"ו אות ב}}.

	מען פירט זיך צו געבן א זכר צו די [[מחצית השקל]] תענית אסתר פאר מנחה{{הערה\|שם=רמא\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרצד\|א}}}}. אלס "מחצית השקל" ניצט מען א האלבע פון די מטבע אין יענעם לאנד{{הערה\|שם=רמא}}, און מען געבט דריי דערפון ווייל עס שטייט אין [[פרשת שקלים]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|ל\|יג}}}} דריי מאל די ווערטער "מחצית השקל"{{הערה\|'''[[מרדכי]]''' מגילה סימן תשעז}}. כאטש וואס די מצוה איז געווען נאר פאר א איד פון צוואנציג יאר און העכער{{הערה\|'''דרכי משה''' אורח חיים סימן תרצ"ד אות א בשם דער מהרי"ל}}, אדער כאטש פון דרייצן יאר, פירט מען זיך צו געבן א מחצית השקל אויך פאר יעדן קינד אין די משפחה{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרצד\|ה}}}}.		מען פירט זיך צו געבן א זכר צו די [[מחצית השקל]] תענית אסתר פאר מנחה{{הערה\|שם=רמא\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרצד\|א}}}}. אלס "מחצית השקל" ניצט מען א האלבע פון די מטבע אין יענעם לאנד{{הערה\|שם=רמא}}, און מען געבט דריי דערפון ווייל עס שטייט אין [[פרשת שקלים]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|ל\|יג}}}} דריי מאל די ווערטער "מחצית השקל"{{הערה\|'''[[מרדכי]]''' מגילה סימן תשעז}}. כאטש וואס די מצוה איז געווען נאר פאר א איד פון צוואנציג יאר און העכער{{הערה\|'''דרכי משה''' אורח חיים סימן תרצ"ד אות א בשם דער מהרי"ל}}, אדער כאטש פון דרייצן יאר, פירט מען זיך צו געבן א מחצית השקל אויך פאר יעדן קינד אין די משפחה{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרצד\|ה}}}}.
שורה 45:		שורה 46:
	*{{דעת\|[[בצלאל לנדוי]]\|daat/kitveyet/mahanaim/taanit.htm\|תענית אסתר במסורת ישראל}}		*{{דעת\|[[בצלאל לנדוי]]\|daat/kitveyet/mahanaim/taanit.htm\|תענית אסתר במסורת ישראל}}
	*{{מרחב}}		*{{מרחב}}
	* {{קישור כללי\|~~הכותב=ישיבת כרם ביבנה\|כותרת=בין תענית אסתר לשאר תעניות\|כתובת~~=https://secure.media-line.co.il/Kby/Tirosh/76Choref/Moadim/Purim/002_126276_RHY.pdf}}		* {{קישור כללי\|אדרעס=https://secure.media-line.co.il/Kby/Tirosh/76Choref/Moadim/Purim/002_126276_RHY.pdf\|שרייבער=ישיבת כרם ביבנה\|קעפל=בין תענית אסתר לשאר תעניות}}

	==רעפערענצן==		==רעפערענצן==

צמא לדעת: החלפת טקסט – "[[ת:" ב־"[[שית:"

2023-09-27T22:51:03Z

החלפת טקסט – "[[ת:" ב־"[[שית:"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:51, 27 סעפטעמבער 2023
שורה 19:		שורה 19:
	אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.		אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.

	פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|עמוד=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|עמוד=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[ת:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.		פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|עמוד=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|עמוד=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.
	===אין חז"ל===		===אין חז"ל===
	לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.		לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.

צמא לדעת: החלפת טקסט – "[[ש:" ב־"[[ת:"

2023-09-27T21:31:39Z

החלפת טקסט – "[[ש:" ב־"[[ת:"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:31, 27 סעפטעמבער 2023
שורה 19:		שורה 19:
	אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.		אבער אנדערע ראשונים פארטייטשן דעם פסוק אז "די אידן האבן מקבל געווען די מצוות פון פורים, גענוי ווי זיי האבן מקבל געווען די [[פיר תעניתים]]" וואס די [[נביאים]] האבן מתקן געווען נאכן [[חורבן בית המקדש]]{{הערה\|[[רבי אברהם אבן עזרא]] און {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=רלב"ג}}; [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}}.

	פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|עמוד=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|עמוד=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[ש:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.		פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|עמוד=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|עמוד=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[ת:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.
	===אין חז"ל===		===אין חז"ל===
	לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.		לויט [[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]{{הערה\|[[שאילתות]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל", מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 23:06, 13 מערץ 2025
שורה 8:		שורה 8:

	==דער טעם פארן תענית==		==דער טעם פארן תענית==
	* לויט ווי געשילדערט אין [[מגילת אסתר]], זענען די אידן זיך צוזאמגעקומען אינעם טאג פון [[י"ג אדר]], נאך וואס אחשוורוש האט זיי באפולמעכטיגט זיך צו באשיצן קעגן זייערע פיינט, און אפגעראכטן א קריג, אזויווי עס שטייט אין פסוק: {{ציטוטון\|וּבִשְׁנֵים עָשָׂר חֹדֶשׁ הוּא חֹדֶשׁ אֲדָר בִּשְׁלוֹשָׁה עָשָׂר יוֹם בּוֹ... נִקְהֲלוּ הַיְּהוּדִים בְּעָרֵיהֶם בְּכָל מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ אֳחַשְׁוֵרוֹשׁ לִשְׁלֹחַ יָד בִּמְבַקְשֵׁי רָעָתָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|א}}}}. דער [[מדרש]] ערקלערט אז דאס לשון פון "נקהלו", ד.ה. זיך "צוזאמקומען", טוט אנדייטן אויף א פאסט-טאג וואס מ'האט דאן גוזר געווען אויפן טאג פונעם קריג{{הערה\|שם=תנח\|~~[[מדרש~~ תנחומא~~]], פרשת~~ בראשית~~, [[S:מדרש_תנחומא_בראשית_ג~~\|~~סימן~~ ג~~']]~~}}{{הערה\|שם=רשי\|דאס איז אנדערש ווי רש"י, וואס טייטשט: "הכל נקהלו להנקם מאויביהם בין בשושן בין בשאר מקומות". {{בבלי\|מגילה\|ב\|א\|מפרש=רש"י\|ד"ה=זמן קהלה לכל היא}}}}, וויבאלד ביי אידן איז געווען איינגעפירט אז אין טאג פון א שלאכט פאסט מען, אזויווי מען זעט אז [[משה רבינו]] האט מתקן געווען א תענית ווען די אידן האבן מלחמה געהאלטן מיט [[עמלק]]. לויט טייל ראשונים, איז "תענית אסתר" באשטימט געווארן אינעם טאג פון י"ג אדר, אלס אנדענק צו יענעם תענית{{הערה\|שם=רת\|[[רבינו תם]], געברענגט אין [[רא"ש]], מסכת מגילה, [[S:רבינו_אשר_על_הש"ס/פסקי_הרא"ש/מגילה/פרק_א\|פרק א', סימן א']]}}.		לויט ווי געשילדערט אין [[מגילת אסתר]], זענען די אידן זיך צוזאמגעקומען אינעם טאג פון [[י"ג אדר]], נאך וואס אחשוורוש האט זיי באפולמעכטיגט זיך צו באשיצן קעגן זייערע פיינט, און אפגעראכטן א קריג, אזויווי עס שטייט אין פסוק: {{ציטוטון\|וּבִשְׁנֵים עָשָׂר חֹדֶשׁ הוּא חֹדֶשׁ אֲדָר בִּשְׁלוֹשָׁה עָשָׂר יוֹם בּוֹ... נִקְהֲלוּ הַיְּהוּדִים בְּעָרֵיהֶם בְּכָל מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ אֳחַשְׁוֵרוֹשׁ לִשְׁלֹחַ יָד בִּמְבַקְשֵׁי רָעָתָם}}{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|א}}}}. דער [[מדרש]] ערקלערט אז דאס לשון פון "נקהלו", ד.ה. זיך "צוזאמקומען", טוט אנדייטן אויף א פאסט-טאג וואס מ'האט דאן גוזר געווען אויפן טאג פונעם קריג{{הערה\|שם=תנח\|{{תנחומא\|בראשית\|ג}}}}{{הערה\|שם=רשי\|דאס איז אנדערש ווי רש"י, וואס טייטשט: "הכל נקהלו להנקם מאויביהם בין בשושן בין בשאר מקומות". {{בבלי\|מגילה\|ב\|א\|מפרש=רש"י\|ד"ה=זמן קהלה לכל היא}}}}, וויבאלד ביי אידן איז געווען איינגעפירט אז אין טאג פון א שלאכט פאסט מען, אזויווי מען זעט אז [[משה רבינו]] האט מתקן געווען א תענית ווען די אידן האבן מלחמה געהאלטן מיט [[עמלק]]. לויט טייל ראשונים, איז "תענית אסתר" באשטימט געווארן אינעם טאג פון י"ג אדר, אלס אנדענק צו יענעם תענית{{הערה\|שם=רת\|[[רבינו תם]], געברענגט אין [[רא"ש]], מסכת מגילה, [[S:רבינו_אשר_על_הש"ס/פסקי_הרא"ש/מגילה/פרק_א\|פרק א', סימן א']]}}.
	* לויט אנדערע, איז דער תענית באשטימט געווארן אלס אנדענק צו די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט מיט א יאר פריער, אויפן פארלאנג פון [[אסתר המלכה]], איידער זי איז אריין צו אחשוורוש'ן{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה}}, לויטן {{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית חדש}}}}. טראצדעם וואס דעמאלטס האט מען געפאסט אין חודש [[ניסן]], פאסט מען היינט אין [[אדר]], ווייל אין ניסן טאר מען נישט פאסטן~~{{הערה\|שם=סופרים\|{{מסכת קטנה\|סופרים\|יז\|ד}}, {{מסכת קטנה\|סופרים\|כא\|א\|ב'}}}}~~.~~{{ש}}~~אין [[מסכת סופרים]] ווערט טאקע געברענגט אז עס איז געווען א מנהג צו פאסטן דריי טעג, אזויווי דאן ביי דער מעשה פון פורים. מען פלעגט זיי אבער פאסטן צעשפרייט ("פרודין") אין די טעג בעפאר פורים: [[מאנטאג]], [[דאנערשטאג]] און מאנטאג, און נישט "רצופין". אין [[ארץ ישראל]] פלעגט מען פאסטן נאך פורים, צוליב "יום נקנור" און "יום טוריינוס" וועלכע געפאלן פאר פורים און מ'מעג אין זיי נישט פאסטן{{הערה\|שם=סופרים}}. דער [[אליה רבה]]{{הערה\|[[רבי אליהו שפירא]], '''אליה רבא''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט אין נאמען פון [[ריב"ש]]{{הערה\|[[רבי יצחק בר ששת]], '''שו"ת הריב"ש''', סימן תט"ז}} אז לויט ווי ס'זעט אויס אין [[מדרש תהלים]]{{הערה\|[[S:מדרש_תהלים_כב\|מזמור כ"ב]]: "יכול יהו צמים שלשה ימים ושלשה לילות ולא היו מתים? אלא, מפסיק מבעוד יום."}}, זענען די פאסט-טעג אין צייט פון דער גזירה אויך געווען צעשפרייטע; ווידעראום די שיטה פונעם [[תלמוד בבלי\|בבלי]]{{הערה\|{{בבלי\|יבמות\|קכא\|ב}}}} איז קלאר אז מען האט דעמאלטס געפאסט דריי טעג ברציפות. דער [[בית יוסף]] זאגט אז היינטיגע צייטן פאסט מען נישט די תעניתים, כדי נישט צו פארשווערן אויפן ציבור{{הערה\|שם=בית יוסף\|{{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית יוסף}}}}.
	*דער [[כף החיים]]{{הערה\|[[רבי יעקב חיים סופר]], '''[[כף החיים]]''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט פונעם [[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]{{הערה\|[[רבי יוסף קארו]], '''[[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]''', פרשת ויקהל, מהדורא קמא, אור י"ג לאדר השני}}, אז מען פאסט כדי מכניע צו זיין דעם קטרוג פונעם [[שטן]] אויף דעם וואס די אידן עסן און טרינקען זיך אן אום [[פורים]].		לויט אנדערע, איז דער תענית באשטימט געווארן אלס אנדענק צו די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט מיט א יאר פריער, אויפן פארלאנג פון [[אסתר המלכה]], איידער זי איז אריין צו אחשוורוש'ן{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה}}, לויטן {{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית חדש}}}}. טראצדעם וואס דעמאלטס האט מען געפאסט אין חודש [[ניסן]], פאסט מען היינט אין [[אדר]], ווייל אין ניסן טאר מען נישט פאסטן. אין [[מסכת סופרים]] ווערט טאקע געברענגט אז עס איז געווען א מנהג צו פאסטן דריי טעג, אזויווי דאן ביי דער מעשה פון פורים. מען פלעגט זיי אבער פאסטן צעשפרייט ("פרודין") אין די טעג בעפאר פורים: [[מאנטאג]], [[דאנערשטאג]] און מאנטאג, און נישט "רצופין"{{הערה\|שם=סופרים\|{{מסכת קטנה\|סופרים\|יז\|ד}}, {{מסכת קטנה\|סופרים\|כא\|א\|ב'}}}}. דער [[אליה רבה]]{{הערה\|[[רבי אליהו שפירא]], '''אליה רבא''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט אין נאמען פון [[ריב"ש]]{{הערה\|[[רבי יצחק בר ששת]], '''שו"ת הריב"ש''', סימן תט"ז}} אז לויט ווי ס'זעט אויס אין [[מדרש תהלים]]{{הערה\|[[S:מדרש_תהלים_כב\|מזמור כ"ב]]: "יכול יהו צמים שלשה ימים ושלשה לילות ולא היו מתים? אלא, מפסיק מבעוד יום."}}, זענען די פאסט-טעג אין צייט פון דער גזירה אויך געווען צעשפרייטע; ווידעראום די שיטה פונעם [[תלמוד בבלי\|בבלי]]{{הערה\|{{בבלי\|יבמות\|קכא\|ב}}}} איז קלאר אז מען האט דעמאלטס געפאסט דריי טעג ברציפות. דער [[בית יוסף]] זאגט אז היינטיגע צייטן פאסט מען נישט די תעניתים, כדי נישט צו פארשווערן אויפן ציבור{{הערה\|שם=בית יוסף\|{{טור\|אורח חיים\|תרפו\|מפרש=בית יוסף}}}}.
	*דער [[משנה ברורה]] שרייבט אז דער ציל פונעם פאסט טאג איז "כדי צו געדענקען אז השי"ת זעט און הערט יעדן מענטש אין צייט פון נויט, אויב וועט ער פאסטן און זיך צוריקקערן צום באשעפער מיטן גאנצן הארץ, אזויווי ער האט געטון אין יענער צייט"{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרפו\|ב}}}}.
			דער [[כף החיים]]{{הערה\|[[רבי יעקב חיים סופר]], '''[[כף החיים]]''', סימן תרפ"ו, סעיף קטן ח'}} ברענגט פונעם [[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]{{הערה\|[[רבי יוסף קארו]], '''[[מגיד מישרים (ספר)\|מגיד מישרים]]''', פרשת ויקהל, מהדורא קמא, אור י"ג לאדר השני}}, אז מען פאסט כדי מכניע צו זיין דעם קטרוג פונעם [[שטן]] אויף דעם וואס די אידן עסן און טרינקען זיך אן אום [[פורים]].

			דער [[משנה ברורה]] שרייבט אז דער ציל פונעם פאסט טאג איז "כדי צו געדענקען אז השי"ת זעט און הערט יעדן מענטש אין צייט פון נויט, אויב וועט ער פאסטן און זיך צוריקקערן צום באשעפער מיטן גאנצן הארץ, אזויווי ער האט געטון אין יענער צייט"{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרפו\|ב}}}}.

	==מקור פונעם תענית==		==מקור פונעם תענית==
שורה 28:		שורה 31:

	אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.		אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.

	===יום ניקנור===		===יום ניקנור===
	אין "מגילת תענית" איז י"ג אדר באצייכנט אלס "יום ניקנור", צו פייערן דעם זיג פון [[יהודה המכבי]] איבער די ~~[[יוון\|~~יווני]]'שע קרעפטן אין שפיץ פון ניקנור, אין שנת {{לינק צו אידיש יאר\|3600}}{{הערה\|[[מגילת תענית]], [[S:מגילת_תענית_יב#יג\|פרק י"ב, י"ג]], ווערט געברענגט אין {{ירושלמי\|תענית\|ב\|יג}}, און אין {{בבלי\|תענית\|יח\|ב}}}}. אין צייט פון בית המקדש, האט מען נישט געטארט פאסטן אין די טעג אויסגערעכנט אין מגילת תענית, וואס רעכנט ~~לכאורה~~ אויך אריין י"ג אדר, ~~דער טאג פון תענית אסתר~~. דאס שטימט גוט מיט דער שיטה אז תענית ~~אסתר~~ איז הערשט איינגעפירט געווארן שפעטער. אבער די אנדערע ראשונים האלטן אז תענית אסתר איז אן אויסנאם, און די תקנה צו פאסטן דאן איז אנגעגאנגען אויך איידער דעם חורבן ווייל עס איז א פריערדיגע תקנה.		אין "מגילת תענית" איז י"ג אדר באצייכנט אלס "יום ניקנור", צו פייערן דעם זיג פון [[יהודה המכבי]] איבער די יווני'שע קרעפטן אין שפיץ פון [[ניקנור]], אין שנת {{לינק צו אידיש יאר\|3600}} אדער {{לינק צו אידיש יאר\|3623}}{{הערה\|[[מגילת תענית]], [[S:מגילת_תענית_יב#יג\|פרק י"ב, י"ג]], ווערט געברענגט אין {{ירושלמי\|תענית\|ב\|יג}}, און אין {{בבלי\|תענית\|יח\|ב}}}}. אין צייט פון בית המקדש, האט מען נישט געטארט פאסטן אין די טעג אויסגערעכנט אין מגילת תענית, וואס רעכנט אויך אריין י"ג אדר. אין מסכת סופרים שטייט אז אין [[ארץ ישראל]] פלעגט מען פאסטן נאך פורים, צוליב "יום נקנור" און "יום טוריינוס" (וואס געפאלט י"ב אדר){{הערה\|שם=סופרים}}. דאס שטימט גוט מיט דער שיטה אז דער תענית פון י"ג ניסן איז הערשט איינגעפירט געווארן שפעטער. אבער די אנדערע ראשונים האלטן אז תענית אסתר איז אן אויסנאם, און די תקנה צו פאסטן דאן איז אנגעגאנגען אויך איידער דעם חורבן ווייל עס איז א פריערדיגע תקנה{{מקור}}.

	דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]]{{הערה\|ווערט געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]], און אין {{בבלי\|תענית\|י\|א\|מפרש=ריטב"א\|ד"ה= מאן יחידים}}}} און דער [[כלבו]]{{הערה\|'''כלבו''', סימן ס"ב}} זענען מסביר אז תענית אסתר איז א "תענית של שמחה" אלס אנדענק צום נס, אנדערש ווי געווענליכע פאסט טעג וואס זענען אלס [[אבילות]].		דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]]{{הערה\|ווערט געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]], און אין {{בבלי\|תענית\|י\|א\|מפרש=ריטב"א\|ד"ה= מאן יחידים}}}} און דער [[כלבו]]{{הערה\|'''כלבו''', סימן ס"ב}} זענען מסביר אז תענית אסתר איז א "תענית של שמחה" אלס אנדענק צום נס, אנדערש ווי געווענליכע פאסט טעג וואס זענען אלס [[אבילות]].

	==הלכות און מנהגים==		==הלכות און מנהגים==
	תענית אסתר גייט אן אין י"ג אדר (אין אן [[עיבור יאר]], אדר שני). ווען י"ג פאלט אין שבת{{הערה\|אין ארום 31.9% פון אלע יארן, לויט דער [[אידישער לוח\|באשטימטער לוח]], אין די יארן [[בחג יאר\|בחג]], [[זשג יאר\|זשג]], [[השג יאר\|השג]], [[זחג יאר\|זחג]]}} פעדערט מען דאס פאסטן צו דאנערשטאג, י"א אדר~~. ביי~~ א געווענליכע פאסט טאג שטופט ~~מען~~ אפ דאס פאסטן אויף זונטאג, ~~אבער~~ וויבאלד ~~נאך~~ תענית אסתר ~~איז~~ [[פורים]] ~~פאסט מען פריער~~. [[פרייטאג]] פאסט מען אויך נישט, ווייל מען פלעגט אין תענית אסתר זאגן אסאך [[סליחות]] און תחנונים, און ערב שבת איז נישט דא קיין צייט דערפאר{{הערה\|שם=בית יוסף}}{{הערה\|{{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|א}}}}. אין [[פרובאנס]] איז יא געווען דער מנהג צו פאסטן [[פרייטאג]]{{הערה\|מגן אבות למאירי, ענין כ"ג}}.		תענית אסתר גייט אן אין י"ג אדר (אין אן [[עיבור יאר]], אדר שני). ווען י"ג פאלט אין שבת{{הערה\|אין ארום 31.9% פון אלע יארן, לויט דער [[אידישער לוח\|באשטימטער לוח]], אין די יארן [[בחג יאר\|בחג]], [[זשג יאר\|זשג]], [[השג יאר\|השג]], [[זחג יאר\|זחג]]}} פעדערט מען דאס פאסטן צו דאנערשטאג, י"א אדר, אנדערש ווי א געווענליכע פאסט טאג וואס מען שטופט אפ דאס פאסטן אויף זונטאג, וויבאלד תענית אסתר מוז זיין פאר [[פורים]]{{הערה\|1={{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה}}}}. [[פרייטאג]] פאסט מען אויך נישט, ווייל מען פלעגט אין תענית אסתר זאגן אסאך [[סליחות]] און תחנונים, און ערב שבת איז נישט דא קיין צייט דערפאר{{הערה\|שם=בית יוסף}}{{הערה\|{{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|א}}}}. אין [[פרובאנס]] איז יא געווען דער מנהג צו פאסטן [[פרייטאג]]{{הערה\|מגן אבות למאירי, ענין כ"ג}}.

	דער [[רמ"א]] נעמט אן להלכה ווי דער שיטה אז תענית אסתר איז בלויז א שפעטערע מנהג, און דערפאר זענען די הלכות גרינגער ווי די פיר תעניתים וואס מען האט מתקן געווען נאכן [[חורבן]]; מעוברות ~~און~~ מניקות, ~~ווי אויך~~ שוואכע מענטשן זענען פטור פון פאסטן{{הערה\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|ב\|אן=נאמען}}; [[ב"ח]] אורח חיים סימן תרפ"ו אות ב}}.		דער [[רמ"א]] נעמט אן להלכה ווי דער שיטה אז תענית אסתר איז בלויז א שפעטערע מנהג, און דערפאר זענען די הלכות גרינגער ווי די פיר תעניתים וואס מען האט מתקן געווען נאכן [[חורבן]]; מעוברות מניקות, און שוואכע מענטשן, און אפי' די מיט אויגן־ווייטאג, זענען פטור פון פאסטן{{הערה\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרפו\|ב\|אן=נאמען}}; [[ב"ח]] אורח חיים סימן תרפ"ו אות ב}}.

	מען פירט זיך צו געבן א זכר צו די [[מחצית השקל]] תענית אסתר פאר מנחה{{הערה\|שם=רמא\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרצד\|א}}}}. אלס "מחצית השקל" ניצט מען א האלבע פון די מטבע אין יענעם לאנד{{הערה\|שם=רמא}}, און מען געבט דריי דערפון ווייל עס שטייט אין [[פרשת שקלים]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|ל\|יג}}}} דריי מאל די ווערטער "מחצית השקל"{{הערה\|'''[[מרדכי]]''' מגילה סימן תשעז}}. כאטש וואס די מצוה איז געווען נאר פאר א איד פון צוואנציג יאר און העכער{{הערה\|'''דרכי משה''' אורח חיים סימן תרצ"ד אות א בשם דער מהרי"ל}}, אדער כאטש פון דרייצן יאר, פירט מען זיך צו געבן א מחצית השקל אויך פאר יעדן קינד אין די משפחה{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרצד\|ה}}}}.		מען פירט זיך צו געבן א זכר צו די [[מחצית השקל]] תענית אסתר פאר מנחה{{הערה\|שם=רמא\|רמ"א {{שוע\|אורח חיים\|תרצד\|א}}}}. אלס "מחצית השקל" ניצט מען א האלבע פון די מטבע אין יענעם לאנד{{הערה\|שם=רמא}}, און מען געבט דריי דערפון ווייל עס שטייט אין [[פרשת שקלים]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|ל\|יג}}}} דריי מאל די ווערטער "מחצית השקל"{{הערה\|'''[[מרדכי]]''' מגילה סימן תשעז}}. כאטש וואס די מצוה איז געווען נאר פאר א איד פון צוואנציג יאר און העכער{{הערה\|'''דרכי משה''' אורח חיים סימן תרצ"ד אות א בשם דער מהרי"ל}}, אדער כאטש פון דרייצן יאר, פירט מען זיך צו געבן א מחצית השקל אויך פאר יעדן קינד אין די משפחה{{הערה\|{{משנה ברורה\|תרצד\|ה}}}}.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:35, 13 מערץ 2025
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}		{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}
	[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]		[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]
	'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87: "ווי באקאנט ~~האס~~ דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט."; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען ~~און חסידישע גלייכווערטלאך~~], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג~~]] בעפאר [[פורים~~]], ~~געווענליך [[~~י"ג אדר]]. פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די ~~[[קטרוג]]ים~~ וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.		'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87}}: "ווי באקאנט האט דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט"; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]], י"ג אדר, דער טאג פאר [[פורים]] (סיידן דער טאג געפאלט אין שבת{{הערה\|1=זעט ווייטער}}). פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די קטרוגים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.

	אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]]~~{{הערה\|~~ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט. {{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}, האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "[[תלמוד בבלי\|~~חתימת התלמוד~~]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.		אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]] (ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}), האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער פריסטער מקור צו פאסטן איז אין שאילתות דרב אחאי. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "חתימת ה[[תלמוד בבלי\|תלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.

	אין א יאר וואס י"ג אדר געפאלט אום [[שבת]], ווערט תענית אסתר געפעדערט צו דאנערשטאג. אום תענית אסתר פירט מען זיך אויך צו געבן א זכר צום "[[מחצית השקל]]".		אין א יאר וואס י"ג אדר געפאלט אום [[שבת]], ווערט תענית אסתר געפעדערט צו דאנערשטאג. אום תענית אסתר פירט מען זיך אויך צו געבן א זכר צום "[[מחצית השקל]]".
שורה 16:		שורה 16:
	דער תענית האט נישט קיין בפירוש'ער מקור אין [[חז"ל]] און פארהאן פארשידענע מיינונגען איבער זיין אפשטאם. עס ווערט אבער דערמאנט אין [[מדרש תנחומא]]{{הערה\|שם=תנח}} אז מ'האט גוזר געווען א תענית י"ג אדר{{הערה\|זעט: {{היברובוקס\|רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם\|דברי יציב\|15082\|אורח חיים, חלק ב', נתניה, תשנ"ו, סימן ר"צ\|page=255}}}}, און אן ענליכן מנהג ווערט געברענגט אין מסכת סופרים{{הערה\|שם=סופרים}}.		דער תענית האט נישט קיין בפירוש'ער מקור אין [[חז"ל]] און פארהאן פארשידענע מיינונגען איבער זיין אפשטאם. עס ווערט אבער דערמאנט אין [[מדרש תנחומא]]{{הערה\|שם=תנח}} אז מ'האט גוזר געווען א תענית י"ג אדר{{הערה\|זעט: {{היברובוקס\|רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם\|דברי יציב\|15082\|אורח חיים, חלק ב', נתניה, תשנ"ו, סימן ר"צ\|page=255}}}}, און אן ענליכן מנהג ווערט געברענגט אין מסכת סופרים{{הערה\|שם=סופרים}}.
	===רמז אין מגילה===		===רמז אין מגילה===
			דער [[רב אחא משבחא\|שאילתות דרב אחאי גאון]]{{הערה\|שם=שאילתות\|[[שאילתות]], רעד. דורך ש.ק. מירסקי, [https://beta.hebrewbooks.org/reader/reader.aspx?sfid=21484#p=227 ח"ג, תשכ"ד, עמ' רכב, שאילתא ס"ט]}} צייכנט צו צום תענית די ווערטער אין די מגילה "וּשְׁאָר הַיְּהוּדִים אֲשֶׁר בִּמְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ נִקְהֲלוּ וְעָמֹד עַל נַפְשָׁם … בְּיוֹם שְׁלֹשָׁה עָשָׂר לְחֹדֶשׁ אֲדָר"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|טז\|יז}}}}.

	לויט טייל ראשונים{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה\|ספר=זמנים}}; דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]], געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}} האבן מרדכי און אסתר אליין מתקן געווען דעם תענית, ווי מען זעט אין דער מגילה, "לְקַיֵּם אֵת יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם, כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה, וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל נַפְשָׁם וְעַל זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמוֹת וְזַעֲקָתָם"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא}}}} - וואס די ווערטער "דברי הצומות וזעקתם", באציען זיך, לויט דער שיטה, צו תענית אסתר.		לויט טייל ראשונים{{הערה\|{{רמב"ם\|תעניות\|ה\|ה\|ספר=זמנים}}; דער [[רבי אברהם בן דוד מפושקירה\|ראב"ד]], געברענגט אינעם [[ר"ן]] אויפן [[רי"ף]], מסכת תענית, [[S:רי"ף_על_הש"ס/תענית/דף_ז_עמוד_א#רבנו_ניסים_(הר"ן)\|דף ז', עמוד א', מדפי הרי"ף]]}} האבן מרדכי און אסתר אליין מתקן געווען דעם תענית, ווי מען זעט אין דער מגילה, "לְקַיֵּם אֵת יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם, כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה, וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל נַפְשָׁם וְעַל זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמוֹת וְזַעֲקָתָם"{{הערה\|{{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא}}}} - וואס די ווערטער "דברי הצומות וזעקתם", באציען זיך, לויט דער שיטה, צו תענית אסתר.

שורה 21:		שורה 23:

	פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|page=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.		פארהאן וואס לערנען אז דער פסוק באציט זיך צו די תעניתים בשעת דער גזירה פון [[המן]]{{הערה\|[[רש"י]] אין {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס\|3=39330\|4=ענין פורים\|page=276}}, און אין {{היברובוקס\|\|מחזור ויטרי\|33694\|רמ"ה\|page=275}}}}, און זאגט אז "פונקט ווי די אידן האבן אנגענומען וואס מרדכי און אסתר האבן געהייסן בשעת זיי זענען געווען אין געפאר, צו פאסטן און בעטן, אזוי האבן זיי אנגענומען די מצוות פון פורים ווען זיי זענען געהאלפן געווארן"{{הערה\|[[שית:Massat_Moshe_on_Esther/9\|משאת משה - אלשיך]] אויף אסתר ט, לא און [https://mg.alhatorah.org/Dual/Vilna_Gaon_(GR%22A)/Esther/9.31 גר"א דארט]}}.

	===אין חז"ל===		===אין חז"ל===
	לויט ~~[[רב אחא משבחא\|רב אחאי גאון]]~~{{הערה\|[[שאילתות~~]], פרשת ויקהל, שאילתא ס"ז~~}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס ~~די גמרא~~{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} ~~דרוקט זיך אויס אויף י"ג אדר "זמן קהילה לכל",~~ מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}}. אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.		לויט'ן שאילתות{{הערה\|שם=שאילתות}} און [[רבינו תם]]{{הערה\|שם=רת}}, ווערט תענית אסתר דערמאנט אין גמרא. זיי טייטשן אז דאס וואס [[רב שמואל בר יצחק]] דרוקט זיך אויס "י"ג [אדר] זמן קהילה לכל"{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|ב\|א}}}} מיינט אז דער טאג איז א פאסט-טאג, ווען מען נעמט זיך צוזאמען צו זאגן [[תפילות]] און [[תחנונים]]{{הערה\|שם=רשי}} אזוי שטייט אויך אינעם מדרש תנחומא אויף "י"ג יום קהלה לכל היא"{{הערה\|שם=תנח}}.

	אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.		אבער אנדערע ראשונים זאגן אז תענית אסתר איז א שפעטערער [[מנהג]]{{הערה\|[[רמב"ן]], מלחמות ה' אויפן רי"ף, מסכת מגילה, [https://rif.alhatorah.org/Full/Megillah/4a.1#e0n6 דף ד עמוד א מדפי הרי"ף]; {{תנ"ך\|אסתר\|ט\|לא\|מפרש=אבן עזרא}}}}, און דער [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] שרייבט אז די תקנה איז פון נאך דער צייט פון "חתימת התלמוד"{{הערה\|[[רבי דוד אבודרהם]], '''אבודרהם''', ונציה, שכ"ו, סדר תעניות, דף צ"ג עמוד ב'}}.

תענית אסתר - ווערסיע היסטאריע

תנא קמא אין 23:06, 13 מערץ 2025

תנא קמא אין 22:35, 13 מערץ 2025

תנא קמא: גענוג מקורות?

צמא לדעת: החלפת טקסט – "דרויסנדע" ב־"דרויסנדיגע"

צמא לדעת: מכלוליזאציע

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

צמא לדעת: פארראכטן פּאראמעטער, דעסקריפציע

צמא לדעת: החלפת טקסט – "[[ת:" ב־"[[שית:"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "[[ש:" ב־"[[ת:"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"